# رشش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B4%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رشش

الرش: نفض الماء والدم والدمع، وقد رششت المكان رشا. ورشه بالماء: نضحه، كالترشاش، بالفتح، قال ابن هرمة:
  حتى أناخ بهم قصرا بذي أنف                      باتت عليه سماء ذات ترشاش

  والرش: المطر القليل، يقال: أصابنا رش من مطر، أي قليل منه، وقال ابن الأعرابي: الرش: أول المطر، ج رشاش، بالكسر. والرش: الضرب الموجع، نقله الصاغاني. والرشاش، كسحاب: ما ترشش من الدم والدمع ونحوه. ومن المجاز: من لم يدخل في الشر أصابه من رشاشه، وكذا قولهم: ما نلنا منك إلا الرشاش. والرشراش، بالفتح: الرخو من العظام، عن ابن دريد. والرشراش: السمين من الشواء، يقال: شواء رشراش، أي خضل ند، يقطر ماؤه، وقيل: يقطر دسمه، عن أبي سعيد. والرشراش: اليابس الرخو من الخبز، كالرشرش، كجعفر، عن ابن دريد. ويقال: خبزة رشرشة، ورشراشة: رخوة يابسة، عن ابن دريد. وأرشت السماء، كرشت، جاءت بالرش، كما في الصحاح، أو أمطرت، كما في الأساس. وأرشت الطعنة فهي مرشة: اتسعت فتفرق دمها، قال أبو كبير يصف طعنة ترش الدم:
  مستنة سنن الفـلـو مـرشة                      تنفي التراب بقاحز معرورف وأرش الفرس: عرقه بالركض، قال أبو دواد يصف فرسا:
  طواه القنـيض وتـعـداؤه                      وإرشاش عطفيه حتى شسب أراد تعريقه إياه حتى ضمر، لما سال من عرقه بالحناذ، واشتد لحمه بعد رهله. وعن ابن عباد: أرش الفصيل إرشاشا: حك ذنبه ليرتضع، فاسترش هو للرضاع، أي مد عنقه بين فخذي أمه، وفي التكملة: أرششت البعير مثل أرشيته. وعن ابن دريد: الرشرشة: الرخاوة: وقال غيره: الرشرشة: الإطافة بمن تخافه، كالزحزحة. ومما يستدرك عليه: أرض مرشوشة: أصابها الرش. وترشرش: سال. وشواء مرش، كرشراش. وقد ترشرش. ورش الحائك النسج بالمرشة، وهي ما يرش بها، عن ابن عباد. ورشرش البعير: برك ثم فحص بصدره في الأرض ليتمكن. ورشه: غسله، نقله شيخنا عن شروح الموطإ.

### Türkçe

**الرش**: suyu, kanı ve gözyaşını silkelemek; “mekânı **رششت**” (onu) **رشا** (olarak) yaptın. Onu su ile **ورشه**: onu serpti; **كالترشاش** gibi; fetha ile. İbn Hirma dedi:
  “Ta ki onları, **ذي أنف**’te bir köşke çöktürdü;
  Üzerinde, **ذات ترشاش** bir gök geceledi.”

  Ve **الرش**: az yağmur; denir ki: “Bize yağmurdan bir **رش** isabet etti”, yani ondan az (bir şey). İbnü’l-A‘râbî dedi: **الرش**: yağmurun ilki; çoğulu **رشاش**; kesra ile. Ve **الرش**: acıtan darbe; bunu es-Sâgânî nakletti. Ve **الرشاش** (bulut gibi): kandan, gözyaşından ve benzerinden **ترشش** eden şey. Mecazdan: şerre girmeyen kimseye onun **رشاشه**’inden isabet eder; yine onların sözü: “Senden ancak **الرشاش**’ı elde ettik.” Ve **الرشراش**: fetha ile; kemiklerden gevşek olan (kısım); İbn Düreyd’den. Ve **الرشراش**: kızartmadan semiz olan; denir ki: **شواء رشراش**; yani ıslak, nemli; suyu damlar; ve denildi ki: yağı damlar; Ebû Saîd’den. Ve **الرشراش**: ekmekten kuru gevşek olan; **كالرشرش** gibi; **كجعفر** gibi; İbn Düreyd’den. Ve denir ki: **خبزة رشرشة** ve **رشرااشة**: kuru gevşek; İbn Düreyd’den. Ve gök **أرشت**: **كرشت** gibi; **الرش** ile geldi; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut yağmur yağdırdı; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve mızrak darbesi **أرشت**; o hâlde o **مرشة**’dir: genişledi de kanı dağıldı. Ebû Kebîr, kanı **ترش** eden bir darbeyi vasfederek dedi:
  “Bir **مرشة** (darbe) olarak, tayın yolu gibi yol tutmuş;
  Toprağı, kabarık, kıllı bir (şey) ile savurur.”

Ve at **أرش**: koşu ile terledi. Ebû Duvâd, bir atı vasfederek dedi:
  “Onu, **القنيض** ve onun koşturması dürdü;
  Ve **إرشاش** iki yanını, ta ki zayıfladı.”
Onu terletmesini murat etti; ta ki zayıflasın; çünkü **الحناذ** ile terinden akan (şey) sebebiyle; ve gevşekliğinden sonra eti sıkılaştı. İbn Abbâd’dan: tay **أرش** etti, **إرشاشا**: emsin diye kuyruğunu kaşıdı; böylece o, emme için **استرش** etti; yani boynunu annesinin iki uyluğu arasına uzattı. Ve **التكملة**’de: deveyi **أرششت** ettim; **أرشيته** gibi. İbn Düreyd’den: **الرشرشة**: gevşekliktir. Başkası dedi: **الرشرشة**: korktuğun kimseye yanaşma; **كالزحزحة** gibi. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أرض مرشوشة**: ona **الرش** isabet etti. Ve **ترشرش**: aktı. Ve **شواء مرش**: **كرشراش** gibi. Ve gerçekten **ترشرش** etti. Ve dokumacı, dokumayı **بالمرشة** ile **رش** etti; o, onunla **يرش** edilen şeydir; İbn Abbâd’dan. Ve deve **رشرش** etti: çöktü, sonra yerinde sağlamlaşsın diye göğsüyle yerde eşindi. Ve onu **ورشه**: onu yıkadı; bunu şeyhimiz, **شروح الموطإ**’den nakletti.
