# رصص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B5%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B5%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رصص

باب الصاد والراء
ص ر، ر ص يستعملان
صر:
صَرَّ الجُنْدُبُ صَريراً، وصَرْصَرَ الأَخْطَبُ صَرْصَرةً.
وصَرَّ البابُ يَصِرُّ، وكلُّ صَوْتٍ شِبْهُ ذلك فهو صَرير اذا امتدَّ، فاذا كانَ فيه تخفيف وتَرجيع في إِعادةٍ ضُوعِفَ كقولك: صَرْصَرَ الأخطَبُ صَرْصَرَةً.
ورِيحٌ صَرْصَرٌ: ذات صِرٍّ، ويقال: ذاتُ صَوْتٍ، والصَّرْصَرُ نَعْتٌ لها من البَرْدِ.
والصِّرُّ: البَرْد الذي يضربُ كلَّ شيءٍ ويَحُسُّه، ومنه قوله تعالى: "فيها صِرٌّ".
وصَرَّ البابُ، وصَرَّتِ الآذان اذا سَمِعتَ لها صَوْتاً ودَويِّاً.
والصَّرَّةُ: شِدَّة الصِّياح، وتقول: جاءَ في صَرَّةٍ.
وصُرَّةُ الدَّراهمِ وغيرِها معروفة.
والصِّرارُ: خِرْقةٌ تُشَدُّ على أَطباءِ النّاقةِ لئَلاّ يَرضَعَها الفَصيل، يقال: صَرَرْتُها بِصرارٍ.
وصَرَّ الحِمارُ أُذنَيْهِ أي سَوّاهما، وأصَرَّ الحمار، من غير ذكر الأُذُنِ.
والإِصرارُ: العَزْمُ على شيءٍ لا يُهَمُّ بالقُلُوع عنه.
وأَصِرَّى، أفْعِلَى: اسمٌ من الإِصرار، وبعضهم يقول: هذه كلمةٌ أُخِذت من أَصِرَّى أي جِدٌّ، ويقال من أَصَرِّي أي جِدٌّ فخُفِّفَ أصِرَّي أي اقطَعي، والصِرَّى على تقدير فِعْلَى.
والصَّرُورةُ من الرِّجالِ والنِّساءِ الذي لم يحُجَّ ولا يُريد التَزَوُّجَ.
والصَّرْصَرُ: دُوَيْبّةٌ تحت الأرض تَصِرُّ أيّامَ الربيع.
وقال أبو عمرو: الصَّرْصَرانيُّ من البُخْت: العظيم.
والصُّرْصُور أيضاً.
والصَّرْصَرانيُّ: الملاّحُ.
والصَّرْ َصران: ضَرْبٌ من السَّمَكِ البَحْري، أملَسُ الجِلْد ضَخْمٌ، قال: مَرَّت كظَهر الصَّر صَرانِ الأدْخَنِ
رص:
رَصَصْتُ البُنيانَ رَصّاً اذا ضَمَمْتُ بعضَه الى بعض.
ورجلٌ أرَصُّ الأسنانِ أيْ رَكبَ بعضُها بعضاً، ومنه التَّراصُّ في الصفِّ.
والرَّصّاصةُ والرَّصْراصَة: حِجارةٌ لازقة بحَوالَي العَيْن الجارية، قال الجَعديّ:
حِجاره غَيلٍ برَصْراصةٍ		كُسينَ غُثاءً من الطُّحْلُبِ
ورَصَصْتَ قِتبَي البَعير اذا قارَبْتَ قَيْدَهما اذا سَمِعْتَ له قَعْقَعةً.
والرَّصاصُ معروف، ويقال: الرِّصاصُ.

### Türkçe

باب **الصاد** والراء
**ص ر**، **ر ص** kullanılırlar.
**صر**:
**صَرَّ** çekirge **صَريراً** (gıcırdama sesi) çıkardı; ve **صَرْصَرَ** **الأَخْطَبُ** **صَرْصَرةً** (tekrarlı gıcırdama) çıkardı.
Ve kapı **صَرَّ** eder, **يَصِرُّ**; ve bunun benzeri her ses, uzadığı zaman **صَرير**dir; içinde hafifletme ve tekrar etmede bir geri döndürme olursa, “**صَرْصَرَ الأخطَبُ صَرْصَرَةً**” demen gibi, iki kat yapılır.
Ve **رِيحٌ صَرْصَرٌ**: **صِرّ** sahibi; ve “ses sahibi” denilir; ve **الصَّرْصَرُ** onun için soğuktan bir niteleme sıfatıdır.
Ve **الصِّرُّ**: her şeye vuran ve onu yakan soğuktur; ondan Yüce Allah’ın sözü: “**فيها صِرٌّ**”.
Ve kapı **صَرَّ** etti; ve kulaklar **صَرَّتِ**: onlara bir ses ve uğultu işittiğin zaman.
Ve **الصَّرَّةُ**: bağırmanın şiddetidir; ve dersin ki: “bir **صَرَّةٍ** içinde geldi.”
Ve **صُرَّةُ الدَّراهمِ** ve başkası bilinir.
Ve **الصِّرارُ**: deve memesine, yavru emmesin diye bağlanan bir bezdir; “onu bir **صرارٍ** ile **صَرَرْتُ**” denilir.
Ve eşek iki kulağını **صَرَّ** etti, yani ikisini eşitledi; ve eşek **أصَرَّ** etti, kulak zikredilmeksizin.
Ve **الإِصرارُ**: bir şey üzerine azimdir; ondan vazgeçmeye niyet edilmez.
Ve **أَصِرَّى**، **أفْعِلَى**: **الإِصرار**dan bir isimdir; ve bazısı der ki: bu, **أَصِرَّى** yani ciddiyet’ten alınmış bir kelimedir; ve **أَصَرِّي**’den yani ciddiyet’ten denilir; sonra hafifletildi: **أصِرَّي** yani “kes!”; ve **الصِرَّى** **فِعْلَى** takdiri üzerinedir.
Ve **الصَّرُورةُ** erkeklerden ve kadınlardan: haccetmemiş ve evlenmeyi istemeyen kimsedir.
Ve **الصَّرْصَرُ**: yer altında bir küçük canlıdır; bahar günlerinde **تَصِرُّ** (ses çıkarır).
Ve Ebû Amr dedi: **الصَّرْصَرانيُّ** **البُخْت**tan: büyük olan.
Ve **الصُّرْصُور** da.
Ve **الصَّرْصَرانيُّ**: denizci.
Ve **الصَّرْ َصران**: deniz balığından bir türdür; derisi pürüzsüz, iri; dedi ki:
مَرَّت كظَهر الصَّر صَرانِ الأدْخَنِ

**رص**:
Bina’yı **رَصَصْتُ** **رَصّاً**: bir kısmını bir kısmına bitiştirdiğim zaman.
Ve bir adam **أرَصُّ الأسنانِ**: yani dişlerinin bir kısmı bir kısmına binmiş; ondan safta **التَّراصُّ**.
Ve **الرَّصّاصةُ** ve **الرَّصْراصَة**: akan pınarın çevresinde göze yakın yapışık taşlardır; el-Ca‘dî dedi ki:
حِجاره غَيلٍ برَصْراصةٍ		كُسينَ غُثاءً من الطُّحْلُبِ
Ve devenin iki semerini **رَصَصْتَ**: ikisinin bağını yaklaştırdığın zaman; ondan bir takırtı işittiğin zaman.
Ve **الرَّصاصُ** bilinir; ve **الرِّصاصُ** denilir.
