# رشق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B4%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رشق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رشق

الرَّشْق: الرَّمْيُ؛ وقد رَشَقَهم بالسًهم والنَّبْل يرشُقُهم رَشقاً: رَماهم، وكلُّ شَوْط ووجْهٍ من ذلك رِشْق. والرِّشْقُ، بالكسر: الاسم، وهو الوجه من الرمي. التهذيب: الرَّشْق والخَزْقُ بالرمي، قال: وإذا رَمى أَهلُ النِّضال ما معهم من السِّهام كلها ثم عادوا فكلُّ شوْط من ذلك رِشْقٌ. أَبو عبيد: الرِّشْقُ الوَجْهُ من الرَّمْي إِذا رمَوْا بأَجْمعهم وجْهاً بجميع سِهامهم في جهة واحدة قالوا: رمَيْنا رِشْقاً واحداً، ورموا رِشْقاً واحداً أَو على رشقٍ واحد أَي وجهاً واحداً بجميع سِهامهم؛ قال أَبو زُبَيْد:
كلَّ يَوْمٍ تَرْمِيهِ منها بِرِشْقٍ،
فَمُصِيبٌ أَو صافَ غيرَ بَعِيدِ
والرَّشْقُ: المصدر، يقال: رَشقْت رشقاً. وفي حديث حسّان: قال له النبي، صلى الله عليه وسلم، في هِجائه للمشركين: لهُو أَشدُّ عليهم من رَشْقِ النَّبْلِ؛ الرشْق: مصدر رشَقه يرشقه رَشْقاً إِذا رَماه بالسِّهام؛ ومنه حديث سلَمَة: فأَلْحَقُ رَجلاً فأَرْشُقُه بسَهم؛ ومنه الحديث: فرشَقُوهم رَشْقاً، ويجوز أَن يكون ههنا بالكسر، وهو الوجه من الرمي. والرِّشْقُ أَيضاً: أَن يرمي الرامي بالسِّهام كلها، ويُجمع على أَرشاق؛ ومنه حديث فَضالَة: أَنه كان يخرج فيَرمِي الأَرْشاق. ويقال للقَوْس: ما أَرْشَقَها أَي ما أَخفَّها وأَسرَع سهمَها. ورشَقَهم بِنظْرة: رَماهم. والإِرْشاقُ: إحدادُ النظر؛ وأَرشَقَتِ المرأَة والمَهاةُ؛ قال القطامي: ولقد يَرُوقُ قُلوبَهُنَّ تَكلُّمِي،
ويَرُوعُني مُقَلُ الصُّوارِ المُرْشِقِ
أَبو عبيد: أَرْشقْتُ إِليه النَّظَر إِذا أَحْدَدْته. ورَشقْت القوم ببصري وأَرشقْت أَي طمَحْت ببصري فنظرت. والمُرْشِق من الظباء: التي تَمُدُّ عنقَها وتنظر فهي أَحسن ما تكون. والمُرْشِق من النساء والظباء: التي معها ولدها؛ وقيل: الإِرْشاقُ امْتدادُ أَعناقها وانتصابُها. وأَرْشقَت الظبْيةُ أَي مدَّت عُنقها، ولا يقال للبقر مُرشِقات لِقصَر أَعناقِهن؛ قال أَبو دُواد:
ولقد ذَعَرْتُ بَناتِ عمِّ
المُرْشِقاتِ لها بَصابِصْ
أَراد ذَعرتُ بَقَر الوحْش بناتِ عمّ الظباء، والبَصابِصُ: حركاتُ الأَذناب، وبَصْبَصَ: حرّك ذنَبَه؛ قال المُسيَّب بن عَلَس: وكأَنَّ غِزْلانَ الصَّرِيمة، إِذْ
مَتَعَ النهارُ وأَرْشَقَ الحَدَقُ
وجِيدٌ أَرشَقُ: منتصِب؛ قال رُؤبة:
بِمُقْلَتَيْ رِئمٍ وجِيدٍ أَرْشقا
والرِّشْق والرَّشْقُ، لغتان: صوت القلم إِذا كُتب به. وفي حديث موسى، عليه السلام، قال: كأَني برَشْقِ القلم في مسامِعي حين جَرى على الأَلواح بكَتْبه التوراةَ.
والمُرْشِقُ والرَّشِيقُ من الغِلمان والجَواري: الخَفِيفُ الحسنُ القَدّ اللَّطِيفةُ، وقد رَشُق، بالضم، رَشاقة. التهذيب: يقال للغلام والجارية إِذا كانا في اعْتِدال: رَشيقٌ ورَشِيقةٌ، وقد رَشُقا رَشاقة. وناقة رَشِيقة: خفيفة سريعة.
وتَرشَّق في الأَمر: احْتَدَّ.
والرَّشانِيقُ: بَطْنٌ من السودان.

### Türkçe

**الرَّشْق**: atma; ve gerçekten onları ok ve kısa ok ile **رَشَقَ** etti, onları **يرشُقُهم**
**رَشقاً**: onları attı; ve bunun her bir koşusu ve yüzü **رِشْق**’tir. Ve **الرِّشْقُ**, kesre ile:
isimdir; ve o, atıştan olan yüzdür. **التهذيب**: **الرَّشْق** ve **الخَزْقُ** atma iledir, dedi: Ve ne zaman
**أَهلُ النِّضال** yanlarındaki okların hepsini atsa sonra dönseler, bunun her bir koşusu
**رِشْقٌ**’tur. **أَبو عبيد**: **الرِّشْقُ** atıştan olan yüzdür; ne zaman hepsi birlikte atsalar
hepsiyle bir yüzü, bütün oklarıyla tek bir yöne, dediler: “Bir **رِشْقاً** attık”,
ve “Bir **رِشْقاً** attılar” yahut “Bir **رشقٍ** üzere” yani bütün oklarıyla tek bir yüz;
**أَبو زُبَيْد** dedi:
Her gün onu ondan bir **رِشْقٍ** ile atarsın,
öyle ki isabet eden yahut yakın olmayan bir ıskalayan.

Ve **الرَّشْقُ**: mastardır; denir: “**رَشقْت** **رشقاً**.” Ve Hassân hadîsinde: Nebî ona dedi,
Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, müşrikleri hicvetmesinde: “O, onlara **رَشْقِ**
**النَّبْلِ**’den daha şiddetlidir”; **الرشْق**: **رشَقه**’nin mastarıdır, onu **يرشقه** **رَشْقاً**; ne zaman onu oklarla atsa; ve ondan
Seleme hadîsi: “Bir adama yetişirim de onu bir ok ile **فأَرْشُقُه**”; ve ondan hadîs: “Onları
**رَشْقاً** ile **فرشَقُوهم**”; ve burada kesre ile olması câizdir; o da atıştan olan yüzdür. Ve **الرِّشْقُ**
ayrıca: atıcının okların hepsiyle atmasıdır; ve **أَرشاق** üzerine cem‘ olunur; ve ondan
Fadâle hadîsi: onun çıktığı ve **الأَرْشاق**’ı attığı. Ve yaya denir: “Ne **أَرْشَقَها**”
yani ne kadar hafif ve okunu ne kadar hızlı. Ve onları bir bakış ile **رشَقَ** etti: onları attı. Ve **الإِرْشاقُ**:
bakışı keskinleştirmektir; ve kadın ve yaban ineği **أَرشَقَت**; Katamî dedi:
Gerçekten konuşmam onların kalplerini hoş eder,
ve beni, **المُرْشِقِ** **الصُّوارِ**’ın gözbebekleri korkutur.

**أَبو عبيد**: “Ona bakışı **أَرْشقْتُ**” ne zaman onu keskinleştirsem. Ve kavmi gözümle
**رَشقْت** ve **أَرشقْت** yani gözümle sıçradım da baktım. Ve ceylanlardan **المُرْشِق**:
boynunu uzatan ve bakan; o, olduğu hâlin en güzeli olur. Ve kadınlardan ve ceylanlardan **المُرْشِق**:
yanında yavrusu olan; ve denildi: **الإِرْشاقُ** boyunlarının uzaması ve dikilmesidir. Ve dişi ceylan
**أَرْشقَت** yani boynunu uzattı; ve sığırlara **مُرشِقات** denilmez, boyunlarının kısalığından dolayı; **أَبو دُواد** dedi:
Gerçekten ben, amcanın kızlarını ürküttüm,
onun için kuyruk sallayışları olan **المُرْشِقاتِ**’ı.

Şunu istedi: Ben, ceylanların amca kızları olan yaban sığırlarını ürküttüm; ve **البَصابِصُ**: kuyrukların hareketleridir; ve **بَصْبَصَ**: kuyruğunu oynattı; **المُسيَّب بن عَلَس** dedi:
Sanki sürünün ceylanları, o vakit ki
gündüz fayda verdi ve gözbebekleri **أَرْشَقَ** etti.

Ve **جِيدٌ أَرشَقُ**: dik; **رُؤبة** dedi:
Bir ceylan yavrusunun iki gözü ve dik bir boyun ile **أَرْشقا**.

Ve **الرِّشْق** ve **الرَّشْقُ**, iki lugattır: onunla yazıldığı zaman kalemin sesi. Ve Mûsâ hadîsinde,
onun üzerine selâm olsun, dedi: “Sanki ben, levhalar üzerinde Tevrat’ı yazmasıyla aktığı zaman, kulaklarımda kalemin **رَشْقِ**’ini (işitiyorum).”

Ve oğlanlardan ve câriyelerden **المُرْشِقُ** ve **الرَّشِيقُ**: hafif, güzel endamlı, latif; ve gerçekten o, damme ile, **رَشُق** etti, **رَشاقة** olarak. **التهذيب**: oğlana ve câriyeye, ne zaman ikisi de itidalde olsalar, denir: **رَشيقٌ** ve **رَشِيقةٌ**; ve gerçekten ikisi **رَشُقا** etti, **رَشاقة** olarak. Ve **ناقة رَشِيقة**: hafif, hızlı.

Ve işte **تَرشَّق** etti: keskinleşti.

Ve **الرَّشانِيقُ**: Sudanlılardan bir batındır.
