# رصص — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B5%D8%B5/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B5%D8%B5.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: رصص

رصص
رَصَّ - يَرُصُّ - مَرْصُوْص
رَصَّ - يَرُصُّ + كائن + شيئاً أو أشياء: يضمها ويعصرها ويلصقها إلى بعضها فيزيل كل الفراغات والخلال بينها فتقترب من بعضها بشدة وتتماسك وتشتد
مَرْصُوص: اسم مفعول صفة مشبهة من " رَصَّ  - يَرُصُّ ": الذي ضُمَّ وعُصِرَ وضُغِطَ على بعضه حتى تماسك واشتد
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "ضم وشد كائن إلى كائن على شكل طبقات متراصة جانبية أو فوق بعضها"، وهي:
كَفَتَ - يَكْفِتُ، رَصَّ - يَرُصُّ، لَبَدَ - يَلْبُدُ، وَبَرَ - يَبِرُ، نَضَدَ - يَنْضِدُ، طَبَقَ - يَطْبِقُ

مرصوص
 	﴿إن الله يحب الذين يقاتلون في سبيله صفا كأنهم بنيان مرصوص(4)﴾ الصف
مختار الصحاح
● [رصص] ر ص ص: رَصَّ الشيء ألصق بعضه على بعض وبابه رد ومنه بنيان مَرْصُوصٌ و رصَّصَهُ ترْصِيصاً مثله و تَرَاصَّ القوم في الصف أي تلاصقوا و الرَّصَاصُ بالفتح معدن والعامة تقوله بالكسر وشيء مُرَصَّصٌ مطلي به
معجم الفرائد القرآنية
ر ص ص
"مَرْصُوصٌ" في قوله تعالى :" إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفّاً كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ " (4) الصف .
رَصّ الشيء : ألصق بعضه ببعض، والبنيان المرصوص أي المتلاصق.
الراغب
رص
- قال تعالى: }كأنهم بنيان مرصوص{ [الصف/4]، أي: محكم كأنما بني بالرصاص، ويقال: رصصته ورصصته، وتراصوا في الصلاة. أي: تضايقوا فيها. وترصيص المرأة: أن تشدد التنقب، وذلك أبلغ من الترصص.
ملخص اللسان
1.     رَصَّ البُنْيانَ يَرُصّه رَصّاً، فهو مَرْصُوصٌ ورَصِيصٌ،  ورَصّصَه ورَصْرَصَه: أَحْكَمَه وجَمَعه وضمّ بعضَه إِلى بعض.
2.     وكلُّ ما أُحْكِمَ  وضُمَّ، فقد رُصَّ.
3.     ورَصَصْتُ الشيء أَرُصّهُ رَصّاً أَي أَلْصَقْتُ  بعضَه ببعض، ومنه: بُنْيان مَرْصوصٌ، وكذلك التَّرْصِيصُ، وفي التنزيل:  كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ.
4.     وتَراصَّ القومُ: تضامُّوا وتلاصَقُوا،
5.     وتَراصُّوا: تصافُّوا في القتال  والصلاة. وفي الحديث: تَراصُّوا في الصُّفوف لا تَتَخَلّلُكم الشياطِينُ كأَنها بنات حَذَفٍ،
6. التَّراصُّ أَن يَلْصَقَ بعضُهم ببعضٍ حتى لا يكون بينهم خَلَلٌ  ولا فُرَجٌ
7.     والرَّصَصُ والرِّصاص والرَّصاصُ: معروف من المَعْدِنِيّات مشتق من ذلك  لِتَداخُلِ أَجزائِه،
8.     وشيء مُرَصَّصٌ: مَطْليٌّ به. والتَّرْصِيصُ: تَرْصِيصُك  الكُوزَ وغيرَه بالرَّصاصِ. والرَّصَّاصةُ والرَّصْراصَةُ: حجارةٌ لازمة  لما حَوَالَيِ العين الجارية؛
9.     ورَصَّصَت المرأَةُ  إِذا أَدْنَت نِقابَها حتى لا يُرَى إِلا عَيْناها، أَبو زيد: النِّقابُ  على مارِنِ الأَنف.
لسان العرب
● - رصص: رَصَّ البُنْيانَ يَرُصّه رَصّاً، فهو مَرْصُوصٌ ورَصِيصٌ،  ورَصّصَه ورَصْرَصَه: أَحْكَمَه وجَمَعه وضمّ بعضَه إِلى بعض. وكلُّ ما أُحْكِمَ  وضُمَّ، فقد رُصَّ. ورَصَصْتُ الشيء أَرُصّهُ رَصّاً أَي أَلْصَقْتُ  بعضَه ببعض، ومنه: بُنْيان مَرْصوصٌ، وكذلك التَّرْصِيصُ، وفي التنزيل:  كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ.  وتَراصَّ القومُ: تضامُّوا وتلاصَقُوا، وتَراصُّوا: تصافُّوا في القتال  والصلاة. وفي الحديث: تَراصُّوا في الصُّفوف لا تَتَخَلّلُكم الشياطِينُ  كأَنها بنات حَذَفٍ، وفي رواية: تَراصُّوا في الصلاة أَي تلاصَقُوا. قال  الكسائي: التَّراصُّ أَن يَلْصَقَ بعضُهم ببعضٍ حتى لا يكون بينهم خَلَلٌ  ولا فُرَجٌ، وأَصله تراصَصُوا من رَصّ البِناء يَرُصُّه رَصّاً إِذا  أَلْصَقَ بعضَه ببعض فأُدْغِم؛ ومنه الحديث: لَصُبَّ عليكم العذاب صَبّاً ثم  لَرُصَّ عليكم رَصّاً. ومنه حديث ابن صَيّاد: فرَصَّه رسولُ اللّه، صلّى  اللّه عليه وسلّم؛ أَي ضم بعضه إِلى بعض، ومنه قوله تعالى: كأَنهم  بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ؛ أَي أُلْصِقَ البعضُ بالبعض.  وبَيْضٌ رَصِيصٌ: بعضُه فوق بعض؛ قال امرؤ القيس:  على نِقْنِقٍ هَيْقٍ له ولِعرْسِه،  بِمُنْخَدَعِ الوَعْساءِ، بَيْضُ رَصِيص  ورَصْرَصَ إِذا ثبت بالمكان.  والرَّصَصُ والرِّصاص والرَّصاصُ: معروف من المَعْدِنِيّات مشتق من ذلك  لِتَداخُلِ أَجزائِه، والرَّصاصُ أَكثر من الرِّصاصِ، والعامةُ تقوله  بكسر الراء؛ وشاهد الرَّصاص بالفتح قول الراجز:  أَنا ابنُ عَمْروٍ ذي السَّنا الوَبّاصِ  وابنُ أَبيه مُسْعطُ الرَّصاصِ  وأَول من أَسْعطَ بالرَّصاصِ من ملوك العرب ثعلبةُ ابن امرئ القيس بن  مازن بن الأَزد. وشيء مُرَصَّصٌ: مَطْليٌّ به. والتَّرْصِيصُ: تَرْصِيصُك  الكُوزَ وغيرَه بالرَّصاصِ. والرَّصَّاصةُ والرَّصْراصَةُ: حجارةٌ لازمة  لما حَوَالَيِ العين الجارية؛ قال النابغة الجعدي:  حِجارة قَلْتٍ بِرَصْراصَةٍ،  كُسِينَ غِشاءً من الطُّحْلُبِ  ويروى: بِرَضْراضَةٍ، وسيأْتي ذكره في موضعه. والرَّصَصُ في الأَسنان:  كاللَّصَصِ، وسيأْتي ذكره في موضعه؛ رجل أَرَصُّ وامرأَة رَصّاءُ.  والرَّصّاءُ والرَّصُوصُ من النساء: الرَّتْقاءُ. ورَصَّصَت المرأَةُ  إِذا أَدْنَت نِقابَها حتى لا يُرَى إِلا عَيْناها، أَبو زيد: النِّقابُ  على مارِنِ الأَنف. والتَّرْصِيصُ: هو أَن تَنْتَقِبَ المرأَة فلا يُرَى  إِلا عيناها، وتميم تقول: هو التَّوْصِيصُ، بالواو، وقد رصَّصَتْ  ووَصَّصَتْ. الفراء: رَصَّصَ إِذا أَلَحَّ في السؤال، ورَصّصَ النِّقاب أَيضاً.  أَبو عمرو: الرَّصِيصُ نِقَابُ المرأَة إِذا أَدْنَته من عَيْنَيْها،  واللّه أَعلم.
مقاييس اللغة:
(رص)  الراء والصاد أصلٌ واحد يدلُّ على انضمامِ الشَّيء إلى الشيء بقوَّةٍ وتداخُل. تقول: رصَصْتُ البُنيانَ بعضَه إلَى بَعْضٍ. قال الله تعالى: ﴿كَأنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ﴾ [الصف 4]. وهذا كأنّه مشتقٌّ من الرَّصاصِ، والرَّصاص أصل الباب. ويقال تراصَّ القومُ في الصّفّ. وحُكي عن الخليل: الرَّصراص: الحجارةُ تكون مرصوصةً حول عَين الماء. ومن الباب التَّرصِيص: أن تنتقب المرأةُ فلا يُرَى إلاَّ عَيناها. وهو التَّوصِيص أيضاً. ويقولون: الرَّصراصة: الأرض الصُّلبة. والبابُ كلُّه منقاسٌ مطَّرد.
القاموس المحيط:
رَصَّهُ ألْزَقَ بعضَهُ ببعضٍ، وضمَّ؛كرصَّصَهُ، الدَّجاجَةُ بَيْضَتَها سَوَّتْهَا بِمِنْقَارِهَا. والرَّصاصُ، كسَحابٍ م، ولا يُكْسَرُ، ضَرْبَانِ أسْوَدُ وهو الأُسْرُبُّ والإِبارُ، وأبْيَضُ وهو القَلْعِيُّ والقَصْدِيرُ، إن طُرِحَ يَسِيرُ منه في قِدْرٍ، لم يَنْضَجْ لَحْمُهَا أبداً، وإن طُوِّقَتْ شجرةٌ بطَوْقٍ منه، لم يَسْقُطْ ثَمَرُهَا وكثُرَ. وشيءٌ مُرَصَّصٌ مَطْلِيُّ به. والمَرْصُوصَةُ البِئْرُ طُوِيَتْ به.
والرَّصِيصُ: البَيْضُ بعضُهُ فوقَ بعضٍ، ونِقابُ المرأةِ إذا أدْنَتْهُ من عَيْنَيْها، وقد رَصَّصَتْ.
والأرَصُّ: المُتَقارِبُ الأسْنَانِ. وفَخِذٌ رَصَّاءٌ: التَصَقَتْ بأُخْتِهَا. والأُرْصُوصَةُ: قَلَنْسُوَةٌ كالبِطِّيخةِ.
والرَّصَّاصةُ، مُشَدَّدَةً: البخيلُ، وحِجَارةٌ لازِقَةٌ بحَوَالَيِ العَيْنِ الجاريةِ، كالرَّصْراصَةِ، وهي الأرضُ الصُّلْبَةُ. ورَصْرَصَ البِناءَ: أحْكَمَهُ، وشَدَّدَهُ، في المكانِ: ثَبَتَ. وتَراصُّوا في الصَّفِّ: تَلاصَقُوا، وانْضَمُّوا.
تاج العروس:
ر - ص - ص
رَصَّهُ يَرُصُّهُ رَصاً : أَلْزَقَ بَعْضَه ببَعْضٍ وضَمَّ فهو مَرْصُوصٌ ورَصِيصٌ ومِنْهُ قَوْلُه تعالَى كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ كرَصَّصَهُ تَرْصِيصاً وكَذلِكَ رَصْرَصَهُ وكُلُّ ما أُحْكِمَ وجُمِعَ وضُمَّ بَعْضُه إِلَى بَعْضٍ فَقَدْ رُصَّ وبُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ ومُرَصَّصٌ كمَرْصُوصٍ وقالَ أَبُو عُبَيْدَة : مَرْصُوصٌ لا يُغَادِرُ مِنْهُ شَيءٌ شَيْئاً وقالَ الفَرّاءُ : مَرْصُوصٌ : يُرِيدُ بالرَّصاصِ . ورَصَّت الدَّجَاجَةُ بَيْضَتَهَا وكَذَا النَّعامَةُ : سَوَّتْها بمنْقَارِهَا ورِجْلَيْهَا ؛ لِتَقْعُد عَلَيْهَا . والرَّصَاصُ كسَحَابٍ : م ولا يُكْسَرُ ونَسَبَه الجَوْهَرِيُّ لِلعامَّةِ والرَّصَصُ مقصورٌ مِنْهُ قال ابنُ دُرَيْدٍ: وهو عَرَبِيٌّ صَحِيحٌ من رَصَّ بِنَاءَهُ لَتَدَاخُلِ أَجْزَائِهِ وشَاهِدُ الرَّصَاصِ بالفَتْحِ قَوْلُ الرّاجِزِ:
" أَنَا ابنُ عَمْروٍ ذِي السَّنا الوَبّاصِ
" وابن أَبِيهِ مُسْعِطِ الرَّصَاصِ قال : وأَوَّلُ من أَسْعَطَ بالرَّصَاصِ من مُلُوكِ العَرَبِ ثَعْلَبَةُ بنُ امْرِئِ القَيْسِ بن مازِن بن الأَزْدِ . ثم إِنّ الكَسْرَ الَّذِي نَفَاهُ المُصَنِّفُ رَحِمَهُ اللهُ تَعَالَى ونَسَبه الجَوْهَرِيُّ لِلعَامّةِ هُوَ الَّذِي جَزَمَ بهِ أَبُو حاتِمٍ ونَقَلَه أَبُو حَيّانَ في تَذْكِرَتِهِ مُقْتَصِراً عَلَيْه ونَقَلَه الزَّرْكَشِيُّ أَثْنَاءَ سُورةِ الصَّفِّ مِنَ التَّنْقِيحِ وكَذَا نَقَلَه أَيْضاً بَعْضُ شُرّاحِ الفَصِيحِ قالَ شَيْخُنَا : وكُنَّا نَسْمَعُ من أَفْوَاهِ الشَّيْخِ : أَنّ الرّصاصَ مُثَلَّثٌ ولم نَرَهُ مَنْصُوصاً . وهُوَ ضَرْبَانِ : أَسْوَدُ وهو الأُسْرُبُّ والإِبَارُ وأَبْيَضُ وهو القَلْعِيُّ والقَصْدِيرُ وله خَوَاصُّ مِنْهَا : إِنْ طُرِحَ يَسِيرٌ مِنْهُ في قِدْرٍ لَمْ يَنْضَجْ لَحْمُهَا أَبَداً . والمَعْرُوفُ بالتَّجْرِبةِ فيهِ هو الضَّرْبُ الأَولُ وكَذَا إِنْ طُوِّقَتْ شَجَرَةٌ بِطَوْقٍ مِنْهُ لَمْ يَسْقُطْ ثَمَرُهَا وكَثُرَ ذِكْره أَهْلُ النّبَاتِ وقَدْ جُرِّبَ ذلِكَ في شَجَرِ الرُّمّانِ وقالَ أَبُو حُسَيْنٍ المَدَائِنِيُّ : كانَ يُقَالُ : الشُّرْبُ في آنِيَةِ الرَّصاصِ أَمَانٌ من القُوْلَنْجِ . وشَيْءٌ مُرَصَّصٌ : مَطْلِيٌّ بهِ وكذلِكَ مَرْصُوصٌ كما تَقَدَّمَ عن الفَرّاءِ . والمَرْصُوصَةُ : البِئْرُ الَّتِي طُوِيَتْ بِهِ عن ابْنِ عَبّاد . والرَّصِيصُ : البَيْضُ بَعْضُه فَوْقَ بَعْضٍ . قَالَ امْرُؤُ القَيْسِ يَصِفُ ناقَتَهُ :
عَلَى نِفْتِق هَيْقٍ لَهُ ولِعِرْسِهِ ... بمُنْعَرَجِ الوَعْسَاءِ بَيْضٌ رَصِيصُ وقَالَ أَبُو عَمْروٍ : الرَّصِيصُ : نِقَابُ المَرْأَةِ إِذَا أَدْنَتْهُ من عَيْنَيْها وقال أَبو زَيْدٍ : النِّقَابُ : على مارِنِ الأَنْفِ والتَّرْصِيصُ : هو أَنْ تَنْتَقِبَ المَرْأَةُ فلا يُرَى إِلاَّ عَيْنَاهَا وتَمِيمٌ تقُول : هو التَّوْصِيصُ بالواو وقد رَصَّصَتْ عَنِ الفَرّاءِ ووَصَّصَتْ . والأَرَصُّ : المُتَقَارِبُ الأَسْنَانِ وهِيَ رَصّاءُ . وفَخِذٌ رَصّاءُ : ضِدُّ بَدَّاءَ وهِيَ الَّتِي الْتَصَقَتْ بأُخْتِهَا كما فِي العُبَابِ . والأُرْصُوصَةُ بالضَّمِّ : قَلَنْسُوَةٌ كالبِطِّيخَةِ كما فِي العُبَابِ . والرَّصّاصَةُ مُشَدَّدَةً : البَخِيلُ وهُوَ مَجَازٌ شُبِّه بالحَجَرِ نَقَلَهُ الزَّمَخْشَرِيُّ . وقال اللَّيْثُ : الرَّصَّاصَةُ : حِجَارَةٌ لاَزِقَةٌ بحَوَالَيِ العَيْنِ الجَارِيَةِ كالرَّصْرَاصَةِ قال النّابِغَةُ الجَعْدِيُّ يَصِفُ فَرَساً :
حِجَارَةُ قَلْتٍ برَصْراصَةٍ ... كُسِينَ غِشَاءً من الطُّحْلُبِ
وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : هِيَ أَي الرَّصْرَصَةُ : الأَرْضُ الصُّلْبَةُ . وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : رَصْرَصَ البِنَاءَ : إِذا أَحْكَمَه وشَدَّدَهُ . وقالَ ابنُ الأَعْرَابِيّ : رَصْرَصَ في المَكَانِ : ثَبَتَ . وتَرَاصُّوا في الصَّفِّ أَيْ صَفِّ القِتَالِ والصَّلاةِ إِذا تَلاصَقُوا وانْضَمُّوا وقال الكِسَائِيُّ : التَّرَاصُّ : أَنْ يَلْصَقَ بَعْضُهُم ببَعْضٍ حَتَّى لا يَكُونَ بَيْنَهُم خَلَلٌ ولا فُرَجٌ وأَصْلُه تَرَاصَصُوا من رَصَّ البِنَاءَ يَرُصُّه رَصّاً فأَدْغِمَ . وممّا يُسْتَدْرَكُ عليه : الرَّصُوصُ من النِّسَاءِ : الرَّتْقَاءُ . والرَّصَصُ في الأَسْنَانِ كاللَّصَصِ . وقال الفَرّاءُ : رَصَّصَ إِذا أَلَحَّ في السُّؤَالِ وهُوَ مَجَازٌ . وارْتَصَّتِ الجَنَادِلُ كتَرَصَّصَتْ . ورُصَّتْ عَلَى القَبْرِ الرَّصَائِصُ أَيْ رُكِمَتْ عَلَيْه الحِجَارَةُ . وفي أَسْنانِهِ رَصِيصٌ . والرَّصَّاصُ : مَنْ يَعْمَلُه . ومُنْيَةُ الرَّصَاصِ : قَرْيَةٌ بمِصْرَ مِنْهَا شَيْخُنا الخَطِيبُ المُفَوَّهُ صالِحُ بنُ محمودٍ الرَّصَاصِيُّ رَحِمَهُ اللهُ تَعَالَى

### Türkçe

رصص
**رَصَّ** - **يَرُصُّ** - **مَرْصُوْص**
**رَصَّ** - **يَرُصُّ** + bir varlık + bir şeyi veya şeyleri: onları bir araya toplar ve sıkar ve onları birbirine yapıştırır; böylece aralarındaki bütün boşlukları ve gedikleri giderir; böylece birbirlerine şiddetle yaklaşırlar ve kenetlenirler ve sıkılaşırlar
**مَرْصُوص**: “**رَصَّ** - **يَرُصُّ**”dan ism-i mef‘ûl, sıfat-ı müşebbehe: birbiri üzerine toplanmış, sıkılmış ve birbirine bastırılmış olan; ta ki kenetlenip sıkılaşıncaya kadar
Ve lafız, “bir varlığı bir varlığa, yan yana veya üst üste, sıkı dizilmiş tabakalar şeklinde, toplama ve sıkma” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**كَفَتَ** - **يَكْفِتُ**، **رَصَّ** - **يَرُصُّ**، **لَبَدَ** - **يَلْبُدُ**، **وَبَرَ** - **يَبِرُ**، **نَضَدَ** - **يَنْضِدُ**، **طَبَقَ** - **يَطْبِقُ**

مرصوص
 	﴿Şüphesiz Allah, O’nun yolunda saf hâlinde savaşanları sever; sanki onlar **بنيان مرصوص**(4) gibidirler﴾ **الصف**
مختار الصحاح
● [**رصص**] **ر ص ص**: **رَصَّ** şeyi: onun bir kısmını bir kısmı üzerine yapıştırdı; ve onun bâbı **رد**’dir; ve ondan: **بنيان مَرْصُوصٌ**; ve **رصَّصَهُ** onu **ترْصِيصاً** ile, onun benzeri; ve **تَرَاصَّ** kavim safta, yani birbirlerine yapıştılar; ve **الرَّصَاصُ** fetha ile bir madendir; ve avam onu kesra ile söyler; ve **شيء مُرَصَّصٌ**: onunla kaplanmış
معجم الفرائد القرآنية
**ر ص ص**
“**مَرْصُوصٌ**”, Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “**إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفّاً كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ**” (4) **الصف**.
**رَصّ** şey: onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdı; ve **البنيان المرصوص** yani birbirine yapışık olan.
الراغب
رص
- Yüce Allah dedi: }**كأنهم بنيان مرصوص**{ [**الصف/4**]، yani: sağlam; sanki kurşunla inşa edilmiş gibi. Ve denilir: **رصصته** ve **رصصته**; ve namazda **تراصوا**: yani onda sıkıştılar. Ve kadının **ترصيص**i: peçeyi sıkıca bağlamasıdır; ve bu, **الترصص**’tan daha beliğdir.
ملخص اللسان
1.     **رَصَّ** binayı **يَرُصّه** **رَصّاً**; o hâlde o **مَرْصُوصٌ** ve **رَصِيصٌ**dur; ve **رَصّصَه** ve **رَصْرَصَه**: onu sağlamlaştırdı, topladı ve onun bir kısmını bir kısmına kattı.
2.     Ve her ne sağlamlaştırılmış ve bir araya getirilmişse, muhakkak **رُصَّ** edilmiştir.
3.     Ve **رَصَصْتُ** şeyi, onu **أَرُصّهُ** **رَصّاً**: yani onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdım; ve ondan: **بُنْيان مَرْصوصٌ**; ve yine **التَّرْصِيصُ**; ve tenzîlde: **كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ**.
4.     Ve **تَراصَّ** kavim: birbirine sokuldular ve birbirine yapıştılar,
5.     Ve **تَراصُّوا**: savaşta ve namazda saf tuttular. Ve hadiste: “Saflarda **تَراصُّوا**; şeytanlar aranıza girmesin; sanki onlar **بنات حَذَفٍ** gibidir,”
6. **التَّراصُّ**: onların bir kısmının bir kısmına yapışmasıdır; ta ki aralarında gedik ve açıklık olmasın
7.     Ve **الرَّصَصُ** ve **الرِّصاص** ve **الرَّصاصُ**: madenîlerden bilinen bir şeydir; bununla türemiştir; parçalarının iç içe girmesinden dolayı,
8.     Ve **شيء مُرَصَّصٌ**: onunla kaplanmış. Ve **التَّرْصِيصُ**: senin testiyi ve başkasını **بالرَّصاصِ** ile kaplamandır. Ve **الرَّصَّاصةُ** ve **الرَّصْراصَةُ**: akan pınarın gözü çevresinde bulunan yapışık taşlardır;
9.     Ve kadın **رَصَّصَت**: peçesini yaklaştırdığı zaman; ta ki yalnız iki gözü görülsün; Ebû Zeyd: **النِّقابُ** burnun kıkırdağı üzerindedir.
لسان العرب
● - **رصص**: **رَصَّ** binayı **يَرُصّه** **رَصّاً**; o hâlde o **مَرْصُوصٌ** ve **رَصِيصٌ**dur; ve **رَصّصَه** ve **رَصْرَصَه**: onu sağlamlaştırdı, topladı ve onun bir kısmını bir kısmına kattı. Ve her ne sağlamlaştırılmış ve bir araya getirilmişse, muhakkak **رُصَّ** edilmiştir. Ve **رَصَصْتُ** şeyi, onu **أَرُصّهُ** **رَصّاً**: yani onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdım; ve ondan: **بُنْيان مَرْصوصٌ**; ve yine **التَّرْصِيصُ**; ve tenzîlde: **كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ**. Ve **تَراصَّ** kavim: birbirine sokuldular ve birbirine yapıştılar; ve **تَراصُّوا**: savaşta ve namazda saf tuttular. Ve hadiste: “Saflarda **تَراصُّوا**; şeytanlar aranıza girmesin; sanki onlar **بنات حَذَفٍ** gibidir,” ve bir rivayette: “Namazda **تَراصُّوا**,” yani birbirine yapıştılar. **الكسائي** dedi: **التَّراصُّ**: onların bir kısmının bir kısmına yapışmasıdır; ta ki aralarında gedik ve açıklık olmasın; ve aslı **تراصَصُوا**’dur; **رَصّ** binadan, onu **يَرُصُّه** **رَصّاً**; onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdığı zaman; sonra idğam edildi; ve ondan hadiste: “Üzerinize azap dökülürdü; sonra üzerinize **رَصّاً** ile sıkıştırılırdı.” Ve ondan İbn Sayyâd hadisi: “Resûlullah onu **فرَصَّه**,” Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun; yani onun bir kısmını bir kısmına kattı. Ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ**; yani bir kısmı bir kısmına yapıştırıldı. Ve **بَيْضٌ رَصِيصٌ**: bir kısmı bir kısmının üstünde; İmru’ul-Kays dedi:

  **على نِقْنِقٍ هَيْقٍ له ولِعرْسِه،
  بِمُنْخَدَعِ الوَعْساءِ، بَيْضُ رَصِيص**

Ve **رَصْرَصَ**: mekânda sabit kaldığı zaman. Ve **الرَّصَصُ** ve **الرِّصاص** ve **الرَّصاصُ**: madenîlerden bilinen bir şeydir; bununla türemiştir; parçalarının iç içe girmesinden dolayı; ve **الرَّصاصُ**, **الرِّصاص**’tan daha çoktur; ve avam onu **الراء**’ın kesrası ile söyler; ve fetha ile **الرَّصاص**’a şahit, recezin sözü:

  **أَنا ابنُ عَمْروٍ ذي السَّنا الوَبّاصِ
  وابنُ أَبيه مُسْعطُ الرَّصاصِ**

Ve Arap krallarından **بالرَّصاصِ** ile ilk **أَسْعَطَ** eden: **ثعلبةُ** b. İmru’ul-Kays b. Mâzin b. el-Ezd’dir. Ve **شيء مُرَصَّصٌ**: onunla kaplanmış. Ve **التَّرْصِيصُ**: senin testiyi ve başkasını **بالرَّصاصِ** ile kaplamandır. Ve **الرَّصَّاصةُ** ve **الرَّصْراصَةُ**: akan pınarın gözü çevresinde bulunan yapışık taşlardır; **النابغة الجعدي** dedi:

  **حِجارة قَلْتٍ بِرَصْراصَةٍ،
  كُسِينَ غِشاءً من الطُّحْلُبِ**

Ve şöyle rivayet edilir: **بِرَضْراضَةٍ**; ve onun zikri yerinde gelecektir. Ve dişlerde **الرَّصَصُ**: **اللَّصَصِ** gibidir; ve onun zikri yerinde gelecektir; **رجل أَرَصُّ** ve **امرأَة رَصّاءُ**. Ve kadınlardan **الرَّصّاءُ** ve **الرَّصُوصُ**: **الرَّتْقاءُ**dur. Ve kadın **رَصَّصَت**: peçesini yaklaştırdığı zaman; ta ki yalnız iki gözü görülsün; Ebû Zeyd: **النِّقابُ** burnun kıkırdağı üzerindedir. Ve **التَّرْصِيصُ**: kadının peçe takmasıdır; yalnız iki gözü görülür; ve Temîm der ki: o **التَّوْصِيصُ**tur, **الواو** ile; ve o **رصَّصَتْ** ve **وَصَّصَتْ**. **الفراء**: **رَصَّصَ**: soru sormada ısrar ettiği zaman; ve **رَصّصَ النِّقاب** da. Ebû Amr: **الرَّصِيصُ**: kadının peçesidir; onu iki gözüne yaklaştırdığı zaman; ve Allah daha iyi bilir.
مقاييس اللغة:
(**رص**) **الراء** ve **الصاد**: tek bir asıldır; bir şeyin bir şeye kuvvetle katılmasına ve iç içe girmesine delâlet eder. Dersin: **رصَصْتُ** binayı, onun bir kısmını bir kısmına. Allah تعالى dedi: ﴿**كَأنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ**﴾ [**الصف 4**]. Ve bu, sanki **الرَّصاصِ**’tan türemiş gibidir; ve **الرَّصاص** bâbın aslıdır. Ve denilir: kavim safta **تراصَّ** etti. Ve Halîl’den hikâye edildi: **الرَّصراص**: su gözünün etrafında dizilmiş taşlardır. Ve bâbdan **التَّرصِيص**: kadının peçe takmasıdır; yalnız iki gözü görülür. Ve o, **التَّوصِيص** de olur. Ve derler: **الرَّصراصة**: sert toprak. Ve bâbın tamamı kıyaslı, düzenli olarak sürüp gider.
القاموس المحيط:
**رَصَّهُ**: onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdı ve kattı; **كرصَّصَهُ**. Tavuk yumurtasını: gagasıyla onu düzeltti. Ve **الرَّصاصُ**, **كسَحابٍ**: m; ve kırılmaz. İki çeşittir: siyah; o **الأُسْرُبُّ** ve **الإِبارُ**dur; ve beyaz; o **القَلْعِيُّ** ve **القَصْدِيرُ**dur. Ondan az bir şey bir tencereye atılırsa, onun eti asla pişmez; ve bir ağaç ondan bir halka ile kuşatılırsa, meyvesi düşmez ve çoğalır. Ve **شيءٌ مُرَصَّصٌ**: onunla kaplanmış. Ve **المَرْصُوصَةُ**: onunla örülmüş kuyu.
Ve **الرَّصِيصُ**: yumurtanın bir kısmının bir kısmının üstünde olması; ve kadının peçesi, onu iki gözüne yaklaştırdığı zaman; ve o **رَصَّصَتْ**.
Ve **الأرَصُّ**: dişleri birbirine yakın olan. Ve **فَخِذٌ رَصَّاءٌ**: kız kardeşine yapıştı. Ve **الأُرْصُوصَةُ**: karpuz gibi bir külah.
Ve **الرَّصَّاصةُ**, şeddeli olarak: cimri; ve akan pınarın gözü çevresinde yapışık taşlar; **كالرَّصْراصَةِ**; ve o sert topraktır. Ve **رَصْرَصَ** binayı: onu sağlamlaştırdı ve sıkılaştırdı; mekânda: sabit kaldı. Ve safta **تَراصُّوا**: birbirlerine yapıştılar ve bir araya geldiler.
تاج العروس:
**ر - ص - ص**
**رَصَّهُ** **يَرُصُّهُ** **رَصاً**: onun bir kısmını bir kısmına yapıştırdı ve kattı; o hâlde o **مَرْصُوصٌ** ve **رَصِيصٌ**dur; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ**; **كرَصَّصَهُ** onu **تَرْصِيصاً** ile; ve yine **رَصْرَصَهُ**; ve her ne sağlamlaştırılmış, toplanmış ve onun bir kısmı bir kısmına katılmışsa, muhakkak **رُصَّ** edilmiştir. Ve **بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ** ve **مُرَصَّصٌ**: **كمَرْصُوصٍ**. Ve Ebû Ubeyde dedi: **مَرْصُوصٌ**: ondan bir şey bir şeyi bırakmaz. Ve **الفَرّاءُ** dedi: **مَرْصُوصٌ**: **بالرَّصاصِ** ile kasteder. Ve tavuk yumurtasını **رَصَّت**; ve devekuşu da: onun üzerine oturmak için onu gagası ve ayaklarıyla düzeltti. Ve **الرَّصَاصُ** **كسَحَابٍ**: m; ve kırılmaz; ve onu **الجَوْهَرِيُّ** avama nisbet etti. Ve **الرَّصَصُ**: ondan kısaltılmıştır. İbn Düreyd dedi: ve o sahih Arapçadır; onun binasını **رَصَّ** etmesinden; parçalarının iç içe girmesinden dolayı. Ve fetha ile **الرَّصَاصِ**’ın şahidi, recezin sözü:
" **أَنَا ابنُ عَمْروٍ ذِي السَّنا الوَبّاصِ**
" **وابن أَبِيهِ مُسْعِطِ الرَّصَاصِ**
Dedi: ve Arap krallarından **بالرَّصَاصِ** ile ilk **أَسْعَطَ** eden: **ثَعْلَبَةُ** b. İmru’ul-Kays b. Mâzin b. el-Ezd’dir. Sonra, musannifin—Allah تعالى ona rahmet etsin—nefyettiği ve Cevherî’nin avama nisbet ettiği kesra, Ebû Hâtim’in onunla kesin hüküm verdiği ve Ebû Hayyân’ın **تَذْكِرَتِهِ**’nde onu yalnız onunla sınırlayarak naklettiği şeydir; ve Zerkashî de **سُورةِ الصَّفِّ** esnasında **التَّنْقِيحِ**’ten onu nakletti; ve yine **الفَصِيحِ** şârihlerinden bazıları da onu nakletti. Şeyhimiz dedi: ve biz, şeyhin ağzından işitirdik: **الرّصاصَ** üç vecihlidir; ve onu mansûs görmedik. Ve o iki çeşittir: siyah; o **الأُسْرُبُّ** ve **الإِبَارُ**dur; ve beyaz; o **القَلْعِيُّ** ve **القَصْدِيرُ**dur. Ve onun özellikleri vardır; onlardan: ondan az bir şey bir tencereye atılırsa, onun eti asla pişmez. Ve tecrübe ile bilinen, onda birinci çeşittir. Ve yine, bir ağaç ondan bir halka ile kuşatılırsa, meyvesi düşmez ve çoğalır; nebât ehli onu çokça zikretti; ve bu, nar ağacında tecrübe edilmiştir. Ve Ebû Hüseyin el-Medâinî dedi: denilirdi: **آنِيَةِ الرَّصاصِ** içinde içmek, **القُوْلَنْجِ**’den emandır. Ve **شيءٌ مُرَصَّصٌ**: onunla kaplanmış; ve yine **مَرْصُوصٌ**: daha önce **الفَرّاءِ**’dan geçtiği üzere. Ve **المَرْصُوصَةُ**: onunla örülmüş kuyu; İbn Abbâd’dan. Ve **الرَّصِيصُ**: yumurtanın bir kısmının bir kısmının üstünde olması. İmru’ul-Kays, devesini vasfederken dedi:
**عَلَى نِفْتِق هَيْقٍ لَهُ ولِعِرْسِهِ ... بمُنْعَرَجِ الوَعْسَاءِ بَيْضٌ رَصِيصُ**
Ve Ebû Amr dedi: **الرَّصِيصُ**: kadının peçesidir; onu iki gözüne yaklaştırdığı zaman. Ve Ebû Zeyd dedi: **النِّقَابُ**: burnun kıkırdağı üzerindedir. Ve **التَّرْصِيصُ**: kadının peçe takmasıdır; yalnız iki gözü görülür; ve Temîm der ki: o **التَّوْصِيصُ**tur, **بالواو**; ve **الفَرّاءِ**’dan: o **رَصَّصَتْ** ve **وَصَّصَتْ**. Ve **الأَرَصُّ**: dişleri birbirine yakın olan; ve o **رَصّاءُ**dur. Ve **فَخِذٌ رَصّاءُ**: **بَدَّاءَ**’nın zıddıdır; ve o, **العُبَابِ**’da olduğu üzere, kız kardeşine yapışmış olandır. Ve **الأُرْصُوصَةُ** damme ile: **العُبَابِ**’da olduğu üzere, karpuz gibi bir külah. Ve **الرَّصّاصَةُ** şeddeli olarak: cimri; ve o mecazdır; taşla benzetildi; Zemahşerî onu nakletti. Ve Leys dedi: **الرَّصَّاصَةُ**: akan pınarın gözü çevresinde yapışık taşlardır; **كالرَّصْرَاصَةِ**. **النّابِغَةُ الجَعْدِيُّ**, bir atı vasfederken dedi:
**حِجَارَةُ قَلْتٍ برَصْراصَةٍ ... كُسِينَ غِشَاءً من الطُّحْلُبِ**
Ve İbn Düreyd dedi: o, yani **الرَّصْرَصَةُ**: sert topraktır. Ve İbn Düreyd dedi: **رَصْرَصَ** binayı: onu sağlamlaştırdığı ve sıkılaştırdığı zaman. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: mekânda **رَصْرَصَ**: sabit kaldı. Ve safta—yani savaş safı ve namaz safında—**تَرَاصُّوا**: birbirlerine yapıştıkları ve bir araya geldikleri zaman. Ve **الكِسَائِيُّ** dedi: **التَّرَاصُّ**: onların bir kısmının bir kısmına yapışmasıdır; ta ki aralarında gedik ve açıklık olmasın. Ve aslı **تَرَاصَصُوا**’dur; binayı **رَصَّ** etmekten; onu **يَرُصُّه** **رَصّاً**; sonra idğam edildi. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: kadınlardan **الرَّصُوصُ**: **الرَّتْقَاءُ**. Ve dişlerde **الرَّصَصُ**: **كاللَّصَصِ**. Ve **الفَرّاءُ** dedi: **رَصَّصَ**: soru sormada ısrar ettiği zaman; ve o mecazdır. Ve çakıl taşları **ارْتَصَّتِ**: **كتَرَصَّصَتْ**. Ve kabir üzerine **الرَّصَائِصُ** **رُصَّتْ**: yani taşlar onun üzerine yığıldı. Ve dişlerinde **رَصِيصٌ** vardır. Ve **الرَّصَّاصُ**: onu yapan kimsedir. Ve **مُنْيَةُ الرَّصَاصِ**: Mısır’da bir köydür; ondan, şeyhimiz, hatip, fasih: **صالِحُ بنُ محمودٍ الرَّصَاصِيُّ**—Allah تعالى ona rahmet etsin.
