# رشو (ر-ش-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B4%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ش - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والراء و و ا ي ء معهما
ش و ر، ر ش و، و ش ر، و ر ش، ش ر ي، ر ي ش، ر ش أ، ر أ ش، أ ش ر، أ ر ش مستعملات
شور:
المشارُ: المجتنى للعسل. شرتُ العسل أشوره شوراً ومشارةً. وأشرتهُ، أشيره إشارة، واشترته أشتاره اشتياراً، قال الأعشى:
كأنّ جنيّاً من الزَّنـجـبـي		ل خالط فاها وأرياً مُشوراً

من شُرت. وقال عديّ بن زيد:
في سماعٍ يأذن الشيخُ لـه		وحديث مثل ما ذيٍّ مُشارِ
من أشرتُ.
والشَّورةُ: الموضع الذي تُعسل فيه النَّحل، إذا دجنها.
والمشورةُ، مفعلة، اشتق من الإشارة؛ أشرت عليهم بكذا، ويقال مشورة.
والمُشيرةُ: الإصبع التي يقال لها السَّبابة.
والشّارة: الهيئةُ واللِّباسُ الحسن.
وخيلٌ شِيارٌ: أي: سمانٌ حِسانٌ.
والتَّشويرُ: التَّخجيل، شورتُ بفلان، وتشوَّر فلان.
والتَّشوير: أن تشوِّر الدابة، كيف مشوارها، أي: كيف سِيرتها، والفاعل: مشوِّر. وخيلٌ مشوَّرةٌ، ومشورة، إذا شِيرت، أي: ركضت، وشِرتُ الفرس: ركضته.
رشو:
الرَّشو: فعل الرَّشوة.. رشوته أرشوهُ رشواً. والمراشاةُ: المحاباةُ.
والرَّشاة نبات يشربُ لدواء المشدي. والرشاءُ، ممدود: رسنُ الدَّلو، والجميعُ: أرشيةُ، قال:
إني إذا ما القومُ كانوا أنجيه
واضطرب القومُ اضطراب الأرشيه
وأرشيةُ شجر الحنظلِ والبِطِّيخ وما يشبهه: سُيورهُ.
وشر:
الوشر: لغة في الأشر، وفي الحديث: "لعن الله الواشرة والموتشره".
الواشرة وهي الأشرة: تأشِرُ أسنانها، أي: تحززها لتصير أشر.
ورش:
الورشُ: تناول شيء من الطّعام تقول: ورشتُ أرِش ورشاً، إذا تناولت منه شيئاً.
والورشانُ: طائرٌ، والأنثى: ورشانةٌ، والجميع: ورشانٌ.
شري:
شري البرق في السّحاب يشرى شرى، إذا تفرق فيه.
وشرى يشري شِرى وشِراءً وهو شارٍ، إذا باع قال:
فلئِن فرزتُ من المنية والشِرى		فلقد أكونُ وأنت غير فـرورِ
والمُشاراة: المُلاجَّةُ، وقد استشرى إذا لجّ.
والشَّرى: داءٌ يأخذ في الرَّجل، أحمرُ كهيئةِ الدِّرهم.. شري الرَّجلُ، وشري شرىً وهو شرٍ.
وشروى الشَّيء: مثله، وفلان شروى فُلان، أي: مثله، قالت الخنساء.
أخوين كالصُقرين لم		يَرَ ناظرٌ شرواهما
وأشراءُ الحرمِ: نواحيه، واحدها: شرّى، مقصور.
والشَّري: شجرُ الحنظل، والشَّريان: من شجر الحنظل، والشِّريانُ: من شجر يتخذُ منه القِسي. وشرى: موضعٌ كثيرٌ الأسود: قال،
أسودُ شرى لاقت أسودَ خفيفةٍ		تساقين سُمِّا كلُّهـنَّ خـوادِرُ
وشراة: أرضٌ بالشّام، والنِّسبةُ إليها: شرويّ. وقومٌ شُراة: هم الخوارج.
واستشرت الأمور عليهم: أي: عظمت.
وشروى أبان: جبل.
ريش:
رشت السَّهم، أي: ركبت عليه الرِّيش. ورشتُ فلاناً، إذا قويته وأعنته على معاشهِ. وارتاش فلانٌ: حسُنت حالهُ. والرِّياش: اللَّباس الحسن والرِّيش: كسوةُ الطائر، الواحدة: ريشة.
رشأ:
الرَّشأُ، مهموز: الخشف، والجميع: أرشاء.
رأش:
رجلٌ رؤشوش: كثيرُ شعر الأذن، ورجلٌ وناقةٌ وجملٌ رأش، أي: كثير شعر الأذنين أيضاً.
اشر:
الأشرُ: المرح والبطر. ورجلٌ أشرٌ وأشران. وقوم أشارى.
أرش:
الأرشُ: دشةُ الجراحة. قال حماس: الأرش: ثمن الماء إذا ورد عليك قوم فلا تمكنهم من الماء حتى تأخذ الثَّمن.
والتأريش: التَّحريش، قال رؤبة:
أصبحت من حرصٍ على التأريش.
وقال: "وما كنتُ ممن أرش الحرب بينهم"

##### Türkçe

باب **الشين** ve **الراء** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** (hemz) onlarla beraber

**ش و ر**، **ر ش و**، **و ش ر**، **و ر ش**، **ش ر ي**، **ر ي ش**، **ر ش أ**، **ر أ ش**، **أ ش ر**، **أ ر ش** kullanımdadırlar.

**شور**:
**المشارُ**: bal için toplanmış olan (petek). **شرتُ العسل أشوره شوراً ومشارةً**: balı **شور** ve **مشارة** olarak **أشوره** yaptım. Ve **أشرتهُ، أشيره إشارة**: onu **إشارة** olarak **أشيره** yaptım; ve **واشترته أشتاره اشتياراً**: onu **اشتياراً** olarak **أشتاره** yaptım. **الأعشى** dedi ki:
كأنّ جنيّاً من الزَّنـجـبـي		ل خالط فاها وأرياً مُشوراً

**من شُرت**’ten (gelir). **عديّ بن زيد** dedi ki:
في سماعٍ يأذن الشيخُ لـه		وحديث مثل ما ذيٍّ مُشارِ

**من أشرتُ**’ten (gelir).
Ve **الشَّورةُ**: arının bal yaptığı yer; onu (kovanı) kapattığında.
Ve **المشورةُ**: **مفعلة** (kalıbında); **الإشارة**’dan türetilmiştir; **أشرت عليهم بكذا**: onlara şu ile işaret ettim; ve **مشورة** denir.
Ve **المُشيرةُ**: kendisine **السَّبابة** denilen parmak.
Ve **الشّارة**: görünüş ve güzel elbise.
Ve **خيلٌ شِيارٌ**: yani: semiz, güzel.
Ve **التَّشويرُ**: utandırma; **شورتُ بفلان**: falan ile (onu) utandırdım; ve falan **تشوَّر** oldu.
Ve **التَّشوير**: biniti **تشوِّر** etmen; onun **مشوارها**sı nasıl, yani: gidişi nasıl; ve yapan: **مشوِّر**. Ve **خيلٌ مشوَّرةٌ** ve **مشورة**: **شِيرت** edildiğinde, yani: koşturulduğunda; ve **شِرتُ الفرس**: atı koşturdum.

**رشو**:
**الرَّشو**: **الرَّشوة** fiilidir.. **رشوته أرشوهُ رشواً**: ona **رشواً** olarak **أرشوهُ** yaptım. Ve **المراشاةُ**: kayırma.
Ve **الرَّشاة**: **المشدي** ilacına içilen bir bitki. Ve **الرشاءُ** (uzatmalı): kovanın ipi; hepsi: **أرشيةُ**. Dedi ki:
إني إذا ما القومُ كانوا أنجيه
واضطرب القومُ اضطراب الأرشيه

Ve **أرشيةُ** (acı kavun) **شجر الحنظلِ** ve **البِطِّيخ** ve ona benzeyen şeylerin: kayışlarıdır.

**وشر**:
**الوشر**: **الأشر** için bir lehçedir; ve hadiste: “Allah **الواشرة** ve **الموتشره**’ye lanet etsin.”
**الواشرة** ki o **الأشرة**’dir: dişlerini **تأشِرُ** eder; yani: onları çentikler ki **أشر** olsun.

**ورش**:
**الورشُ**: yemekten bir şey almak; **ورشتُ أرِش ورشاً** dersin; ondan bir şey aldığında.
Ve **الورشانُ**: bir kuş; dişisi: **ورشانةٌ**; hepsi: **ورشانٌ**.

**شري**:
**شري البرق في السّحاب يشرى شرى**: bulutta şimşek **شرى** olarak **يشرى**; onda dağıldığında.
Ve **شرى يشري شِرى وشِراءً وهو شارٍ**: sattığında; dedi ki:
فلئِن فرزتُ من المنية والشِرى		فلقد أكونُ وأنت غير فـرورِ

Ve **المُشاراة**: çekişme; ve **استشرى** olmuştur, inat ettiğinde.
Ve **الشَّرى**: bacakta tutan bir hastalık; dirhem biçiminde kırmızı.. adam **شري** oldu; ve **شرىً** olarak **شري** oldu; ve o **شرٍ**’dir.
Ve **شروى الشَّيء**: onun benzeri; ve falan **شروى** falan: yani: onun benzeri; **الخنساء** dedi:
أخوين كالصُقرين لم		يَرَ ناظرٌ شرواهما

Ve **أشراءُ الحرمِ**: onun tarafları; bir tanesi: **شرّى** (kısaltılmış).
Ve **الشَّري**: **شجرُ الحنظل**; ve **الشَّريان**: **شجر الحنظل**’dan; ve **الشِّريانُ**: kendisinden yaylar yapılan bir ağaçtandır. Ve **شرى**: aslanı çok olan bir yer; dedi ki:
أسودُ شرى لاقت أسودَ خفيفةٍ		تساقين سُمِّا كلُّهـنَّ خـوادِرُ

Ve **شراة**: Şam’da bir toprak; ona nisbet: **شرويّ**. Ve **قومٌ شُراة**: onlar Haricîlerdir.
Ve **استشرت الأمور عليهم**: yani: onlara (karşı) büyüdü.
Ve **شروى أبان**: bir dağ.

**ريش**:
**رشت السَّهم**: yani: ona tüyü taktın. Ve **رشتُ فلاناً**: onu güçlendirdiğimde ve geçimi üzerine ona yardım ettiğimde. Ve falan **ارتاش**: hâli güzelleşti. Ve **الرِّياش**: güzel elbise; ve **الرِّيش**: kuşun örtüsü; bir tanesi: **ريشة**.

**رشأ**:
**الرَّشأُ** (hemzeli): yavru geyik; hepsi: **أرشـاء**.

**رأش**:
**رجلٌ رؤشوش**: kulak kılları çok olan. Ve bir adam ve bir dişi deve ve bir erkek deve **رأش**: yani: kulakların kılları da çok olan.

**اشر**:
**الأشرُ**: şenlik ve azgınlık. Ve bir adam **أشرٌ** ve **أشران**. Ve bir kavim **أشارى**.

**أرش**:
**الأرشُ**: yaranın diyeti. **حماس** dedi: **الأرش**: suyun bedeli; sana bir kavim geldiğinde, bedeli alana kadar onlara suyu mümkün kılma.
Ve **التأريش**: **التَّحريش**; **رؤبة** dedi:
أصبحت من حرصٍ على التأريش.

Ve dedi ki: “Ve ben, aralarında savaşı **أرش** edenlerden değildim.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ش و
فلـان يرتشي في حكمه ويأخذ الرشوة والرشى‏.‏
والرشى رشاء النجاح‏.‏
و ‏"‏ لعن الله الراشي والمرتشي ‏"‏‏.‏
ورشوته أرشوه وعن ثعلب هو من رشا الفرخ إذا مدّ رأسه إلى أمه لتزقّه‏.‏
واسترشى الفصيل‏:‏ طلب الرضاع‏.‏
ومن المجاز‏:‏ امتدت أرشية الحنظل والبطيخ وسيورها وهي أغصانها‏.‏
وقد أرشى الحنظل‏.‏
وترشّيت فلاناً‏:‏ لا ينته كما يصانع الحاكم بالرشوة‏.‏
ورشوت الدهر صبراً حتـى قضـى لـي عليكم‏.‏
ولقد أبدع من قال‏:‏ ترشـو أجنتهـا المطيّ سرابها طمعاً بأن ينتاشهن من الصدى

##### Türkçe

ر ش و
Falanca hükmünde **يرتشي** eder ve **الرشوة**yi ve **الرشى**yı alır.‏
Ve **الرشى** başarı **رشاء**ıdır.‏
Ve “Allah **الراشي**yi ve **المرتشي**yi lânetledi”.‏
Ve onu **رشوته** ettim; onu **أرشوه** ettim; ve Sa‘leb’e göre o, civciv annesine gagalatması için başını uzattığında **رشا الفرخ**tandır.‏
**واسترشى الفصيل**: emme istemek.‏
Ve mecazdan: **أرشية الحنظل والبطيخ وسيورها** uzadı; ve onlar, onların dallarıdır.‏
Ve **أرشى الحنظل** etti.‏
Ve falancayı **ترشّيت** ettim: rüşvetle hâkimi yumuşattığı gibi, vazgeçmez.‏
Ve **رشوت الدهر**i sabırla, ta ki sizin aleyhinize benim için hükmetti.‏
Ve gerçekten şu söyleyen güzelce icat etti:
**ترشـو أجنتهـا المطيّ سرابها
طمعاً بأن ينتاشهن من الصدى**

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الرَّشْوَةُ : مُثَلّثَةً ) .
الكسْرُ هو المَشْهورُ ، والضمُّ لُغَةٌ ، وعليهما اقْتَصَرَ ابنُ سِيدَه والأزهرِيُّ والجوهرِيُّ وصاحِبُ المِصْباحِ ، والفَتْحُ عن الليْثِ ؛ ( الجُعْلُ ) وهو ما يُعْطِيه الشَّخْصُ الحاكِمَ أَو غيرَهُ ليَحْكُمَ له ، أَو يَحْمِلَه على ما يُريدُ ؛ ( ج *!رُشاً ) ، بالضمِّ ، كمدْيَةٍ ومُدىً ؛ ( *!ورِشاً ) ، كسدْرَةٍ وسِدْرٍ وهي الأكْثَرُ .
( *!وَرَشاهُ ) *!رَشْواً : ( أَعْطاهُ إيَّاها .
( *!وارْتَشَى : أَخَذَها ) ؛ ومنه الحدِيثُ : ( لَعَنَ اللَّهُ *!الرَّاشِي *!والمُرْتَشِي *!والرَّائِشُ ) .

قالَ ابنُ الأثيرِ : *!الرّشْوَةُ الوُصْلَةُ إلى الحاجَةِ بالمُصانَعَةِ ، وأَصْلُه مِن *!الرِّشاءِ الذي يُتَوَصَّلُ به إلى الماءُ ، *!فالرَّاشِي الذي يُعِينُه على الباطِلِ ، *!والمُرْتشِي الآخِذُ ، *!والرَّائِشُ مَنْ يَسْعَى بَيْنهما يَسْتَزِيدُ لهذا أَو يَسْتَنْقص لهذا ، فأمَّا ما يُعْطَى تَوصُّلاً إلى أَخْذِ حَقَ أَو دَفْعِ ظلمٍ فغيرُ داخِلٍ فيه .
ورُوِي عن جماعَةٍ من أَئِمَّة التابِعِين قالوا : لا بأْسَ أَن يُصانِعَ الرَّجُلُ عن نَفْسِه ومالِهِ إذا خافَ الظُّلْم .
( *!واسْتَرْشَى ) في حكْمِهِ : ( طَلَبَها ) عليه ؛ نقلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( و ) *!اسْتَرْشَى ( الفَصِيلُ ) : إذا ( طَلَبَ الرَّضاعَ *!فأَرْشَيْتَه ) *!إِرْشَاءً ، نقلَهُ الجَوْهرِي .
( *!ورَاشاهُ ) *!مُراشاةً : ( حَاباهُ ) ، نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) أَيْضاً : ( صانَعَهُ ) .
وفي الصِّحاحِ : ظاهَرَهُ .
( *!وتَرَشَّاهُ : لايَنَهُ ) ، نقله ابن سِيدَه والجَوْهرِي : ( *!والرِّشاءُ ، ككِساءٍ : الحَبْلُ ) ، ومنه أُخِذَتِ *!الرُّشْوَةَ ، كما تقدَّمَ .
( *!كالتِّرْشاءِ ، بالكسْرِ ) .
قالَ شيْخنا : ظاهِرُهُ أنه عام وصرحوا بأَنَّه لم يُسْمَع إلاَّ في مِثْل الأُخْذَة ، فاعْرِفْه .
قُلْتُ : يشيرُ إلى ما قالَ اللّحْياني : ومِن كلامِ المُؤخِّذات للرِّجالِ أَخَّذْتُه بدُبَّاء مُمَلَّأً مِن الماءِ مُعَلَّقٍ *!بتِرْشاءِ ؛ قالَ : *!التَّرْشاءُ الحَبْلُ ، لا يُسْتَعْملُ هكذا إلاَّ في هذه الأُخْذَةِ ؛ ( ج ) *!الرِّشاءِ ( *!أَرْشِيةٌ ) ، ككِساءٍ وأَكْسِيَةٍ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وإنَّما حَمَلْناه على الواوِ لأنَّه يُوصَلُ به إلى الماءِ كما يُوصَلُ *!بالرِّشْوَةِ إلى المَطْلوبِ .
قُلْتُ : وهذا عَكْس ما ذَكَرْناه أَوَّلاً مِن أنَّ *!الرِّشْوَةَ مَأْخوذَةٌ مِن *!الرِّشاءِ .
( و ) الرِّشاءُ : ( مَنْزِلٌ للقَمَرِ ) ، على

التَّشْبيهِ بالحَبْلِ .
قالَ الجَوْهرِيُّ : كَواكِبٌ كثيرَةٌ صِغارٌ على صُورَةِ السَّمكةِ يقالُ لها بَطْنُ الحُوتِ ، وفي سُرَّتِها كَوْكَبٌ نَيِّرٌ يَنزِلُه القَمَر .
( *!وأَرْشِيَةُ اليَقْطِينِ والحَنْظَلِ : خُيوطُهُما ) ؛ نَقَلَهُ ابنُ سَيدَه .
( *!والرَّشاةُ ) ، كالحَصَاةِ : ( نَبْتٌ ) يُشْرَبُ للمَشِيِّ ؛ وفي التَّهذيبِ : لدَواءِ المَشِيِّ .
وقالَ كُراعٌ : عُشْبةٌ نحوُ القَرْنُوَةِ ؛ ( ج *!رَشاً ) .
قالَ ابنُ سِيدَه : وإنَّما حَمَلْناها على الواوِ لوُجُودِ رشو وعَدَم رشي .
( و ) *!الرَّشِيُّ ، ( كغَنِيَ : الفَصِيلُ .
( و ) أَيْضاً : ( البَعيرُ يَقِفُ فَيصيحُ الرَّاعِي *!ارْشُهْ ارْشُهْ ) بهَمْزةِ الوَصْل ، ( أَو *!أَرْشِهْ أَرْشِهْ ) بهَمْزَةِ القَطْع وبضمِّ الشِّين مع هَمْزةِ الوَصْل أَيْضاً ، كما هو نصُّ ابنِ الأعرابيِّ ( فيَحُكُّ خَوْرانَه بيَدِهِ فَيَعْدُو .
( *!وأَرْشَى ) الرَّجُل : ( فَعَلَ ذلِكَ ) ؛ كلُّ ذلكَ عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( و ) *!أرْشَى ( القَوْمُ في دَمِهِ : شَرِكُوا .
( و ) *!أَرْشوا ( بسلاحِهِم فيه : أَشْرَعُوه فيه .
( و ) أَرْشَى ( الحَنْظَلُ : امْتَدَّتْ أَغْصانُه ) كالجبالِ نقَلَهُ الأزْهريُّ .
( و ) أَرْشى ( الدَّلْوَ جَعَلَ لها *!رِشاءً ) نقلَهُ الجوهرِيُّ وابنُ سِيدَه ( و ) يقالُ : ( إنَّك *!لمُسْتَرْشٍ لفُلان أَي : ( مُطِيعٌ له تابِعٌ لمَسَرَّتِهِ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
قال الليْثُ : *!الرَّشْوَةُ ، بالفتْحِ : فِعْلُ الرِّشْوَةِ ، بالكسْرِ .
وقالَ أَبو العبَّاس : *!الرُّشْوَةُ مَأْخُوذَةٌ من رَشا الفَرْخُ إذا مَدّ رأْسَه إلى أُمِّه لتَزُفَّهُ ؛ نقلَهُ الأَزْهرِيُّ وصاحِبُ المِصْباحِ .
*!واسْتَرْشَى ما في الضَّرْعِ : إذا أَخْرَجَه ، نقلَهُ الأَزْهرِيُّ .

##### Türkçe

: ( ve ( **الرَّشْوَةُ** : üçlü hareke ile ) .
kesre meşhur olandır; damme bir lugattır; ikisiyle de İbn Sîde, Ezherî, Cevherî ve Miṣbâḥ’ın sahibi yetinmiştir; fetḥ ise Leys’tendir; ( **الجُعْلُ** ) ve o, kişinin hâkime yahut başkasına, kendisi lehine hükmetsin diye, yahut onu istediği şeye sevk etsin diye verdiği şeydir; ( çoğulu **رُشاً** ) damme ile, **مدْيَةٍ** ve **مُدىً** gibi; ( **ورِشاً** ) **سدْرَةٍ** ve **سِدْرٍ** gibi; ve o daha çoktur.
( **وَرَشاهُ** ) **رَشْواً** : ( ona onu verdi .
( **وارْتَشَى** : onu aldı ) ; ve ondan hadis: ( Allah **الرَّاشِي**’ye, **والمُرْتَشِي**’ye ve **والرَّائِشُ**’a lânet etti ) .

İbnü’l-Esîr dedi: **الرّشْوَةُ** musâna‘a ile ihtiyaca ulaşma vasıtasıdır; aslı, suya ulaşmak için kendisiyle ulaşılan **الرِّشاءِ**’dandır; öyleyse **فالرَّاشِي** bâtıl üzere ona yardım edendir; **والمُرْتشِي** alan kimsedir; **والرَّائِشُ** ise ikisi arasında koşuşturup bunun için artırma yahut bunun için eksiltme isteyendir; fakat bir hakkı almak yahut bir zulmü defetmek için ulaşma maksadıyla verilen şey buna dâhil değildir.
Tâbiîn imamlarından bir cemaatten rivayet olundu; dediler ki: zulümden korktuğu zaman kişinin kendi nefsi ve malı hakkında musâna‘a yapmasında bir beis yoktur.
( **واسْتَرْشَى** ) hükmünde: ( onu talep etti ) ona; Cevherî onu nakletti.
( ve ) **اسْتَرْشَى** ( **الفَصِيلُ** ) : ( **طَلَبَ الرَّضاعَ** ) olduğu zaman; ( **فأَرْشَيْتَه** ) **إِرْشَاءً**; Cevherî onu nakletti.
( **ورَاشاهُ** ) **مُراشاةً** : ( ona iltimas etti ) , İbn Sîde onu nakletti.
( ve ) ayrıca: ( onunla musâna‘a yaptı ) .
Ṣıḥâḥ’ta: ona arka çıktı.
( **وتَرَشَّاهُ** : ona yumuşak davrandı ) , İbn Sîde ve Cevherî onu nakletti: ( **والرِّشاءُ** , **ككِساءٍ** : ip ) , ve ondan **الرُّشْوَةَ** alındı, daha önce geçtiği gibi.
( **كالتِّرْشاءِ** , kesre ile ) .
Şeyhimiz dedi: zâhiri onun umumî olduğudur; ve açıkça söylediler ki, ancak **الأُخْذَة** gibi bir şeyde işitilmiştir; öyleyse onu bil.
Dedim: Lihyânî’nin söylediğine işaret eder: erkekleri yakalayanların sözünden: onu, su ile doldurulmuş, asılı bir kabak ile, **بتِرْشاءِ** ile yakaladım; dedi ki: **التَّرْشاءُ** iptir; bu yakalama dışında böyle kullanılmaz; ( çoğulu ) **الرِّشاءِ** ( **أَرْشِيةٌ** ) , **ككِساءٍ** ve **أَكْسِيَةٍ** gibi.
İbn Sîde dedi: onu ancak vâv üzerine taşıdık; çünkü onunla suya ulaşılır, tıpkı **بالرِّشْوَةِ** ile istenene ulaşıldığı gibi.
Dedim: bu, önce zikrettiğimizin tersidir; yani **الرِّشْوَةَ**’nin **الرِّشاءِ**’dan alınmış olması.
( ve ) **الرِّشاءُ** : ( ay için bir menzil ) ,

ip ile benzetme üzere.
Cevherî dedi: balık sureti üzere birçok küçük yıldızlardır; onlara **بَطْنُ الحُوتِ** denir; göbeğinde parlak bir yıldız vardır; ay ona iner.
( **وأَرْشِيَةُ اليَقْطِينِ والحَنْظَلِ** : ikisinin iplikleri ) ; İbn Sîde onu nakletti.
( **والرَّشاةُ** ) , **كالحَصَاةِ** : ( bir bitki ) yürümek için içilir; Tehzîb’de: yürümek ilacı için.
Kurâ‘ dedi: **القَرْنُوَةِ** gibi bir ot; ( çoğulu **رَشاً** ) .
İbn Sîde dedi: onu ancak vâv üzerine taşıdık; çünkü **رشو**’nun bulunması ve **رشي**’nin bulunmaması sebebiyle.
( ve ) **الرَّشِيُّ** , ( **كغَنِيَ** : **الفَصِيلُ** .
( ve ) ayrıca: ( deve durur da çoban **ارْشُهْ ارْشُهْ** diye bağırır ) vasl hemzesiyle, ( yahut **أَرْشِهْ أَرْشِهْ** ) kat‘ hemzesiyle ve şînin dammesiyle, vasl hemzesiyle de; İbnü’l-A‘râbî’nin nassı üzere; ( sonra elini onun **خَوْرانَه**’ına sürter de koşar.
( **وأَرْشَى** ) adam: ( bunu yaptı ) ; bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir.
( ve ) **أرْشَى** ( kavim onun kanında: ortak oldular .
( ve ) **أَرْشوا** ( silahlarıyla onda: onu onda sapladılar .
( ve ) **أَرْشَى** ( **الحَنْظَلُ** : dalları uzadı ) dağlar gibi; Ezherî onu nakletti.
( ve ) **أَرْشى** ( kovaya **رِشاءً** yaptı ) Cevherî ve İbn Sîde onu nakletti ( ve ) denir ki: ( sen falan için **لمُسْتَرْشٍ**’sin ) yani: ( ona itaat eden, onun hoşnutluğuna tâbi olan ) .
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Leys dedi: **الرَّشْوَةُ** , fetḥ ile: kesre ile olan **الرِّشْوَةِ** fiilidir.
Ebû’l-‘Abbâs dedi: **الرُّشْوَةُ** , civciv **رَشا** ettiği zaman, yani annesine başını uzatıp ona yedirmesi için; ondan alınmıştır; Ezherî ve Miṣbâḥ’ın sahibi onu nakletti.
**واسْتَرْشَى** memedeki şeyi: onu çıkardığı zaman; Ezherî onu nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَشَا
1 رَشَا ذ , said of a young bird, It stretched forth its head to its mother in order that she should put food into its beak. (Abu-l-'Abbلs [Th], Msb, TA.) ― -b2- Hence, [accord. to Th, but see رِشْوٌة, below,] رَشَاهُ, (S, Mgh, Msb, K,) aor. ويَرْشُو, inf. n. رَشْوٌ, (S, Msb,) He gave him a رِشْوَة [or bribe]. (S, * Mgh, Msb, K.) [See also 3.]

راشاهُ
3 راشاهُ ذ , (S, ISd, K,) inf. n. مُرَاشَاةٌ, (TA,) i. q. صَانَعَهُ [He bribed him; (see also 1;) or endeavoured to conciliate him; or did to him a thing in order that he (the latter) might do to him (the former) another thing]: (K:) and حَابَاهُ [app. as meaning he treated him, or behaved towards him, with partiality]: (ISd, K:) or ظَاهَرَهُ [he aided him, or assisted him]. (S.)

ارشى الدَّلْوَ
4 ارشى الدَّلْوَ ذ He put a رِشَآء [or rope]. to the bucket. (S, ISd, K.) ― -b2- [Hence,] ارشى said of the colocynth [or any similar plant (see رِشَآءٌ)] (assumed tropical:) It extended its rope-like branches [or stalks]. (Az, S, K, ↓ TA.) -A2- أَرْشَيْتُ الفَصِيلَ, (S, K,) inf. n. اـِرْشَآءٌ, (S,) I made the young camel to suck, or to be suckled. (S, K.)

ترشّاهُ
5 ترشّاهُ ذ He was soft, tender, gentle, bland, or mild, towards him; or he treated him with gentleness, or blandishment. (S, ISd, K.)

ارتشى
8 ارتشى ذ He took, or received, a رِشْوَة [or bribe], (S, Mgh, Msb, K,) مِنْهُ from him. (Mgh.)

استرشى
10 استرشى ذ He sought, or desired, to be suchled; said of a young camel. (S, K.) ― -b2- And استرشى مَا فِى الضَّرْعِ He drew forth what was in the udder. (Az, TA.) ― -b3- [Hence, probably,] استرشى فِى حُكْمِهِ He sought, or desired, or demanded, a رِشْوَة [or bribe] in the case of his deciding judicially, for his doing so [agreeably with the desire of the briber]. (S, K, ↓ TA.)

رِشْوَةٌ
رِشْوَةٌ ذ and رُشْوَةٌ (T, S, M, Mgh, Msb, K) and رَشْوَةٌ, (Lth, K,) of which the first is that which is the most commonly used, (TA,) i. q. جُعْلٌ [as meaning A bribe]; (K, TA;) i. e. (TA) a thing that one gives to a judge, or to another person, in order that he may judge in his [the giver's] favour, or to incite him to do what he [the giver] desires; (Msb, TA;) or a means of attaining that which one wants, by bribery; not including what is given as a means of obtaining a right or repelling a wrong; for it is related on the authority of several of the leading doctors of the Tلbi'ees that there is no harm in man's bribing for the defence of himself and his property when he fears being wronged; so says IAth: and Lth explains the last of these three words as meaning an act of bribery: (TA:) accord. to Abu-l-'Abbلs [i. e. Th], (TA), the former meaning is from رَشَا said of a young bird, explained in the first sentence of this art.: (Msb, TA:) or it is from الرِّشَآءُ, (IAth, Mgh, TA,) signifying “ that by means of which one obtains water, ” (IAth, TA,) or “ the rope of the bucket: ” (Mgh:) or, accord. to ISd, the reverse of this is the case: (TA:) the pl. (of the first, Msb, TA) is رِشًا or رِشًى and (of the second, Msb, TA) رُشًا or رُشًى. (S, Msb, K, TA.)

رِشَآءٌ
رِشَآءٌ ذ A rope: (S, Msb, K:) [or a well-rope; i. e.] the rope of the bucket: (Mgh:) and ↓ تِرْشَآءٌ, also, with kesr, has the same meaning as رِشَآءٌ: (K:) hence it would seem that this is generally the case; but they have expressly declared that the latter word has not been heard except in relation to the like of an enchantment, or a fascination: so says MF, pointing to the saying of Lh, that among the phrases of women who enchant, or fascinate, men is أَخَّذْتُهُ بِدُبَّآء مُمَلَّأٍ مِنَ المَآء مُعَلَّقٍ بِتِرْشَآء [I have enchanted him, or fascinated him, with a gourd, filled with water, suspended by a rope, or well-rope]; and that ترشاء, meaning a rope, is not thus said except in this enchantment, or fascination: accord. to ISd, the last radical of رشاء is judged to be و because one obtains water by means of the رشاء, like as one obtains the thing sought by means of the رِشْوَة; which is the reverse what has been said above, that الرشوة is from الرشاء: (TA:) the pl. is أَرْشِيَةٌ. (S, Mgh, Msb, K.) ― -b2- الرَّشَآءُ is also the name of (assumed tropical:) A Mansion of the Moon; (K, TA;) [the Twenty-eighth, which is the last, of the Mansions of the Moon;] so called as being likened to a rope; (TA;) [the northern fish, of the constel-lation Pisces, together with the star beta of Andromeda; or, more correctly, delta and epsilon, with some neighbouring stars, of Pisces;] a group of many stars, in the form of a fish, with the tail towards the south and the head towards the north; (Kzw;) many small stars, in the form of a fish, called [also] بَطْنُ الحُوتِ, in the navel of which is a bright star, which the moon makes one of its mansions; (S, TA;) [or including بطن الحوت, which is in the navel of Andromeda; for] بطن الحوت is the name of the bright star [beta] that is above the drapery round the waist of Andromeda: (Kzw, descr. of Andromeda:] الرشاء is also called قَلْبُ الحُوتِ. (TA in art. قلب.) [See مَنَازِلُ القَمَرِ, in art. نزل.]

رَشِىٌّ
رَشِىٌّ ذ A young camel; syn. فَصِيلٌ. (K.) [See 4, last sentence.]

رَاشٍ
رَاشٍ ذ The giver of a رِشْوَة [or bribe]: hence the trad., لَعَنَ اللّٰهُ الرَّاشِىَ وَالمُرْتَشِىَ وَالرَّائِشَ, i. e. [May God curse] the giver of a رِشْوَة, who aids another to do what is wrong, and the receiver thereof, and him who is agent between them two, demanding more for this or less for this. (IAth, TA.)

تِرْشَآءٌ
تِرْشَآءٌ ذ : see رِشَآءٌ, first sentence.

مُرْتَشٍ
مُرْتَشٍ ذ The receiver of a رِشْوَة [or bribe]. (IAth, TA.) [See an ex. above, voce رَاشٍ.]

مُسْتَرْشٍ
مُسْتَرْشٍ ذ A seeker, desirer, or demander, of a رِشْوَة [or bribe]. (TK.) Hence, (TK,) one says, اـِنَّكَ لَمُسْتَرْشٍ لِفُلَانٍ, [in the TA اـِلَى فُلَانٍ,] i. e. مُطِيعٌ لَهُ تَابِعٌ لِمَسَرَّتِهِرص [app. meaning (assumed tropical:) Verily thou art obedient to such a one, subservient to that which gives him happiness]. (K, TK.)

##### Türkçe

رَشَا
1 **رَشَا** **ذ** , genç bir kuş hakkında söylenir: Annesine, gagasına yiyecek koyması için, başını uzattı. (Abu-l-'Abbās [Th], Msb, TA.) ― -b2- Bundan dolayı, [Th’ye göre; fakat aşağıda **رِشْوٌة**’ye bak,] **رَشَاهُ**, (S, Mgh, Msb, K,) muzârîsi **وَيَرْشُو**, mastarı **رَشْوٌ**, (S, Msb,) Ona bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] verdi. (S, * Mgh, Msb, K.) [3’e de bak.]

راشاهُ
3 **راشاهُ** **ذ** , (S, ISd, K,) mastarı **مُرَاشَاةٌ**, (TA,) **صَانَعَهُ** ile aynı (i. q.) [Ona rüşvet verdi; (1’e de bak;) yahut onu hoşnut etmeye çalıştı; yahut onun (sonuncunun) kendisine (birincinin) başka bir şey yapması için ona bir şey yaptı]: (K:) ve **حَابَاهُ** [görünüşe göre, ona iltimasla muamele etti, yahut ona karşı iltimasla davrandı] anlamında: (ISd, K:) yahut **ظَاهَرَهُ** [ona yardım etti, yahut onu destekledi]. (S.)

ارشى الدَّلْوَ
4 **ارشى الدَّلْوَ** **ذ** Kovaya bir **رِشَآء** [yahut ip] taktı. (S, ISd, K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **ارشى**, kabak [yahut benzeri herhangi bir bitki (bk. **رِشَآءٌ**)] hakkında söylenir (mecaz kabul edilerek): İp gibi dallarını [yahut saplarını] uzattı. (Az, S, K, ↓ TA.) -A2- **أَرْشَيْتُ الفَصِيلَ**, (S, K,) mastarı **اـِرْشَآءٌ**, (S,) Yavru deveyi emdirdim, yahut emzirttim. (S, K.)

ترشّاهُ
5 **ترشّاهُ** **ذ** Ona karşı yumuşak, nazik, latif, yaltak, yahut ılımlı oldu; yahut ona yumuşaklıkla, yahut tatlılıkla muamele etti. (S, ISd, K.)

ارتشى
8 **ارتشى** **ذ** Bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] aldı, yahut kabul etti, (S, Mgh, Msb, K,) **مِنْهُ** ondan. (Mgh.)

استرشى
10 **استرشى** **ذ** Emzirilmeyi aradı, yahut istedi; yavru deve hakkında söylenir. (S, K.) ― -b2- Ve **استرشى مَا فِى الضَّرْعِ** Memede olanı çekip çıkardı. (Az, TA.) ― -b3- [Muhtemelen bundan dolayı,] **استرشى فِى حُكْمِهِ** Hüküm vermesi durumunda, bunun için [rüşvet verenin arzusuna uygun olarak] hükmetmesi için, bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] aradı, yahut istedi, yahut talep etti. (S, K, ↓ TA.)

رِشْوَةٌ
**رِشْوَةٌ** **ذ** ve **رُشْوَةٌ** (T, S, M, Mgh, Msb, K) ve **رَشْوَةٌ**, (Lth, K,) bunların birincisi en çok kullanılanıdır, (TA,) **جُعْلٌ** ile aynı (i. q.) [rüşvet anlamında]; (K, TA;) yani (TA) bir kimsenin bir hâkime, yahut başka birine, onun [verenin] lehine hükmetmesi için, yahut onu, verenin istediğini yapmaya sevk etmek için verdiği şey; (Msb, TA;) yahut rüşvetle, kişinin istediğine ulaşma vasıtası; bir hakkı elde etme yahut bir zulmü defetme vasıtası olarak verilen şeyi kapsamaz; çünkü Tâbiîlerin önde gelen âlimlerinden birçoğunun rivayetine göre, kişi kendisine ve malına haksızlık edilmesinden korktuğunda kendini ve malını savunmak için rüşvet vermesinde bir sakınca yoktur; IAth böyle der: ve Lth bu üç kelimenin sonuncusunu rüşvet verme fiili anlamında açıklar: (TA:) Abu-l-'Abbās’a [yani Th] göre, (TA), önceki anlam, bu maddenin ilk cümlesinde açıklanan, genç kuş hakkında söylenen **رَشَا**’dandır: (Msb, TA:) yahut **الرِّشَآءُ**’dandır, (IAth, Mgh, TA,) “kendisiyle su elde edilen şey” anlamına gelir, (IAth, TA,) yahut “kova ipi:” (Mgh:) yahut ISd’ye göre bunun tersi böyledir: (TA:) çoğulu (birincinin, Msb, TA) **رِشًا** yahut **رِشًى** ve (ikincinin, Msb, TA) **رُشًا** yahut **رُشًى**’dır. (S, Msb, K, TA.)

رِشَآءٌ
**رِشَآءٌ** **ذ** Bir ip: (S, Msb, K:) [yahut kuyu ipi; yani] kovanın ipi: (Mgh:) ve ↓ **تِرْشَآءٌ**, ayrıca, kesra ile, **رِشَآءٌ** ile aynı anlama gelir: (K:) bundan dolayı bunun genellikle böyle olduğu anlaşılır; fakat onlar açıkça beyan etmişlerdir ki son kelime, bir büyü yahut bir efsun benzeriyle ilgili olmaksızın işitilmemiştir: MF böyle der; Lh’nin sözünü işaret ederek: erkekleri büyüleyen yahut efsunlayan kadınların sözlerinden olan ibareler arasında **أَخَّذْتُهُ بِدُبَّآء مُمَلَّأٍ مِنَ المَآء مُعَلَّقٍ بِتِرْشَآء** [Onu, su ile doldurulmuş, bir **تِرْشَآء** ile asılmış bir kabakla büyüledim, yahut efsunladım] vardır; ve **ترشاء**, ip anlamında, bu büyü yahut efsun dışında böyle söylenmez: ISd’ye göre, **رشاء**’nın son kök harfinin **و** olduğuna hükmedilir; çünkü **رشاء** vasıtasıyla su elde edilir; tıpkı **رِشْوَة** vasıtasıyla aranan şeyin elde edilmesi gibi; bu ise yukarıda söylenenin tersidir: yani **الرشوة**’nin **الرشاء**’dan olduğu: (TA:) çoğulu **أَرْشِيَةٌ**’dir. (S, Mgh, Msb, K.) ― -b2- **الرَّشَآءُ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) Ay’ın bir menzilinin adıdır; (K, TA;) [Ay menzillerinin yirmi sekizincisi, ki sonuncusudur;] bir ipe benzetildiği için böyle adlandırılmıştır; (TA;) [Balıklar burcunun kuzey balığı, Andromeda’nın beta yıldızıyla birlikte; yahut daha doğru olarak, Balıklar’ın delta ve epsilon’u, bazı komşu yıldızlarla birlikte;] kuyruğu güneye, başı kuzeye dönük, balık şeklinde, birçok yıldızdan oluşan bir grup; (Kzw;) balık şeklinde birçok küçük yıldız; [ayrıca] **بَطْنُ الحُوتِ** diye adlandırılır; göbeğinde parlak bir yıldız vardır; ay onu menzillerinden biri yapar; (S, TA;) [yahut **بطن الحوت**’u da kapsar; ki o Andromeda’nın göbeğindedir; zira] **بطن الحوت**, Andromeda’nın bel çevresindeki örtünün üstünde bulunan parlak yıldızın [beta] adıdır: (Kzw, Andromeda tasviri:] **الرشاء** ayrıca **قَلْبُ الحُوتِ** diye de adlandırılır. (TA, **قلب** maddesinde.) [**مَنَازِلُ القَمَرِ**’e bak, **نزل** maddesinde.]

رَشِىٌّ
**رَشِىٌّ** **ذ** Bir yavru deve; eş anlamlısı **فَصِيلٌ**. (K.) [4’ün son cümlesine bak.]

رَاشٍ
**رَاشٍ** **ذ** Bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] veren: bundan dolayı hadis: **لَعَنَ اللّٰهُ الرَّاشِىَ وَالمُرْتَشِىَ وَالرَّائِشَ**, yani [Allah lânet etsin] bir **رِشْوَة** vereni, başkasına yanlış olanı yapmada yardım edeni, ve onu alanı, ve ikisi arasında aracı olup bunun için daha çok yahut bunun için daha az isteyen kimseyi. (IAth, TA.)

تِرْشَآءٌ
**تِرْشَآءٌ** **ذ** : **رِشَآءٌ**’a bak, ilk cümle.

مُرْتَشٍ
**مُرْتَشٍ** **ذ** Bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] alan. (IAth, TA.) [Yukarıda, **رَاشٍ** maddesinde bir örneğe bak.]

مُسْتَرْشٍ
**مُسْتَرْشٍ** **ذ** Bir **رِشْوَة** [yahut rüşvet] arayan, isteyen, yahut talep eden. (TK.) Bundan dolayı, (TK,) şöyle denir: **اـِنَّكَ لَمُسْتَرْشٍ لِفُلَانٍ**, [TA’da **اـِلَى فُلَانٍ**,] yani **مُطِيعٌ لَهُ تَابِعٌ لِمَسَرَّتِهِرص** [görünüşe göre (mecaz kabul edilerek:) “Şüphesiz sen falana itaatkârsın, onun sevincine tâbisin” anlamında]. (K, TK.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَشَا
رَشَا U ( n. ac. رَشْو 1 ),
a.  Bribed; won over.

رَاْشَوَ
رَاْشَوَ III ,
a.  Conciliated, won over.

أَرْشَوَ
أَرْشَوَ IV ,
a.  Attached a rope to ( a bucket ).

b.  Induced to suck, to walk.

تَرَاْشَوَ
تَرَاْشَوَ VI ,
a.  Conciliated, was gentle to.

اِرْتَشَوَ
اِرْتَشَوَ VIII ,
a.  Accepted a bribe.

اِسْتَرْشَوَ
اِسْتَرْشَوَ X ,
a.  Asked for, expected a bribe.

b.  Wanted to suck ( child ).

رَشْوَة
رَشْوَة 1t ,  رِشْوَة 2t ,  رُشْوَة 3t , ( pl. رُِشًى [ رِشَو 7 ,  9 ]),
a.  Present, bribe.

رِشَآء
رِشَآء [ 23A ] , ( pl. أَرْشِيَة [ 15tI ] ),
a.  Rope, cord.

##### Türkçe

رَشَا
**رَشَا** U (isim mastar: **رَشْو** 1),
a. Rüşvet verdi; (birini) kendine meylettirdi.

رَاْشَوَ
**رَاْشَوَ** III,
a. Gönlünü aldı, kendine meylettirdi.

أَرْشَوَ
**أَرْشَوَ** IV,
a. (Bir kovaya) ip bağladı.

b. Emmeye, yürümeye sevk etti.

تَرَاْشَوَ
**تَرَاْشَوَ** VI,
a. Gönlünü aldı; (ona karşı) yumuşak davrandı.

اِرْتَشَوَ
**اِرْتَشَوَ** VIII,
a. Rüşvet kabul etti.

اِسْتَرْشَوَ
**اِسْتَرْشَوَ** X,
a. Rüşvet istedi; rüşvet bekledi.

b. (Çocuğun) emmesini istedi.

رَشْوَة
**رَشْوَة** 1t, **رِشْوَة** 2t, **رُشْوَة** 3t, (çoğul: **رُِشًى** [**رِشَو** 7, 9]),
a. Armağan, rüşvet.

رِشَآء
**رِشَآء** [23A], (çoğul: **أَرْشِيَة** [15tI]),
a. İp, kordon.
