# رشش (ر-ش-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B4%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ش - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والراء
ش ر، ر ش يستعملان
شر:
الشَّرُّ: السَّوءُ، والفِعل للرَّجلِ الشِّرِّير، والمصدر: الشَّرارة، والفعل: شرّ يشرُّ شرًّا وشرارةً. وقومٌ أشرارٌ خِلافُ الأخبار.
والشَّرُّ: بسطُك الشيء في الشَّمس من الثِّياب وغيرها. ويُقالُ: إنّما يقال للّذي يُبسطُ في الشَّمس: الإشرارُ، يقال: أشررته في الشمس فهو مُشرٌّ، ولا يقال: شررته.
والإشرارُ ما يُبسط عليه الأقِط والبُرُّ ليجف، قال:
ثوب على قامةٍ سحلٌ تعـاورهُ		أيدي الغواسل للأرواح مشرورُ
وقال بعضهم: الأشاريرُ، والواحدةُ: إشّرارة، هي مثل الخصفة يُطرحُ عليها الأقِط فيمصل، ويذهب ماؤُه. ويقال: الشُّقَّة من شقاق البيت يُشرَّرُ عليها الأقِط. قال طُفيل الغنويّ:
كأنّ يَبيسَ الماء فوق مُتُونها		أشـاريرُ مِـلـحٍ فــي
وقال الجعدي:
كأن الجميم بها قافلاً		أشاريرُ مِلحٍ لـدى
والشَّرارةُ والشَّرر: ما تطاير من الناس، قال يصف الشراب:
تنزو إذا شجَّها المِزاجُ كمـا		طار شرارٌ مطّير اللَّهـبُ
أو كشرارِ العلاةِ يضربها ال		قينُ على كلِّ وجهةٍ يثـبُ
والشَّرانُ، فعلان، من كلام أهل السَّواد، وهو شيء تُسمِّيه العرب: الأذى، شبهُ البعوض يغشى وجه الإنسان، لا يعضُّ. الواحدة: شرّانة.
ويقالُ: ألقى عليّ شراشرهُ، أي: ألقى عليّ نفسه حرصاً. ويقال: شرشرهُ، أي قطع شراشِره.
رش:
رشثت البيت بالماء رشِّا فهو مرشوش. ورشَّتنا السَّماءُ، أي: بلَّتنا.
وأرشت الطَّعنة ترشُّ، ورشاشُها: دمُها، وكذلك رشاش الدَّمع.
وشِواء رشراش، أي: يقطر دسمُه ويترشرش ماؤُه.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الراء**
**ش ر**، **ر ش** kullanılırlar.
**شر**:
**الشَّرُّ**: kötülük; fiil, **الشِّرِّير** adam için; mastar: **الشَّرارة**; fiil: **شرّ** **يشرُّ** **شرًّا** ve **شرارةً**. Ve **قومٌ أشرارٌ**: **الأخبار**ın zıddı.
Ve **الشَّرُّ**: elbiselerden ve başkalarından bir şeyi güneşte yaymandır. Ve denilir ki: ancak güneşte yayılan şeye **الإشرارُ** denilir; denilir: onu güneşte **أشررته**; o da **مُشرٌّ**dur; ve **شررته** denilmez.
Ve **الإشرارُ**: üzerine **الأقِط** ve **البُرُّ**un kuruması için yayıldığı şeydir; dedi ki:
ثوب على قامةٍ سحلٌ تعـاورهُ		أيدي الغواسل للأرواح مشرورُ
Ve bazısı dedi: **الأشاريرُ**; tekili: **إشّرارة**; o, **الخصفة** gibidir; üzerine **الأقِط** atılır da o süzülür; suyu gider. Ve denilir: evin yarığından bir parça **الشُّقَّة**; üzerine **الأقِط** **يُشرَّرُ**. **طُفيل الغنويّ** dedi:
كأنّ يَبيسَ الماء فوق مُتُونها		أشـاريرُ مِـلـحٍ فــي
Ve **الجعدي** dedi:
كأن الجميم بها قافلاً		أشاريرُ مِلحٍ لـدى
Ve **الشَّرارةُ** ve **الشَّرر**: insanlardan sıçrayan şeydir; içkiyi vasfederken dedi:
تنزو إذا شجَّها المِزاجُ كمـا		طار شرارٌ مطّير اللَّهـبُ
أو كشرارِ العلاةِ يضربها ال		قينُ على كلِّ وجهةٍ يثـبُ
Ve **الشَّرانُ**; **فعلان** (vezninde), **أهل السَّواد**ın sözündendir; o, Arapların **الأذى** diye isimlendirdiği bir şeydir; sivrisineğe benzer; insanın yüzünü kaplar; ısırmaz. Tekili: **شرّانة**.
Ve denilir: bana **شراشرهُ**nu attı; yani: hırsla bana kendisini attı. Ve denilir: **شرشرهُ**; yani: onun **شراشِره**sini kesti.
**رش**:
Evi su ile **رشثت**; **رشِّا** (olarak); o da **مرشوش**tur. Ve gök bize **رشَّتنا**; yani: bizi ıslattı.
Ve **أرشت** mızrak darbesi **ترشُّ**; ve onun **رشاشُها**sı: onun kanıdır; ve aynı şekilde gözyaşının **رشاش**ı.
Ve **شِواء رشراش**: yani: yağı damlar ve suyu **يترشرش** eder.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَشُّ للماء والدم والدمع. وقد رَشَشْتُ المكانَ رَشَّاً. وتَرَشَّشَ عليه الماءُ. والرَشُ: المطر القليل، والجمع رِشاشٌ. ورَشَّتِ السماءُ وأَرَشَّتْ، أي جاءت بالرِشاشِ. والرَشاشُ بالفتح: ما تَرَشَّشَ من الدم والدمع. يقال أَرَشَّتِ الطعنةُ.

##### Türkçe

**الرَشُّ**: su, kan ve gözyaşı için (olan) serpiştirme. Ve ben mekânı **رَشَشْتُ** (onu) **رَشَّاً** (serpiştirme olarak) serpiştirdim. Ve su onun üzerine **تَرَشَّشَ** (serpişti). Ve **الرَشُ**: az yağmur; çoğulu **رِشاشٌ**’dur. Ve gök **رَشَّتِ** ve **أَرَشَّتْ**; yani **بالرِشاشِ** (az yağmurla) geldi. Ve **الرَشاشُ** (fetha ile): kandan ve gözyaşından **تَرَشَّشَ** (serpişen) şey. Denir: yara darbesi **أَرَشَّتِ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ش ش
رشّ عليه الماء‏.‏
ورش البيت ومكان مرشوش‏.‏
ورشت السماء وأرشّت‏.‏
وأصابنا رش من مطـر‏.‏
وترشـش عليـه المـاء وأصابـه رشـاش منـه‏.‏
ورش الحائـك النسـج بالمرشـة‏.‏
وأرشـت الطعنة وطعنة مرشة ولها رشاش من الدم‏.‏
وشواء وشراش‏:‏ يقطر ودكه‏.‏
وقد ترشرش‏.‏
وأرشّ فرسه إرشاشاً‏:‏ عرّقه بالركض‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ مـن لـم يدخـل فـي الشـر أصابـه من رشاشه‏.‏
وتقول‏:‏ قد ألحّ بنا العطاش ومالنا منك إلا الرّشاش‏.‏

##### Türkçe

ر ش ش
Onun üzerine su serpti.
Ve evi serpti; ve serpilmiş yer.
Ve gök serpti ve **أرشّت**.
Ve bize yağmurdan **رش** isabet etti.
Ve onun üzerine su serpintilendi; ve ondan **رشاش** ona isabet etti.
Ve dokumacı, dokumayı **المرشة** ile serpti.
Ve **الطعنة** **أرشّت**; ve **مرشة** bir **طعنة**; ve onun için kandan **رشاش** vardır.
Ve **شواء** ve **شراش**: içyağı damlar.
Ve **ترشرش** etti.
Ve atını **إرشاشاً** **أرشّ** etti: onu koşmakla terletti.
Ve mecazdan: şerrin içine girmeyen kimseye onun **رشاشه**’inden isabet eder.
Ve dersin: bize **العطاش** ısrar etti; ve senden bize **الرّشاش**’tan başka yoktur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرشُّ للماء والدم والدمع، والرش: رشُّك البيتَ بالماء، وقد رشَشْت المكانَ رشًّا وتَرَشَّش عليه الماءُ، ورشَّت العينُ والسماء ترُشّ رشًّا ورَشاشاً وأَرَشَّت أَي جاءت بالرَّشّ. وأَرضٌ مَرْشوشةٌ: أَصابها رَشٌ. والرشّ: المطر القليل، والجمع رِشاشٌ؛ وقال ابن الأَعرابي: الرَّشّ أَول المطر. وأَرَشّت الطعْنةُ، ورَشاشُها دمُها. والرَّشاشُ، بالفتح. ما ترشّشَ من الدمع والدم، وأَرَشّت العينُ الدمعَ، ورشّه بالماء يرُشّه رشًّا: نضَحه. وفي الحديث: فلم يكونوا يرُشّون شيئاً من ذلك أَي ينضحونه بالماء، ورَشاش الدمع؛ قال أَبو كبير يصف طعنة تُرِشّ الجمع إِرشاشاً: مُسْتنّة سَنَنَ الغُلُوّ مُرِشَّة،
تَنْفي التراب بِقاحِزٍ مُعْرَوْرِفِ
وشِواءٌ مُرِشُّ ورَشْراشٌ: خَضِلٌ نَدٍ يقطُرُ ماؤه، وقيل: يقْطرُ دَسَمُه. وتَرَشْرَشَ الماءُ: سالَ. وعظْمٌ رَشْراشٌ: رِخْوٌ. وخُبْزة رَشْراشةٌ ورَشْرَشةٌ: رخْوةٌ يابسةٌ. ورَشْرَشَ البعيرُ: بَرَك ثم فَحَصَ بصدْره في الأَرض ليتمكن؛ وقول أَبي دواد يصف فرساً:
طَوَاه القَنِيصُ وتَعْداؤه،
وإِرْشاشُ عِطْفَيه حتى شَسَبْ
أَراد تعريقَه إِياه حتى ضمَر لِمَا سال من عرَقه بالحِناذ واشتدّ لحمه بعد رهَلِه.

##### Türkçe

**الرشُّ** su, kan ve gözyaşı içindir; ve **الرش**: senin evi su ile serpmen; ve muhakkak
sen mekânı **رشًّا** olarak **رشَشْت**; ve su onun üzerine **تَرَشَّش** etti; ve göz **رشَّت** ve gök **ترُشّ**
**رشًّا** ve **رَشاشاً** olarak; ve **أَرَشَّت** yani **الرَّشّ** ile geldi. Ve **أَرضٌ مَرْشوشةٌ**: ona
**رَشٌ** isabet etti. Ve **الرشّ**: az yağmur; çoğulu **رِشاشٌ**’dur; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الرَّشّ**
yağmurun başlangıcıdır. Ve **أَرَشّت** yara darbesi, ve onun **رَشاشُها**’sı onun kanıdır. Ve **الرَّشاشُ**,
fetha ile: gözyaşı ve kandan **ترشّشَ** eden şeydir; ve göz, gözyaşını **أَرَشّت**; ve onu su ile **رشّه**,
onu **يرُشّه** **رشًّا** olarak: onu serpti. Hadiste: “Onlar bunun hiçbir şeyini **يرُشّون** olmazlardı” yani
onu su ile serperlerdi; ve gözyaşının **رَشاش**’ı; Ebû Kebîr, topluluğu **إِرشاشاً** olarak **تُرِشّ** eden bir
yara darbesini vasfederek dedi ki:
مُسْتنّة سَنَنَ الغُلُوّ مُرِشَّة،
تَنْفي التراب بِقاحِزٍ مُعْرَوْرِفِ
Ve **شِواءٌ مُرِشُّ** ve **رَشْراشٌ**: ıslak, nemli; suyu damlar; ve denildi ki: yağı damlar. Ve su
**تَرَشْرَشَ** etti: aktı. Ve **عظْمٌ رَشْراشٌ**: yumuşak. Ve **خُبْزة رَشْراشةٌ** ve **رَشْرَشةٌ**: yumuşak,
kuru. Ve deve **رَشْرَشَ** etti: çöktü, sonra yerinde sağlamca durabilsin diye göğsüyle yerde eşindi; ve Ebû
Duvâd’ın bir atı vasfederek sözü:
طَوَاه القَنِيصُ وتَعْداؤه،
وإِرْشاشُ عِطْفَيه حتى شَسَبْ
Onunla, onun terinin **الحِناذ** ile akmasından dolayı zayıflayıncaya dek onu terletmeyi kastetti; ve gevşekliğinden sonra eti sıkılaştı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ش ش * * الرَّشُّ * للماء والدم والدمع وقد * رَشَّ * المكان من باب رد و * تَرَشَّشَ * عليه الماء انتضح و * الرَّشُّ * المطر القليل والجمع * رِشَاشٌ * بالكسر و * رَشَّتِ * السماء * أرَشَّتْ * جاءت بالرش و * الرَّشَاشُ * بالفتح ما ترشش من الدم والدمع

##### Türkçe

* ر ش ش * **الرَّشُّ** su, kan ve gözyaşı içindir; ve “**رَشَّ**” mekânı (رد بابından) (yani) serpti; ve “**تَرَشَّشَ**” üzerine su (yani) sıçradı, serpinti oldu; ve **الرَّشُّ** az yağmurdur; cem‘i kesre ile **رِشَاشٌ**’dur; ve “**رَشَّتِ**” gök (yani) serpti; “**أرَشَّتْ**” (yani) serpinti ile geldi; ve fetha ile **الرَّشَاشُ** kan ve gözyaşından serpilen şeydir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الرش: نفض الماء والدم والدمع، وقد رششت المكان رشا. ورشه بالماء: نضحه، كالترشاش، بالفتح، قال ابن هرمة:
  حتى أناخ بهم قصرا بذي أنف                      باتت عليه سماء ذات ترشاش

  والرش: المطر القليل، يقال: أصابنا رش من مطر، أي قليل منه، وقال ابن الأعرابي: الرش: أول المطر، ج رشاش، بالكسر. والرش: الضرب الموجع، نقله الصاغاني. والرشاش، كسحاب: ما ترشش من الدم والدمع ونحوه. ومن المجاز: من لم يدخل في الشر أصابه من رشاشه، وكذا قولهم: ما نلنا منك إلا الرشاش. والرشراش، بالفتح: الرخو من العظام، عن ابن دريد. والرشراش: السمين من الشواء، يقال: شواء رشراش، أي خضل ند، يقطر ماؤه، وقيل: يقطر دسمه، عن أبي سعيد. والرشراش: اليابس الرخو من الخبز، كالرشرش، كجعفر، عن ابن دريد. ويقال: خبزة رشرشة، ورشراشة: رخوة يابسة، عن ابن دريد. وأرشت السماء، كرشت، جاءت بالرش، كما في الصحاح، أو أمطرت، كما في الأساس. وأرشت الطعنة فهي مرشة: اتسعت فتفرق دمها، قال أبو كبير يصف طعنة ترش الدم:
  مستنة سنن الفـلـو مـرشة                      تنفي التراب بقاحز معرورف وأرش الفرس: عرقه بالركض، قال أبو دواد يصف فرسا:
  طواه القنـيض وتـعـداؤه                      وإرشاش عطفيه حتى شسب أراد تعريقه إياه حتى ضمر، لما سال من عرقه بالحناذ، واشتد لحمه بعد رهله. وعن ابن عباد: أرش الفصيل إرشاشا: حك ذنبه ليرتضع، فاسترش هو للرضاع، أي مد عنقه بين فخذي أمه، وفي التكملة: أرششت البعير مثل أرشيته. وعن ابن دريد: الرشرشة: الرخاوة: وقال غيره: الرشرشة: الإطافة بمن تخافه، كالزحزحة. ومما يستدرك عليه: أرض مرشوشة: أصابها الرش. وترشرش: سال. وشواء مرش، كرشراش. وقد ترشرش. ورش الحائك النسج بالمرشة، وهي ما يرش بها، عن ابن عباد. ورشرش البعير: برك ثم فحص بصدره في الأرض ليتمكن. ورشه: غسله، نقله شيخنا عن شروح الموطإ.

##### Türkçe

**الرش**: suyu, kanı ve gözyaşını silkelemek; “mekânı **رششت**” (onu) **رشا** (olarak) yaptın. Onu su ile **ورشه**: onu serpti; **كالترشاش** gibi; fetha ile. İbn Hirma dedi:
  “Ta ki onları, **ذي أنف**’te bir köşke çöktürdü;
  Üzerinde, **ذات ترشاش** bir gök geceledi.”

  Ve **الرش**: az yağmur; denir ki: “Bize yağmurdan bir **رش** isabet etti”, yani ondan az (bir şey). İbnü’l-A‘râbî dedi: **الرش**: yağmurun ilki; çoğulu **رشاش**; kesra ile. Ve **الرش**: acıtan darbe; bunu es-Sâgânî nakletti. Ve **الرشاش** (bulut gibi): kandan, gözyaşından ve benzerinden **ترشش** eden şey. Mecazdan: şerre girmeyen kimseye onun **رشاشه**’inden isabet eder; yine onların sözü: “Senden ancak **الرشاش**’ı elde ettik.” Ve **الرشراش**: fetha ile; kemiklerden gevşek olan (kısım); İbn Düreyd’den. Ve **الرشراش**: kızartmadan semiz olan; denir ki: **شواء رشراش**; yani ıslak, nemli; suyu damlar; ve denildi ki: yağı damlar; Ebû Saîd’den. Ve **الرشراش**: ekmekten kuru gevşek olan; **كالرشرش** gibi; **كجعفر** gibi; İbn Düreyd’den. Ve denir ki: **خبزة رشرشة** ve **رشرااشة**: kuru gevşek; İbn Düreyd’den. Ve gök **أرشت**: **كرشت** gibi; **الرش** ile geldi; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut yağmur yağdırdı; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve mızrak darbesi **أرشت**; o hâlde o **مرشة**’dir: genişledi de kanı dağıldı. Ebû Kebîr, kanı **ترش** eden bir darbeyi vasfederek dedi:
  “Bir **مرشة** (darbe) olarak, tayın yolu gibi yol tutmuş;
  Toprağı, kabarık, kıllı bir (şey) ile savurur.”

Ve at **أرش**: koşu ile terledi. Ebû Duvâd, bir atı vasfederek dedi:
  “Onu, **القنيض** ve onun koşturması dürdü;
  Ve **إرشاش** iki yanını, ta ki zayıfladı.”
Onu terletmesini murat etti; ta ki zayıflasın; çünkü **الحناذ** ile terinden akan (şey) sebebiyle; ve gevşekliğinden sonra eti sıkılaştı. İbn Abbâd’dan: tay **أرش** etti, **إرشاشا**: emsin diye kuyruğunu kaşıdı; böylece o, emme için **استرش** etti; yani boynunu annesinin iki uyluğu arasına uzattı. Ve **التكملة**’de: deveyi **أرششت** ettim; **أرشيته** gibi. İbn Düreyd’den: **الرشرشة**: gevşekliktir. Başkası dedi: **الرشرشة**: korktuğun kimseye yanaşma; **كالزحزحة** gibi. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أرض مرشوشة**: ona **الرش** isabet etti. Ve **ترشرش**: aktı. Ve **شواء مرش**: **كرشراش** gibi. Ve gerçekten **ترشرش** etti. Ve dokumacı, dokumayı **بالمرشة** ile **رش** etti; o, onunla **يرش** edilen şeydir; İbn Abbâd’dan. Ve deve **رشرش** etti: çöktü, sonra yerinde sağlamlaşsın diye göğsüyle yerde eşindi. Ve onu **ورشه**: onu yıkadı; bunu şeyhimiz, **شروح الموطإ**’den nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَشَّ
رَشَّ U ( n. ac. رَشّ 1 ,  تَرْشَاْش 62 ),
a.  Sprinkled; shed.

b.  Rained slightly, drizzled.

أَرْشَشَ
أَرْشَشَ IV ,
a.  see I (a) , ( b ).

c.  Made to sweat.

d.  Bled profusely.

تَرَشَّشَ
تَرَشَّشَ V ,
a.  Was sprinkled.

رَشّ
رَشّ 1 ,  رَشَّة 1t , ( pl. رِشَاْش 23 ),
a.  Sprinkling; aspersion; watering ( of plants ).

b.  Light rain, drizzle.

c.  Beating; blow.

مِرْشَشَة
مِرْشَشَة 20t , ( pl. مَرَاْشِشُ 44 ),
a.  Watering-pot.

b.  Holy-water sprinkler, aspersorium.

رَشَاْش
رَشَاْش 22 ,
a.  Drops; sprinkling.

##### Türkçe

**رَشَّ**
**رَشَّ** I (n. ac. **رَشّ** 1, **تَرْشَاْش** 62),
a. Serpti; saçtı.

b. Hafifçe yağdı, çiseledi.

**أَرْشَشَ**
**أَرْشَشَ** IV,
a. I (a), (b)’ye bak.

c. Terlet(t)i.

d. Bolca kanadı.

**تَرَشَّشَ**
**تَرَشَّشَ** V,
a. Serpildi.

**رَشّ**
**رَشّ** 1, **رَشَّة** 1t, (pl. **رِشَاْش** 23),
a. Serpme; serpiştirme; (bitkilerin) sulanması.

b. Hafif yağmur, çise.

c. Dövme; darbe.

**مِرْشَشَة**
**مِرْشَشَة** 20t, (pl. **مَرَاْشِشُ** 44),
a. Sulama kabı.

b. Kutsal su serpici, aspersoryum.

**رَشَاْش**
**رَشَاْش** 22,
a. Damlalar; serpme.
