# رضي (ر-ض-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B6%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

- Harfler: ر - ض - ي
- Kur'an'da: 73 geçiş · 64 ayet · 44 sîga
- 10 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: رضى

## Sîgalar (44)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [رَضِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | فَعِلَ | Razı oldu | 5 | 5 | [5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:119.md) |
| [وَرَضُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَفَعِلُوا | Ve razı oldular | 5 | 5 | [5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:119.md) |
| [رَضُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعِلُوا | Razı oldular | 4 | 4 | [9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:58.md) |
| [يَرْضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | يَفْعَلُ | Razı olur | 4 | 4 | [4:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:108.md) |
| [ارْتَضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | افْتَعَلُ | Razı olundu | 3 | 3 | [21:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/21:28.md) |
| [مَرْضَاةِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D8%A9%D9%90.md) | مَفْعَلَةِ | Razı olmak | 3 | 3 | [2:207](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:207.md) |
| [وَرِضْوَانًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8B%D8%A7.md) | وَفِعْلَانًا | Ve razı olmak | 3 | 3 | [5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:2.md) |
| [وَرِضْوَانٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8C.md) | وَفِعْلَانٌ | Ve razı olmak; Razı olmak | 3 | 3 | [3:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/3:15.md) |
| [تَرَاضٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%8D.md) | تَفَاعُلٍ | Birbirinden razı olmak | 2 | 2 | [2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:233.md) |
| [تَرْضَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | تَفْعَلَهُ | Ona razı olursun | 2 | 2 | [27:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/27:19.md) |
| [تَرْضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | تَفْعَلُ | Razı olur; Razı olursun | 2 | 2 | [2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:120.md) |
| [رَاضِيَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | فَاعِلَةٍ | Razı olan | 2 | 2 | [69:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/69:21.md) |
| [رِضْوَانَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E.md) | فِعْلَانَ | Razı olmak | 2 | 2 | [3:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/3:162.md) |
| [رِضْوَانَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فِعْلَانَهُ | Onun rızası | 2 | 2 | [5:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:16.md) |
| [وَرِضْوَانٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8D.md) | وَفِعْلَانٍ | Ve razı olmak | 2 | 2 | [9:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:21.md) |
| [أَرَضِيتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفَعِلْتُمْ | Razı mı oldunuz? | 1 | 1 | [9:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:38.md) |
| [تَرَاضَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | تَفَاعَلُوا | Birbirinden razı oldular | 1 | 1 | [2:232](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:232.md) |
| [تَرَاضَيْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%8E%D9%8A%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفَاعَلْتُمْ | Birbirinizden razı oldunuz | 1 | 1 | [4:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:24.md) |
| [تَرْضَاهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلُهَا | Ona razı olursun | 1 | 1 | [2:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:144.md) |
| [تَرْضَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | تَفْعَلُوا | Razı olursunuz | 1 | 1 | [9:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:96.md) |
| [تَرْضَوْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعَلُونَ | Razı olursunuz | 1 | 1 | [2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:282.md) |
| [تَرْضَوْنَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلُونَهَا | Ona razı olursunuz | 1 | 1 | [9:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:24.md) |
| [رَاضِيَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَاعِلَةً | Razı olan | 1 | 1 | [89:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/89:28.md) |
| [رَاضِيَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَاعِلَةٌ | Razı olan | 1 | 1 | [88:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/88:9.md) |
| [رَضِيتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلْتُمْ | Razı oldunuz | 1 | 1 | [9:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:83.md) |
| [رَضِيًّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8B%D9%91%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Çokça razı olunan | 1 | 1 | [19:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/19:6.md) |
| [رِضْوَانِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%B1%D9%90%D8%B6%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%90.md) | فِعْلَانِ | Razı olmak | 1 | 1 | [57:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/57:27.md) |
| [فَتَرْضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | فَتَفْعَلَ | Hemen razı olursun | 1 | 1 | [93:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/93:5.md) |
| [لِتَرْضَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | لِتَفْعَلُوا | Razı olmanız için | 1 | 1 | [9:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:96.md) |
| [لِتَرْضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | لِتَفْعَلَ | Razı olman için | 1 | 1 | [20:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/20:84.md) |
| [لِيُرْضُوكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لِيُفْعِلُوكُمْ | Sizi razı etmeleri için | 1 | 1 | [9:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:62.md) |
| [مَرْضَاةَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D8%A9%D9%8E.md) | مَفْعَلَةَ | Razı olmak | 1 | 1 | [66:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/66:1.md) |
| [مَرْضَاتِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90%D9%8A.md) | مَفْعَلَتِي | Benim rızam | 1 | 1 | [60:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/60:1.md) |
| [مَرْضِيًّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8B%D9%91%D8%A7.md) | مَفْعُولًا | Razı olunan | 1 | 1 | [19:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/19:55.md) |
| [مَرْضِيَّةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8B.md) | مَفْعُولَةً | Razı olunan | 1 | 1 | [89:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/89:28.md) |
| [وَرَضِيتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D8%AA%D9%8F.md) | وَفَعِلْتُ | Ve razı oldum | 1 | 1 | [5:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:3.md) |
| [وَرَضِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | وَفَعِلَ | Ve razı oldu | 1 | 1 | [20:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/20:109.md) |
| [وَلِيَرْضَوْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | وَلِيَفْعَلُوهُ | Ondan razı olsunlar | 1 | 1 | [6:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/6:113.md) |
| [وَيَرْضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | وَيَفْعَلُ | Ve razı olur | 1 | 1 | [53:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/53:26.md) |
| [وَيَرْضَيْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | وَيَفْعَلْنَ | Ve razı olurlar | 1 | 1 | [33:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/33:51.md) |
| [يَرْضَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلْهُ | Ona razı olur | 1 | 1 | [39:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/39:7.md) |
| [يَرْضَوْنَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلُونَهُ | Ona razı olurlar | 1 | 1 | [22:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/22:59.md) |
| [يُرْضُونَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يُفْعِلُونَكُمْ | Sizi razı ederler | 1 | 1 | [9:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:8.md) |
| [يُرْضُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%B6%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | يُفْعِلُوهُ | Onu razı ederler | 1 | 1 | [9:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:62.md) |

## Mücavir kökler — 142 mücavir (376 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 43 ortak ayet · G² 38 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 11 ortak ayet · G² 37 · Buğa boğa demektir
3. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 7 ortak ayet · G² 25 · Ayağın alt tarafı demektir
4. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 7 ortak ayet · G² 24 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
5. [سخط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 23 · Sekete çöküntü demektir
6. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 18 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
7. [تجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AC%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 17 · Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir
8. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 17 · Cariye yelkenli sandal demektir
9. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 16 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
10. [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · Badiye çöl demektir
11. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Onların malları
12. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
13. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Kanat demektir
14. [قرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ağacın koparılmış kabuğudur
15. [كمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Tam
16. [وزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Vedia heybe demektir
17. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 12 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
18. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 8 ortak ayet · G² 11 · Bahçe demektir
19. [أثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AB%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…
20. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · İnek yavrusu, dana demektir
21. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Half : Ense demektir
22. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 10 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
23. [عيش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B4.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Ekmek demektir
24. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · “Şefeve” dudak demektir
25. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Büyük
26. [فوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B2.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Fevz Gölgeliktir
27. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Kulak demektir
28. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
29. [بيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır
30. [طبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Ağaç, taş gibi şeylerin üzrini çentmek için kullanılan taş…
31. [عدن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…
32. [أبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır
33. [حلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Hilye süs demektir
34. [عطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Bölüşmede birisine düşen pay demektir
35. [نجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir
36. [رأف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Riyf : Sulak, suya yakın, bol verimli, bitkili yer demektir
37. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Hiram keçe demektir
38. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
39. [حلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
40. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · “Yavru” demektir
41. [ملل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · İnanç
42. [شهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
43. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
44. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
45. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Uhur ense demektir
46. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
47. [حلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Halim meme ucu demektir
48. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 16 ortak ayet · G² 6 · Ribve, tümsek demektir
49. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
50. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 14 ortak ayet · G² 5 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
51. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 14 ortak ayet · G² 5 · Dağın sivri noktası demektir
52. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
53. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Sicim bağıdır
54. [عجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir
55. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
56. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Beraber
57. [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Akar temiz sudur
58. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “On” demektir
59. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Tanınan ile
60. [رجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Recv kuyunun çevresi demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رضي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Lâmel-fiili illetli (vâvî ve yâî geçişli nâkıs kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md), [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md), [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) |
| Zıt Kök | [سخط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir durumun, nesnenin veya hükmün içsel bir direnç ve hoşnutsuzluk olmaksızın nefiste sükûnet ve doyumla kabul bulması, gönül ferahlığıyla benimsenmesi. |
| Çekirdek Özet 2 | Allah ile insan arasındaki çift yönlü varoluşsal mutabakat; ilahî emir ve takdire teslimiyet ile ilahî lütuf ve onay arasındaki uyuşma hali. |
| Çekirdek Özet 3 | Hukukta karşılıklı irade beyanının (terâdî) meşruiyet zemini; ahlakta ise içsel çatışmanın sona erdiği mutlak huzur ve doyum dengesi. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca pasif bir katlanma veya çaresiz boyun eğiş gibi anlamak; böylece kökün ihtiva ettiği aktif sevgi, gönüllü onay ve yüksek içsel doyum boyutunu gözden kaçırmak. |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رض | Bir şeye nüfuz ederek onu yumuşatma, kırma, bastırma veya iç doyum ve temas sağlama; [رضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D8%B9.md) kökünde görülen süt emme ve doyuma ulaşma hareketi. | ي | Fiziksel emme ve parçalama eylemini içsel, zihinsel ve iradî bir kabule dönüştürerek kalpteki öfke ve huzursuzluğu gideren mutlak doyuma ve hoşnutluğa yöneltmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; bilinç, öncülük, yönelim ve ilk hareket. | İradenin ve zihnin belirli bir olguya veya hükme doğru yönelmesini, dikkat ve kabul merkezini temsil eder. |
| ض | Bitki veya olta imgesinin yoğunlaşması (türetme harf); sıkışma, tutunma, yerleşme. | Kararın nefiste kök salmasını, şüphe ve dalgalanmanın yerini sarsılmaz bir tutunuşa bırakmasını ifade eder. |
| ي | Açık el ve kol; iş, yapma, temas, uzanma ve teslim alma. | Zihinde ve kalpte oluşan kabulün fiilî olarak dışa vurulmasını, onaylanarak teslim alınmasını simgeler. |
| رضي | Bilincin yöneldiği hükmü nefiste sabitleyip fiilen ve ferahlıkla kucaklaması. | Bir kararın veya durumun hiçbir itiraz kalmaksızın bilinçle karşılanması, kalbe yerleşmesi ve fiilen benimsenmesi hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin pürüzsüzleşmesi, sürtüşmenin ve iç direncin kalkarak tam bir uyum ve mutabakatın sağlanması; nefsin aradığı şeyi bularak dinginliğe kavuşması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairlerinden Hutey’e şiirinde kökü, öfke ve hoşnutsuzluğun zıddı olarak bir kimseden razı olma ve kusurları örtme anlamında kullanmıştır; Cahiliye ve erken dönem kullanımlarında rıza, muhatabın fiilini itirazsız onaylama hali olarak geçer. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem dualarında ve nebevî rivayetlerde gazap ve azabın mukabili olarak yer almıştır: اللهم إني أعوذ برضاك من سخطك |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Müfredâtü Elfâzi’l-Kur’ân.

### Sami etimolojik katman

Arapça رضي kökü, Batı Sami dillerinde tespit edilen ve kabul etme, lütfetme, borcu veya kurbanı hoşnutlukla karşılama anlamlarını taşıyan köklerle doğrudan akrabadır. İbranicede rāṣāh kökü bir kurbandan veya kişiden hoşnut olmak, memnuniyetle kabul etmek, bedeli ödenmiş sayarak barışmak anlamlarını taşır. Süryanicede r'ʿā veya r'ṣī biçimleri bir şeye rıza göstermek, istemek ve uyuşmak manasındadır. Arapçada kök, vâvî ve yâî geçişlilik göstererek (rıdvân ve rızâ) hem ilahî onay ve mükâfatı hem de kulun itirazsız iç huzurunu ifade eden kuşatıcı bir ahlaki ve hukuki kavram seviyesine yükselmiştir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT) ve Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [رضو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%88.md) / رضي nâkıs yapısı | Öfke ve nefretin (sehat) zıddı olarak kalbin sükûnete ermesi; masdarlardaki vâv (rıdvân) ve yâ (rıdâ) çift yönlü zenginliği gösterir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice rāṣāh, Süryanice r'ʿī | Tanrı’nın kurbanı veya ameli kabul etmesi, lütuf göstermesi ve iki taraf arasındaki uzlaşma. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda düzenli ve kesin bir soydaş biçim tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رضي | Anlamlı | Hoşnutluk, kabul ve rıza gösterme | İçsel direncin kalkarak tam bir onay ve mutabakatın oluşması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [ريض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%B6.md) | Anlamlı | Eğitme, alıştırma, boyun eğdirme | Bir hayvanı veya nefsi terbiye ederek itaate alıştırma (riyâzet) | Hedef kökle dolaylı itaat bağı vardır; Kur'an'da geçmez |
| [ضري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%8A.md) | Anlamlı | Alışma, kışkırma, yırtıcılık | Bir şeye aşırı alışıp tutkulu hale gelme veya yırtıcı hayvanın ava alışması | Kontrolsüz yönelim; Kur'an'da geçmez |
| [ضير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B1.md) | Anlamlı | Zarar verme, sıkıntıya sokma | Birine zarar veya güçlük dokundurma | Hedef kökün zıddına yakın bir zorluk içerir; Kur'an'da geçer |
| [يرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B1%D8%B6.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kullanımda bulunmayan diziliş |
| يضر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kullanımda bulunmayan diziliş |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رضي | Merkez | Doyum ve gönüllü onay | İç direnç olmaksızın sevinç ve ferahlıkla benimseme halidir. | Kalbin ve iradenin tam bir mutabakat içinde olması. |
| [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md) | Komşu | Kanaat ve yetinme | Elde olana razı olup fazlasını istememekle sınırlıdır; rıza kadar geniş bir varoluşsal doyumu kapsamaz. | İhtiyacın karşılanmasıyla yetinme duruşu. |
| [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) | Komşu | Kabul etme ve onaylama | Bir şeyi dışarıdan alıp onaylamaktır; rızadaki gibi derin bir duygusal ferahlık ve sevgi şart değildir. | İradî tasdik ve alma eylemi. |
| [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) | Komşu | Övgü ve şükran duyma | Nimet veya iyilik karşısında övgü dolu bir memnuniyetin lisanen ve fiilen ifadesidir. | İyiliğe karşı değer bilme ve yüceltme. |
| [سخط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7.md) | Zıt | Öfke ve şiddetli hoşnutsuzluk | Bir durumdan veya kişiden nefret duyarak kalbin daralması ve şiddetle reddetmesi halidir. | Rızanın tam zıddı olan içsel isyan ve hoşnutsuzluk. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رضي | Hoşnut olmak, benimsemek | İçsel bir itiraz kalmaksızın sevgi ve sükûnetle onaylama hali. | Kesin |
| Latince | complacere, approbare | Hoşuna gitmek, onaylamak | Hukuki ve iradî onayı verir; ancak ilahî aşkın hoşnutluk boyutunu tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | contentment, pleasure, approval, consent | Hoşnutluk, rıza, mutabakat | Hukuki consent akdi karşılarken contentment iç huzuru verir; rıdvân seviyesini tek başına karşılamaz. | Güçlü |
| Almanca | Wohlgefallen, Zufriedenheit, Einwilligung | Memnuniyet, iç doyum, onay | Wohlgefallen lütufkâr hoşnutluğu, Einwilligung ise hukuki rızayı karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | contentement, agrément, consentement | Gönül rahatlığı, rıza, tasvip | Agrément ilahî lütuf ve beğeniyi, consentement tarafların uyuşmasını karşılar. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary ve Wehr Arabic-English Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَضِيَ / رَضُوا | Allah ile müminler arasındaki karşılıklı rıza | İman, amel ve teslimiyetin mükâfatı bağlamında kullanılır; Mâide [5:119](https://lisan.digital/tr/ayet/5:119.md), Tevbe [9:100](https://lisan.digital/tr/ayet/9:100.md), Mücâdele [58:22](https://lisan.digital/tr/ayet/58:22.md), Beyyine [98:8](https://lisan.digital/tr/ayet/98:8.md). |
| رِضْوَانٌ / رِضْوَانَ | Allah'ın yüce ve kuşatıcı hoşnutluğu (en büyük mükâfat) | Ahiret nimetlerinin zirvesi ve ilahî gaye bağlamında; Âl-i İmrân [3:15](https://lisan.digital/tr/ayet/3:15.md), Tevbe [9:21](https://lisan.digital/tr/ayet/9:21.md), Tevbe [9:109](https://lisan.digital/tr/ayet/9:109.md), Hadîd [57:27](https://lisan.digital/tr/ayet/57:27.md). |
| رَاضِيَةٍ | Doyuma ulaşmış, mutlak huzur içindeki hayat | Cennet ehlinin ulaştığı sükûnet ve doyum bağlamında; Hâkka [69:21](https://lisan.digital/tr/ayet/69:21.md), Gâşiye [88:9](https://lisan.digital/tr/ayet/88:9.md), Fecr [89:28](https://lisan.digital/tr/ayet/89:28.md), Kâria [101:7](https://lisan.digital/tr/ayet/101:7.md). |
| مَرْضَاةِ | Allah'ın rızasını arama ve O'nu hoşnut etme gayesi | İnfak, fedakarlık ve ihlas bağlamında; Bakara [2:207](https://lisan.digital/tr/ayet/2:207.md), Bakara [2:265](https://lisan.digital/tr/ayet/2:265.md), Nisâ [4:114](https://lisan.digital/tr/ayet/4:114.md), Tahrîm [66:1](https://lisan.digital/tr/ayet/66:1.md). |
| تَرَاضٍ | Karşılıklı irade mutabakatı ve hukuki uzlaşma | Aile hukuku ve ticari akitler bağlamında; Bakara [2:233](https://lisan.digital/tr/ayet/2:233.md), Nisâ [4:29](https://lisan.digital/tr/ayet/4:29.md). |
| رَضُوا (olumsuz) | Dünyaya saplanıp kalma, aşağı duruma razı olma | Münafıkların cihaddan geri kalması veya dünya hayatıyla yetinmesi bağlamında; Tevbe [9:38](https://lisan.digital/tr/ayet/9:38.md), Tevbe [9:87](https://lisan.digital/tr/ayet/9:87.md), Yûnus [10:7](https://lisan.digital/tr/ayet/10:7.md). |
| يَرْضَوْنَ / يُرْضُونَكُمْ | Sahte ve yüzeysel hoşnut etme çabası | Münafıkların dille hoşnut edip kalple düşmanlık beslemesi bağlamında; Tevbe [9:8](https://lisan.digital/tr/ayet/9:8.md), Tevbe [9:96](https://lisan.digital/tr/ayet/9:96.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah'ın sıfatları (irade, muhabbet, rıza) | Rızanın ilahî zâtın fiilî mi yoksa zâtî mi bir sıfatı olduğu; kulun kader ve kazaya rıza göstermesinin sınırları. | Gazabın zıddı olarak ilahî iradenin hayır ve mükâfata taalluk etmesi. |
| Fıkıh | Akit teorisi ve irade beyanı | Hukuki muamelelerde şeklî icap-kabulün ötesinde gerçek iç iradenin ve rızanın (terâdî) varlığı; ikrah ve gabin halleri. | Zorlama ve baskının bulunmadığı, hür ve bilinçli mutabakat hali. |
| Tefsir | Rıdvân ve rıza ayetlerinin tevili | Cennetteki en büyük nimetin maddî nimetler mi yoksa Allah'ın kulundan razı olması mı olduğu meselesi. | Varlık hiyerarşisinde ulaşılabilecek en yüksek manevî mertebe. |
| Hadis | Kulun ahlaki olgunluğu ve tevekkülü | Başa gelen musibetlerde sabrın ötesine geçip rıza makamına ermenin imkânı ve nebevî dualardaki rıza talebi. | Şikâyet ve itirazın kalkarak ilahî takdire teslimiyetle huzur bulması. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile Yaratıcı ilişkisi | Ubûdiyyet ve teslimiyetin kemali | İtirazı bitirerek varoluşsal sükûnet sağlama | İnsanın ilahî iradeye gönüllü uyumu ve Allah'ın bu uyumu lütfuyla ödüllendirmesi. | Kesin |
| İlmi | Hakikat arayışı ve bilgi ahlakı | Doğrulanmış bilgiye mutmain olma | Şüphe ve zihinsel direnci giderme | Delilin gerektirdiği gerçeğe zihnin ve kalbin direnmeden teslim olması hali. | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve toplumsal meşruiyet | Yönetilenlerin rızası ve biat | İktidarın meşruiyetini tesis etme | Zor ve baskıya dayanmayan, toplumun gönüllü onayıyla kurulan siyasal nizam. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet devri ve ticaret | Karşılıklı irade uyuşması (terâdî) | Mülkiyet transferini meşrulaştırma | Haksız kazanç ve gaspı önleyen, tarafların hür rızasına dayalı sözleşme zemini. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dinamik sistemlerde kararlı denge ve potansiyel enerjinin minimuma inmesi | Bir sistemin iç sürtünme ve çatışmalarını tüketerek en düşük dirençli kararlı denge noktasına ulaşması hali. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Pareto optimalitesi ve toplumsal mutabakat | Tarafların hiçbirinin durumunu kötüleştirmeden ulaşılan ve itirazın kalmadığı gönüllü toplumsal sözleşme zemini. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Rızayı yalnızca hukuki bir sözleşmede atılan şeklî bir imza veya zulüm karşısında pasif bir kabulleniş, çaresiz bir boyun eğiş seviyesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da rıza, insanın tüm varlığıyla ilahî iradeye katıldığı aktif, coşkulu ve doyum dolu bir manevî mertebedir; aynı zamanda ticaret ve ailede hür iradeyi şart koşan dinamik bir haktır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kaza ve kadere rıza adı altında adaletsizliklere, cehalete ve kötülüklere teslim olunur; iktisadi hayatta ise aldatma ve baskı altındaki şeklî onaylar meşru ticaret sayılır. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın nihai hedefi olan insan ile Allah arasındaki barış, mutabakat ve huzur dengesini kuran temel kavramdır; cennetin en üst mertebesi nimetlerin kendisi değil ilahî rızadır (rıdvân). |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İman edenlerin mükâfatını anlatan müjde ayetlerinde, münafıkların iki yüzlü tutumlarını deşifre eden uyarılarda ve ticaret ile aile hukukunu düzenleyen ahkâm ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin sadece zorunlu kurallar bütünü veya kuru bir itaat mekanizması olduğu algısını kırar; imanın özünün gönül rahatlığı, sevgi ve karşılıklı doyum olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir temas yüzeyindeki sürtünme ve pürüzün kalkması, sütün yavruyu doyurması gibi nefsin iç direncinin kırılıp dinginleşmesi hali.
- Soyut anlam: Bir hükmün, durumun veya şahsın kalpte hiçbir itiraz, hoşnutsuzluk ve öfke bırakmaksızın tam bir teslimiyet ve sevgiyle benimsenmesi.
- Sistematik karşılık: İlahî düzlemde en yüksek lütuf ve onay; hukuki düzlemde akdin meşruiyetini sağlayan hür irade mutabakatı; ahlaki düzlemde ise içsel çatışmanın sona erdiği nefis sükûneti.
- LaTeX modeli: $$R = \lim_{\Delta \to 0} (A \cap B) \implies \Phi(A, B) = 1$$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $A$ ve $B$ mutabakata giren iki iradeyi veya kul ile ilahî iradeyi temsil eder. $\Delta$ iki taraf arasındaki uyuşmazlığı, iç direnci ve sürtünmeyi simgeler. İki taraf arasındaki direncin ve itirazın sıfıra yaklaşması ($\Delta \to 0$) durumunda iradelerin kesişimi gerçekleşir. Bunun sonucunda ortaya çıkan mutabakat fonksiyonu $\Phi(A, B)$ tam doyum, sükûnet ve meşruiyet seviyesi olan $1$ değerine ulaşır; bu da rıza halinin matematiksel ifadesidir.

## Geçtiği ayetler (64 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:120.md) — تَرْضَى

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Bakara 2:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:144.md) — تَرْضَاهَا

قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Doğrusu biz, yüzünün semaya doğru çevrilip durduğunu görüyoruz. Şimdi seni hoşnud olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Nerede bulunursanız bulunun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Şüphesiz ki, kendilerine kitab verilenler bunun Rablarından gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından gafil değildir.

### [Bakara 2:207](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:207.md) — مَرْضَاةِ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

Meal (IK): İnsanlardan öylesi de vardır ki; kendisini Allah’ın rızasına satar. Ve Allah, kullarına çok merhametlidir.

### [Bakara 2:232](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:232.md) — تَرَاضَوْا

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Kadınları boşadığınız vakit, onlar iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında güzelce anlaştıkları takdirde; kocalarıyla tekrar evlenmelerine mani olmayın. İşte sizden Allah’a ve ahiret gününe inanmış olanlara, bununla öğüt veriliyor. Bu, sizin için daha iyi, daha temizdir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.

### [Bakara 2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:233.md) — تَرَاضٍ

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Anneler çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Bu, emzirmeyi tamamlamak isteyen içindir. Onların yiyeceği, giyeceği uygun şekilde çocuk kendisinden olana aittir. Kimse gücünün üstünde bir şeyle mükellef olmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara sokulmasın. Mirasçıya düşen de bunun gibidir. Eğer kendi aralarında anlaşıp, danışarak çocuğu memeden kesmek isterlerse; ikisine de bri vebal yoktur. Çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, vereceğinizi güzelce teslim etmek şartıyla size yine bir vebal yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:265](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:265.md) — مَرْضَاةِ

وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Allah’ın rızasını kazanmak ve kalblerindekini sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin hali, bir tepedeki güzel bir bahçenin haline benzer. Kuvvetli bir sağanak düşünce; yemişlerini iki kat verir. Bol yağmur yağmasa bile bir çisenti bulunur ve Allah işlediklerinizi görür.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/2:282.md) — تَرْضَوْنَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Ali İmran 3:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/3:15.md) — وَرِضْوَانٌ

قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Meal (IK): De ki: Size bunlardan daha hayırlısını haber vereyim mi? Takvaya erenler için, altından ırmaklar akan cennetler vardır. Orada devamlı kalacaklardır. Tertemiz eşler ve Allah’ın rızası vardır. Ve Allah kullarını hakkıyla görendir.

### [Ali İmran 3:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/3:162.md) — رِضْوَانَ

أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Allah’ın rızasına uyan kimse; hiç Allah’ın hışmına uğrayan gibi olur mu? Onun varacağı yer, cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

### [Ali İmran 3:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/3:174.md) — رِضْوَانَ

فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Sonra da kendilerine hiç bir kötülük dokunmadan Allah’tan bir nimet ve bollukla geri döndüler. Allah’ın rızasına uydular. Ve Allah, çok büyük lutuf sahibidir.

### [Nisa 4:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:24.md) — تَرَاضَيْتُمْ

وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Evli kadınlarla evlenmeniz de. Sağ ellerinizin sahib oldukları müstesna. Bunlar; Allah’ın size farz kıldığı hükümlerdir. Geriye kalanları ise; zinadan kaçınıp iffetli yaşamanız şartı ile mallarınızla istemeniz size helal kılındı. Onlardan yararlandığınızın karşılığı olarak kararlaştırılmış olan mehirlerini verin. Kararlaştırdıktan sonra, aranızda anlaştığınız hususta size bir sorumluluk yoktur. Şüphesiz ki Allah, Alim, Hakim olandır.

### [Nisa 4:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:29.md) — تَرَاضٍ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

Meal (IK): Ey iman edenler; mallarınızı aranızda karşılıklı rıza ile gerçekleştirdiğiniz ticaret yolu hariç, batıl yollarla yemeyin. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz ki Allah, sizin için Rahim olandır.

### [Nisa 4:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:108.md) — يَرْضَى

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا

Meal (IK): İnsanlardan gizlerler de Allah’tan gizlemezler. Halbuki Allah’ın razı olmayacağı sözü, geceleyin uydurup düzdükleri zaman da Allah onlarla beraberdir. Allah; yapacakları herşeyi kuşatıcıdır.

### [Nisa 4:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/4:114.md) — مَرْضَاةِ

لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Onların fısıldaşmalarının bir çoğunda hayır yoktur. Ancak sadaka vermeyi, yahut ma’rufu emretmeyi ve insanların arasını düzeltmeyi emreden başka. Kim Allah’ın rızasını arayarak böyle yaparsa; Biz, ona çok büyük bir ecir vereceğiz.

### [Maide 5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:2.md) — وَرِضْوَانًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın nişanelerine, haram olan aya, hediye olan kurbanlığa, gerdanlıklı hayvanlara ve Rabblarından nimet, rıza taleb ederek Beyt’ül Haram’a gelenlere hürmetsizlik etmeyin. İhramdan çıkınca avlanın. Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için bir kavme olan kininiz, siz haddi aşmaya sürüklemesin. İyilik ve takva üzerinde yardımlaşın. Günah işlemek ve aşırı gitmek üzerinde yardımlaşmayın. Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah’ın cezası şiddetlidir.

### [Maide 5:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:3.md) — وَرَضِيتُ

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ölü, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına boğazlananlar, boğularak, vurularak, yuvarlanarak veya sürüklenerek ölen, yırtıcı hayvan tarafından parçalananlar, canları çıkmadan evvel kestiğiniz müstesna, dikili taşlar üzerine kesilenler ve fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılınmıştır. Bunlar fasıklıktır. Bugün, küfredenler sizin dininizden ümitlerini kesmişlerdir. Öyleyse onlardan korkmayın da Ben’den korkun. Bugün, dininizi kemale erdirdim, üzerinize olan nimetimi tamamladım ve size din olarak İslamiyeti beğendim. Her kim ki açlıktan darda kalırsa günaha kaymaksızın (bunlardan yemeğe mecbur olursa) muhakkak ki, Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:16.md) — رِضْوَانَهُ

يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Allah onunla, rızasını gözetenleri selamet yollarına iletir. İzniyle onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır ve doğru yola iletir.

### [Maide 5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/5:119.md) — رَضِيَ · وَرَضُوا

قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: Bu, doğru söyleyenlerin doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlara; altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetler vardır. Allah; onlardan hoşnud olmuştur, onlar da Allah’dan hoşnud olmuşlardır. Büyük kurtuluş işte budur.

### [En'am 6:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/6:113.md) — وَلِيَرْضَوْهُ

وَلِتَصْغَى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوا مَا هُمْ مُقْتَرِفُونَ

Meal (IK): Bir de ahirete inanmayanların kalbleri ona meyletsin, ondan hoşlansınlar ve işlesinler diye.

### [Tevbe 9:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:8.md) — يُرْضُونَكُمْ

كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً يُرْضُونَكُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Nasıl olabilir ki, şayet size üstün gelselerdi; hakkınızda ne yemin, ne de bir vecibe gözetirlerdi. Sizi ağızlarıyla hoşnud etmeye çalışırlar, ama kalbleri dayatır. Ve onların çoğu fasıklardır.

### [Tevbe 9:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:21.md) — وَرِضْوَانٍ

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُقِيمٌ

Meal (IK): Rabbları onlara; kendinden bir rahmet, hoşnudluk ve içlerinde tükenmez ve ebedi nimetler bulunan cennetleri müjdeler.

### [Tevbe 9:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:24.md) — تَرْضَوْنَهَا

قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, kabileniz, elinize geçirdiğiniz mallar, durgunluğa uğramasından korktuğunuz ticaret, hoşunuza giden evler, size Allah’tan vve peygamberden ve Allah yolunda cihaddan daha sevimli ise; o zaman Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyedurun. Ve Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:38.md) — أَرَضِيتُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; size ne oldu ki: Allah yolunda elbirliği ile savaşa çıkın, denildiği zaman, yere çakılıp kaldınız. Yoksa ahireti bırakıp da dünya hayatına mı razı oldunuz? Halbuki dünya hayatının geçimi ahiretin yanında pek azdır.

### [Tevbe 9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:58.md) — رَضُوا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ

Meal (IK): İçlerinden kimi de sadakalar hakkında sana dil uzatırlar. Eğer kendilerine verilirse hoşlanırlar, verilmezse hemen kızarlar.

### [Tevbe 9:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:59.md) — رَضُوا

وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ

Meal (IK): Şayet onlar, Allah’ın ve peygamberinin kendilerine verdiklerinden hoşnud olsalardı da: Bize Allah yeter, yakında bize bol nimetinden verir, Rasulü’ de. Biz, ancak Allah’a rağbet edenleriz, demiş olsalardı.

### [Tevbe 9:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:62.md) — لِيُرْضُوكُمْ · يُرْضُوهُ

يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كَانُوا مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sizi hoşnud etmek için Allah’a yemin ederler. Halbuki Allah ve Rasulü hoşnud etmeye daha layıktır. Eğer mü’min idiyseler.

### [Tevbe 9:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:72.md) — وَرِضْوَانٌ

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara, içinde temelli kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetleri vaadetti. Ve Adn cennetlerinde çok güzel meskenler de. Allah tarafından bir hoşnudluk ise daha büyüktür. En büyük kurtuluş işte budur.

### [Tevbe 9:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:83.md) — رَضِيتُمْ

فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ

Meal (IK): Allah, seni onlardan bir topluluğa geri döndürür de; senden savaşa çıkmak için izin isterlerse; de ki: Benimle hiç bir zaman çıkmayacaksınız. Benim yanımda hiç bir düşmanla savaşmayacaksınız. Çünkü siz, baştan oturup kalmaya razı oldunuz. Artık siz, geri kalanlarla birlikte oturun.

### [Tevbe 9:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:87.md) — رَضُوا

رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Geri kalanlarla birlikte oturmaya razı oldular. Kalblerine mühür vurulmuştur onların. Bu yüzden onlar iyice anlamazlar.

### [Tevbe 9:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:93.md) — رَضُوا

إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sorumluluk ancak, zengin oldukları halde senden izin isteyen, geride kalan kadınlarla bulunmaya razı olanlara ve Allah kalblerini mühürlemiş olduğu için bilmeyenleredir.

### [Tevbe 9:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:96.md) — لِتَرْضَوْا · تَرْضَوْا · يَرْضَى

يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَرْضَى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Size yemin ederler ki; kendilerinden hoşnud olasınız. Siz, onlardan hoşnud olsanız da şüphesiz ki Allah, fasıklar güruhundan hoşnud olmaz.

### [Tevbe 9:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:100.md) — رَضِيَ · وَرَضُوا

وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Muhacirlerden, ensardan en ileri ve önde gelenlerle, ihsan ile onlara uyanlardan Allah razı olmuştur. Onlar da Allah’tan hoşnuddurlar. Hem onlara altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. Orada temelli kalıcıdırlar. İşte budur en büyük kurtuluş.

### [Tevbe 9:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/9:109.md) — وَرِضْوَانٍ

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Binasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa binasını bir yar kenarına kurup da onunla birlikte kendisini de cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Yunus 10:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/10:7.md) — وَرَضُوا

إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Bize kavuşmayı ummayanlar, dünya hayatından hoşnud olup ona bağlananlar ve ayetlerimizden habersiz bulunanlar;

### [Meryem 19:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/19:6.md) — رَضِيًّا

يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا

Meal (IK): Ki bana ve Yakuboğullarına mirasçı olsun. Rabbım; onu razı olunan kıl.

### [Meryem 19:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/19:55.md) — مَرْضِيًّا

وَكَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَكَانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا

Meal (IK): Kavmine namaz kılmalarını, zekat vermelerini emrederdi. Rabbının katında hoşnudluğu ermişti.

### [Taha 20:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/20:84.md) — لِتَرْضَى

قَالَ هُمْ أُولَاءِ عَلَى أَثَرِي وَعَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضَى

Meal (IK): Dedi ki: Onlar izim üzerindedirler. Rabbım, hoşnud olman için sana çabucak geldim.

### [Taha 20:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/20:109.md) — وَرَضِيَ

يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا

Meal (IK): O gün; Rahman’ın izin verdiği ve sözünden hoşnud olduğu kimseden başkasının şefaati fayda vermez.

### [Taha 20:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/20:130.md) — تَرْضَى

فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَمِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَى

Meal (IK): Onların söylediklerine sabret ve güneşin doğmasından önce de, batmasından önce de Rabbını hamd ile tesbih et. Gece saatlarında ve gündüzleri de tesbih et ki, Rabbının rızasına eresin.

### [Enbiya 21:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/21:28.md) — ارْتَضَى

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ

Meal (IK): O, onların önlerindekilerini de bilir, arkalarındakini de bilir. Onlar, Allah’ın hoşnud olduğu kimseden başkasına şefaat edemezler ve O’nun korkusundan titrerler.

### [Hac 22:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/22:59.md) — يَرْضَوْنَهُ

لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Andolsun ki; onları hoşnud olacakları bir yere koyacaktır. Muhakkak ki Allah; Alim’dir, Halim’dir.

### [Nur 24:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/24:55.md) — ارْتَضَى

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Allah; içinizden iman edip salih amel işleyenlere vaad etti ki: Onlardan öncekileri nasıl halef kıldı ise onları da yeryüzüne halef kılacak ve on lar için beğendiği dini temelli yerleştirecek, korkularını emniyete çevirecektir. Çünkü onlar, Bana kulluk eder ve hiç bir şeyi Bana şirk koşmazlar. Kim de bundan sonra inkar ederse; işte onlar fasıkların kendileridir.

### [Neml 27:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/27:19.md) — تَرْضَاهُ

فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِنْ قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Onun bu sözü üzerine gülerek tebessüm etti ve dedi ki: Rabbım; bana ve ana babama verdiğin nimete şükürde ve hoşnud olacağın şeyi yapmakta beni muvaffak kıl ve rahmetinle beni salih kullarının arasına kat.

### [Ahzab 33:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/33:51.md) — وَيَرْضَيْنَ

تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُئْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَا آتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمًا

Meal (IK): Onlardan istediğini bırakabilir, istediğini alabilirsin. Bırakmış olduklarından da arzu ettiğini almanda sana bir vebal yoktur. Bu, onların gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve kendilerine verdiğin şeylere razı olmaları için daha elverişlidir. Allah, kalblerimizde olanı bilir. Ve Allah; Alim, Halim olandır.

### [Zümer 39:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/39:7.md) — يَرْضَى · يَرْضَهُ

إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَلَا يَرْضَى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ وَإِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Eğer küfrederseniz; muhakkak ki Allah, sizden müstağnidir. Fakat O, kulları için küfre rıza göstermez. Eğer şükrederseniz; sizden hoşnud olur. Hiç bir günahkar diğerinin günahını yüklenmez. Sonra dönüşünüz Rabbınızadır. O zaman yaptıklarınızı size haber verir. Muhakkak ki O, göğüslerin özünü bilendir.

### [Ahkaf 46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/46:15.md) — تَرْضَاهُ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Biz; insana, anne ve babasına ihsan etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet erginlik çağına ulaşınca ve kırk yaşına varınca der ki: Rabbım bana; ana-babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnud olacağın salih amel işlememi ilham et. Bana verdiğin gibi soyuma da salah ver. Doğrusu ben, Sana döndüm. Ve gerçekten ben, müslümanlardanım.

### [Muhammed 47:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/47:28.md) — رِضْوَانَهُ

ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مَا أَسْخَطَ اللَّهَ وَكَرِهُوا رِضْوَانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ

Meal (IK): İşte böyle. Çünkü onlar, gerçekten Allah’ı gazaplandıran şeye uydular ve O’nu hoşnud edecek şeyleri çirkin karşıladılar. Bunun için O da onların amellerini boşa çıkardı.

### [Fetih 48:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/48:18.md) — رَضِيَ

لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا

Meal (IK): Andolsun ki; sana, o ağacın altında bi’at ederlerken Allah mü’minlerden hoşnud olmuştur. Kalblerinde olanı bilmiş de onlara sekineti indirmiş ve onları pek yakın bir fethle mükafatlandırmıştır.

### [Fetih 48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/48:29.md) — وَرِضْوَانًا

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Muhammed; Allah’ın Rasulüdür. Beraberinde bulunanlar da; kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku’ edenler, secde edenler olarak görürsün. Allah’tan lutuf ve rıza isterler. Onlar; yüzlerindeki izinden tanınırlar. İşte onların Tevrat’taki vasıfları budur. İncil’de de şöyle vasıflandırılmışlardı: Onlat filizini yarıp çıkarmış, gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu, ekicilerin de hoşuna gider. Allah; böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle, kafirleri öfkelendirir. Allah; iman edip salih amel işleyenlere hem mağfiret, hem de büyük bir mükafat vaadetmiştir.

### [Necm 53:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/53:26.md) — وَيَرْضَى

وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى

Meal (IK): Göklerde nice melek vardır ki; Allah, dileyeceği ve razı olacağı kimseler için izin vermedikçe onların şefaatı hiç bir şeye yaramaz.

### [Hadid 57:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/57:20.md) — وَرِضْوَانٌ

اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Meal (IK): Bilin ki; dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda bir övünme ve daha çok mal ve evlad sahibi olmak isteğinden ibarettir. Bu; yağmurun bitirdiği, ekicilerin de hoşuna giden bir bitki gibidir ki; sonra kurur da sapsarı olduğunu görürsün. Sonra da çörçöp olur. Ahirette şiddetli azab vardır. Allah’ın rızası ve mağfireti de vardır. Dünya hayatı, aldatıcı bir geçinmeden başka bir şey de değildir.

### [Hadid 57:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/57:27.md) — رِضْوَانِ

ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Sonra onların izleri üzerinde, peygamberlerimizi ard arda gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da arkalarından gönderdik. Ona İncil’i verdik ve ona uyanların kalblerine bir şefkat ve merhamet koyduk. Onların uydurdukları rehbaniyyete gelince; onu kendilerine Biz, yazmadık. Fakat kendileri Allah’ın rızasını kazanmak için yaptılar. Ama buna da hakkıyla riayet etmediler. Biz de onlardan iman etmiş olanlara ecirlerini verdik. İçlerinden çoğu ise fasıklardır.

### [Mücadele 58:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/58:22.md) — رَضِيَ · وَرَضُوا

لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Allah’a ve ahiret gününe iman eden bir kavmin; kendi babaları, oğulları, kardeşleri veya akrabaları da olsa Allah ve Peygamberine muhalefet eden kimselere sevgi beslediğini göremezsin. İşte onların kalbine Allah, iman yazmış ve katından bir ruh ile onları desteklemiştir. Onları altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır. Bunlar orada ebediyyen kalacaklardır. Allah; onlardan razı olmuştur, onlar da Allah’tan hoşnud olmuşlardır. İşte onlar; Allah’ın hizbidir. Dikkat edin; Allah’ın hizbi, felaha erenlerin kendileridir.

### [Haşr 59:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/59:8.md) — وَرِضْوَانًا

لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا وَيَنْصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ

Meal (IK): Yurtlarından ve mallarından çıkarılmış olan, Allah’tan bir lutuf ve rıza dileyen, Allah’ın dinine ve peygamberine yardım eden fakir muhacirler içindir. İşte bunlar, sadıkların kendileridir.

### [Mümtehine 60:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/60:1.md) — مَرْضَاتِي

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا بِمَا جَاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ أَنْ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّكُمْ إِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِي سَبِيلِي وَابْتِغَاءَ مَرْضَاتِي تُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ وَمَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

Meal (IK): Ey iman edenler; benim de düşmanım, sizin de düşmanınız olanları dost edinmeyin. Onlar, size gelen gerçeği inkar etmişken onlara sevgi gösteriyorsunuz. Halbuki onlar; Rabbınız olan Allah’a inandığınızdan dolayı sizi ve peygamberi yurdunuzdan çıkarıyorlar. Eğer siz, benim yolumda savaşmak ve hoşnudluğumu kazanmak için çıkmışsanız; onlara nasıl sevgi gösterirsiniz? Oysa Ben, sizin gizlediğinizi de, açığa vurduğunuzu da bilirim. İçinizden kim bunu yaparsa; şüphesiz ki doğru yoldan sapmış olur.

### [Tahrim 66:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/66:1.md) — مَرْضَاةَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاةَ أَزْوَاجِكَ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey Peygamber; eşlerinin hoşnudluğunu gözeterek Allah’ın sana helal kıldığı şeyi niçin kendine haram ediyorsun? Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Hakka 69:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/69:21.md) — رَاضِيَةٍ

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ

Meal (IK): İşte o, hoş bir hayat içindedir.

### [Cin 72:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/72:27.md) — ارْتَضَى

إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا

Meal (IK): Ancak beğenip seçtiği bir peygamber müstesnadır. Çünkü onun önünden ve ardından gözcüler koyar.

### [Gaşiye 88:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/88:9.md) — رَاضِيَةٌ

لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ

Meal (IK): Çalıştıklarından hoşnuddur.

### [Fecr 89:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/89:28.md) — رَاضِيَةً · مَرْضِيَّةً

ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً

Meal (IK): Dön Rabbına. Sen O’ndan hoşnud, O da senden razı olarak.

### [Leyl 92:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/92:21.md) — يَرْضَى

وَلَسَوْفَ يَرْضَى

Meal (IK): Elbette kendisi de hoşnud olacaktır.

### [Duha 93:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/93:5.md) — فَتَرْضَى

وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى

Meal (IK): Şüphesiz Rabbın, sana verecek ve sen, hoşnud olacaksın.

### [Beyyine 98:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/98:8.md) — رَضِيَ · وَرَضُوا

جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ

Meal (IK): Rabbları katında onların mükafatı; altlarından ırmaklar akan ve orada temelli kalacakları Adn cennetleridir. Allah onlardan hoşnud, onlar da O’ndan razıdırlar. İşte bu, Rabbından korkan kimseye mahsustur.

### [Karia 101:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/ayet/101:7.md) — رَاضِيَةٍ

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ

Meal (IK): O, hoş bir hayat içindedir.

## Sözlükler (10)

### ★ Akevler Sözlüğü

Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt. anne çocuğunu emdirirken yalnız görevi olduğu için emdirmez, aynı zamanda isteyerek ve zevk alarak emdirir. Bir işi yaparken ilerideki çıkarları ve sonuçları düşünerek işi yaparsın ama onu yapmak istemezsin. Örneğin bir hakim kanunlara uyarak suçluya ceza verir ama “keşke bu suçu işlemeseydi de bu cezayı vermeseydim” der. Bazı işi de, görevi olarak yapar ve hem de yaptığından memnun olur. Birincisine irade ikincisine rıza denir. Burada “ayn” “ya”ya dönüşmüştür.
رضي ile اِرْتِضَى arasında fark vardır. Razı olmak birisinden yani bir kimsenden razı olmakken. İrtiza ise bir fiilden razı olmak anlamındadır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ض ر ( و ا ي ء )
ضرا ، ضري ، وضر ، رضي ، روض ، ريض ، أرض ، ورض ، ضور ، ضير .
ضرا : الأصمعيّ : ضَرّا العِرْقُ يَضْرُو ضَرْواً : إذا اهتزّ ونَفَرَ بالدّم .
وقال العجَّاج :
مِمّا ضَرَا العِرْقُ به الضَّرِيُّ
ثعلب عن ابن الأعرابي : ضَرَى يَضرِي : إذا سال وجَرَى .
قال : ونَهَى عليّ رضي الله عنه عن الشُّرب في الإناء الضّارِي . قال : ومعناه : السائل ، لأنه يُنقص الشُرْب . قال : وضَرِيَ النَّبيذُ يضرى : إذا اشتدّ .
قلتُ أنا : الضَّارِي من الآنية : الإناءُ الذي ضُرِّيَ بالخَمْر ، فإذا جُعِل فيه العَصيرُ صارَ مُسكِراً ، وأصلُه من الضَّراوة وهي الدُّرْبة والعادَة .
ورَوَى أبو عُبيد عن أبي زيد قال : لَذِمْتُ به لَذَماً ، وضَرِيتُ به ضَرَى وَدَرِبْتُ به دَرَباً .
قال شمِر : الضَّراوةُ : العادة يقال : ضَرِيَ بالشيء : إذا اعتاده فلا يكاد يصبِر عنه . وضَرِيَ الكلبُ بالصيد : إذا تَطَعَّمَ بلَحْمه ودَمِه . والإناءُ الضّارِي بالشّراب ، والبيتُ الضّاري باللَّحم مِن كثرة الاعتياد حتى
يَبقَى فيه ريحُه . وأما قول الأخطل :
لمّا أتَوْه بمصباحٍ ومِبْزَلهِمْ
سارت إليه سُؤْرَ الأَبجُل الضّارِي
فإن بعضهم قال : الضّاري : السائلُ بالدّم ؛ من ضَرا يَضْرُو . وقيل : الأَبْجلُ الضارِي : العِرْقُ من الدّابة الذي اعتاد التودِيج ، فإذا حان حِينُه ووُدِّج كان سؤرُ دمه أشَدَّ ؛ ولكلَ وَجْهٌ .
وفي حديث عمَر : ( إن للَّحِم ضَراوةً كضَراوة الْخَمر ) . أراد أنّ له عادةً طَلاّبةً لأكلها كعادة الخمر ، وشدّة شهوةِ شارِبها لاستدعائها ، ومن اعتاد الْخَمرَ وشُرْبَها أَسرَف في النّفقة حِرْصاً على شُرْبها ، وكذلك من اعتاد اللحم وأَكله لم يَكَد يَصبِر عنه ، فدخل في باب المُسرِف في نَفَقته ، وقد نَهَى الله عزّ وجلَّ عن الإسراف .
وقال الأصمعيّ : ضَرِيَ الكلبُ يَضرَى ضَراوةً : إذا اعتاد الصّيدَ .
ويقال : كَلْبٌ ضِرْوٌ ، وكَلْبة ضِرْوة ، والجميع أَضْرٍ وضِراء .
ويقال أيضاً : كلبٌ ضارٍ ، وكَلْبةٌ ضارِية . قال : والضَّرَاء ما وَراك من شجر .
وقال شَمِر : قال بعضهم : الضَّرَاء : البَرازُ والفَضاء . ويقال : أرضٌ مستويةٌ فيها شجر ؛ فإذا كانت في هَبْطةٍ فهي غَيْضَة .
وقال ابن شُميل : الضَّرَاءُ : المستوِي من الأرض ؛ يقال : لأَمْشِيَنَّ لك الضَّرَاء . قال : ولا يقال : أرضٌ ضَرَاءٌ ، ولا مَكانٌ ضَرَاء .
قال : ونزلْنا بضَراءٍ من الأرْض ؛ أي : بأَرْضٍ مستوِية ؛ وقال بِشْرُ :
عَطَفْنا لهمْ عَطْفَ الضَّرُوس مِن المَلاَ
بشَهْباءَ لا يَمشي الضَّرَاءَ رَقيبُها .
قال : ويقال : لا أَمْشِي له الضَّراء ولا الْخَمرَة ؛ أي : أُجاهِرُه ولا أُخاتِله .
قال شَمِر : وقال أبو عمرو : الضَّراءُ : الاستخفاء .
ويقال : ما وَاراكَ من أَرْضٍ فهو الضَّرَاء ، وما واراك من شجرٍ فهو الخَمَرَ .
وهو يَدِبُّ له الضَّرَاءَ : إذا كان يَختِله .
وقال ابن شُميل : ما واراكَ من شيء وادّرأْتَ به فهو الخَمَر ، الوَهْدةُ : خَمَرٌ . والأكمَةُ : خَمَر ، والجَيَلُ : خَمَرٌ . والشجرُ : خَمَر . وكلُّ ما وَاراكَ فهو خَمَر .
وقال أبو زيد : مكانٌ خَمِر : إذا كان يغطِّي كلَّ شيء ويُوارِيه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الضِّرْوُ والبُطْمُ : الحبّةُ الخَضْراء .
وقال الليث : الضَّرْوُ : ضَرْبٌ من الشَّجَر يُجعَل وَرقُه في العِطْر ، ويقال : ضِرْو .
قال : وهو المحْلَب ، ويقال : حَبّةُ
الْخَضْراء ، وأَنشدَ غيرُه :
هنيئاً لعُود الضِّرْوِ شَهْدٌ يَنالُه
على خَضِراتٍ ماؤهُنّ رَفِيفُ
أراد عُودَ سِواكٍ من شَجَرة الضِّرْو : إذا استاكتْ به هذه الجارية كان الرِّيقُ الّذي يَبتلّ به السِّواكُ مِن فيها كالشَّهْد .
ضور ضير : أخبَرَني المنذريُّ عن الحَرّاني عن ابن السكّيت : يقال : ضارَني يَضيرُني ، ويَضُورني ضَيْراً .
سَلَمة عن الفرّاء ؛ قرأ بعضُهم : ( لا يَضِرْكُم كيدهم شيئاً ) ( آل عمران : 120 ) ، يَجعله من الضَّيْر .
قال : وزعم الكسائيّ أنّه سَمِع بعضَ أهلِ العالية يقول : ما ينفعني ذاكَ ولا يَضُورُني .
والضّرُّ واحد . قال الله جلّ وعزّ : ( لله ( قَالُواْ لاَ ضَيْرَ إِنَّآ إِلَى رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ ) ( الشعراء : 50 ) ، معناه : لا ضَرَّ .
أبو عُبَيد عن الفرّاء قال : الضُّورةُ من الرّجال : الحقيرُ الصغيرُ الشّأن .
قلتُ : وأَقرأَنيه الإياديّ عن شَمِر بالراء ، وأقرأنيه المنذريُّ روايةً عن أبي الهيثم : الضُّؤْزَةُ ، بالزّاي مهموزاً ، وقال لي : كذلك ضبطتُه عنه .
قلتُ : وكلاهما صحيح .
ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ ، قال : الضُّورَةُ : الضعيفُ من الرّجال . والضَّوْرَةُ : الجَوْعة . وافَق ابنُ الأعرابيِّ الفرّاءَ .
ورَوى عَمرو عن أبيه أنه قال : الضَّوْرُ : شِدّةُ الجُوع .
ورَوَى أبو عبيد عن أبي عمرو : هو يَتلَعْلَع من الجُوع ؛ أي : يتضَوّر .
وقال اللّيث : التضوُّر : صِيَاحٌ وتَلَوَ عند الضّرب من الوَجع .
قال : والثعلبُ يتضوّر في صِياحه .
ورَوى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : هذا رجلٌ ما يَضِيرُك عليه نَحْتاً للشّعر ، ولحناً للشِّعر ، أي : ما يَزيدك على قوله الشّعر . ونحو ذلك قال ابن السكّيت : وكذلك ما يُزَنِّدُك وما يُزَرْنِقُك على قوله الشعر .
وضر : قال الليث : الوَضَرُ : وَسَخُ الدَّسَم واللّبن ، وغُسالةُ السِّقَاء والقَصْعَة ونحوه ، وأَنشَد :
إن تَرْحَضُوها تَزِد أعْراضُكمْ طَبَعاً
أو تتركوها فسُودٌ ذاتُ أَوْضارِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يقال للغُنْدُورة : وَضْرَى ، يعني أمّ سويد .
وقال شمر : يقال : وَضِرَ الإناء يَوْضَر وَضَراً : إذا اتّسخ ، ويكون الوَضَر من الصُّفرة والحُمْرة والطِّيب ، ثم ذكر حديثَ
عبد الرّحمن بن عوْف حين رأى النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) به وَضَراً من صُفْرة فقال له : ( مَهْيَم ) المعنى : أنه رأى به لَطْخاً من خَلوق أو طِيب له لون ، فسأله عنه فأَخبَرَه أنّه تزوّج .
روض ريض : يقال : رُضْتُ الدابّة أَرُوضُها رَوْضاً ورِياضةً : إذا علّمتَها السَّيْرةَ وذلّلتَها ، وقال امرؤ القيس :
ورُضْتُ فذَلّتْ صَعَبةً أيَّ إذْلالِ
دَلَّ بقَوْله : أيَّ إذْلال ، أنّ معنى قوله : رُضْتُ : ذللّتُ ، لأنه أقام الإذلالَ مُقامَ الرّياضة .
وقال الأصمعيّ وغيرُه : الرَّيِّض من الدّوَاب : الّذي لم يَقبل الرّياضة ولَم يَمْهَر السَّيْرة ، ولم يَذِلَّ لراكبِه فيصرّفه كيف يشاء .
ويقال : قصيدة رَيِّضةُ القَوافي : إذا كانت صعبةً لم يَقتضِب الشُّعراءُ قوافيَها ولا عَرُوضَها . وأَمْرٌ رَيِّض : إذا لم يُحكم تدبيرُه .
أبو عُبَيد عن الكسائي : استَراضَ الوادي : إذا استَنقَع فيه الماءُ .
وقال شَمِر : كأنّ الرَّوضة سُمّيتْ رَوْضَةً لاستراضة الماءِ فيها .
وقال غيرُه : أراضَ الوادِي إراضَةً : إذا استراضَ الماءُ فيه أيضاً .
وفي حديث أمّ مَعبد الْخُزاعيّة ( أنّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وصاحبَيْه لمّا نَزَلوا عليها وحَلَبُوا شاتَها الحائلَ شَرِبوا من لَبنِها وسَقَوْها ، ثم حَلَبوا في الإناء حتى امتلأ ، ثم أَراضُوا ) . قال أبو عُبَيد : معنى : ( أَراضُوا ) ، أي : صَبُّوا اللّبَن على اللبن . ثم قال : أَراضُوا من المُرِضَّةِ وهي الرَّثيئة .
قال : ولا أعلمُ في هذا الحديث حرفاً أغربَ منه .
وقال غيرُه : معنى قولها : ( أراضُوا ) ، أي : شَرِبوا عَلَلاً بعد نَهَل . أرادت أنّهم شَرِبوا حتّى رَوُوا فَنَقَعُوا بالرّيّ عَلَلاً ، وهو من أَراضَ الوادي واستراضَ : إذا استَنقَع فيه الماء . وأَراضَ الحوضُ : إذا اجتمع فيه الماءُ ؛ ويقال لذلك الماء : رَوْضة ، وأنشد شَمِر قولَ الرّاجز :
وروضةٍ سَقيْتُ منها نِضْوَتي
قلت : ورياضُ الصَّمَّان والحَزْن في البادِية : قِيعانُ سُلْقانٍ واسعةٌ مطمئنّةٌ بين ظَهرانَيْ قِفافٍ وجَلَدٍ من الأرض يَسيل فيها ماءُ سيولِها فيستريض فيها ، فتُنبِت ضُروباً من العُشْب والبُقول ، ولا يُسرِع إليها الهَيْج والذُّبول ، وإذا أعشبتْ تلك الرياضُ وتَتابَع عليها السُّمِيُّ رَتعتِ العربُ وَنَعَمُها جمعاء . وإذا كانت الرياض في أعالي البِراق والقِفَاف فهي السُّلْقان ، وأحدها سَلَق . وإذا كانت في الوِطاءات فهي رِيَاض ، وفي بعض تلك الرياض حَرَجات من السِّدْر البَرِّيّ ، وربَّما كانت
الروضةُ واسعةً يكون تقديرها مِيلاً في ميل ، فإذا عَرُضتْ جدّاً فهي قِيَعانٌ وقِيعةٌ ، واحدُها قاع . كلُّ ما يَجتمِع في الإخاذ والمَسَاكات والتَّناهي فهي رَوْضة عند العرب .
وقال الأصمعيّ : الرَّوْض نحوُ النِّصف من القِرْبة . ويقال : في المَزادة رَوْضَةٌ من الماء ، كقولك : فيها شَوْلٌ من الماء .
وقال أبو عمرو : أراضَ الخوضُ فهو مُرِيض . وفي الحوض رَوْضة من الماء : إذا غَطَّى الماءُ أسفَلَه وأَرْضَه .
وقال : هي الرَّوضَةُ والرِّيضةُ والأَرِيضَة والمُسترِيضَةُ .
وقال الليث : تُجمع الرَّوضةُ رِياضاً ورِيضاناً .
قلتُ : وإذا كان البلد سَهْلاً يَنْشَف الماء لسُهُولَته ، وأسفَلَ السُّهولة صَلابةٌ تُمسِك الماءَ فهو مَرَاضٌ ، وجمعُه مَرائض ، ومَرَاضات ، وإذا احتاجوا إلى مِياه المَرائض حَفَروا فيها جِفاراً فشَرِبوا منها واستَقَوْا من أحسائها إذا وجدوا مِياهَها عَذْبةً .
ورُوي عن ابن المسيّب أنه كَرِه المُرَاوَضَة .
قال شمر : المُرَاوَضة : أن تُواصِفَ الرجلَ بالسِّلْعة ليست عِنْدَك .
قلت : وهو بَيْعُ المُواصَفة عند الفقهاء . وأَجازَه بعضُ الفقهاء إذا وافَقَتِ السِّلْعةُ الصفةَ الّتي وصَفها البائعُ : وأَبَى الآخرون إجازَتها ، إلا أن تكون الصفةُ مضمونةً إلى أجل معلوم .
ورض : قال اللّيثُ : وَرَضَت الدَّجاجةُ : إذا كانت مُرْخِمةً على البَيْض ، ثم قامت فوضَعَت بمَرَّةٍ واحدة .
قال : وكذلك التَّوْريضُ في كلّ شيء .
قلتُ : هذا عندي تصحيف ، والصوابُ وَرَّصَتْ بالصاد .
أخبرني المنذريّ عن ثعلب عن سَلَمة عن الفرّاء قال : وَرَّص الشيخ ، بالصّاد : إذا استَرخَى حِتَار خَوْرانه فأَبْدَى .
وقال أبو العبّاس : قال ابن الأعرابيّ : أَوْرَصَ ووَرَّصَ : إذا رَمَى بغائطِه . وأما التَّوريضُ ، بالضّاد ، فله معنًى غيرُ ما ذكره اللّيثُ .
وقال أبو العبّاس : قال ابن الأعرابي : المُوَرِّضُ : الذي يَرْتاد الأرضَ ويَطلُب الكلأ ، وأنشد قولَ ابنِ الرِّقَاع :
حَسِبَ الرائِدُ المُوَرِّضُ أن قَدْ
ذَرَّ منها بكلّ نَبْءٍ صِوارُ
ذرَّ : أي : تَفرَّق . النَّبْءُ : ما نَبَا من الأرض .
وقال : يقال : نَوَيْتُ الصومَ وأَرَّضْتُه ، ووَرَّضْتُه ، ورَمَّضْتُه ، وبَيَّتُّهُ ، وخَمَّرْتُه ،
وبَنَّنْتُه ، ودَسَّسْتُه ، بمعنًى واحد .
وفي الحديث : ( لا صِيامَ لمن لم يُوَرِّض مِنَ اللّيل ) .
قلت : وأحسبُ الأصلَ فيه مهموزاً ، ثم قُلِبت الهمزة واواً .
أرض : الحرّاني عن ابن السكيت قال : الأرْضُ : التي عليها الناس . والأرْضُ : سُفلَةُ البعير والدّابة ؛ يقال : بعيرٌ شديدُ الأرْض : إذا كان شديدَ القوائم . وأنشَد :
ولَم يُقلِّب أرضَها البَيْطارُ
ولا لحَبْلَيْه بها حَبَارُ
يعني : لم يُقلِّب قوائمها لعلَّة بها ، وقال سُوَيد بن كراع :
فركِبناها على مَجْهولِها
بصِلابِ الأَرضِ فيهنّ شَجَعْ
وقال خُفَافُ بن نَدْبة السُّلَميّ :
إذا ما اسْتَحَمَّتْ أرضُه من سَمَائِه
جَرَى وهو مَوْدُوعٌ وواعدُ مَصْدَقِ
قال : والأرْضُ : الرِّعْدةُ . ورُوي عن ابن عبّاس أنه قال : أَزُلْزِلَت الأرضُ أم بي أرْضٌ ، أي : بي رِعْدَة .
ويقال : بي أَرْضٌ فآرِضُوني ، أَي : دَاوُوني . وقال ذو الرُّمَّة :
إذا تَوَجَّسَ رِكْزاً من سَنابِكها
أو كان صاحِبَ أَرْضٍ أو به المُومُ
قال : والأرضُ : الزُّكام ، يقال : رجل مأْروض . وقد أُرِض فلان ، وآرَضَه اللَّهُ إيراضاً .
والأرْضُ : مصدرُ أُرِضَت الخشَبةُ تُؤْرَض فهي مأروضَة إذا وقعت الأرَضَة فيها .
قال : والأرَض بفتح الراء : مَصْدَر أُرِضَت القُرْحَةُ تَأْرَض : إذا تَفَشَّتْ .
وقال أبو عُبَيْد : قال الأصمعي : إذا فسدت القُرحة وتقطَّعت .
قيل : أرضَت تأرَضُ أَرَضاً .
وقال شمر : قال ابن شميل : الأرِيضَة : الأرض السهلة لا تميل إلاّ على سَهْل ومنبت ، وهي ليّنة كثيرة النبات ، وإنها لأَرِيضة للنبت وإنها لذات أراضة ، أي : خليقة للنبت .
قال : وقال ابن الأعرابي : أُرِضَت الأرض تأرُض أرَضاً : إذا أخصبَتْ وزكا نباتُها .
وأرضٌ أَرِيضةٌ بيّنةُ الأراضَة : إذا كانت كريمةً .
قال أبو النَّجم :
أبحرُ هِشامٍ وهو ذُو فِراضِ
بينَ فُروع النَّبْعةِ الغِضَاضِ
وَسْطَ بِطاحِ مكّة الإراضِ
في كل وادٍ واسِع المُفَاضِ
وقال أبو عمرو : الإراضُ : العِراضُ ، يقال : أَرضٌ أَرِيضةٌ ، أي : عريضة .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الإراض : بِساطٌ
ضَخْمٌ من وَبرٍ أو صوف .
وقال أبو البَيْداء : أَرْضٌ وأُرُوضٌ . وما أكثر أُروضَ بني فلان .
ويقال : أَرْضَ وأَرْضُون وأَرَضات . وأَرْضٌ أَرِيضةٌ للنبات : خليقة ، وإنها لَذاتُ إرَاضٍ .
وقال غيره : المؤرِّضُ : الذي يَرعَى كلأَ الأرض .
وقال ابن دَالاَن الطائيّ :
وهم الحُلومُ إذا الرّبيعُ تجنّبتْ
وهمُ الربيعُ إذا المؤرِّضُ أجدَبَا
وقال الفرّاء : يقال : ما آرَضَ هذا المكانَ ، أي : ما أكثرَ عُشبَه .
وقال غيرُه : ما أحسَنه وأطيَبَه .
أبو عُبيد عن أبي عمرو : أرْضٌ أرِيضة ، أي : مُخَيِّلَةٌ للنَّبت .
الأصمعيّ : تأَرَّضَ فلانٌ بالمكان : إذا ثبت فلَم يَبْرح .
وقيل : التأرُّضُ : التأنّي والانتظار ، وأنشد :
وصاحبٍ نبّهتُه ليَنهضَا
فقامَ عجلانَ وما تأَرَّضا
يَمسَح بالكفّين وجْهاً أبيضَاً
إِذا الكَرَى في عَيْنِه تمَضْمَضَا
ويقال : تركْتُ الحيّ يتأرّضون المنزِلَ ، أي : يرتادون بَلداً ينزِلونه للنُّجْعة .
وقال ابن الأعرابيّ في قول أمّ معبد الخُزاعيَّة : ( فَشرِبوا حتى أَرَاضوا ) ، أي : ناموا على الإراض ، وهو البِسَاط .
قلت : والقولُ ما قاله غيرُه : إنه بمعنى نَقَعوا ورَوُوا .
رضي : قال الليث : رَضِيَ فلانٌ يَرضَى رِضًى . والرَّضِيُّ : المَرْضِيُّ ، والرِّضا مقصورٌ .
قلتُ : وإذا جعلتَ الرِّضا مصدَر راضيتُه رِضاءً ومُراضاةً فهو ممدود : وإذا جعلتَه مصدرَ رَضِيَ يَرضَى رِضىً فهو مقصور .
وقال أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : الرَّضِيُّ : المُطِيعُ . والرَّضيُّ : المُحِبّ . والرِّضيّ : الضامن .
ومن أسماء النساء : رُضَيَّا بوَزْن التُّرَيا وتكبيرهما رَضْوَى وثَرْوَى .
ورَضْوَى : اسمُ جبل بعَيْنَه والمَرْضاةُ والرُّضْوَان : مصدَران .
والقرَّاء كلهم قرءوا الرِّضوانَ بكسر الراء إلاّ ما رُوِي عن عاصم أنه قال : رُضوَان ، وهما لغتان .
ويقال : فلان مَرْضِيٌّ ، ومن العرب من يقول : مَرْضُوٌّ ، لأنه من بَنات الواو ، والله أعلم .

##### Türkçe

ض ر ( و ا ي ء )
ضرا ، ضري ، وضر ، رضي ، روض ، ريض ، أرض ، ورض ، ضور ، ضير .
**ضرا** : الأصمعيّ : **ضَرّا العِرْقُ يَضْرُو ضَرْواً** : titreştiği ve kan ile sıçrayıp fırladığı zaman.
Ve العجَّاج dedi ki:
مِمّا ضَرَا العِرْقُ به الضَّرِيُّ
ثعلب, ابن الأعرابي’den: **ضَرَى يَضرِي** : aktığı ve yürüyüp gittiği zaman.
Dedi ki: Ve عليّ رضي الله عنه **الإناء الضّارِي** içinde içmeyi yasakladı. Dedi ki: Ve manası: akan (sıvı)dır; çünkü içmeyi eksiltir. Dedi ki: Ve **ضَرِيَ النَّبيذُ يضرى** : sertleştiği zaman.
Ben dedim: kaplardan **الضَّارِي**: şarapla alıştırılmış kap; içine **العَصير** konulduğunda sarhoş edici olur; aslı **الضَّراوة**dendir; o da alışkanlık ve âdettir.
Ve أبو عُبيد, أبي زيد’den rivayet etti, dedi ki: **لَذِمْتُ به لَذَماً**; ve **ضَرِيتُ به ضَرَى**; ve **دَرِبْتُ به دَرَباً**.
شمِر dedi: **الضَّراوةُ**: âdettir; şöyle denir: **ضَرِيَ بالشيء**: ona alıştığı zaman; artık ondan sabretmeye pek güç yetiremez. Ve **ضَرِيَ الكلبُ بالصيد**: etinden ve kanından tattığı zaman. Ve içecekle **الإناءُ الضّارِي**; ve etle **البيتُ الضّاري**: çok alışkanlıktan dolayı, ta ki kokusu onda kalır. أما الأخطل’ın sözü:
لمّا أتَوْه بمصباحٍ ومِبْزَلهِمْ
سارت إليه سُؤْرَ الأَبجُل الضّارِي
bazıları dedi ki: **الضّاري**: kanla akan; **ضَرا يَضْرُو**dan. Ve denildi ki: **الأَبْجلُ الضارِي**: hayvandan, **التودِيج**e alışmış damar; vakti geldiğinde ve **وُدِّج** edildiğinde kanının artığı daha şiddetli olur; her birinin bir yönü vardır.
Ve عمَر hadîsinde: ( **إن للَّحِم ضَراوةً كضَراوة الْخَمر** ). Muradı: onun, yenmesini isteyen bir âdeti vardır; şarabın âdeti gibi; ve içenin onu istemeye yönelik şiddetli iştahı gibi. Şaraba ve içmeye alışan, onu içmeye hırsla harcamada aşırı gider; aynı şekilde ete ve yemeye alışan ondan sabretmeye pek güç yetiremez; böylece harcamasında müsrif babına girer; Allah عزّ وجلَّ israfı yasaklamıştır.
Ve الأصمعيّ dedi: **ضَرِيَ الكلبُ يَضرَى ضَراوةً** : ava alıştığı zaman.
Ve denilir: **كَلْبٌ ضِرْوٌ**; ve **كَلْبة ضِرْوة**; hepsi **أَضْرٍ** ve **ضِراء**dır.
Ve ayrıca denilir: **كلبٌ ضارٍ**; ve **كَلْبةٌ ضارِية**. Dedi ki: Ve **الضَّرَاء**: ağaçtan seni örten şeydir.
Ve شَمِر dedi: Bazıları dedi ki: **الضَّرَاء**: açıklık ve boşluktur. Ve denilir: düz bir yer, içinde ağaç vardır; eğer bir çöküntüde ise o **غَيْضَة**dir.
Ve ابن شُميل dedi: **الضَّرَاءُ**: yerin düz olanı; denilir: **لأَمْشِيَنَّ لك الضَّرَاء**. Dedi ki: **أرضٌ ضَرَاءٌ** denilmez; **مَكانٌ ضَرَاء** da denilmez.
Dedi ki: Ve yerden bir **ضَراء**a indik; yani: düz bir yere. Ve بِشْر dedi:
عَطَفْنا لهمْ عَطْفَ الضَّرُوس مِن المَلاَ
بشَهْباءَ لا يَمشي الضَّرَاءَ رَقيبُها .
Dedi ki: Ve denilir: **لا أَمْشِي له الضَّراء ولا الْخَمرَة**; yani: ona açıktan söylerim ve onu aldatmam.
شَمِر dedi: Ve أبو عمرو dedi: **الضَّراءُ**: gizlenmedir.
Ve denilir: seni yerden örten şey **الضَّرَاء**dır; seni ağaçtan örten şey **الخَمَرَ**dir.
Ve o, ona **الضَّرَاءَ** sürünür: onu aldatıp gizlice yaklaşırsa.
Ve ابن شُميل dedi: Seni bir şeyden örten ve onunla saklandığın şey **الخَمَر**dir; çukur: **خَمَر**dir. Tümsek: **خَمَر**. **الجَيَل**: **خَمَر**. Ağaç: **خَمَر**. Seni örten her şey **خَمَر**dir.
Ve أبو زيد dedi: **مكانٌ خَمِر**: her şeyi örter ve gizlerse.
ثعلب, ابن الأعرابي’den, dedi ki: **الضِّرْوُ** ve **البُطْمُ**: yeşil tanedir.
Ve الليث dedi: **الضَّرْوُ**: bir tür ağaç; yaprağı kokuya konur; ve **ضِرْو** denilir.
Dedi ki: O **المحْلَب**dir; ve denilir: **حَبّةُ الْخَضْراء**. Ve başkası şu beyti okudu:
هنيئاً لعُود الضِّرْوِ شَهْدٌ يَنالُه
على خَضِراتٍ ماؤهُنّ رَفِيفُ
Muradı: **شَجَرة الضِّرْو**dan misvak dalı; bu cariye onunla misvaklandığında, misvağın ağzından ıslandığı tükürük bal gibidir.
**ضور ضير** : المنذريّ bana, الحَرّاني’den, o da ابن السكّيت’ten haber verdi: denilir: **ضارَني يَضيرُني** ve **يَضُورني ضَيْراً**.
سَلَمة, الفرّاء’dan: bazısı şöyle okudu: ( **لا يَضِرْكُم كيدهم شيئاً** ) ( آل عمران : 120 ) ; onu **الضَّيْر**den yapar.
Dedi ki: Ve الكسائيّ zannetti ki o, العالية ehlinin bazısını şöyle derken işitmiş: **ما ينفعني ذاكَ ولا يَضُورُني**.
Ve **الضّرُّ** birdir. Allah جلّ وعزّ dedi: ( **قَالُواْ لاَ ضَيْرَ إِنَّآ إِلَى رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ** ) ( الشعراء : 50 ) ; manası: zarar yok.
أبو عُبَيد, الفرّاء’dan dedi ki: erkeklerden **الضُّورةُ**: değersiz, küçük şanlı olandır.
Ben dedim: Ve onu bana الإياديّ, شَمِر’den, **بالراء** ile okuttu; ve onu bana المنذريّ, أبي الهيثم’den rivayetle okuttu: **الضُّؤْزَةُ**; **بالزّاي** hemzeli. Ve bana dedi ki: onu ondan böyle ضبط ettim.
Ben dedim: İkisi de doğrudur.
Ve أبو العبّاس, ابن الأعرابي’den rivayet etti, dedi ki: **الضُّورَةُ**: erkeklerden zayıf olan. Ve **الضَّوْرَةُ**: açlıktır. ابن الأعرابي, الفرّاء’ya uygun düştü.
Ve عَمرو, babasından rivayet etti ki o dedi: **الضَّوْرُ**: açlığın şiddeti.
Ve أبو عبيد, أبي عمرو’dan rivayet etti: o, açlıktan **يَتلَعْلَع** eder; yani: **يتضَوّر**.
Ve اللّيث dedi: **التضوُّر**: acıdan, vurma sırasında bağırma ve kıvranmadır.
Dedi ki: Ve tilki, bağırışında **يتضوّر**.
Ve أبو العبّاس, ابن الأعرابي’den rivayet etti ki o dedi: Bu, bir adamdır; şiiri yontma ve şiirde lahn ile, onun sözü üzerine sana **يَضِيرُك** etmez; yani: onun sözü üzerine sana şiiri artırmaz. Bunun benzerini ابن السكّيت dedi: ve aynı şekilde: onun sözü üzerine sana **يُزَنِّدُك** etmez ve sana **يُزَرْنِقُك** etmez.
**وضر** : الليث dedi: **الوَضَرُ**: yağlılığın ve sütün kiri; ve kırbanın ve çanağın yıkantısı ve benzeri. Ve şu beyti okudu:
إن تَرْحَضُوها تَزِد أعْراضُكمْ طَبَعاً
أو تتركوها فسُودٌ ذاتُ أَوْضارِ
ثعلب, ابن الأعرابي’den: **الغُنْدُورة**ya **وَضْرَى** denilir; yani: أمّ سويد.
Ve شمر dedi: denilir: **وَضِرَ الإناء يَوْضَر وَضَراً**: kirlendiği zaman. Ve **الوَضَر** sarılıktan, kızıllıktan ve güzel kokudan olur. Sonra, عبد الرّحمن بن عوْف hadîsini zikretti: النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) onda sarılıktan bir **وَضَراً** görünce ona dedi: ( **مَهْيَم** ). Mana: onda, rengi olan **خَلوق**tan veya güzel kokudan bir leke gördü; onu sordu; o da ona evlendiğini haber verdi.
**روض ريض** : denilir: **رُضْتُ الدابّة أَرُوضُها رَوْضاً ورِياضةً** : ona yürüyüşü öğrettiğin ve onu uysallaştırdığın zaman. Ve امرؤ القيس dedi:
ورُضْتُ فذَلّتْ صَعَبةً أيَّ إذْلالِ
Onun sözüyle delalet etti: **أيَّ إذْلال**; onun sözü: **رُضْتُ** manası: uysallaştırdım; çünkü o, uysallaştırmayı, terbiye etmenin yerine koydu.
Ve الأصمعيّ ve başkası dedi: bineklerden **الرَّيِّض**: terbiyeyi kabul etmeyen, yürüyüşte mahir olmayan, binicisine boyun eğmeyen; böylece onu dilediği gibi sevk edemez.
Ve denilir: **قصيدة رَيِّضةُ القَوافي**: zor olup şairlerin kafiyelerini ve aruzunu kolayca koparıp alamadığı zaman. Ve **أَمْرٌ رَيِّض**: tedbiri sağlamlaştırılmadığı zaman.
أبو عُبَيد, الكسائي’den: **استَراضَ الوادي** : onda su birikip göllendiği zaman.
Ve شَمِر dedi: sanki **الرَّوضة**, suyun onda göllenmesinden dolayı **رَوْضَة** diye adlandırıldı.
Ve başkası dedi: **أراضَ الوادِي إراضَةً** : onda da su göllendiği zaman.
Ve أمّ مَعبد الْخُزاعيّة hadîsinde: ( النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ve iki arkadaşı ona indiklerinde ve onun sağılmayan koyununu sağdıklarında, sütünden içtiler ve onu suladılar; sonra kapta sağdılar, ta ki doldu; sonra **أَراضُوا** ). أبو عُبَيد dedi: ( **أَراضُوا** ) manası: sütü sütün üzerine döktüler. Sonra dedi: **أَراضُوا**; **المُرِضَّة**dendir; o da **الرَّثيئة**dir.
Dedi ki: Bu hadîste bundan daha garip bir harf bilmiyorum.
Ve başkası dedi: onun sözü ( **أراضُوا** ) manası: bir içişten sonra bir içiş daha içtiler. Muradı: içtiler, ta ki kandılar; sonra kanmışlıkla bir içiş daha yaptılar; bu, **أَراضَ الوادي** ve **استراضَ**dandır: onda su göllendiği zaman. Ve **أَراضَ الحوضُ**: onda su toplandığı zaman; o suya **رَوْضة** denilir. Ve شَمِر, râcizin sözünü okudu:
وروضةٍ سَقيْتُ منها نِضْوَتي
Ben dedim: Bâdiyede **رياضُ الصَّمَّان** ve **الحَزْن**: geniş, alçak, çukur düzlüklerdir; iki yanında kayalık sırtlar ve yerin sertliği arasında; sellerinin suyu orada akar da orada göllenir; böylece ot ve sebzelerden türler bitirir; sararma ve solma ona çabuk gelmez. O çayırlar otlandığında ve üzerine **السُّمِيُّ** ardı ardına geldiğinde, Araplar ve hayvanları hep birlikte otlar. Çayırlar **البِراق** ve kayalıkların üst taraflarında olursa, onlar **السُّلْقان**dır; tekili **سَلَق**. Alçak yerlerde olursa **رِيَاض**dır. Ve o çayırlardan bazısında yabani sidrden sık ağaçlıklar vardır. Bazen **الروضة** geniş olur; takdiri bir mil’e bir mil olur; eğer çok genişlerse o **قِيَعان** ve **قِيعة**dır; tekili **قاع**. Araplara göre, **الإخاذ**larda, **المَسَاكات**te ve **التَّناهي**de toplanan her şey **رَوْضة**dir.
Ve الأصمعيّ dedi: **الرَّوْض** kırbanın yaklaşık yarısıdır. Ve denilir: **في المَزادة رَوْضَةٌ من الماء**; senin “onda sudan **شَوْلٌ** var” demen gibi.
Ve أبو عمرو dedi: **أراضَ الخوضُ**; o da **مُرِيض**tir. Ve havuzda sudan bir **رَوْضة**: su onun altını ve zeminini örttüğü zaman.
Ve dedi ki: o **الرَّوضَةُ** ve **الرِّيضةُ** ve **الأَرِيضَة** ve **المُسترِيضَةُ**dir.
Ve الليث dedi: **الرَّوضةُ** **رِياضاً** ve **رِيضاناً** olarak toplanır.
Ben dedim: Ülke düz olup düzlüğünden dolayı su çabuk çekilirse, düzlüğün altı suyu tutan bir sertlik olursa, o **مَرَاضٌ**dur; çoğulu **مَرائض** ve **مَرَاضات**. **مِياه المَرائض**e ihtiyaç duyduklarında, onda çukurlar kazdılar; onlardan içtiler ve içlerinden su çektiler; sularını tatlı bulduklarında.
Ve ابن المسيّب’den rivayet edildi ki o, **المُرَاوَضَة**yi kerih gördü.
شمر dedi: **المُرَاوَضة**: yanında olmayan bir malı, bir adama vasfetmendir.
Ben dedim: O, fukahaya göre **بَيْعُ المُواصَفة**dir. Fukahadan bazısı, mal satıcının vasfettiği sıfata uygun düşerse onu caiz gördü; diğerleri ise, sıfat bilinen bir vadeye kadar garanti altına alınmadıkça caiz görmeyi reddetti.
**ورض** : اللّيث dedi: **وَرَضَت الدَّجاجةُ** : yumurta üzerine yatıp sonra kalktığında, bir defada yumurtladığı zaman.
Dedi ki: Ve her şeyde **التَّوْريضُ** böyledir.
Ben dedim: Bu, benim yanımda tashiftir; doğrusu **وَرَّصَتْ** **بالصاد** iledir.
المنذريّ bana, ثعلب’den, o da سَلَمة’den, o da الفرّاء’dan haber verdi, dedi ki: **وَرَّص الشيخ** **بالصّاد** : zayıflığının gevşekliği gevşeyip açığa çıktığı zaman.
Ve أبو العبّاس dedi: ابن الأعرابي dedi: **أَوْرَصَ** ve **وَرَّصَ** : dışkısını attığı zaman. أما **التَّوريضُ** **بالضّاد** ile ise, onun, اللّيث’in zikrettiğinden başka bir manası vardır.
Ve أبو العبّاس dedi: ابن الأعرابي dedi: **المُوَرِّضُ**: yeri araştıran ve otu arayan kimsedir. Ve ابنِ الرِّقَاع’ın sözünü okudu:
حَسِبَ الرائِدُ المُوَرِّضُ أن قَدْ
ذَرَّ منها بكلّ نَبْءٍ صِوارُ
**ذرَّ**: yani: dağıldı. **النَّبْءُ**: yerden kabarıp yükselen şeydir.
Ve dedi: denilir: **نَوَيْتُ الصومَ وأَرَّضْتُه ، ووَرَّضْتُه ، ورَمَّضْتُه ، وبَيَّتُّهُ ، وخَمَّرْتُه ، وبَنَّنْتُه ، ودَسَّسْتُه**; tek bir manada.
Ve hadîste: ( **لا صِيامَ لمن لم يُوَرِّض مِنَ اللّيل** ).
Ben dedim: Aslının hemzeli olduğunu sanıyorum; sonra hemze çevrilip vav yapılmıştır.
**أرض** : الحرّاني, ابن السكيت’ten dedi ki: **الأرْضُ**: insanların üzerinde bulunduğu şeydir. Ve **الأرْضُ**: devenin ve binitin alt tarafıdır; denilir: **بعيرٌ شديدُ الأرْض**: bacakları güçlü olduğu zaman. Ve şu beyti okudu:
ولَم يُقلِّب أرضَها البَيْطارُ
ولا لحَبْلَيْه بها حَبَارُ
Yani: onda bir illet için bacaklarını çevirmedi. Ve سُوَيد بن كراع dedi:
فركِبناها على مَجْهولِها
بصِلابِ الأَرضِ فيهنّ شَجَعْ
Ve خُفَافُ بن نَدْبة السُّلَميّ dedi:
إذا ما اسْتَحَمَّتْ أرضُه من سَمَائِه
جَرَى وهو مَوْدُوعٌ وواعدُ مَصْدَقِ
Dedi ki: Ve **الأرْضُ**: titremedir. Ve ابن عبّاس’tan rivayet edildi ki o dedi: **أَزُلْزِلَت الأرضُ أم بي أرْضٌ**; yani: bende titreme var.
Ve denilir: **بي أَرْضٌ فآرِضُوني**; yani: beni tedavi edin. Ve ذو الرُّمَّة dedi:
إذا تَوَجَّسَ رِكْزاً من سَنابِكها
أو كان صاحِبَ أَرْضٍ أو به المُومُ
Dedi ki: Ve **الأرضُ**: nezledir; denilir: **رجل مأْروض**. Ve falan **أُرِض** edildi; ve Allah onu **آرَضَه** **إيراضاً**.
Ve **الأرْضُ**: **أُرِضَت الخشَبةُ تُؤْرَض فهي مأروضَة**: içine **الأرَضَة** düştüğü zamanın masdarıdır.
Dedi ki: Ve **الأرَض** (ra’nın fethiyle): **أُرِضَت القُرْحَةُ تَأْرَض**: yayıldığı zamanın masdarıdır.
Ve أبو عُبَيْد dedi: الأصمعي dedi: yara bozulduğu ve parçalandığı zaman.
Denildi: **أرضَت تأرَضُ أَرَضاً**.
Ve شمر dedi: ابن شميل dedi: **الأرِيضَة**: kolay yer; ancak kolay ve bitkili yere meyleder; yumuşaktır, bitkisi çoktur. Ve o, bitki için elverişli bir **أَرِيضة**dir; ve o, **ذات أراضة**dır; yani: bitkiye uygun.
Dedi ki: Ve ابن الأعرابي dedi: **أُرِضَت الأرض تأرُض أرَضاً** : verimli olduğu ve bitkisi gelişip arttığı zaman.
Ve **أرضٌ أَرِيضةٌ**: **الأراضَة**si açık olan; cömert olduğu zaman.
أبو النَّجم dedi:
أبحرُ هِشامٍ وهو ذُو فِراضِ
بينَ فُروع النَّبْعةِ الغِضَاضِ
وَسْطَ بِطاحِ مكّة الإراضِ
في كل وادٍ واسِع المُفَاضِ
Ve أبو عمرو dedi: **الإراضُ**: **العِراضُ**dır; denilir: **أَرضٌ أَرِيضةٌ**; yani: geniş.
أبو عُبيد, الأصمعي’den: **الإراض**: deve kılı veya yünden büyük bir yaygıdır.
Ve أبو البَيْداء dedi: **أَرْضٌ** ve **أُرُوضٌ**. Falan oğullarının **أُروض**u ne çoktur!
Ve denilir: **أَرْضَ** ve **أَرْضُون** ve **أَرَضات**. Ve bitki için **أَرْضٌ أَرِيضةٌ**: elverişli; ve o, **ذاتُ إرَاضٍ**dır.
Ve başkası dedi: **المؤرِّضُ**: yerin otunu güden kimsedir.
Ve ابن دَالاَن الطائيّ dedi:
وهم الحُلومُ إذا الرّبيعُ تجنّبتْ
وهمُ الربيعُ إذا المؤرِّضُ أجدَبَا
Ve الفرّاء dedi: denilir: **ما آرَضَ هذا المكانَ**; yani: otu ne çoktur!
Ve başkası dedi: ne güzel ve ne hoş kokuludur!
أبو عُبيد, أبي عمرو’dan: **أرْضٌ أرِيضة**; yani: bitkiyi hayal ettiren.
الأصمعيّ: **تأَرَّضَ** falan, yerde: sabit kaldığı ve ayrılmadığı zaman.
Ve denildi: **التأرُّضُ**: ağırdan alma ve beklemedir. Ve şu beyti okudu:
وصاحبٍ نبّهتُه ليَنهضَا
فقامَ عجلانَ وما تأَرَّضا
يَمسَح بالكفّين وجْهاً أبيضَاً
إِذا الكَرَى في عَيْنِه تمَضْمَضَا
Ve denilir: **تركْتُ الحيّ يتأرّضون المنزِلَ**; yani: konacak bir beldeyi, otlak için araştırıyorlar.
Ve ابن الأعرابي, أمّ معبد الخُزاعيَّة’nin sözü hakkında dedi: ( **فَشرِبوا حتى أَرَاضوا** ); yani: **الإراض** üzerinde uyudular; o da yaygıdır.
Ben dedim: Doğru olan, başkasının dediğidir: o, **نَقَعوا** ve **رَوُوا** manasındadır.
**رضي** : اللّيث dedi: **رَضِيَ فلانٌ يَرضَى رِضًى**. Ve **الرَّضِيُّ**: **المَرْضِيُّ**dur. Ve **الرِّضا** kısaltılmıştır.
Ben dedim: **راضيتُه رِضاءً ومُراضاةً**nın masdarı olarak **الرِّضا**yı yaptığında o uzatılmıştır; onu **رَضِيَ يَرضَى رِضىً**nın masdarı yaptığında ise o kısaltılmıştır.
Ve أبو العبّاس, ابن الأعرابي’den: **الرَّضِيُّ**: itaat eden. Ve **الرَّضيُّ**: seven. Ve **الرِّضيّ**: kefil.
Kadın adlarından: **رُضَيَّا**; **التُّرَيا** vezninde; ikisinin büyütmesi **رَضْوَى** ve **ثَرْوَى**dır.
Ve **رَضْوَى**: bizzat bir dağın adıdır. Ve **المَرْضاةُ** ve **الرُّضْوَان**: iki masdardır.
Ve القرَّاء’ın hepsi **الرِّضوانَ**ı ra’nın kesresiyle okudu; ancak عاصم’den rivayet edilene göre o dedi: **رُضوَان**; ikisi iki lehçedir.
Ve denilir: falan **مَرْضِيٌّ**dur; Araplardan bazısı **مَرْضُوٌّ** der; çünkü o, vavlı köklerdendir; Allah daha iyi bilir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والضاد وما يثلثهما)
  (رضع)  الراء والضاد والعين أصلٌ واحد، وهو شُرْب اللَّبَن من الضّرْع أو الثّدي. تقول رَضِع المولودُ يرضَع. [ويقال: لئيمٌ راضعٌ؛ وكأنّه من لؤمه يرضع إبلَه لِئلاَّ([1])] يُسْمَع صوتُ حلْبه. ويقال امرأةٌ مُرضِع، إذا كان لها ولدٌ ترضِعُه. فإنْ وصفْتَها بإرضاعها الولدَ قلت مُرْضعةٌ. قال الله جل ثناؤه: ﴿يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ﴾ [الحج 2]. والرَّاضعتان: الثَّنيَّتانِ اللّتان يُشْرَب عليهما([2]). وذكر بعضُهم أنّ أهلَ نَجْدٍ يقولون: رَضَع يَرْضِع على وزن فعَل يَفْعِل. وأنشد:
وذَمُّوا لنا الدُّنيا وهم يَرْضِعُونَها *** أفاوِيقَ حتَّى ما يُدِرُّ لها الثُّعْلُ([3])  وهو أخُوه من الرَّضاعة، بفتح الراء. والرِّضاع: مصدرُ راضعتُه. وهو رَضِيعي؛ كالرَّسِيل، والأكيل، والرَّضُوعة: الشّاة التي تُرضِعُ.
  (رضف)  الراء والضاد والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على إِطباق شيءٍ على شيء. فالرَّضْفَة: عظمٌ منطبقٌ على الرُّكبة. فأمّا الرَّضْف فحجارةٌ تُحمَى، يُوغَر بها اللَّبنُ، ولا يكون ذلك بحجرٍ واحد. وفي الحديث: "كان يُعجِّل القيامَ كأنَّه على الرَّضْف"([4]). والرَّضيف: اللَّبن يُحلب على الرَّضْف يؤكل. ويقال شِواءٌ مرضوف: يُشوَى على الرَّضْف. فأما قولُ الكميت:
ومَرْضُوفةٍ لَمْ تُؤْنِ في الطَّبْخ طاهياً *** عجِلْتُ عَلَى مُحْوَرِّها حِين غَرْغَرَا([5])  فإِنَّه يريد القِدْر التي أنضِجَت بالرَّضْف، وهي الحجارة التي مضى ذِكرها. ذكر ابنُ دريدٍ([6]): رضَفْتُ الوِسادةَ: ثنيتُها؛ في لغة اليمن.
  (رضم)  الراء والضاد والميم قريبٌ من الباب الذي [قبله]، كأنّه رميُ الحجارة بعضِها على بعض. فالرَّضِيم: البِناء بالصَّخر. والرِّضام: الصخور، واحدتُها رَضْمَةٌ. ورضَمَ فلانٌ بيتَه بالحِجارة. وبِرذَونٌ مَرضُوم العَصَب، إذا تشنَّجَ عصَبُه فصار بعضُه على بعض. ورَضَم البعيرُ بنَفْسِه إذا رمَى بنفسه.
   (رضن)  الراء والضاد والنون تشبه الباب([7]) الذي قبلها. فالمرضون من الحجارة: المَنْضود.
  (رضي)  الراء والضاد والحرف المعتلّ أصلٌ واحد يدلُّ على خلاف السُّخْط. تقول رضِي يرضَى رِضىً. وهو راضٍ، ومفعوله مرضِيٌّ عنه. ويقال إِنّ أصله الواو؛ لأنّه يقال منه رِضوَان. قال أبو عبيد: راضانِي فلانٌ فرَضَوْتُه. ورَضْوَى: جبلٌ، وإذا نُسِب إليه رَضَوِيّ.
  (رضب)  الراء والضاد والباء كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على ندىً قليل. فالرَّاضب من المطر: سَحٌّ منه. قال:
خُنَاعَةُ ضَبْعٌ دَمَّجَتْ في مَغارةٍ *** وأدركها فيها قِطارٌ ورَاضِبُ([8])  ومنه الرُّضَاب، وهو ما يرضُبه الإنسان مِن ريقه، كأنَّه يمتصُّه.
  (رضح) الراء والضاد والحاء كلمةٌ واحدة تدلُّ على كَسْر الشيء. والرَّضْح: كَسْر الشّيء، كدَقِّ النَّوَى وما أشبَهَه. وذلك الشّيء رَضِيحٌ. قال الأعشى:
بناها السَّوادِيُّ الرَّضِيحُ مع الخَلا *** وسَقْيي وإطْعامِي الشَّعيرَ بمحفَِدِ([9])  (رضخ)  الراء والضادِ والخاء كلمةٌ تدلُّ على كَسْرٍ. ويكون يسيراً ثم يشتقّ منه. فالرضْخ: الكسر؛ و* هو الأصل، ثم يقال رَضَخَ له، إذا أعطاه شيئاً ليس بالكثير، كأنّه كسَرَ له من ماله كِسْرةً. ومنه حديث مالك بن أوس، حين قال لـه عمر: "إنّه قد دَفَّتْ علينا دَافَّةٌ من قومِك، وإنِّي أمرت لهم بِرَضْخ([10])".
  ويقال تراضَخَ القَومُ: ترامَوْا، كأنّ كلَّ واحدٍ منهم يريد رَضْخ صاحبِه. والرَّضْخ من الخَبَر: الذي تسمعه ولا تستيقِنُ منه([11]). ويقال فلانٌ يَرْتَضِخُ لُكْنةً، إذا شابَ كلامُه بشيءٍ من كلام العجَمِ يسيرٍ.
---------------------------------------------------------------
([1]) التكملة من المجمل.
([2]) في اللسان: "يشرب عليهما اللبن".
([3]) البيت لعبد الله بن همام السلولي، يهجو به العلماء، كما في اللسان (9: 484/ 12: 193/ 13: 88). وانظر أمالي ثعلب 515. والرواية في جميعها: "ثعل"، وفي الأصل هنا: "الثقل"، تحريف.
([4]) في اللسان: "كان في التشهد الأول كأنه على الرضف".
([5]) البيت في اللسان  (رضف، أني، حور، غرر).
([6]) الجمهرة (2: 364).
([7]) في الأصل: "الباء".
([8]) البيت لحذيفة بن أنس، كما في اللسان (رضب) وشرح السكري للهذليين 225. وروي في المخصص (9: 116): "رواضب" على أنها صفة للقطار. والقطار: جمع قطر وهو المطر. وأنشد صدره في اللسان (دمح) محرفاً.
([9]) ديوان الأعشى 131 واللسان(حفد).
([10]) في الأصل: "إن ضخ"، صوابه من المجمل.
([11]) في الأصل: "عنه".
ـ

##### Türkçe

(راء, **ضاد** ve ikisini üçleyenler babı)
  (**رضع**)  **الراء** ve **الضاد** ve **العين** tek bir asıldır; o da memeden yahut göğüsten sütün içilmesidir. Dersin ki: yeni doğan **رَضِع**; **يَرضَع**. [Ve denilir: alçak bir **راضع**; sanki alçaklığından dolayı develerini emer ki ([1])] sağılmasının sesi işitilmesin. Ve denilir: **مُرضِع** bir kadın; eğer onun emzirdiği bir çocuğu varsa. Şayet onu çocuğu emzirmesiyle nitelersen **مُرْضعةٌ** dersin. Allah, yüce övgüsü: ﴿يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ﴾ [Hac 2] buyurdu. Ve **الرَّاضعتان**: üzerinde içilen ([2]) iki **ثَنِيَّة** (iki ön diş). Bazıları zikretti ki Necd ehli derler: **رَضَع يَرْضِع**; **فعَل يَفْعِل** vezni üzere. Ve inşad etti:
وذَمُّوا لنا الدُّنيا وهم يَرْضِعُونَها *** أفاوِيقَ حتَّى ما يُدِرُّ لها الثُّعْلُ([3])
  Ve o, **الرَّضاعة**dan kardeşidir; **الراء**’ın fethiyle. Ve **الرِّضاع**: **راضعتُه**’nun masdarıdır. Ve o benim **رَضِيعي**’mdir; **الرَّسِيل** ve **الأكيل** gibi. Ve **الرَّضُوعة**: emziren koyundur.

  (**رضف**)  **الراء** ve **الضاد** ve **الفاء** tek bir asıldır; bir şeyin bir şey üzerine kapanmasına delalet eder. İşte **الرَّضْفَة**: diz üzerine kapanmış bir kemiktir. Amma **الرَّضْف**: ısıtılan taşlardır; onlarla süt kaynatılır; bu, tek bir taşla olmaz. Hadiste: "Kalkmayı acele ederdi; sanki **الرَّضْف** üzerindeymiş gibi"([4]). Ve **الرَّضيف**: **الرَّضْف** üzerine sağılan, yenilen süttür. Ve denilir: **شِواءٌ مرضوف**: **الرَّضْف** üzerinde kızartılır. Amma Kümeyt’in sözü:
ومَرْضُوفةٍ لَمْ تُؤْنِ في الطَّبْخ طاهياً *** عجِلْتُ عَلَى مُحْوَرِّها حِين غَرْغَرَا([5])
  Şüphesiz o, **الرَّضْف** ile pişirilmiş tencereyi kasteder; o da zikri geçen taşlardır. İbn Düreyd ([6]) zikretti: **رضَفْتُ الوِسادةَ**: onu ikiye katladım; Yemen lügatinde.

  (**رضم**)  **الراء** ve **الضاد** ve **الميم**, [önceki] bab’a yakındır; sanki taşların bir kısmını bir kısmı üzerine atmak gibidir. İşte **الرَّضِيم**: kaya ile yapılan binadır. Ve **الرِّضام**: kayalardır; tekili **رَضْمَةٌ**’dir. Ve falan kimse evini taşlarla **رضَمَ** etti. Ve **بِرذَونٌ مَرضُوم العَصَب**: eğer siniri kasılıp da bir kısmı bir kısmı üzerine gelirse. Ve deve, kendisiyle **رَضَم** etti; yani kendini atınca.

   (**رضن**)  **الراء** ve **الضاد** ve **النون**, ondan önceki bab’a ([7]) benzer. İşte taşlardan **المرضون**: üst üste dizilmiş olandır.

  (**رضي**)  **الراء** ve **الضاد** ve illetli harf tek bir asıldır; hoşnutsuzluğun zıddına delalet eder. Dersin ki: **رضِي**; **يَرضَى**; **رِضىً**. Ve o **راضٍ**’dır; mef’ûlü: kendisinden razı olunan **مرضِيٌّ عنه**’dur. Ve denilir: aslı **الواو**’dur; çünkü ondan **رِضوَان** denilir. Ebû Ubeyd dedi: falan kimse bana **راضانِي** etti; ben de onu **فرَضَوْتُه** ettim. Ve **رَضْوَى**: bir dağdır; ona nisbet edilince **رَضَوِيّ**.

  (**رضب**)  **الراء** ve **الضاد** ve **الباء** tek bir kelimedir; az bir çiye delalet eder. İşte yağmurdan **الرَّاضب**: ondan bir sağanaktır. Dedi ki:
خُنَاعَةُ ضَبْعٌ دَمَّجَتْ في مَغارةٍ *** وأدركها فيها قِطارٌ ورَاضِبُ([8])
  Ve ondan **الرُّضَاب**; o da insanın tükürüğünden **يرضُبه** ettiği şeydir; sanki onu emer.

  (**رضح**) **الراء** ve **الضاد** ve **الحاء** tek bir kelimedir; bir şeyin kırılmasına delalet eder. Ve **الرَّضْح**: bir şeyin kırılmasıdır; çekirdeği dövmek ve benzeri gibi. Ve o şey **رَضِيحٌ**’tır. A‘şâ dedi:
بناها السَّوادِيُّ الرَّضِيحُ مع الخَلا *** وسَقْيي وإطْعامِي الشَّعيرَ بمحفَِدِ([9])

  (**رضخ**)  **الراء** ve **الضاد** ve **الخاء** kırılmaya delalet eden bir kelimedir. Ve az olur; sonra ondan türetilir. İşte **الرَّضْخ**: kırmadır; ve o asıldır; sonra denilir: ona **رَضَخَ** etti; eğer ona çok olmayan bir şey verdiyse; sanki malından ona bir parça kırmış gibidir. Ve ondan, Mâlik b. Evs hadisi; Ömer ona dediği vakit: "Şüphesiz kavminden bir topluluk üzerimize geldi; ve ben onlara **بِرَضْخ** ([10]) emrettim."
  Ve denilir: kavim **تراضَخَ** etti: birbirlerine taş attılar; sanki onların her biri arkadaşını **رَضْخ** etmeyi ister. Ve haberden **الرَّضْخ**: onu işitip de ondan kesin kanaate varmadığın şeydir ([11]). Ve denilir: falan kimse bir peltekliği **يَرْتَضِخُ** eder; eğer sözünü, acemlerin sözünden az bir şeyle karıştırırsa.

---------------------------------------------------------------
([1]) Tekmile, el-Mücmel’dendir.
([2]) Lisân’da: "Üzerlerinde süt içilir".
([3]) Beyit, Abdullah b. Hemmâm es-Selûlî’nindir; onunla âlimleri hicveder; Lisân’da (9: 484/ 12: 193/ 13: 88) olduğu gibi. Ve bk. Emâlî Sa‘leb 515. Rivayet hepsinde: "ثعل"dır; buradaki asılda: "الثقل", tahriftir.
([4]) Lisân’da: "İlk teşehhüdde sanki الرَّضْف üzerindeydi".
([5]) Beyit Lisân’da (رضف، أني، حور، غرر).
([6]) el-Cemhere (2: 364).
([7]) Asılda: "الباء".
([8]) Beyit Huzeyfe b. Enes’indir; Lisân’da (رضب) ve es-Sukkerî’nin el-Huzeliyyîn şerhinde 225. el-Muhassas’ta (9: 116) "رواضب" rivayet edildi; **قِطار**’ın sıfatı olmak üzere. Ve **القطار**: **قطر**’un cem’idir; o da yağmurdur. Ve onun صدر’ını Lisân’da (دمح) tahrif edilmiş olarak inşad etti.
([9]) Dîvânu’l-A‘şâ 131 ve Lisân (حفد).
([10]) Asılda: "إن ضخ"; doğrusu el-Mücmel’dendir.
([11]) Asılda: "عنه".
ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- يقال: رضي يرضى رضا، فهو مرضي ومرضو. ورضا العبد عن الله: أن لا يكره ما يجري به قضاؤه، ورضا الله عن العبد هو أن يراه مؤتمرا لأمره، ومنتهيا عن نهيه، قال الله تعالى: ﴿رضي الله عنهم ورضوا عنه﴾ [المائدة/119]، وقال تعالى: ﴿لقد رضي الله عن المؤمنين﴾ [الفتح/18]، وقال تعالى: ﴿ورضيت لكم الإسلام دينا﴾ [المائدة/3]، وقال تعالى: ﴿أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة﴾ [التوبة/38]، وقال تعالى: ﴿يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم﴾ [التوبة/8]، وقال عز وجل: ﴿ولا يحزن ويرضين بما آتيتهن كلهن﴾ [الأحزاب/51]، والرضوان: الرضا الكثير، ولما كان أعظم الرضا رضا الله تعالى خص لفظ الرضوان في القرآن بما كان من الله تعالى: قال عز وجل: ﴿ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله﴾ [الحديد/27]، وقال تعالى: ﴿يبتغون فضلا من الله ورضوانا﴾ [الفتح/29]، وقال: ﴿يبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان﴾ [التوبة/21]، وقوله تعالى: ﴿إذا تراضوا بينهم بالمعروف﴾ [البقرة/232]، أي: أظهر كل واحد منهم الرضا بصاحبه ورضيه.

##### Türkçe

- Denilir: **رضي** **يرضى** **رضا**; o hâlde o **مرضي** ve **مرضو**dur. Ve kulun Allah’tan razı olması: hükmünün cereyan ettirdiği şeyi kerih görmemesidir; Allah’ın kuldan razı olması ise, onu emrine uyan, nehyinden de son bulan olarak görmesidir. Allah Teâlâ dedi: ﴿**رضي الله عنهم ورضوا عنه**﴾ [المائدة/119]; ve Teâlâ dedi: ﴿**لقد رضي الله عن المؤمنين**﴾ [الفتح/18]; ve Teâlâ dedi: ﴿**ورضيت لكم الإسلام دينا**﴾ [المائدة/3]; ve Teâlâ dedi: ﴿**أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة**﴾ [التوبة/38]; ve Teâlâ dedi: ﴿**يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم**﴾ [التوبة/8]; ve عز وجل dedi: ﴿**ولا يحزن ويرضين بما آتيتهن كلهن**﴾ [الأحزاب/51]. Ve **الرضوان**: çok rızadır. Ve en büyük rıza Allah Teâlâ’nın rızası olduğundan, Kur’an’da **الرضوان** lafzını Allah Teâlâ’dan olan şeye tahsis etti: عز وجل dedi: ﴿**ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله**﴾ [الحديد/27]; ve Teâlâ dedi: ﴿**يبتغون فضلا من الله ورضوانا**﴾ [الفتح/29]; ve dedi: ﴿**يبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان**﴾ [التوبة/21]. Ve O’nun Teâlâ sözü: ﴿**إذا تراضوا بينهم بالمعروف**﴾ [البقرة/232], yani: onların her biri, arkadaşından rızayı izhar etti ve ondan razı oldu.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرِّضا، مقصورٌ: ضدُّ السَّخَطِ. وفي حديث الدعاء: اللهم إني أَعوذُ برضاكَ من سَخَطِكَ وبمُعافاتِكَ من عُقوبَتِكَ، وأَعوذُ بك منك لا أُحْصي ثَناءً عليك أَنت كما أَثْنَيْتَ على نفسك، وفي رواية: بَدأَ بالمُعافاة ثم بالرّضا؛ قال ابن الأَثير: إنما ابتدأَ بالمُعافاة من العقوبة لأَنها من صفات الأَفعال كالإماتة والإحياء والرِّضا؛ والسَّخَطُ من صفات القلب، وصفاتُ الأَفعال أَدْنى رُتبةً من صفات الذات، فبدأَ بالأَدْنى مُتَرَقِّياً إلى الأَعلى، ثم لمَّا ازداد يقيناً وارْتَقى تَرَكَ الصفاتِ وقَصَر نظره على الذات فقال أَعوذ بك منك، ثم لمَّا ازداد قرباً اسْتَحيْا معه من الاسْتِعاذة على بساط القُرْب فالْتَجأَ إلى الثَّناءِ فقال لا أُحْصي ثَناءً عليك، ثم علم أَن ذلك قُصورٌ فقال أَنت كما أَثْنَيْت على نفسِك؛ قال: وأَما على الرواية الأُولى فإنما قدم الاستعاذة بالرِّضا على السَّخَط لأََن المُعافاة من العُقوبة تحصل بحصول الرضا، وإنما ذكرها لأَن دلالة الأُولى عليها دلالة تضمن، فأَراد أن يدل عليها دلالة مطابقة فكنى عنها أَولاً ثم صرح بها ثانياً، ولأَن الراضِيَ قد يعاقِب للمصلحة أَو لاستيفاء حقِّ الغير. وتثنية الرِّضا رِضَوانِ ورِضَيانِ، الأُولى على الأَصل والأُخرى على المُعاقبة، وكأَن هذا إنما ثُنِّيَ على إرادة الجنس.الجوهري: وسمع الكسائي رِضَوانِ وحِمَوانِ في تثنية الرِّضا والحِمى، قال: والوجه حِمَيان ورِضَيان، فمن العرب من يقولهما بالياء على الأَصل، والواو أَكثر، وقد رَضِيَ يَرْضى رِضاً ورُضاً ورِضْواناً ورُضْواناً، الأَخيرة عن سيبويه ونَظَّرهَ بشُكْران ورُجْحانٍ، ومَرْضاةً، فهو راضٍ من قوم رُضاةٍ، ورَضِيٌّ من قوم أَرْضياءَ ورُضاةٍ؛ الأَخيرة عن اللحياني، قال ابن سيده: وهي نادرة، أَعني تكسير رَضِيٍّ على رُضاةٍ، قال: وعندي أنه جمع راضٍ لا غير، ورَضٍ من قوم رَضِينَ؛ عن اللحياني، قال سيبويه: وقالوا رَضْيُوا كما قالوا غَزْيا، أَسكن العينَ، ولو كسرها لحذفَ لأَنه لا يَلْتَقي ساكنان حيث كانت لا تدخلها الضمة وقبلها كسرة، وراعَوْا كسرة الضاد في الأَصل فلذلك أَقروها ياء، وهي مع ذلك كله نادرة. ورَضيتُ عنك وعَلَيْكَ رِضىً، مقصورٌ: مصدرٌ مَحْضٌ، والاسمُ الرِّضاءُ، ممدودٌ عن الأَخفش؛ قال القُحَيْفُ العُقَيْلي:
إذا رَضِيَتْ عَليَّ بَنو قُشَيْرٍ
لَعَمْرُ اللهِ أَعْجَبَني رِضاها
ولا تَنْبو سُيوفُ بَني قُشَيْرٍ،
ولا تَمْضي الأَسِنَّةُ في صَفاها
عدّاه بعَلى لأَنَّه إذا رَضِيَتْ عنه أَحَبَّتْه وأَقْبَلَت عليه، فذلك اسْتَعْمل على بمعنى عَنْ. قال ابن جني: وكان أَبو عَلِيٍّ يستحسن قول الكسائي في هذا، لأَنه لمَّا كان رَضيتُ ضِدَّ سَخِطْت عَدَّى رَضيتُ بعَلى، حملاً للشيء على نقيضه كما يُحْمَلُ على نَظيره، قال: وقد سلك سيبويه هذه الطريق في المصادر كثيراً فقال: قالوا كذا كما قالوا كذا، وأَحدُهما ضدُّ الآخرَ. وقوله عز وجل: رَضِيَ اللهُ عنهم ورضوا عنه؛ تأْويله أَنَّ الله تعالى رَضِيَ عَنْهُم أَفْعالَهم ورضوا عنه ما جازاهم به. وأَرْضاهُ: أَعْطاهُ ما يَرْضى به. وتَرَضّاهُ طَلَب رِضاه؛ قال: إذا العَجوزُ غَضِبَتْ فَطَلِّقِ،
ولا تَرَضّاها ولا تَمَلَّقِ
أَثبت الأَلف من تَرَضّاها في موضع الجزم تشبيهاً بالياء في قوله: أَلَمْ يَأْتيكَ، والأَنْباءُ تَنْمي،
بما لاقَتْ لَبونُ بَني زِيادِ؟
قال ابن سيده: وإنما فَعَلَ ذلك لَئلاَّ يقول تَرَضَّها فيلْحَقَ الجُزْءَ خَبْنٌ، على أَنَّ بعضهم قد رَواه على الوجه الأَعْرَف: ولا تَرَضَّها ولا تَمَلَّقِ، على احتمال الخَبْن. والرَّضِيُّ: المَرْضِيُّ. ابن الأَعرابي: الرَّضِيُّ المُطيعُ والرَّضِيُّ الضّامِنُ. ورَضيتُ الشيءَ وارْتَضَيْتُه، فهو مَرْضيٌّ، وقد قالوا مَرْضُوٌّ، فجاؤوا به على الأَصْل. ابن سيده: ورَضِيَهُ لذلك الأَمْر، فهو مَرْضُوٌّ ومَرْضِيٌّ. وارْتَضاه: رآه لَهُ أَهْلاً. ورجلٌ رِضىً من قَوْمٍ رضىً: قُنْعانٌ مَرْضِيٌّ، وصَفوا بالمَصْدر؛ قال زهير:
هُمُ بَيْنَنا فَهُمْ رِضىً وهُمُ عَدْلُ
وصَفَ بالمصدر الذي في مَعْنى مَفْعول كما وُصِفَ بالمَصْدر الذي في مَعْنى فاعِلٍ في عَدْلٍ وخَصْمٍ. الصحاح: الرِّضْوانُ الرِّضا، وكذلك الرُّضْوانُ، بالضم، والمَرْضاةُ مثلهُ. غَيره: المَرْضاةُ والرِّضْوان مصدران، والقُرّاء كلهم قَرَؤُوا الرِّضْوانَ، بكسر الراء، إلاَّ ما رُوِي عن عاصم أَنه قرأَ رُضْوان ويقال: هو مَرْضِيٌّ، ومنهم من يقول مَرْضُوٌّ لأَن الرِّضا في الأَصل من بنات الواو، وقيل في عيشَةٍ راضِيَة أَي مَرْضِيَّة أَي ذات رضىً كقولهم هَمٌّ ناصِبٌ. ويقال: رُضِيَتْ مَعيشَتهُ، على ما لم يُسَمَّ فاعلهُ، ولا يقال رَضِيَتْ. ويقال: رَضيتُ به صاحِباً، وربما قالوا رَضيتُ علَيْه في معنَى رَضِيتُ به وعنه. وأَرْضَيْتُه عَنِّي ورَضَّيْته، بالتشديد أَيضاً، فَرَضي. وتَرَضَّيته أَي أَرْضَيْته بعد جَهْدٍ. واستَرْضَيْتُه فأَرْضاني. وراضاني مُراضاةً ورِضاءً فَرَضَوْتُه أَرْضوهُ، بالضم، إذا غَلَبْتَه فيه لأَنه من الواو، وفي المحكم: فرضَوْتُه كنت أَشدَّ رِضاً منه، ولا يُمَدُّ الرضا إلا على ذلك. قال الجوهري: وإنما قالوا رَضيتُ عنه رِضاً، وإن كان من الواو، كما قالوا شَبِعَ شِبَعاً، وقالوا رَضِيَ لِمكان الكسر وحَقُّه رَضُوَ، قال أَبو منصور: إذا جعلت الرِّضى بمعنى المُراضاةِ فهو ممدود، وإذا جعلته مصدَرَ رَضِي يَرْضَى رِضىً فهو مقصور. قال سيبويه: وقالوا عيشَة راضِيةَ على النَّسب أَي ذات رِضاً.
ورَضْوى: جَبَل بالمَدينة، والنِّسْبة إليه رَضَوي قال ابن سيده: ورَضْوى اسم جبل بعينه، وبه سميت المرأَةُ، قال: ولا أَحمله على باب تَقْوَى لأَنه ليس في الكلام ر ض ي فيكون هذا محمولاً عليه.
التهذيب: ورَضْوى اسم امرأَة؛ قال الأَخطل:
عفَا واسِطٌ مِنْ آلِ رَضْوى فَنَبْتَلُ،
فَمُجْتَمَعُ المَجْرَيْنِ، فالصَّبْرُ أَجْمَلُ
ومن أَسماء النساء رُضَيّا بوزن الثُّرَيّا، وتكبيرهما رَضْوى وثَرْوى. ورَضْوى: فَرَس سعد بن شجاع، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الرِّضا**، maksûr: **السَّخَطِ**’ın zıddıdır. Dua hadîsinde: “Allah’ım, ben Senin **رضاكَ**’ınla Senin **سَخَطِكَ**’ından; Senin **مُعافاتِكَ**’ınla Senin **عُقوبَتِكَ**’ndan sana sığınırım; ve Senden Sana sığınırım; Sana karşı bir övgüyü sayıp dökemem; Sen, kendi nefsini övdüğün gibisin.” Ve bir rivayette: **المُعافاة** ile başladı, sonra **الرّضا** ile; İbnü’l-Esîr dedi ki: Ancak **المُعافاة** ile, **العقوبة**’dan (kurtuluş) ile başladı; çünkü o, **الإماتة** ve **الإحياء** ve **الرِّضا** gibi fiillerin sıfatlarındandır; **السَّخَطُ** ise kalbin sıfatlarındandır; fiillerin sıfatları, zâtın sıfatlarından rütbece daha aşağıdır; böylece daha aşağıdan başlayıp daha yükseğe doğru yükselerek; sonra yakîni artıp yükselince sıfatları terk etti ve nazarını zâta hasretti de “Senden Sana sığınırım” dedi; sonra yakınlığı artınca, yakınlık döşeği üzerinde istiâzeden onunla hayâ etti de övgüye iltica etti ve “Sana karşı bir övgüyü sayıp dökemem” dedi; sonra bunun bir kusur olduğunu bildi de “Sen, kendi nefsini övdüğün gibisin” dedi. Dedi ki: Birinci rivayete gelince, ancak **الرِّضا** ile istiâzeyi **السَّخَط** üzerine önceledi; çünkü **المُعافاة** (cezadan esenlik) **الرضا**’nın hâsıl olmasıyla hâsıl olur; onu ancak, birincinin ona delâletinin tazammun delâleti olması sebebiyle zikretti; böylece ona mutâbakat delâletiyle delâlet etmek istedi; önce ona kinaye yaptı, sonra ikinci olarak onu açıkça söyledi; ve çünkü **الراضِيَ** maslahat için yahut başkasının hakkını tam almak için cezalandırabilir. **الرِّضا**’nın tesniyesi **رِضَوانِ** ve **رِضَيانِ**’dır; birincisi asl üzere, ikincisi muâkabe (harf değişimi) üzeredir; sanki bu, cins kastedilerek tesniye edilmiştir.

el-Cevherî: el-Kisâî, **الرِّضا** ve **الحِمى**’nın tesniyesinde **رِضَوانِ** ve **حِمَوانِ** işitti; dedi ki: vech (doğru olan) **حِمَيان** ve **رِضَيان**’dır; Araplardan kimi ikisini de asl üzere yâ ile söyler; vâv daha çoktur. Ve gerçekten **رَضِيَ**; **يَرْضى**; **رِضاً** ve **رُضاً** ve **رِضْواناً** ve **رُضْواناً** (vardır); sonuncusu Sîbeveyh’dendir; onu **شُكْران** ve **رُجْحانٍ** ile nazîr kıldı. Ve **مَرْضاةً** (vardır). O hâlde o, **راضٍ**’dır; **رُضاةٍ** kavminden. Ve **رَضِيٌّ**’dir; **أَرْضياءَ** ve **رُضاةٍ** kavminden; sonuncusu el-Lihyânî’dendir. İbn Sîde dedi ki: Bu nâdirdir; yani **رَضِيٍّ**’nin **رُضاةٍ** üzerine kırık çoğul yapılması; dedi ki: Bana göre o, yalnızca **راضٍ**’ın cem‘idir, başka değil. Ve **رَضٍ** (vardır); **رَضِينَ** kavminden; el-Lihyânî’den. Sîbeveyh dedi ki: Ve “**رَضْيُوا**” dediler, “**غَزْيا**” dedikleri gibi; ayn’ı sâkin kıldı; eğer onu kesreleseydi hazfederdi; çünkü iki sâkin birleşmez; zira ona damme girmez ve öncesinde kesre vardır; aslındaki **الضاد**’ın kesresini gözettiler; bu yüzden onu yâ olarak bıraktılar; bununla beraber bütün bunlarla birlikte nâdirdir.

Ve “Senden ve üzerine **رِضىً** (maksûr) ile razı oldum”: sırf bir masdardır; isim ise **الرِّضاءُ**’dur; el-Ahfeş’e göre memdûddur. el-Kuhayf el-Ukaylî dedi ki:
إذا رَضِيَتْ عَليَّ بَنو قُشَيْرٍ
لَعَمْرُ اللهِ أَعْجَبَني رِضاها
ولا تَنْبو سُيوفُ بَني قُشَيْرٍ،
ولا تَمْضي الأَسِنَّةُ في صَفاها

Onu **عَلى** ile geçişli kıldı; çünkü o, ondan razı olunca onu sevdi ve ona yöneldi; böylece bu, **عَنْ** mânasında **على** ile kullanıldı. İbn Cinnî dedi ki: Ebû Alî, bu hususta el-Kisâî’nin sözünü güzel bulurdu; çünkü **رَضيتُ** **سَخِطْت**’in zıddı olunca, **رَضيتُ**’i **عَلى** ile geçişli kıldı; bir şeyi zıddı üzerine hamletmek, nazîri üzerine hamletmek gibi. Dedi ki: Sîbeveyh, masdarlarda bu yolu çokça tuttu da şöyle dedi: “Şöyle dediler, şöyle dedikleri gibi”; ve ikisinden biri ötekinin zıddıdır.

Ve O’nun azze ve celle sözü: “Allah onlardan razı oldu ve onlar da O’ndan razı oldular”; onun te’vîli: Allah Teâlâ onların fiillerinden razı oldu; onlar da O’nun kendilerini mükâfatlandırdığı şeyden razı oldular.

Ve **أَرْضاهُ**: ona, onunla razı olacağı şeyi verdi. Ve **تَرَضّاهُ**: onun **رِضاه**’ını talep etti; dedi ki:
إذا العَجوزُ غَضِبَتْ فَطَلِّقِ،
ولا تَرَضّاها ولا تَمَلَّقِ

Cezm yerinde **تَرَضّاها**’daki elifi sabit kıldı; şu sözdeki yâ’ya benzeterek:
أَلَمْ يَأْتيكَ، والأَنْباءُ تَنْمي،
بما لاقَتْ لَبونُ بَني زِيادِ؟

İbn Sîde dedi ki: Bunu ancak, “**تَرَضَّها**” demesin diye yaptı; böylece cüz’e **خَبْنٌ** ilişmesin; bununla beraber bazısı onu daha bilinen vecih üzere rivayet etmiştir: “ولا تَرَضَّها ولا تَمَلَّقِ”، **الخَبْن** ihtimali üzere.

Ve **الرَّضِيُّ**: **المَرْضِيُّ**. İbnü’l-A‘râbî: **الرَّضِيُّ** itaat eden; ve **الرَّضِيُّ** kefil olandır. Ve “Şeye razı oldum” ve “Onu **ارْتَضَيْتُ**”: o hâlde o **مَرْضيٌّ**’dir; ve gerçekten **مَرْضُوٌّ** dediler; böylece onu asl üzere getirdiler. İbn Sîde: Ve “O iş için ona razı oldu”: o hâlde o **مَرْضُوٌّ** ve **مَرْضِيٌّ**’dir. Ve **ارْتَضاه**: onu kendisi için ehil gördü.

Ve bir adam **رِضىً**; **رضىً** kavminden: kanaatkâr, razı olunmuş; masdar ile vasfettiler; Züheyr dedi ki:
هُمُ بَيْنَنا فَهُمْ رِضىً وهُمُ عَدْلُ

Masdar ile vasfetti; ki o, mef‘ûl mânasındadır; **عَدْلٍ** ve **خَصْمٍ**’da fâil mânasındaki masdar ile vasfedildiği gibi.

es-Sıhâh: **الرِّضْوانُ** **الرِّضا**’dır; aynı şekilde **الرُّضْوانُ** da, damme ile; ve **المَرْضاةُ** da onun gibidir. Başkası: **المَرْضاةُ** ve **الرِّضْوان** iki masdardır; kurrânın hepsi **الرِّضْوانَ**’ı râ’nın kesresiyle okudu; ancak Âsım’dan rivayet olunan hariç; o, **رُضْوان** okudu. Ve “O **مَرْضِيٌّ**’dir” denir; onlardan kimi **مَرْضُوٌّ** der; çünkü **الرِّضا** aslında vâvın kızlarındandır. Ve “**عيشةٍ راضِيَة**” hakkında “yani **مَرْضِيَّة**”, yani **رضىً** sahibi; “**هَمٌّ ناصِبٌ**” sözleri gibi. Ve “Onun geçimi **رُضِيَتْ**” denir; faili adlandırılmayan üzere; “**رَضِيَتْ**” denmez. Ve “Onu arkadaş olarak kabul ettim” denir: **رَضيتُ به صاحِباً**; bazen “**رَضيتُ علَيْه**” dediler; **رَضِيتُ به** ve **عنه** mânasında.

Ve “Beni ondan razı ettim”: **أَرْضَيْتُه عَنِّي**; ve **رَضَّيْته** (şeddeli) de; böylece razı oldu. Ve **تَرَضَّيته**: yani onu, bir çabadan sonra razı ettim. Ve **استَرْضَيْتُه** de; böylece beni razı etti. Ve **راضاني**: **مُراضاةً** ve **رِضاءً**; böylece onu razı ettim: **رَضَوْتُه أَرْضوهُ** (damme ile), onda ona galip geldiğim zaman; çünkü o vâvdandır. Ve el-Muhkem’de: **رَضَوْتُه**: ondan daha şiddetli **رِضاً** idim. Ve **الرضا** ancak bunun üzerine med edilmez.

el-Cevherî dedi ki: Ancak “**رَضيتُ عنه رِضاً**” dediler; her ne kadar vâvdansa da; “**شَبِعَ شِبَعاً**” dedikleri gibi. Ve kesre sebebiyle **رَضِيَ** dediler; hakkı **رَضُوَ**’dur. Ebû Mansûr dedi ki: **الرِّضى**’yı **المُراضاةِ** mânasında kılarsan o memdûddur; onu **رَضِي يَرْضَى رِضىً**’nın masdarı kılarsan o maksûrdur. Sîbeveyh dedi ki: Ve “**عيشة راضِيةَ**” dediler; nisbet üzere; yani **رِضاً** sahibi.

Ve **رَضْوى**: Medine’de bir dağdır; ona nisbet **رَضَوي**’dir. İbn Sîde dedi ki: **رَضْوى** belirli bir dağın adıdır; onunla kadına ad verildi; dedi ki: Onu **تَقْوَى** bâbına hamletmem; çünkü kelâmda ر ض ي yoktur ki bu ona hamledilmiş olsun.

et-Tehzîb: **رَضْوى** bir kadının adıdır; el-Ahtal dedi ki:
عفَا واسِطٌ مِنْ آلِ رَضْوى فَنَبْتَلُ،
فَمُجْتَمَعُ المَجْرَيْنِ، فالصَّبْرُ أَجْمَلُ

Kadın adlarından: **رُضَيّا**; **الثُّرَيّا** vezninde; ikisinin büyütmesi **رَضْوى** ve **ثَرْوى**’dır. Ve **رَضْوى**: Sa‘d b. Şücâ‘ın atıdır; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ض ا * * الرُّضْوَانُ * بكسر الراء وضمها الرضا * المَرْضَاةُ * مثله و * رضِيت * الشيء و * ارْتَضَيْتُهُ * فهو * مَرْضِيٌّ * و * مَرْضُوٌّ * أيضا على الأصل و * رَضِيَ * عنه بالكسر * رِضَاً * مقصور مصدر محض والاسم * الرِّضَاءُ * ممدود عن الأخفش وعيشة * رَاضِيَةٌ * أي * مَرْضِيَّةٌ * لأنه يقال * رَضِيْتُ * معيشته على ما لم يسم فاعله ولا يقال رَضِيَتْ ويقال * رَضِيَ * به صاحبا وربما قالوا رضي عليه في معنى رضي به وعنه و * أرْضَيْتُهُ * عني و * رَضَّيْتُهُ * أيضا * تَرْضِيَةً فَرَضِيَ * و * تَرَضَّاهُ أرْضَاهُ * بعد جهد و * اسْتَرْضَيْتُهُ فَأَرْضَانِي * و * رَضْوَى * جبل بالمدينة

##### Türkçe

* ر ض ا * * **الرُّضْوَانُ** * râ’nın kesri ve zammıyla: **الرضا**; * **المَرْضَاةُ** *: onun benzeri. Ve * **رضِيت** *: şeyi; ve * **ارْتَضَيْتُهُ** *: onu seçtim/razı oldum; artık o * **مَرْضِيٌّ** * ve * **مَرْضُوٌّ** *dur; ayrıca asıl üzere. Ve * **رَضِيَ** *: ondan, kesr ile; * **رِضَاً** *: maksûr, sırf masdar; isim ise * **الرِّضَاءُ** *: el-Ahfeş’e göre memdûd. Ve bir yaşayış * **رَاضِيَةٌ** *: yani * **مَرْضِيَّةٌ** *; çünkü “* **رَضِيْتُ** * onun yaşayışını” meçhul fâil üzere söylenir; “رَضِيَتْ” denmez. Ve “* **رَضِيَ** * onunla” (onu) arkadaş edindi (olarak) denir; bazen “رضي عليه” derler, “رضي به وعنه” mânâsında. Ve * **أرْضَيْتُهُ** *: benden (yana) onu razı ettim; ve * **رَضَّيْتُهُ** * da; * **تَرْضِيَةً** *; derken razı oldu. Ve * **تَرَضَّاهُ أرْضَاهُ** *: güçlükten sonra onu razı etti. Ve * **اسْتَرْضَيْتُهُ فَأَرْضَانِي** *: onu razı etmeye çalıştım da beni razı etti. Ve * **رَضْوَى** *: Medine’de bir dağ.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!رَضِيَ عنه وعليه ) : إذا عُدِّي بعلَى فهو بمعْنَى عنه وبه وهو قَلِيلٌ ؛ وأَنْشَدَ الأخْفَشَ للقُحَيْف العُقَيْلي :
إذا *!رَضِيَتْ عليَّ بنُو قُشَيْرٍ
لعَمْرُ اللَّهِ أَعْجَبَني *!رِضاها كما في الصِّحاحِ .
وقالَ ابنُ سِيدَه : عَدَّاه بعلَى لأنَّها إذا رَضِيَتْ عنه أَحَبَّتْه وأَقْبَلَتْ عليه ، فلذا اسْتَعْمل على بمعْنَى عن .
قالَ ابنُ جنِّي : وكان أبو عليَ يَسْتَحْسِن قَوْلَ الكِسائي في هذا لأنَّه قالَ : لمَّا كانَ *!رَضِيتُ ضِدَّ سَخِطْت عَدَّاه بعلَى حَمْلاً للشَّيءِ على نَقِيضِه كما يُحْمَلُ على نَظِيرِه ، وقد سَلَك سِيْبَوَيْه هذه الطَّريقَ في المصادِرِ كثيراً فقالَ : وقالوا كذا كما قالوا كذا ، وأَحدُهما ضِدُّ الآخَرِ .
وقَوْلُه تعالى : ﴿*!رَضِيَ اللَّهُ عنهم *!ورَضوا عنه﴾ ؛ تأوِيلُه أنَّه تعالى رَضِيَ عنهم أَفْعَالَهم ورَضوا عنه ما جَازَاهُم به .
وقالَ الَّراغبُ : *!رِضا العَبْد عن اللَّهِ أَنْ لا يَكْرَه ما يجْرِي به قَضاؤُه ، *!ورِضا اللَّه عن العَبْد هو أَنْ يَراهُ مُؤْتَمِراً لأمْرِه ومُنتهياً عن نَهْيِه .
وفي المِصْباح : *!رَضِيت عليه لُغَةُ أَهْلِ الحِجازِ .
( *!يَرْضَى ) ؛ قالَ شيُخنا : هذا ممَّا أَخلَّ به في الاصْطَلاحِ ، فإنَّ رَضِيَ مِن أَوْزانِه المَشهُورِة وكان عليه

أَنْ يَضْبَطه الضَّبْط التامَّ كأَنْ يقولَ مَثلاً هو بكَسْرِ الماضي وفَتْح المُضارِعِ ، أَو يقولَ كفَرِحَ أَو نَحْو ذلكَ ، وأمَّا كَلامُه فإنَّه يَقْتضِي مِن اصْطِلاحِه أنَّ الماضِي مَفْتوحٌ والمُضارِعُ مَكْسورٌ على قاعِدَةِ ما في الخطْبَةِ ، اه .
وما ذَكَرَه شيْخنا فهو سَدِيدٌ إلاَّ أنَّه لشُهْرتِه لم يُراعِ اصْطِلاحَه السَّابق لأَمْن اللبْسِ ، فتأَمَّل .
( *!رِضاً ) ، بالكسْرِ مَقْصوراً مَصْدَرٌ مَحْضٌ ، وأَمَّا بالمدِّ فهو اسمٌ ، عن الأخْفَش ، أَو مَصْدَر رَاضاهُ رِضاءً ؛ ( *!ورِضْواناً ) ، بالكسْرِ أَيْضاً ، ( ويُضَمَّانِ ) ، الضَّمُّ في الأخيرِ عن سِيْبَوَيْه ونَظَّرَه بشُكْران ورُجْحان .
وفي المِصْباحِ : إنَّ الضمَّ لُغَةُ قَيْسٍ وتمِيمٍ .
وفي التَّهْذِيبِ : القرَّاءُ كُلُّهم قَرَأُوا *!الرِّضْوان ، بالكَسْر إلاَّ ما رُوِي عن عاصِمٍ أنَّه قَرَأَ بالضمِّ .
وقالَ الراغبُ : ولمَّا كانَ أَعْظَم *!الرِّضا *!رِضا اللَّهِ تعالى خُصَّ بلَفْظِ *!الرّضْوَان في القُرْآن بما كانَ مِن اللَّهِ تعالى .
( *!ومَرْضاةً ) ، أَصْلُه مرضوة ؛ كلُّ ذلكَ ( ضِدُّ سَخِطَ ) .
قالَ الجوهريُّ : وإنَّما قالوا *!رَضِيتُ عنه *!رِضاً ، وإن كانَ مِن الواوِ ، كما قالوا شَبِعَ شِبَعَاً ، وقالوا *!رَضِيَ لمَكانِ الكَسْر وحَقُّه رَضُوَ ، اه .
وفي المُحْكَم : قالَ سِيْبَوَيْه : وقالوا رَضْيُوا أَسْكن العينَ ، ولو كَسَرَها لحذفَ لأنَّه لا يَلْتَقي ساكِنان حيثُ كانتْ لا تدْخلُها الضمَّة وقَبْلها كَسْر ، وراعَوْا كسْرَةَ الضادِ في الأصْلِ فلذلكَ أَقَرّوها ياءً ، وهي مع ذلكَ كُلّه نادِرَةٌ .
( فهو *!راضٍ مِن ) قوْمَ ( *!رُضاةٍ ) ، كقُضاةٍ ،

( *!ورَضِيّ ) ، كغَنِيَ ، ( من ) قوْم ( *!أَرْضِياءَ *!ورُضاةٍ ) ، هذه عن اللَّحيانيِّ وهي نادِرَةٌ ، أَعْنِي تَكْسِير رَضِيَ على *!رُضاةٍ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وعنْدِي أنَّه جَمْعُ *!راضٍ لا غيْر .
( *!ورَضٍ مِن ) قَوْمٍ ( *!رَضِينَ ) ؛ عن اللّحْيانيّ .
( *!وأَرْضاهُ : أَعطاهُ ما *!يُرْضِيهِ ) ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!يُرْضُونَكُم بأفْواهِهِم وتَأْبَى قُلوبُهم﴾ .
( *!واسْتَرضاهُ *!وتَرضَّاهُ : طَلَبَ *!رِضاهُ ) بحمدٍ ؛ وقيلَ : *!تَرضَّاهُ *!أَرْضاهُ بَعْدَ جهدٍ ؟ قالَ الشَّاعِرُ :
إذا العَجوزُ غَضِبَتْ فطَلِّقِ
ولا *!تَرَضَّاها ولا تَمَلَّقِ أَثْبَتَ الألِفَ في ترضَّاها لئَلاَّ يَلْحَقَ الجُزْءَ خَبْنٌ .
( *!ورَضِيتُهُ ) ، أَي الشَّيءَ ، ( و ) *!رَضِيتُ ( به ) *!رِضاً : اخْتَرْته .
*!ورَضِيَهُ لهذا الأَمْرِ : رآهُ أَهْلاً له ، ( فهو مَرْضُيٌّ ) ، بضمِّ الضَّادِ وتَشْديد الياءِ ؛ هكذا في النُّسخِ والصَّوابُ *!مَرْضُوٌّ ، كما في الصِّحاحِ والمُحْكَم والتَّهْذِيبِ والمِصْباحِ ؛ ( *!ومَرْضِيٌّ ) ، كمَرْمِيَ وهو أَكْثَر مِن *!مَرْضُوِّ .
قالَ الجَوهرِيُّ . وقد قالوا مَرْضُوٌّ فجَاؤُوا به على الأصْل .
( *!وارْتَضاهُ لصُحْبَتِهِ وخِدْمَتِهِ ) : اخْتارَهُ ورآهُ أَهْلاً .
( *!وتراضَياهُ : وَقَعَ به *!التَّراضِي ) .
وفي الأساسِ : *!وتَراضَياهُ ووَقَعُ به التَّراضِي ، بزِيادَةِ الواوِ وهو تَفاعلٌ مِن الرِّضا ؛ ومنه الحدِيثُ : ( إنَّما البَيْعُ عن *!تَراضٍ ) .
وقوْلُه تعالى : ﴿إذا *!تَراضَوْا بَيْنهم بالمَعْروفِ﴾ ، أَي أَظْهَرَ كلُّ واحِدٍ

منهم *!الرِّضا بصاحِبِه *!ورَضِيةُ .
( *!واسْتَرْضاهُ : طَلَبَ إليه أَنْ *!يُرْضِيَهُ ) ؛ نقلَهُ الزمَخْشريُّ .
( وما فَعَلْتُه إلاّ عن *!رِضْوَته ، بالكسْرِ ) : أَي ( *!رِضاهُ ) ، نقلَهُ الزَّمخشريُّ .
( *!والرِّضاءُ ) ، ككِتابٍ : ( *!المُراضَاةُ ) ، مَصْدَرُ *!رَاضاهُ *!يُراضِيَهُ ؛ ( وبالقَصْرِ ) مَصْدَرٌ مَحْضٌ بمعْنَى ( *!المَرْضَاةُ ) ، وقد تقدَّمَ .
قالَ الجَوهرِيُّ ( و ) سَمِعَ الكِسائِي ( *!رِضَوانِ ) وحِمَوانِ في تَثْنِيَةِ *!الرِّضا والحِمَى ، قالَ : ( و ) الوَجْهُ ( *!رِضَيانِ ) وحِمَيانِ ، ومِنَ العَرَبِ مَنْ يقولُهما بالياءِ على الأصْلِ ، والواو أَكْثر .
وقالَ ابنُ سِيدَه : الأُوْلى على الأصْلِ والأُخْرى على المُعاقَبَةِ ، وكأنَّ هذا إنَّما ثُنِّي على إرادَةِ الجنْسِ .
( و ) قوْلُه تعالى : ﴿عِيَشَةٌ *!راضِيَةٌ﴾ : أَي ( *!مَرْضِيَّةٌ ) ، كقوْلِهم : هَمٌّ ناصِبٌ ؛ كما في الصِّحاحِ .
وفي المُحْكَم عن سِيْبَوَيْه : هو على النَّسَبِ أَي ذات رِضاً ( و ) قالوا : ( *!رُضِيَتْ مَعِيشَتُه ، كعُنِيَتْ ) ، أَي بالبِناءِ للمَفْعولِ ، و ( لا ) يقالُ ( *!رَضِيَتْ بالفتْحِ ) كما في الصِّحاحِ .
( *!ورَاضانِي ) فلانٌ *!مُراضاةً *!ورِضاءً ( *!فَرَضَوْتُه *!أَرْضُوه ) ، بالضمِّ ، ( غَلَبْتُه ) فيه ، لأنَّه مِن الواوِ .
وفي المُحْكَم : كنْتُ أَشَدَّ *!رِضاً منه ، ولا يُمَدُّ *!الرِّضا ، إلاَّ على ذلكَ .
( ورجُلٌ *!رِضاً ) ، بالكَسْر والقَصْرِ ، من قوْمِ رِضاً : قُنْعانٌ ( *!مَرْضِيٌّ ) ، وُصِفُوا بالمصْدَرِ ؛ قالَ زهيرٌ :
هُمُ بَيْنَنا فَهُمْ رِضاً فهُمُ عَدْلُ

وصَفَ بالمَصْدَرِ الذي بمعْنَى المَفْعولِ كما وُصِفَ بالمَصْدرِ الذي في مَعْنى فاعِلٍ في عَدْلٍ وخَصْمٍ .
( *!والرَّضِيُّ ) ، كغَنِيَ : ( الضَّامِنُ ) ، كذا في النُّسخِ ، ومِثْلُه في التكمِلَةِ .
ووُجِدَ في نسخِ التهذيبِ ، الضَّامِرُ .
( و ) أَيضاً : ( المُحِبُّ ) ؛ كلُّ ذلكَ عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( و ) *!رَضِيّ ، بِلا لامٍ : ( والِدُ غَنِيَّةَ ) الجذَميَّةِ ( التَّابِعِيَّةِ ) عن عائِشَةَ ، رَضِيَ اللَّهُ عنها ، وعنها حَوْشبُ بنُ عقيلٍ .
( و ) *!الرِّضَى : ( لَقَبُ ) الإمامِ ابنِ الحَسَنِ ( عليِّ بن مُوسَى بنِ جَعْفرِ ) بنِ حَسَنِ بنِ عليِّ بنِ أَبي طالِبٍ .
( و ) أَيْضاً : ( لَقَبُ جَعْفرِ ) بنِ عليَ الرَّبَعيِّ ( بنِ دَبُوقَا ) الكاتِبُ ( المُقْرِىءُ ) تَلا بالسَّبع على السّخاوي ، وماتَ سَنَة 691 .
( *!ورُضاً ، كسُدىً : ابنُ زاهِرٍ ) المُرَادِيُّ .
( وعبْدُ *!رُضاً الخَوْلانيُّ له صُحْبَةٌ ) كُنْيَته أَبو مكنفٍ ، له وِفادَةٌ وشَهِدَ فَتْحَ مِصْرَ .
( *!ورُضاً : بَيْتُ صَنَمٍ لرَبيعَةَ ) ، وبه سَمَّوا عَبْد رُضاً .
( *!ورَضْوَى ، كسَكْرَى : فَرَسُ ) سعْدِ بنِ شُجَاع السّدوسيّ ، كذا في المُحْكَم .
( و ) أيْضاً : اسمُ ( جَبَلٍ ) بعَيْنه ( بالمَدينَةِ ) على سَبْع مَراحِلَ منها ، ومِن يَنْبُع على يَوْم ؛ قالَهُ نَصْر ؛ والنِّسْبَةُ إليه *!رَضَوِيٌّ .
( وذو *!رِضْوانَ : جَبَلٌ ) وفي بعضِ النُّسخِ : و ، د . *!رِضْوان جَبَلٌ ( وخازِنُ الجنَّةِ ) ؛ أَي *!ورَضْوَى بَلَدٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!المَراضِي : جَمْعُ *!مَرْضاةٍ ، أَو جَمْعُ الرِّضا على غيرِ قِياسٍ .
*!ورَضَّاهُ تَرْضِيَةً : أَرْضاهُ .
*!والرَّضِيُّ ، كغَنِيَ : المُطِيعُ ؛ عن ابنِ الأعْرابيِّ .

*!ورَضْوَى : اسمُ امْرأَةٍ ؛ قالَ الأَخْطَل :
عَفا واسِطٌ مِن آلِ *!رَضْوَى فَتَبْتَلُ
فمُجْتَمَعُ الحرين فالصَّبْرُ أَجْمَلُومِن أَسْمائِهنَّ : *!رُضَيَّا زِنَةَ ثُرَيَّا ، تَصْغِيرُ *!رَضْوَى وثَرْوَى .
*!ورُضَا ، بالضمِّ : بَطْنٌ مِن مُراد .
وعبدُ اللَّهِ بنُ كُلَيْب بنِ كَيْسان مَوْلى رُضا شيْخٌ لأبي الطاهِرِ بنِ السَّرْحِ ماتَ سَنَة 193 .
وعبدُ رُضَا بنُ جذيمَة في طيِّىءٍ من ولدِه زيْدُ الخَيْل الطَّائي وغيرُهُ .
وعبدُ *!رُضا بنُ جبيل في بَني كِنانَةَ .
*!ورُضَا بنُ شقرَةَ في بَني تمِيمٍ .
وأَبو *!الرِّضَا ، بالكسْرِ : كُنْيةُ جماعَةٍ منهم : نفيسُ الخصي الطَّرْسوسيُّ حَدَّثَ عن محمدِ بنِ مصعبٍ القرقسائي .
والشَّرِيفُ *!الرَّضِيُّ هو محمدُ بنُ الحَسَنِ المُوسَوِيُّ الشاعِرُ ، وأَخُوه الشَّريفُ *!المُرْتَضى ، مَشْهُورانِ .
*!والمُرْتَضَى أَيْضاً لَقَبُ أَميرِ المُؤْمِنين عليِّ بنِ أَبي طالِبٍ ، رضِيَ اللَّهُ عنه .
*!ورَضِيّ بنُ أَبي عقيلٍ حدَّثَ عن أَبي جَعْفرٍ البَاقِر .
*!ورَضْوَى : مَوْلاةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَها المُسْتَغْفري .
ورَضْوَى بِنْتُ كَعْبٍ تابِعِيَّة رَوَى عنها قَتادةُ .
*!والرَّضَويُّون أَوْلادُ عليِّ *!الرِّضَا مِن العَلَويِّين ؛ وأَيْضاً أَهْلُ مَشْهد الرِّضا .

##### Türkçe

: ( ve ( **رَضِيَ عنه وعليه** ) : **علَى** ile geçişli kılınırsa, **عنه** ve **به** mânâsınadır ve o azdır; el-Ahfeş, el-Kuḥayf el-ʿUḳaylî’ye ait olarak inşâd etti:
Eğer **رَضِيَتْ** bana karşı Benû Ḳuşeyr
Allah’ın ömrüne yemin olsun, beni onun **رِضا**sı hayran bıraktı; Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi.
İbn Sîde dedi: Onu **علَى** ile geçişli kıldı; çünkü o, ondan razı olunca onu sevdi ve ona yöneldi; bundan dolayı **علَى**yı **عن** mânâsında kullandı.
İbn Cinnî dedi: Ebû ʿAlî bu hususta Kisâî’nin sözünü güzel bulurdu; çünkü o dedi ki: **رَضِيتُ** **سَخِطْت**’in zıddı olunca, şeyi zıddına hamletmek suretiyle onu **علَى** ile geçişli kıldı; nitekim benzerine de hamledilir; Sîbeveyh bu yolu masdarlarda çokça tutmuştur; şöyle dedi: “Şöyle dediler, tıpkı şöyle dedikleri gibi”; ikisinden biri ötekinin zıddıdır.
Onun (Allah’ın) sözü: ﴿**رَضِيَ اللَّهُ عنهم ورَضوا عنه**﴾; bunun te’vîli: O yüce, onların fiillerinden razı oldu; onlar da O’nun kendilerini onunla mükâfatlandırdığı şeyden razı oldular.
Râgıb dedi: Kulun Allah’tan **رِضا**sı, O’nun kazâsının cereyan ettirdiği şeyi kerih görmemesidir; Allah’ın kuldan **رِضا**sı ise, onu emrine uyan ve nehyinden sakınan görmesidir.
Miṣbâḥ’ta: **رَضِيت عليه** Hicaz ehlinin lügatidir.
( **يَرْضَى** ); şeyhimiz dedi: Bu, ıstılahta onun bozduğu şeylerdendir; çünkü **رَضِيَ** meşhur vezinlerindendir; ve onun üzerine, onu tam ضبط ile ضبط etmesi gerekirdi; meselâ “mâzîsi kesre ile, muzâriʿi fetha ile” demesi gibi; yahut “**فَرِحَ** gibi” veya buna benzer; fakat onun sözü, ıstılahından, mâzînin meftûḥ ve muzâriʿin meksûr olduğunu, hutbedekinin kaidesi üzere, gerektirir, h.
Şeyhimizin zikrettiği yerindedir; ancak şöhretinden dolayı, karışıklık emniyeti için, önceki ıstılahını gözetmedi; öyleyse düşün.
( **رِضاً** ), kesre ile, maksûr olarak, sırf masdardır; med ile olana gelince, o bir isimdir; Ahfeş’ten; yahut **رَاضاهُ رِضاءً**’ın masdarıdır; ( **ورِضْواناً** ), yine kesre ile; ( ve ikisi de ḍamme ile okunur ); sondakindeki ḍamme Sîbeveyh’tendir; onu **شُكْران** ve **رُجْحان** ile nazîr kıldı.
Miṣbâḥ’ta: ḍamme, Ḳays ve Temîm’in lügatidir.
Tehẕîb’de: kurrâ’nın hepsi **الرِّضْوان**’ı kesre ile okudu; ancak ʿÂṣım’dan rivayet olunan müstesna; o, ḍamme ile okudu.
Râgıb dedi: En büyük **الرِّضا**, Allah Teâlâ’nın **رِضا**sı olunca, Kur’ân’da Allah Teâlâ’dan olan şeye **الرّضْوَان** lafzıyla tahsis olundu.
( **ومَرْضاةً** ), aslı **مرضوة**’dir; bütün bunlar ( **ضِدُّ سَخِطَ** )dır.
Cevherî dedi: Ancak “**رَضِيتُ عنه رِضاً**” dediler; her ne kadar vâv’dan ise de; nitekim “şebiʿa şibaʿan” dediler; ve kesre yeri sebebiyle “**رَضِيَ**” dediler; hakkı **رَضُوَ** idi, h.
Muḥkem’de: Sîbeveyh dedi: “**رَضْيُوا**” dediler; ʿayn’ı sükûn ettiler; eğer onu kesreleseydi, hazfederdi; çünkü iki sâkin birleşmez; zira ona ḍamme girmez ve öncesinde kesre vardır; asıldaki **الضاد**’ın kesresini gözettiler; bundan dolayı onu yâ olarak ikrâr ettiler; bununla beraber bütün bunlara rağmen o nâdirdir.
( o, ( **راضٍ** )dır; ( **مِن** ) kavminden ( **رُضاةٍ** ), **قُضاةٍ** gibi,

( **ورَضِيّ** ), **غَنِيَ** gibi, ( **من** ) kavminden ( **أَرْضِياءَ ورُضاةٍ** ); bu, Laḥyânî’dendir ve nâdirdir; yani **رَضِيَ**’nin **رُضاةٍ** üzerine teksîrini kastediyorum.
İbn Sîde dedi: Bana göre o, sadece **راضٍ**’ın cemʿidir.
( **ورَضٍ** ( **مِن** ) kavminden ( **رَضِينَ** ); Laḥyânî’den.
( **وأَرْضاهُ: أَعطاهُ ما يُرْضِيهِ** ); ve ondan O’nun sözü: ﴿**يُرْضُونَكُم بأفْواهِهِم وتَأْبَى قُلوبُهم**﴾.
( **واسْتَرضاهُ وتَرضَّاهُ: طَلَبَ رِضاهُ** ) övgü ile; ve denildi ki: **تَرضَّاهُ**: onu, bir çabadan sonra **أَرْضاهُ** mu? Şair dedi:
İhtiyar kadın öfkelenirse, boşayıver
Ve onu **تَرَضَّاها** etme ve yağcılık etme
**تَرَضَّاها**’da elifi sabit kıldı ki, cüz’e **خَبْنٌ** ilişmesin.
( **ورَضِيتُهُ** ), yani şeyi, ( ve ) **رَضِيتُ** ( **به** ) **رِضاً**: onu seçtim.
**ورَضِيَهُ** bu iş için: onu buna ehil gördü; ( o, **مَرْضُيٌّ**’dir ), **الضاد**’ın ḍammesi ve yâ’nın teşdîdi ile; nüshalarda böyledir; doğrusu **مَرْضُوٌّ**dur; Ṣıḥâḥ, Muḥkem, Tehẕîb ve Miṣbâḥ’ta olduğu gibi; ( **ومَرْضِيٌّ** ), **مَرْمِيَ** gibi; ve o, **مَرْضُوٌّ**dan daha çoktur.
Cevherî dedi: Ve “**مَرْضُوٌّ**” da dediler; onu asıl üzere getirdiler.
( **وارْتَضاهُ لصُحْبَتِهِ وخِدْمَتِهِ** ): onu seçti ve ehil gördü.
( **وتراضَياهُ: وَقَعَ به التَّراضِي** ).
Esâs’ta: **وتَراضَياهُ** ve onda **التَّراضِي** vâki oldu; vâv ziyadesiyle; ve o, rızâdan bir tefâʿuldür; ve ondan hadis: ( ancak satış **تَراضٍ** iledir ).
Ve O’nun sözü: ﴿**تَراضَوْا بَيْنهم بالمَعْروفِ**﴾, yani onların her biri, arkadaşından **الرِّضا**yı ve **رَضِيةُ**’yi izhar etti.
( **واسْتَرْضاهُ: طَلَبَ إليه أَنْ يُرْضِيَهُ** ); Zemahşerî onu nakletti.
( Onu ancak **رِضْوَته** sebebiyle yaptım, kesre ile ): yani ( **رِضاهُ** ); Zemahşerî onu nakletti.
( **والرِّضاءُ** ), **كِتابٍ** gibi: ( **المُراضَاةُ** ), **رَاضاهُ يُراضِيَهُ**’nin masdarıdır; ( ve kasr ile ) ( **المَرْضَاةُ** ) mânâsında sırf masdardır; ve geçti.
Cevherî dedi: ( ve ) Kisâî, **الرِّضا** ve **الحِمَى**’nın tesniyesinde ( **رِضَوانِ** ) ve **حِمَوانِ** işitti; dedi ki: ( ve ) vech ( **رِضَيانِ** ) ve **حِمَيانِ**’dır; Arap’tan, ikisini de asıl üzere yâ ile söyleyen vardır; vâv daha çoktur.
İbn Sîde dedi: Birincisi asıl üzeredir; ikincisi muʿâḳabe üzeredir; sanki bu, ancak cinsin muradı üzere tesniye edilmiştir.
( ve ) O’nun sözü: ﴿**عِيَشَةٌ راضِيَةٌ**﴾: yani ( **مَرْضِيَّةٌ** ), onların “**هَمٌّ ناصِبٌ**” demeleri gibi; Ṣıḥâḥ’ta olduğu üzere.
Muḥkem’de Sîbeveyh’ten: o, nisbet üzeredir; yani rızâ sahibi ( ve ) dediler: ( **رُضِيَتْ مَعِيشَتُه** , **عُنِيَتْ** gibi ), yani mefʿûl için bina ile; ve ( **لا** ) denilmez ( **رَضِيَتْ بالفتْحِ** ); Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi.
( **ورَاضانِي** ) falan kimse, **مُراضاةً** ve **رِضاءً** ( **فَرَضَوْتُه أَرْضُوه** ), ḍamme ile, ( onu yendim ) bunda; çünkü o vâv’dandır.
Muḥkem’de: Ondan daha şiddetli **رِضاً** idim; **الرِّضا** med edilmez; ancak bunun üzerine.
( ve bir adam **رِضاً** ), kesre ve kasr ile, **رِضاً** kavminden: kanaatkârlar ( **مَرْضِيٌّ** ); masdar ile vasfedildiler; Züheyr dedi:
Onlar aramızdadır; öyleyse onlar **رِضاً**dır; öyleyse onlar adldir.

Mef‘ûl mânâsında olan mastarla vasfetmek suretiyle vasfetti; nitekim **عَدْلٍ** ve **خَصْمٍ**’da fâil mânâsında olan mastarla vasfedildiği gibi.

( *!**والرَّضِيُّ** ) , **غَنِيَ** gibi: ( **الضَّامِنُ** ), nüshalarda böyle; **التكمِلَةِ**’de de bunun gibisi.

**التهذيبِ** nüshalarında ( **الضَّامِرُ** ) bulundu.

( Ve ) ayrıca: ( **المُحِبُّ** ); bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’den.

( Ve ) *!**رَضِيّ** , lamsız: ( **والِدُ غَنِيَّةَ** ) **الجذَميَّةِ** ( **التَّابِعِيَّةِ** )’nin; Âişe’den—Allah ondan razı olsun—; ondan da Havşeb b. Akîl.

( Ve ) *!**الرِّضَى** : ( lakabı ) imam İbnü’l-Hasen’in ( **عليِّ بن مُوسَى بنِ جَعْفرِ** ) b. Hasen b. Ali b. Ebî Tâlib’in.

( Ve ) ayrıca: ( **جَعْفرِ** ) b. Ali er-Rab‘î’nin ( **بنِ دَبُوقَا** ) lakabı; kâtip ( **المُقْرِىءُ** ); es-Sehâvî’ye yedi kıraat üzere okudu; 691 senesinde öldü.

( *!**ورُضاً** , **سُدىً** gibi: İbn Zâhir ) el-Murâdî.

( Ve **عبْدُ** *!**رُضاً** **الخَوْلانيُّ**’nin sohbeti vardır ) künyesi Ebû Meknef’tir; bir heyetle geliş (vifâde)si vardır ve Mısır’ın fethine şahit oldu.

( *!**ورُضاً** : Rabîa’nın bir put evi ), onunla **عَبْد رُضاً** diye adlandırdılar.

( *!**ورَضْوَى** , **سَكْرَى** gibi: bir at ) Sa‘d b. Şücâ‘ es-Sedûsî’nin; **المُحْكَم**’de böyle.

( Ve ) ayrıca: ( bir dağın ) bizzat adı; ( Medine’de ) ondan yedi merhale üzeredir; Yenbu‘dan bir gün (mesafe) üzeredir; bunu Nasr söyledi; ona nisbet *!**رَضَوِيٌّ**’dir.

( Ve **ذو** *!**رِضْوانَ** : bir dağ ) ve bazı nüshalarda: ve, d. *!**رِضْوان** bir dağ ( ve cennetin haznedarı ); yani *!**ورَضْوَى** bir beldedir.

Ona istidrâk olunanlardan:
*!**المَراضِي** : *!**مَرْضاةٍ**’ın çoğulu; yahut kıyasa aykırı olarak **الرِّضا**’nın çoğulu.
*!**ورَضَّاهُ تَرْضِيَةً** : onu razı etti.
*!**والرَّضِيُّ** , **غَنِيَ** gibi: itaatkâr; İbnü’l-A‘râbî’den.

*!**ورَضْوَى** : bir kadının adı; el-Ahtal dedi:
عَفا واسِطٌ مِن آلِ *!رَضْوَى فَتَبْتَلُ
فمُجْتَمَعُ الحرين فالصَّبْرُ أَجْمَلُ
Onların isimlerinden: *!**رُضَيَّا** , **ثُرَيَّا** vezninde; *!**رَضْوَى** ve **ثَرْوَى**’nın tasğîri.

*!**ورُضَا** , damme ile: Murâd’dan bir batın.

Ve Abdullah b. Küleyb b. Keysân, Rûdâ’nın mevlâsı; Ebû’t-Tâhir b. es-Serh’in şeyhidir; 193 senesinde öldü.

Ve Abd Rûdâ b. Cezîme, Tayy’da; onun soyundan Zeydü’l-Hayl et-Tâî ve başkası.

Ve Abd *!**رُضا** b. Cübeyl, Benî Kinâne’de.

*!**ورُضَا** b. Şakra, Benî Temîm’de.

Ve Ebû *!**الرِّضَا** , kesre ile: bir cemaatin künyesi; onlardan: Nefîs el-Hasî et-Tarsûsî, Muhammed b. Mus‘ab el-Karkasâî’den hadis rivayet etti.

Ve eş-Şerîf *!**الرَّضِيُّ** Muhammed b. el-Hasen el-Mûsevî şairdir; kardeşi eş-Şerîf *!**المُرْتَضى**; ikisi meşhurdur.

*!**والمُرْتَضَى** ayrıca Müminlerin Emîri Ali b. Ebî Tâlib’in lakabıdır; Allah ondan razı olsun.

*!**ورَضِيّ** b. Ebî Akîl, Ebû Ca‘fer el-Bâkır’dan hadis rivayet etti.

*!**ورَضْوَى** : Resûlullah’ın—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—mevlâsı; onu el-Mustagfirî zikretti.

Ve Radvâ bint Ka‘b, tâbiîdir; ondan Katâde rivayet etti.

*!**والرَّضَويُّون** Ali *!**الرِّضَا**’nın evlâtlarıdır, Alevîlerden; ayrıca Rızâ Meşhedi’nin halkı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: رضى

رِضَيَانِ
رِضَيَانِ ذ a dual of رِضًى, which see in art. رضو.

##### Türkçe

رِضَيَانِ

**رِضَيَانِ**: **رِضًى**’nın tesniyesidir; bkz. madde **رضو**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَضِيَ
رَضِيَ A ( n. ac. رُِصًى [ رِضَي 7 ,  9 ],  مَرْضَاة [ 17tA ] ,  رُِضْوَان [ رِضْيَاْن 34 ,  35U ])
a.  [ 'Ala or 'An ], Was satisfied, wellpleased with, at.

b.  [ Bi or Fī ], Approved of, consented, agreed to.

رَاْضَيَ
رَاْضَيَ III ,
a.  Tried to satisfy, to please.

b.  Agreed with.

أَرْضَيَ
أَرْضَيَ IV ,
a.  Satisfied, contented, pleased; gratified.

b.  Made, induced to consent.

تَرَضَّيَ
تَرَضَّيَ V ,
a.  see III .

تَرَاْضَيَ
تَرَاْضَيَ VI ,
a.  Were well-pleased with each other, on good terms.

b.  Agreed together respecting; were satisfied with.

اِرْتَضَيَ
اِرْتَضَيَ VIII ,
a.  Was satisfied, pleased with, approved; chose, selected.

اِسْتَرْضَيَ
اِسْتَرْضَيَ X ,
a.  see III (a) .

b.  Asked to satisfy, please.

رِضْوَة
رِضْوَة [ 2tU ],
a.  Satisfaction; contentment; pleasure, gratification; approval, approbation; consent, assent.

رَضٍ
رَضٍ ( رَضِي ) [ 5 ] , ( pl. رَضُوْن ),
a.  Satisfied, content; pleased, gratified; willing, agreeable.

مَرْضَاة
مَرْضَاة [ 17tA ],
a.  see 2t .

رَاضٍ
رَاضٍ [ 21 ] , ( pl. رُضَاة [ 9tA ] ),
a.  see 5 .

رَضِيّ
رَضِيّ [ 25 ] , ( pl. أَرْضِيَآء [ 68 ] ),
a.  see 5 .

رَضًى
رَضًى
a.  Willingly, readily.

رُضِيَ عَنْهُ
رُضِيَ عَنْهُ
a.  May he be accepted of God!

##### Türkçe

**رَضِيَ**
**رَضِيَ** A (isim mastar: **رُِصًى** [ **رِضَي** 7 ,  9 ],  **مَرْضَاة** [ 17tA ] ,  **رُِضْوَان** [ **رِضْيَاْن** 34 ,  35U ])
a. [ 'Ala veya 'An ], ile, hakkında memnun oldu, hoşnut oldu.

b. [ Bi veya Fī ], onayladı; razı oldu, muvafakat etti, kabul etti.

**رَاْضَيَ**
**رَاْضَيَ** III ,
a. Memnun etmeye, hoşnut etmeye çalıştı.

b. ile uyuştu.

**أَرْضَيَ**
**أَرْضَيَ** IV ,
a. Memnun etti, hoşnut etti; tatmin etti.

b. Razı olmaya sevk etti.

**تَرَضَّيَ**
**تَرَضَّيَ** V ,
a. III’e bak.

**تَرَاْضَيَ**
**تَرَاْضَيَ** VI ,
a. Birbirlerinden hoşnut oldular, iyi geçindiler.

b. hakkında birlikte anlaştılar; ondan memnun oldular.

**اِرْتَضَيَ**
**اِرْتَضَيَ** VIII ,
a. Memnun oldu, hoşnut oldu, onayladı; seçti, tercih etti.

**اِسْتَرْضَيَ**
**اِسْتَرْضَيَ** X ,
a. III (a)’ya bak.

b. Memnun etmesini, hoşnut etmesini istedi.

**رِضْوَة**
**رِضْوَة** [ 2tU ],
a. Memnuniyet; kanaat; haz, tatmin; onay, tasvip; rıza, kabul.

**رَضٍ**
**رَضٍ** ( **رَضِي** ) [ 5 ] , (çoğul: **رَضُوْن** ),
a. Memnun, hoşnut; razı, kabul edici.

**مَرْضَاة**
**مَرْضَاة** [ 17tA ],
a. 2t’ye bak.

**رَاضٍ**
**رَاضٍ** [ 21 ] , (çoğul: **رُضَاة** [ 9tA ] ),
a. 5’e bak.

**رَضِيّ**
**رَضِيّ** [ 25 ] , (çoğul: **أَرْضِيَآء** [ 68 ] ),
a. 5’e bak.

**رَضًى**
**رَضًى**
a. İsteyerek, gönüllü olarak.

**رُضِيَ عَنْهُ**
**رُضِيَ عَنْهُ**
a. Allah onu kabul etsin!

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

رَضِيَ - يَرْضَى - رَاضِي - رَاضِيَة - رَضِيّ - مَرْضِيّ - مَرْضِيَّة - رِضْوَان - مَرْضَاة - ارْتَضَى – يَرْتَضِي - أَرْضَى – يُرْضِي - تَرَاضَى – يَتَراضَى - تَرَاضِي

الخميس, 10 شباط/فبراير 2011 13:19

رَضِيَ – يَرْضَى + كائن + كائناً أو شيئاً أمراً: يقبله بسرور ومتعة: يقبل الكائنَ أو الشيءَ أو الأمرَ، أنه هو المراد أوالمطلوب، وذلك بسرور ومتعة، ومن غير ضغط أو إكراه أو أو كَرْه

﴿فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء﴾

رَضِيَ – يَرْضَى + كائن + عن كائن أو شيء أو أمر: يقبل بسرور ومتعة ما يكون وما يصدر عنهم: يقبل بسرور ومتعة إرادتهم وأفعالهم وأثرهم

﴿لقد رضي الله عن المؤمنين إذ يبايعونك﴾

رَضِيَ – يَرْضَى + كائن + لـِ كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يقبل بسرور ومتعة أشياء أوأمور لهم وتخصهم: يقبل أمراً أو شيئاً يتعلق بهم

﴿ورضي له قولا﴾

﴿ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم﴾

رَضِيَ – يَرْضَى + كائن + بـِ كائن أو شيء أو أمر: التقدير: رَضِيَ – يَرْضَى + كائن + حالاً أو وضعاً + بـِ كائن أو شيء أو أمر: يقبل الحال أو الوضع  باستعمال الشيء أو الأمر

﴿إن الذين لا يرجون لقاءنا ورضوا بالحياة الدنيا واطمأنوا بها﴾

رَاضِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " رَضِيَ – يَرْضَى"

رَاضِيَة: مؤنث " رَاضِي "

رَضِيّ: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " رَضِيَ – يَرْضَى ": كثير الرضى: من يكون في طبعه راضياً عن الآخرين

مَرْضِيّ: اسم مفعول صفة مشبهة من " رَضِيَ – يَرْضَى "أصلها " مـَرْضوي ": المرضي عنه أو به: من يحقق الرضى في آخر: من يسعى أن " يُرضي " الآخر

مَرْضِيَّة: مؤنث " مَرْضِيّ "

رِضْوَان: على وزن " فـِعلان" اسم فعل مبالغة من  " رَضِيَ – يَرْضَى ": الرضى العظيم

مَرْضَاة:على وزن " مـَفـْعـِلـَة" (أصلها مـَرضِيـَة): اسم فعل بمعنى مفعول من " رَضِيَ – يَرْضى ": ما يرضي به الآخر

ارْتَضَى – يَرْتَضِي: على وزن : افتعل " من " رَضِيَ – يَرْضَى": يرضى بشكل ذاتي عن كائن أو أمر: قبل من نفسه ومن غير تأثير خارجي، أن الكائن أو الشيء أو الأمر هو المراد أوالمطلوب وذلك بسرور ومتعة ومن غير ضغط أو إكراه أو أوكره

أَرْضَى – يُرْضِي: على وزن " أفعل " من " رَضِيَ – يَرْضَى": جعله " يَرْضَى ": عمل عملاً يهدف من ورائه جعل كائن آخر يشعر بالمتعة والسرور والقبول عنه أو عن فعله أو به

تَرَاضَى – يَتَرَاضَى: على وزن " تفاعل" من " رَضِيَ – يَرْضَى": يتبادل مع آخر فعل " رَضِيَ – يَرْضَى" بشكل ذاتي: يسعى كائنان مختلفان أن يجعل كل منهما الآخر راضياُ عنه أو عن فعله أو به: فتكون إرادتيهما متوافقة فيشعر كل منهما بالمتعة والقبول والسرور من ذلك

تَرَاضِي: اسم فعل " تَراضَى – يَتَراضَى "

واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الرضا والقبول بترك الأمر يمضي في مساره دون معارضة سواء سره الفعل أم كرهه" وهي:

رَضِيَ – يَرْضى، نَعَمَ – يَنْعُمُ، قَبِلَ – يَقْبَلُ، قَنِعَ – يَقْنَعُ، أَذِنَ – يَأْذَنُ (اللازم)، قَنيَ – يَقْنى

رَضيَ – يَرْضى – تَرْضى

أولاً - الله يرضى

1) يرضى عنه - عنهم

﴿لقد رضي الله عن المؤمنين إذ يبايعونك تحت الشجرة فعلم ما في قلوبهم فأنزل السكينة عليهم وأثابهم فتحا قريبا(18)﴾ الفتح

﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة

﴿والسابقون الأولون من المهاجرين والأنصار والذين اتبعوهم بإحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه وأعد لهم جنات تجري تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(100)﴾ التوبة

﴿لا تجد قوما يؤمنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو عشيرتهم أولئك كتب في قلوبهم الإيمان وأيدهم بروح منه ويدخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها رضي الله عنهم ورضوا عنه أولئك حزب الله ألا إن حزب الله هم المفلحون(22)﴾ المجادلة

﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك هم خير البرية(7) جزاؤهم عند ربهم جنات عدن تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك لمن خشي ربه(8)﴾ البينة

لا يرضى عن القوم الفاسقين

﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة

﴿يحلفون بالله لكم ليرضوكم والله ورسوله أحق أن يرضوه إن كانوا مؤمنين(62)﴾ التوبة

2) يرضى له - لهم

ما يرضى ولا يرضى من القول

﴿يستخفون من الناس ولا يستخفون من الله وهو معهم إذ يبيتون ما لا يرضى من القول وكان الله بما يعملون محيطا(108)﴾ النساء

﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه

من الشفاعة
﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه

﴿وكم من ملك في السماوات لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله لمن يشاء ويرضى(26)﴾ النجم

﴿يعلم ما بين أيديهم وما خلفهم ولا يشفعون إلا لمن ارتضى وهم من خشيته مشفقون (28)﴾ الأنبياء

ما يرضى ولا يرضى من العمل
﴿فتبسم ضاحكا من قولها وقال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأدخلني برحمتك في عبادك الصالحين(19)﴾ النمل

﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقاف

ما يرضى ولا يرضى  من الدين

﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة

﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور

ما يرضى ولا يرضى من الكفر والشكر

﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر

3) ليرضى الله

﴿قال هم أولاء على أثري وعجلت إليك رب لترضى(84)﴾ طه

ثانياً - النبي يرضى

يرضى + أمراً

﴿قد نرى تقلب وجهك في السماء فلنولينك قبلة ترضاها فول وجهك شطر المسجد الحرام وحيث ما كنتم فولوا وجوهكم شطره وإن الذين أوتوا الكتاب ليعلمون أنه الحق من ربهم وما الله بغافل عما يعملون(144)﴾ البقرة

﴿فاصبر على ما يقولون وسبح بحمد ربك قبل طلوع الشمس وقبل غروبها ومن آناء الليل فسبح وأطراف النهار لعلك ترضى(130)﴾ طه

﴿ولسوف يعطيك ربك فترضى(5)﴾ الضحى

﴿ولسوف يرضى(21)﴾ الليل
يرضى + عن

﴿يحلفون بالله لكم ليرضوكم والله ورسوله أحق أن يرضوه إن كانوا مؤمنين(62)﴾ التوبة

﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة

ثالثاً - المؤمنون يرضون

يرضى + أمراً

﴿ليدخلنهم مدخلا يرضونه وإن الله لعليم حليم(59)﴾ الحج

﴿ولسوف يرضى(21)﴾ الليل

يرضى  + كائناً

يرضون من الشهداء

﴿ياأيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكم فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة

يرضى + عن

عن الله

﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة

﴿والسابقون الأولون من المهاجرين والأنصار والذين اتبعوهم بإحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه وأعد لهم جنات تجري تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(100)﴾ التوبة

عن الله

﴿لا تجد قوما يؤمنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو عشيرتهم أولئك كتب في قلوبهم الإيمان وأيدهم بروح منه ويدخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها رضي الله عنهم ورضوا عنه أولئك حزب الله ألا إن حزب الله هم المفلحون(22)﴾ المجادلة

﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك هم خير البرية(7) جزاؤهم عند ربهم جنات عدن تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك لمن خشي ربه(8)﴾ البينة

يرضى + بـِ

من أزواجهن
﴿ترجي من تشاء منهن وتؤوي إليك من تشاء ومن ابتغيت ممن عزلت فلا جناح عليك ذلك أدنى أن تقر أعينهن ولا يحزن ويرضون بما آتيتهن كلهن والله يعلم ما في قلوبكم وكان الله عليما حليما(51)﴾ الأحزاب

﴿ياأيها النبي لم تحرم ما أحل الله لك تبتغي مرضاة أزواجك والله غفور رحيم(1)﴾ التحريم

رابعاً -  المنافقون يرضون

رضي + أمراً أو شيئاً

إذا ما أعطوا

﴿ومنهم من يلمزك في الصدقات فإن أعطوا منها رضوا وإن لم يعطوا منها إذا هم يسخطون(58)﴾ التوبة
﴿ولو أنهم رضوا ما آتاهم الله ورسوله وقالوا حسبنا الله سيؤتينا الله من فضله ورسوله إنا إلى الله راغبون(59)﴾ التوبة
رضي + بـِ  أن + يكون أمراً أو شيئاً

إذا تخلفوا

﴿رضوا بأن يكونوا مع الخوالف وطبع على قلوبهم فهم لا يفقهون(87)﴾ التوبة

﴿إنما السبيل على الذين يستأذنونك وهم أغنياء رضوا بأن يكونوا مع الخوالف وطبع الله على قلوبهم فهم لا يعلمون(93)﴾ التوبة
رضي + بـِ  + أمر أو شي

﴿فإن رجعك الله إلى طائفة منهم فاستأذنوك للخروج فقل لن تخرجوا معي أبدا ولن تقاتلوا معي عدوا إنكم رضيتم بالقعود أول مرة فاقعدوا مع الخالفين(83)﴾ التوبة

بالحياة الدنيا

﴿ياأيها الذين آمنوا ما لكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثاقلتم إلى الأرض أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة إلا قليل(38)﴾ التوبة

﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة

﴿إن الذين لا يرجون لقاءنا ورضوا بالحياة الدنيا واطمأنوا بها والذين هم عن آياتنا غافلون(7)﴾ يونس
﴿ياأيها الذين آمنوا ما لكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثاقلتم إلى الأرض أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة إلا قليل(38)﴾ التوبة

خامساً - اليهود والنصارى يرضون

يرضون عن

حتى تتبع ملتهم

﴿ولن ترضى عنك اليهود ولا النصارى حتى تتبع ملتهم قل إن هدى الله هو الهدى ولئن اتبعت أهواءهم بعد الذي جاءك من العلم ما لك من الله من ولي ولا نصير(120)﴾ البقرة

يرضون + أمراً

زخرف القول

﴿وكذلك جعلنا لكل نبي عدوا شياطين الإنس والجن يوحي بعضهم إلى بعض زخرف القول غرورا ولو شاء ربك ما فعلوه فذرهم وما يفترون(112) ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة وليرضوه وليقترفوا ما هم مقترفون(113)﴾ الأنعام

رضيا

﴿يرثني ويرث من آل يعقوب واجعله رب رضيا(6)﴾ مريم

راضية

﴿فهو في عيشة راضية(21)﴾ الحاقة

﴿فهو في عيشة راضية(7)﴾ القارعة

﴿لسعيها راضية(9)﴾ الغاشية

﴿ارجعي إلى ربك راضية مرضية(28)﴾ الفجر

رضوان

لهم رضوان من الله

﴿قل أؤنبئكم بخير من ذلكم للذين اتقوا عند ربهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها وأزواج مطهرة ورضوان من الله والله بصير بالعباد(15)﴾ آل عمران

﴿الذين آمنوا وهاجروا وجاهدوا في سبيل الله بأموالهم وأنفسهم أعظم درجة عند الله وأولئك هم الفائزون(20) يبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان وجنات لهم فيها نعيم مقيم(21)﴾ التوبة

﴿وعد الله المؤمنين والمؤمنات جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ومساكن طيبة في جنات عدن ورضوان من الله أكبر ذلك هو الفوز العظيم(72)﴾ التوبة

﴿اعلموا أنما الحياة الدنيا لعب ولهو وزينة وتفاخر بينكم وتكاثر في الأموال والأولاد كمثل غيث أعجب الكفار نباته ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يكون حطاما وفي الآخرة عذاب شديد ومغفرة من الله ورضوان وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور(20)﴾ الحديد

يبتغون رضوان الله

﴿ياأيها الذين آمنوا لا تحلوا شعائر الله ولا الشهر الحرام ولا الهدي ولا القلائد ولا آمين البيت الحرام يبتغون فضلا من ربهم ورضوانا وإذا حللتم فاصطادوا ولا يجرمنكم شنآن قوم أن صدوكم عن المسجد الحرام أن تعتدوا وتعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الإثم والعدوان واتقوا الله إن الله شديد العقاب(2)﴾ المائدة

﴿محمد رسول الله والذين معه أشداء على الكفار رحماء بينهم تراهم ركعا سجدا يبتغون فضلا من الله ورضوانا سيماهم في وجوههم من أثر السجود ذلك مثلهم في التوراة ومثلهم في الإنجيل كزرع أخرج شطأه فآزره فاستغلظ فاستوى على سوقه يعجب الزراع ليغيظ بهم الكفار وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات منهم مغفرة وأجرا عظيما(29)﴾ الفتح

﴿للفقراء المهاجرين الذين أخرجوا من ديارهم وأموالهم يبتغون فضلا من الله ورضوانا وينصرون الله ورسوله أولئك هم الصادقون(8)﴾ الحشر

﴿ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ(27)﴾ الحديد

اتبع رضوان الله

﴿أَفَمَنْ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنْ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ(162)﴾ آل عمران

﴿ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله وكرهوا رضوانه فأحبط أعمالهم(28)﴾ محمد

﴿يهدي به الله من اتبع رضوانه سبل السلام ويخرجهم من الظلمات إلى النور بإذنه ويهديهم إلى صراط مستقيم(16)﴾ المائدة

﴿فانقلبوا بنعمة من الله وفضل لم يمسسهم سوء واتبعوا رضوان الله والله ذو فضل عظيم(174)﴾ آل عمران

﴿أفمن أسس بنيانه على تقوى من الله ورضوان خير أم من أسس بنيانه على شفا جرف هار فانهار به في نار جهنم والله لا يهدي القوم الظالمين(109)﴾ التوبة

أرضى - يُرْضي

﴿كيف وإن يظهروا عليكم لا يرقبوا فيكم إلا ولا ذمة يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم وأكثرهم فاسقون(8)﴾ التوبة

﴿يحلفون بالله لكم ليرضوكم والله ورسوله أحق أن يرضوه إن كانوا مؤمنين(62)﴾ التوبة

﴿يحلفون بالله لكم ليرضوكم والله ورسوله أحق أن يرضوه إن كانوا مؤمنين(62)﴾ التوبة

﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة

مرضاة

مرضاة الله

﴿ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضاة الله والله رءوف بالعباد(207)﴾ البقرة

﴿ومثل الذين ينفقون أموالهم ابتغاء مرضاة الله وتثبيتا من أنفسهم كمثل جنة بربوة أصابها وابل فآتت أكلها ضعفين فإن لم يصبها وابل فطل والله بما تعملون بصير(265)﴾ البقرة

﴿خير في كثير من نجواهم إلا من أمر بصدقة أو معروف أو إصلاح بين الناس ومن يفعل ذلك ابتغاء مرضاة الله فسوف نؤتيه أجرا عظيما(114)﴾ النساء

﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق يخرجون الرسول وإياكم أن تؤمنوا بالله ربكم إن كنتم خرجتم جهادا في سبيلي وابتغاء مرضاتي تسرون إليهم بالمودة وأنا أعلم بما أخفيتم وما أعلنتم ومن يفعله منكم فقد ضل سواء السبيل(1)﴾ الممتحنة

مرضاة الأزواج

﴿ياأيها النبي لم تحرم ما أحل الله لك تبتغي مرضاة أزواجك والله غفور رحيم(1)﴾ التحريم

﴿ترجي من تشاء منهن وتؤوي إليك من تشاء ومن ابتغيت ممن عزلت فلا جناح عليك ذلك أدنى أن تقر أعينهن ولا يحزن ويرضون بما آتيتهن كلهن والله يعلم ما في قلوبكم وكان الله عليما حليما(51)﴾ الأحزاب

مرضيا - مرضية

﴿وكان يأمر أهله بالصلاة والزكاة وكان عند ربه مرضيا(55)﴾ مريم

﴿ارجعي إلى ربك راضية مرضية(28)﴾ الفجر

تراضى - تراضوا

﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن أن ينكحن أزواجهن إذا تراضوا بينهم بالمعروف ذلك يوعظ به من كان منكم يؤمن بالله واليوم الآخر ذلكم أزكى لكم وأطهر والله يعلم وأنتم لا تعلمون(232)﴾ البقرة

﴿والمحصنات من النساء إلا ما ملكت أيمانكم كتاب الله عليكم وأحل لكم ما وراء ذلكم أن تبتغوا بأموالكم محصنين غير مسافحين فما استمتعتم به منهن فآتوهن أجورهن فريضة ولا جناح عليكم فيما تراضيتم به من بعد الفريضة إن الله كان عليما حكيما(24)﴾ النساء

تراض

﴿والوالدات يرضعن أولادهن حولين كاملين لمن أراد أن يتم الرضاعة وعلى المولود له رزقهن وكسوتهن بالمعروف لا تكلف نفس إلا وسعها لا تضار والدة بولدها ولا مولود له بولده وعلى الوارث مثل ذلك فإن أرادا فصالا عن تراض منهما وتشاور فلا جناح عليهما وإن أردتم أن تسترضعوا أولادكم فلا جناح عليكم إذا سلمتم ما آتيتم بالمعروف واتقوا الله واعلموا أن الله بما تعملون بصير(233)﴾ البقرة

﴿ياأيها الذين آمنوا لا تأكلوا أموالكم بينكم بالباطل إلا أن تكون تجارة عن تراض منكم ولا تقتلوا أنفسكم إن الله كان بكم رحيما(29)﴾ النساء

ارتضى

الله ارتضى

﴿يعلم ما بين أيديهم وما خلفهم ولا يشفعون إلا لمن ارتضى وهم من خشيته مشفقون(28)﴾ الأنبياء

﴿وكم من ملك في السماوات لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله لمن يشاء ويرضى(26)﴾ النجم

﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور

﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة

﴿إلا من ارتضى من رسول فإنه يسلك من بين يديه ومن خلفه رصدا(27)﴾ الجن

﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه

مختار الصحاح

● [رضا] ر ض ا: الرُّضْوَانُ بكسر الراء وضمها الرضا المَرْضَاةُ مثله و رضِيت الشيء و ارْتَضَيْتُهُ فهو مَرْضِيٌّ و مَرْضُوٌّ أيضا على الأصل و رَضِيَ عنه بالكسر رِضَاً مقصور مصدر محض والاسم الرِّضَاءُ ممدود عن الأخفش وعيشة رَاضِيَةٌ أي مَرْضِيَّةٌ لأنه يقال رَضِيْتُ معيشته على ما لم يسم فاعله ولا يقال رَضِيَتْ ويقال رَضِيَ به صاحبا وربما قالوا رضي عليه في معنى رضي به وعنه و أرْضَيْتُهُ عني و رَضَّيْتُهُ أيضا تَرْضِيَةً فَرَضِيَ و تَرَضَّاهُ أرْضَاهُ بعد جهد و اسْتَرْضَيْتُهُ فَأَرْضَانِي و رَضْوَى جبل بالمدينة

الراغب

رضي
- يقال: رضي يرضى رضا، فهو مرضي ومرضو. ورضا العبد عن الله: أن لا يكره ما يجري به قضاؤه، ورضا الله عن العبد هو أن يراه مؤتمرا لأمره، ومنتهيا عن نهيه، قال الله تعالى: }رضي الله عنهم ورضوا عنه﴿[المائدة/119]، وقال تعالى:﴾لقد رضي الله عن المؤمنين﴿[الفتح/18]، وقال تعالى:﴾ورضيت لكم الإسلام دينا﴿[المائدة/3]، وقال تعالى:﴾أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة﴿[التوبة/38]، وقال تعالى:﴾يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم﴿[التوبة/8]، وقال عز وجل:﴾ولا يحزن ويرضين بما آتيتهن كلهن﴿[الأحزاب/51]، والرضوان: الرضا الكثير، ولما كان أعظم الرضا رضا الله تعالى خص لفظ الرضوان في القرآن بما كان من الله تعالى: قال عز وجل:﴾ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله﴿[الحديد/27]، وقال تعالى:﴾يبتغون فضلا من الله ورضوانا﴿[الفتح/29]، وقال:﴾يبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان﴿[التوبة/21]، وقوله تعالى:﴾إذا تراضوا بينهم بالمعروف{ [البقرة/232]، أي: أظهر كل واحد منهم الرضا بصاحبه ورضيه.

ملخص اللسان

1.    الرِّضا، مقصورٌ: ضدُّ السَّخَطِ

2.     ولأَن الراضِيَ قد يعاقِب للمصلحة أَو لاستيفاء حقِّ الغير. وتثنية الرِّضا رِضَوانِ ورِضَيانِ،

3.  وقد رَضِيَ يَرْضى رِضاً ورُضاً ورِضْواناً ورُضْواناً،الأَخيرة عن سيبويه ونَظَّرهَ بشُكْران ورُجْحانٍ، ومَرْضاةً، فهو راضٍ   من قوم رُضاةٍ، ورَضِيٌّ من قوم أَرْضياءَ ورُضاةٍ

4.     ورَضيتُ عنك وعَلَيْكَ رِضىً

5.  رَضِيَ اللهُ عنهم ورضوا عنه؛ تأْويله   أَنَّ الله تعالى رَضِيَ عَنْهُم أَفْعالَهم ورضوا عنه ما جازاهم به.وأَرْضاهُ: أَعْطاهُ ما يَرْضى به. وتَرَضّاهُ طَلَب رِضاه؛

6.     المَرْضاةُ والرِّضْوان مصدران،

7.    رَضيتُ به صاحِباً،وربما قالوا رَضيتُ علَيْه في معنَى رَضِيتُ به وعنه. وأَرْضَيْتُه عَنِّي ورَضَّيْته، بالتشديد أَيضاً، فَرَضي. وتَرَضَّيته أَي أَرْضَيْته بعد جَهْدٍ. واستَرْضَيْتُه فأَرْضاني. وراضاني مُراضاةً ورِضاءً فَرَضَوْتُه أَرْضوهُ، بالضم،

لسان العرب

● -    رضي: الرِّضا، مقصورٌ: ضدُّ السَّخَطِ. وفي حديث الدعاء: اللهم إني   أَعوذُ برضاكَ من سَخَطِكَ وبمُعافاتِكَ من عُقوبَتِكَ، وأَعوذُ بك منك لا   أُحْصي ثَناءً عليك أَنت كما أَثْنَيْتَ على نفسك، وفي رواية: بَدأَ   بالمُعافاة ثم بالرّضا؛ قال ابن الأَثير: إنما ابتدأَ بالمُعافاة من العقوبة   لأَنها من صفات الأَفعال كالإماتة والإحياء والرِّضا؛ والسَّخَطُ من صفات   القلب، وصفاتُ الأَفعال أَدْنى رُتبةً من صفات الذات، فبدأَ بالأَدْنى   مُتَرَقِّياً إلى الأَعلى، ثم لمَّا ازداد يقيناً وارْتَقى تَرَكَ الصفاتِ   وقَصَر نظره على الذات فقال أَعوذ بك منك، ثم لمَّا ازداد قرباً   اسْتَحيْا معه من الاسْتِعاذة على بساط القُرْب فالْتَجأَ إلى الثَّناءِ فقال   لا أُحْصي ثَناءً عليك، ثم علم أَن ذلك قُصورٌ فقال أَنت كما أَثْنَيْت   على نفسِك؛ قال: وأَما على الرواية الأُولى فإنما قدم الاستعاذة بالرِّضا   على السَّخَط لأََن المُعافاة من العُقوبة تحصل بحصول الرضا، وإنما   ذكرها لأَن دلالة الأُولى عليها دلالة تضمن، فأَراد أن يدل عليها دلالة   مطابقة فكنى عنها أَولاً ثم صرح بها ثانياً، ولأَن الراضِيَ قد يعاقِب   للمصلحة أَو لاستيفاء حقِّ الغير. وتثنية الرِّضا رِضَوانِ ورِضَيانِ،   الأُولى على الأَصل والأُخرى على المُعاقبة، وكأَن هذا إنما ثُنِّيَ على إرادة   الجنس.الجوهري: وسمع الكسائي رِضَوانِ وحِمَوانِ في تثنية الرِّضا   والحِمى، قال: والوجه حِمَيان ورِضَيان، فمن العرب من يقولهما بالياء على   الأَصل، والواو أَكثر، وقد رَضِيَ يَرْضى رِضاً ورُضاً ورِضْواناً ورُضْواناً،   الأَخيرة عن سيبويه ونَظَّرهَ بشُكْران ورُجْحانٍ، ومَرْضاةً، فهو راضٍ   من قوم رُضاةٍ، ورَضِيٌّ من قوم أَرْضياءَ ورُضاةٍ؛ الأَخيرة عن   اللحياني، قال ابن سيده: وهي نادرة، أَعني تكسير رَضِيٍّ على رُضاةٍ، قال: وعندي   أنه جمع راضٍ لا غير، ورَضٍ من قوم رَضِينَ؛ عن اللحياني، قال سيبويه:   وقالوا رَضْيُوا كما قالوا غَزْيا، أَسكن العينَ، ولو كسرها لحذفَ لأَنه لا   يَلْتَقي ساكنان حيث كانت لا تدخلها الضمة وقبلها كسرة، وراعَوْا كسرة   الضاد في الأَصل فلذلك أَقروها ياء، وهي مع ذلك كله نادرة. ورَضيتُ عنك   وعَلَيْكَ رِضىً، مقصورٌ: مصدرٌ مَحْضٌ، والاسمُ الرِّضاءُ، ممدودٌ عن   الأَخفش؛ قال القُحَيْفُ العُقَيْلي:   إذا رَضِيَتْ عَليَّ بَنو قُشَيْرٍ   لَعَمْرُ اللهِ أَعْجَبَني رِضاها   ولا تَنْبو سُيوفُ بَني قُشَيْرٍ،   ولا تَمْضي الأَسِنَّةُ في صَفاها   عدّاه بعَلى لأَنَّه إذا رَضِيَتْ عنه أَحَبَّتْه وأَقْبَلَت عليه،   فذلك اسْتَعْمل على بمعنى عَنْ. قال ابن جني: وكان أَبو عَلِيٍّ يستحسن قول   الكسائي في هذا، لأَنه لمَّا كان رَضيتُ ضِدَّ سَخِطْت عَدَّى رَضيتُ   بعَلى، حملاً للشيء على نقيضه كما يُحْمَلُ على نَظيره، قال: وقد سلك   سيبويه هذه الطريق في المصادر كثيراً فقال: قالوا كذا كما قالوا كذا،   وأَحدُهما ضدُّ الآخرَ. وقوله عز وجل: رَضِيَ اللهُ عنهم ورضوا عنه؛ تأْويله   أَنَّ الله تعالى رَضِيَ عَنْهُم أَفْعالَهم ورضوا عنه ما جازاهم به.   وأَرْضاهُ: أَعْطاهُ ما يَرْضى به. وتَرَضّاهُ طَلَب رِضاه؛ قال:   إذا العَجوزُ غَضِبَتْ فَطَلِّقِ،   ولا تَرَضّاها ولا تَمَلَّقِ   أَثبت الأَلف من تَرَضّاها في موضع الجزم تشبيهاً بالياء في قوله:   أَلَمْ يَأْتيكَ، والأَنْباءُ تَنْمي،   بما لاقَتْ لَبونُ بَني زِيادِ؟   قال ابن سيده: وإنما فَعَلَ ذلك لَئلاَّ يقول تَرَضَّها فيلْحَقَ   الجُزْءَ خَبْنٌ، على أَنَّ بعضهم قد رَواه على الوجه الأَعْرَف: ولا   تَرَضَّها ولا تَمَلَّقِ، على احتمال الخَبْن. والرَّضِيُّ: المَرْضِيُّ. ابن   الأَعرابي: الرَّضِيُّ المُطيعُ والرَّضِيُّ الضّامِنُ. ورَضيتُ الشيءَ   وارْتَضَيْتُه، فهو مَرْضيٌّ، وقد قالوا مَرْضُوٌّ، فجاؤوا به على الأَصْل.   ابن سيده: ورَضِيَهُ لذلك الأَمْر، فهو مَرْضُوٌّ ومَرْضِيٌّ. وارْتَضاه:   رآه لَهُ أَهْلاً. ورجلٌ رِضىً من قَوْمٍ رضىً: قُنْعانٌ مَرْضِيٌّ،   وصَفوا بالمَصْدر؛ قال زهير:   هُمُ بَيْنَنا فَهُمْ رِضىً وهُمُ عَدْلُ   وصَفَ بالمصدر الذي في مَعْنى مَفْعول كما وُصِفَ بالمَصْدر الذي في   مَعْنى فاعِلٍ في عَدْلٍ وخَصْمٍ. الصحاح: الرِّضْوانُ الرِّضا، وكذلك   الرُّضْوانُ، بالضم، والمَرْضاةُ مثلهُ. غَيره: المَرْضاةُ والرِّضْوان   مصدران، والقُرّاء كلهم قَرَؤُوا الرِّضْوانَ، بكسر الراء، إلاَّ ما رُوِي عن   عاصم أَنه قرأَ رُضْوان ويقال: هو مَرْضِيٌّ، ومنهم من يقول مَرْضُوٌّ   لأَن الرِّضا في الأَصل من بنات الواو، وقيل في عيشَةٍ راضِيَة أَي   مَرْضِيَّة أَي ذات رضىً كقولهم هَمٌّ ناصِبٌ. ويقال: رُضِيَتْ مَعيشَتهُ، على   ما لم يُسَمَّ فاعلهُ، ولا يقال رَضِيَتْ. ويقال: رَضيتُ به صاحِباً،   وربما قالوا رَضيتُ علَيْه في معنَى رَضِيتُ به وعنه. وأَرْضَيْتُه عَنِّي   ورَضَّيْته، بالتشديد أَيضاً، فَرَضي. وتَرَضَّيته أَي أَرْضَيْته بعد   جَهْدٍ. واستَرْضَيْتُه فأَرْضاني. وراضاني مُراضاةً ورِضاءً فَرَضَوْتُه   أَرْضوهُ، بالضم، إذا غَلَبْتَه فيه لأَنه من الواو، وفي المحكم: فرضَوْتُه   كنت أَشدَّ رِضاً منه، ولا يُمَدُّ الرضا إلا على ذلك. قال الجوهري:   وإنما قالوا رَضيتُ عنه رِضاً، وإن كان من الواو، كما قالوا شَبِعَ شِبَعاً،   وقالوا رَضِيَ لِمكان الكسر وحَقُّه رَضُوَ، قال أَبو منصور: إذا جعلت   الرِّضى بمعنى المُراضاةِ فهو ممدود، وإذا جعلته مصدَرَ رَضِي يَرْضَى   رِضىً فهو مقصور. قال سيبويه: وقالوا عيشَة راضِيةَ على النَّسب أَي ذات   رِضاً.   ورَضْوى: جَبَل بالمَدينة، والنِّسْبة إليه رَضَوي قال ابن سيده:   ورَضْوى اسم جبل بعينه، وبه سميت المرأَةُ، قال: ولا أَحمله على باب تَقْوَى   لأَنه ليس في الكلام ر ض ي فيكون هذا محمولاً عليه.   التهذيب: ورَضْوى اسم امرأَة؛ قال الأَخطل:   عفَا واسِطٌ مِنْ آلِ رَضْوى فَنَبْتَلُ،   فَمُجْتَمَعُ المَجْرَيْنِ، فالصَّبْرُ أَجْمَلُ   ومن أَسماء النساء رُضَيّا بوزن الثُّرَيّا، وتكبيرهما رَضْوى وثَرْوى.   ورَضْوى: فَرَس سعد بن شجاع، والله أَعلم.

مقاييس اللغة:

(رضي)  الراء والضاد والحرف المعتلّ أصلٌ واحد يدلُّ على خلاف السُّخْط. تقول رضِي يرضَى رِضىً. وهو راضٍ، ومفعوله مرضِيٌّ عنه. ويقال إِنّ أصله الواو؛ لأنّه يقال منه رِضوَان. قال أبو عبيد: راضانِي فلانٌ فرَضَوْتُه. ورَضْوَى: جبلٌ، وإذا نُسِب إليه رَضَوِيّ.

القاموس المحيط:

و رَضِيَ عنه، و عليه يَرْضَى رِضاً ورِضْواناً، ويُضَمَّانِ، ومَرْضاةً ضِدُّ سَخِطَ، فهو راضٍ من رُضاةٍ، ورَضيٌّ من أرْضِياءَ ورُضاةٍ، ورَضٍ من رَضِينَ. وأرْضاهُ أعْطاهُ ما يُرْضيهِ. واسْتَرْضاهُ وتَرَضَّاهُ طَلَبَ رِضاهُ، ورَضِيتُهُ، و به، فهو مَرْضُيٌّ ومَرْضِيٌّ، وارْتَضاهُ لِصُحْبَتِهِ وخِدْمَتِهِ. وتَراضَياهُ وَقَعَ به التَّراضِي. واسْتَرْضاهُ طَلَبَ إليه أن يُرْضِيَهُ.
وما فَعَلْتُه إلا عن رِضْوَته، بالكسرِ: رِضاهُ. والرِّضاءُ: المُراضاةُ، وبالقَصْرِ: المَرْضاةُ، ويُثَنَّى رِضَوانِ ورِضَيانِ. و " عِيشَةٌ راضِيَةٌ " : مَرْضِيَّةٌ. ورُضِيَتْ مَعِيْشَتُهُ، كعُنِيَتْ، لا رَضِيَتْ، بالفتح.
وراضانِي فَرَضَوْتُه أرْضُوهُ: غَلَبْتُه. ورجلٌ رِضاً: مَرْضِيٌّ. والرَّضِي: الضَّامِنُ، والمُحِبُّ، ووالدُ غَنِيَّةَ التابِعِيَّةِ، ولَقَبُ عَلِيِّ بنِ مُوسَى بنِ جَعْفَرٍ، ولَقَبُ جَعْفَرِ بنِ دَبُوقَا المُقْرِىءَ. ورُضاً، كسُدًى: ابنُ زاهِرٍ. وعبدُ رُضاً الخَوْلانِيُّ: له صُحْبَةٌ. ورُضاً: بَيْتُ صَنَمٍ لِرَبِيعَةَ. ورَضْوَى، كسَكْرَى: فَرَسٌ، وجَبَلٌ بالمَدِينَةِ. وذُو رِضْوانَ: جَبَلٌ، وخازِنُ الجَنَّةِ.
تاج العروس:

( رضى عنه وعليه ) إذا عدى بعلى فهو بمعنى عنه وبه وهو قليل وأنشد الاخفش للفحيف العقيلى إذا رضيت على بنو قشير * لعمر الله أعجبني رضاها كما في الصحاح وقال ابن سيده عداه بعلى لانها إذا رضيت عنه أحبته وأقبلت عليه فلذا استعمل على بمعنى عن قال ابن جنى وكان أبو على يستحسن قول الكسائي في هذا لانه قال لما كان رضيت ضد سخطت عداه بعلى حملا للشئ على نقيضه كما يحمل على نظيره وقد سلك سيبويه هذه الطريق في المصادر كثيرا فقال وقالوا كذا كما قالوا كذا وأحدهما ضد الاخر وقوله تعالى رضى الله عنهم ورضوا عنه تأويله انه تعالى رضى عنهم أفعالهم ورضوا عنه ما جازاهم به وقال الراغب رضا العبد عن الله أن لا يكره ما يجرى به قضاؤه

ورضا الله عن العبد هو أن يراه مؤتمرا لامره ومنتهيا عن نهيه وفى المصباح رضيت عليه لغة أهل الحجاز ( يرضى ) قال شيخنا هذا مما أدخل به في الاصطلاح فان رضى من أوزانه المشهورة وكان عليه أن يضبطه الضبط التام كان يقول مثلا هو بكسر الماضي وفتح المضارع أو يقول كفرح أو نحو ذلك واما كلامه فانه يقتضى من اصطلاحه ان الماضي مفتوح والمضارع مكسور على قاعدة ما في الخطبة اه وما ذكره شيخنا فهو سديد الا أنه لشهرته لم يراع اصطلاحه السابق لا من اللبس فتأمل ( رضا ) بالكسر مقصورا مصدر محض وأما بالمد فهو اسم عن الاخفش أو مصدر راضاه رضاء ( ورضوانا ) بالكسر أيضا ( ويضمان ) الضم في الاخير عن سيبويه ونظره بشكران ورجحان وفى المصباح ان الضم لغة قيس وتميم وفى التهذيب القراء كلهم قرؤا الرضوان بالكسر الا ما روى عن عاصم انه قرأ بالضم وقال الراغب ولما كان أعظم الرضا رضا الله تعالى خص بلفظ الرضوان في القرآن بما كان من الله تعالى ( ومرضاة ) أصله مرضوة كل ذلك ( ضد سخط ) قال الجوهرى وانما قالوا رضيت عنه رضا وان كان من الواو كما قالوا شبع شبعا وقالوا رضى لمكان الكسر وحقه رضواه وفى المحكم قال سيبويه وقالوا رضيوا أسكن العين ولو كسرها لحذف لانه لا يلتقى ساكنان حيث كانت لا تدخلها الضمة وقبلها كسر وراعوا كسرة الضاد في الاصل فلذلك أقروها ياء وهى مع ذلك كله نادرة ( فهو راض من ) قوم ( رضاة ) كقضاة ( ورضى ) كغنى ( من ) قوم ( أرضياء ورضاة ) هذه عن اللحيانى وهى نادرة أعنى تكسير رضى على رضاة قال ابن سيده وعندي انه جمع راض لا غير ( ورض من ) قوم ( رضين ) عن اللحيانى ( وأرضاه أعطاه ما يرضيه ) ومنه قوله تعالى يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم ( واسترضاه وترضاه طلب رضاه ) بحمد وقيل ترضاه أرضاه بعد جهد قال الشاعر إذ العجوز غضبت فطلق * ولا ترضاها ولا تملق أثبت الالف في ترضاها لئلا يلحق الجزء خبن ( ورضيته ) أي الشئ ( و ) رضيت ( به ) رضا اخترته ورضيه لهذا الامر رآه أهلا له ( فهو مرضى ) بضم الضاد وتشديد الياء هكذا في النسخ والصواب مرضو كما في الصحاح والمحكم والتهذيب والمصباح ( ومرضى ) كمرمى وهو أكثر من مرضو قال الجوهرى وقد قالوا مرضو فجاؤا به على الاصل ( وارتضاه لصحبته وخدمته ) اختاره ورآه أهلا ( وتراضياه وقع به النراضى ) وفى الاساس وتراضياه ووقع به التراضي بزيادة الواو وهو تفاعل من الرضا ومنه الحديث انما البيع عن تراض وقوله تعالى إذا تراضوا بينهم بالمعروف أي أظهر كل واحد منهم الرضا بصاحبه ورضيه ( واسترضاه طلب إليه أن يرضيه ) نقله الزمخشري ( وما فعلته الا عن رضوته بالكسر ) أي ( رضاه ) نقله الزمخشري ( والرضاء ) ككتاب ( المرضاة ) مصدر راضاه يراضيه ( وبالقصر ) مصدر محض بمعنى ( المرضاة ) وقد تقدم قال الجوهرى ( و ) سمع الكسائي ( رضوان ) وحموان في تثنية الرضا والحمى قال ( و ) الوجه ( رضيان ) وحميان ومن العرب من يقولهما بالياء على الاصل والواو أكثر وقال ابن سيده الاولى على الاصل والاخرى على المعاقبة وكأن هذا انما ثنى على ارادة الجنس ( و ) قالوا ( رضيت معيشته كعنيت ) أي بالبناء للمفعول و ( لا ) يقال ( رضيت بالفتح ) كما في الصحاح ( وراضانى ) فلان مراضاة ورضاء ( فرضوته أرضوه ) بالضم ( غلبته ) فيه لانه من الواو وقى المحكم كنت أشد رضاء منه ولا يمد الرضا الا على ذلك ( ورجل رضا ) بالكسر والقصر من قوم رضا قنعان ( مرضى ) وصفوا بالمصدر قال زهير * هم بيننا فهم رضا فهم عدل * وصف بالمصدر الذى بمعنى المفعول كما وصف بالمصدر الذى في معنى فاعل في عدل وخصم ( والرضى ) كغنى ( الضامن ) كذا في النسخ ومثله في التكملة ووجد في نسخ التهذيب الضامر ( و ) أيضا ( المحب ) كل ذلك عن ابن الاعرابي ( و ) رضى بلا لام ( والدغنية ) الجذمية ( التابعية ) عن عائشة رضى الله عنها وعنها حوشب بن عقيل ( و ) الرضى ( لقب ) الامام ابن الحسن ( على بن موسى بن جعفر ) بن حسن بن على بن أبى طالب ( و ) أيضا ( لقب جعفر ) بن على الربعي ( بن ديوقا ) الكاتب ( المقرئ ) تلا بالسبع على السخاوى ومات سنة 691 ( ورضا كسدى ابن زاهر ) المرادى ( وعبد رضا الخولانى له صحبة ) كنيته أبو مكنف له وفادة وشهد فتح مصر ( ورضا بيت صنم لربيعة ) وبه سموا عبد الرضا ( ورضوى كسكرى فرس ) سعد بن شجاع السدوسى كذا في المحكم ( و ) أيضا اسم ( جبل ) بعينه ( بالمدينة ) على سبع مراحل منها ومن ينبع على يوم قاله نصر والنسبة إليه رضوى ( وذو رضوان جبل ) وفى بعض النسخ ود ورضوان جبل ( وخازن الجنة ) أي ورضوى بلد * ومما يستدرك عليه المراضى جمع مرضاة أو جمع الرضا على غير قياس ورضاه ترضبة أرضاه والرضى كغنى المطيع عن ابن الاعرابي ورضوى اسم امرأة قال الاخطل عفا واسط من آل رضوى فنبتل * فجتمع الحرين فالصبر أجمل ومن أسمائهن رضيا زنة ثريا تصغير رضوى وثروى ورضا بالضم بطن من مراد وعبد الله بن كليب بن كيسان مولى رضا شيخ لابي
الطاهرين السرح مات سنة 193 وعبد رضا بن جذيمة في طيئ من ولده زيد الخيل الطائى وغيره وعبد رضا بن جبيل في بنى كنانة ورضا بن شعرة في بنى تميم وأبو الرضا بالكسر كنية جماعة منهم نفيس الخصى الطرسوسى حدث عن محمد بن مصعب القرقسائى والشريف الرضى هو محمد بن الحسن الموسوي الشاعر وأخوه الشريف المرتضى مشهوران والمرتضى أيضا لقب أمير المومنين على بن أبى طالب رضى الله عنه ورضى بن أبى عقيل حدث عن أبى جعفر الباقر ورضوى مولاة رسول الله صلى الله عليه وسلم

ذكرها المستغفرى ورضوى بنت كعب تابعية روى عنها قتادة والرضويون أولاد على الرضا من العلويين وأيضا أهل مشهد الرضا

##### Türkçe

رَضِيَ - يَرْضَى - رَاضِي - رَاضِيَة - رَضِيّ - مَرْضِيّ - مَرْضِيَّة - رِضْوَان - مَرْضَاة - ارْتَضَى – يَرْتَضِي - أَرْضَى – يُرْضِي - تَرَاضَى – يَتَراضَى - تَرَاضِي

الخميس, 10 شباط/فبراير 2011 13:19

**رَضِيَ – يَرْضَى** + varlık + bir varlığı veya bir şeyi yahut bir işi: onu sevinç ve haz ile kabul eder: varlığı veya şeyi veya işi, onun murad edilen yahut istenen şey olduğu (şeklinde) kabul eder; bu da sevinç ve haz ile, baskı veya zorlama yahut kerih görme olmaksızın.

﴿فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء﴾

**رَضِيَ – يَرْضَى** + varlık + **عن** bir varlık veya bir şey veya bir iş: onlardan olanı ve onlardan sadır olanı sevinç ve haz ile kabul eder: onların iradelerini, fiillerini ve etkilerini sevinç ve haz ile kabul eder.

﴿لقد رضي الله عن المؤمنين إذ يبايعونك﴾

**رَضِيَ – يَرْضَى** + varlık + **لـِ** bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi yahut bir işi: kendileri için olan ve kendilerini ilgilendiren şeyleri veya işleri sevinç ve haz ile kabul eder: onlarla ilgili bir işi veya bir şeyi kabul eder.

﴿ورضي له قولا﴾

﴿ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم﴾

**رَضِيَ – يَرْضَى** + varlık + **بـِ** bir varlık veya bir şey veya bir iş: takdir: **رَضِيَ – يَرْضَى** + varlık + bir hâli veya bir durumu + **بـِ** bir varlık veya bir şey veya bir iş: hâli veya durumu, şeyin veya işin kullanılmasıyla kabul eder.

﴿إن الذين لا يرجون لقاءنا ورضوا بالحياة الدنيا واطمأنوا بها﴾

**رَاضِي**: “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan ism-i fâil; sıfat-ı müşebbehe.

**رَاضِيَة**: “**رَاضِي**”nin müennesi.

**رَضِيّ**: “**فـَعيل**” vezninde; “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan mübalağa ism-i fâil; sıfat-ı müşebbehe: çok rızâlı: tabiatında başkalarından razı olan kimse.

**مَرْضِيّ**: “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan ism-i mef‘ûl; sıfat-ı müşebbehe; aslı “**مـَرْضوي**”: kendisinden razı olunan yahut onunla razı olunan: bir başkasında rızâyı gerçekleştiren kimse: başkasını “**يُرضي**” etmeye çalışan kimse.

**مَرْضِيَّة**: “**مَرْضِيّ**”nin müennesi.

**رِضْوَان**: “**فـِعلان**” vezninde; “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan mübalağa ism-i fiil: büyük rızâ.

**مَرْضَاة**: “**مـَفـْعـِلـَة**” vezninde (aslı **مـَرضِيـَة**): “**رَضِيَ – يَرْضى**”dan mef‘ûl mânasında ism-i fiil: başkasını razı ettiği şey.

**ارْتَضَى – يَرْتَضِي**: “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan **افتعل** vezninde: bir varlıktan veya bir işten, öznel bir şekilde razı olur: dış etki olmaksızın, kendi nefsinden, varlığın veya şeyin veya işin murad edilen yahut istenen şey olduğunu, sevinç ve haz ile ve baskı veya zorlama yahut kerih görme olmaksızın kabul etti.

**أَرْضَى – يُرْضِي**: “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan “**أفعل**” vezninde: onu “**يَرْضَى**” kıldı: arkasından, başka bir varlığın ondan yahut fiilinden yahut onunla ilgili olarak haz, sevinç ve kabul duymasını hedeflediği bir iş yaptı.

**تَرَاضَى – يَتَرَاضَى**: “**رَضِيَ – يَرْضَى**”dan “**تفاعل**” vezninde: “**رَضِيَ – يَرْضَى**” fiilini öznel bir şekilde bir başkasıyla karşılıklı yapar: iki farklı varlık, her birinin diğerini kendisinden yahut fiilinden yahut onunla ilgili olarak razı kılmaya çalışır: böylece ikisinin iradeleri uyumlu olur; her biri bundan haz, kabul ve sevinç duyar.

**تَرَاضِي**: **تَراضَى – يَتَراضَى**’nın ism-i fiili.

Lafız, “işin, fiil onu sevindirse de kerih görse de, muhalefet etmeksizin kendi seyrinde gitmesine bırakmakla rızâ ve kabul” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:

**رَضِيَ – يَرْضى**، **نَعَمَ – يَنْعُمُ**، **قَبِلَ – يَقْبَلُ**، **قَنِعَ – يَقْنَعُ**، **أَذِنَ – يَأْذَنُ** (lâzım)، **قَنيَ – يَقْنى**

**رَضيَ – يَرْضى – تَرْضى**

Evvelâ - Allah razı olur

1) ondan - onlardan razı olur

﴿لقد رضي الله عن المؤمنين إذ يبايعونك تحت الشجرة فعلم ما في قلوبهم فأنزل السكينة عليهم وأثابهم فتحا قريبا(18)﴾ الفتح

﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة

﴿والسابقون الأولون من المهاجرين والأنصار والذين اتبعوهم بإحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه وأعد لهم جنات تجري تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(100)﴾ التوبة

﴿لا تجد قوما يؤمنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو عشيرتهم أولئك كتب في قلوبهم الإيمان وأيدهم بروح منه ويدخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها رضي الله عنهم ورضوا عنه أولئك حزب الله ألا إن حزب الله هم المفلحون(22)﴾ المجادلة

﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك هم خير البرية(7) جزاؤهم عند ربهم جنات عدن تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك لمن خشي ربه(8)﴾ البينة

Fâsık kavimden razı olmaz

﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة

﴿يحلفون بالله لكم ليرضوكم والله ورسوله أحق أن يرضوه إن كانوا مؤمنين(62)﴾ التوبة

2) onun için - onlar için razı olur

Sözden razı olduğu ve razı olmadığı şey

﴿يستخفون من الناس ولا يستخفون من الله وهو معهم إذ يبيتون ما لا يرضى من القول وكان الله بما يعملون محيطا(108)﴾ النساء

﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه

Şefaatten
﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه

﴿وكم من ملك في السماوات لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله لمن يشاء ويرضى(26)﴾ النجم

﴿يعلم ما بين أيديهم وما خلفهم ولا يشفعون إلا لمن ارتضى وهم من خشيته مشفقون (28)﴾ الأنبياء

Amelden razı olduğu ve razı olmadığı şey
﴿فتبسم ضاحكا من قولها وقال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأدخلني برحمتك في عبادك الصالحين(19)﴾ النمل

﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقاف

Dinden razı olduğu ve razı olmadığı şey

﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة

﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور

Küfür ve şükürden razı olduğu ve razı olmadığı şey

﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر

3) Allah razı olsun diye

﴿“Onlar benim izim üzerinedir; ve sana, Rabbim, hoşnut olasın diye acele ettim.”(84)﴾ طه

İkincisi - peygamber hoşnut olur

**يرضى** + bir iş

﴿“Biz senin yüzünün göğe dönüp durduğunu görüyoruz; elbette seni, hoşnut olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Öyleyse yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir; siz nerede olursanız olun, yüzlerinizi onun tarafına çevirin. Kendilerine kitap verilenler, onun Rablerinden gelen hak olduğunu elbette bilirler. Allah, yaptıklarından gafil değildir.”(144)﴾ البقرة

﴿“Dediklerine sabret; güneşin doğuşundan önce ve batışından önce Rabbini hamdiyle tesbih et; gecenin saatlerinden de tesbih et; ve gündüzün uçlarında da; umulur ki hoşnut olursun.”(130)﴾ طه

﴿“Ve elbette Rabbin sana verecek de hoşnut olacaksın.”(5)﴾ الضحى

﴿“Ve elbette hoşnut olacaktır.”(21)﴾ الليل

**يرضى** + hakkında

﴿“Sizi hoşnut etsinler diye size Allah’a yemin ederler; Allah ve Resulü, eğer mümin iseler, kendisini hoşnut etmelerine daha layıktır.”(62)﴾ التوبة

﴿“Size yemin ederler ki kendilerinden hoşnut olasınız; eğer kendilerinden hoşnut olursanız, şüphesiz Allah fasık kavimden hoşnut olmaz.”(96)﴾ التوبة

Üçüncüsü - müminler hoşnut olurlar

**يرضى** + bir iş

﴿“Elbette onları, hoşnut olacakları bir girişe sokacaktır; ve şüphesiz Allah elbette bilendir, halimdir.”(59)﴾ الحج

﴿“Ve elbette hoşnut olacaktır.”(21)﴾ الليل

**يرضى** + herhangi bir şey olarak

Şahitlerden hoşnut olurlar

﴿“Ey iman edenler! Belirli bir vadeye kadar bir borçla borçlandığınızda onu yazın; aranızda bir kâtip adaletle yazsın; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan hiçbir kâtip kaçınmasın; yazsın. Üzerinde hak olan kimse imla ettirsin; Rabbinden Allah’tan sakınsın ve ondan hiçbir şeyi eksiltmesin. Eğer üzerinde hak olan kimse sefih yahut zayıf ise yahut kendisi imla ettiremiyorsa, velisi adaletle imla ettirsin. Erkeklerinizden iki şahit tutun; eğer iki erkek olmazsa, şahitlerden hoşnut olduğunuz kimselerden bir erkek ve iki kadın; biri şaşırırsa öteki ona hatırlatsın diye. Şahitler çağrıldıklarında kaçınmasınlar. Küçük olsun büyük olsun, vadesine kadar onu yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında daha adildir, şahitlik için daha sağlamdır ve şüphe etmemenize daha yakındır; ancak aranızda peşin bir ticaret olur da onu aranızda döndürürseniz, onu yazmamanızda üzerinize bir günah yoktur. Alışveriş yaptığınızda şahit tutun. Ne kâtip ne şahit zarara uğratılmasın; eğer yaparsanız, şüphesiz bu sizin için fısktır. Allah’tan sakının; Allah size öğretir; Allah her şeyi bilendir.”(282)﴾ البقرة

**يرضى** + hakkında

Allah hakkında

﴿“Allah dedi: Bu, doğrulara doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlar için, altlarından ırmaklar akan cennetler vardır; orada ebedî kalıcılar. Allah onlardan razı oldu, onlar da ondan razı oldular. İşte bu, büyük kurtuluştur.”(119)﴾ المائدة

﴿“Muhacirlerden ve ensardan öne geçen ilkler ve onlara ihsanla uyanlar: Allah onlardan razı oldu, onlar da ondan razı oldular; ve onlar için, altlarından ırmaklar akan cennetler hazırladı; orada ebedî kalıcılar. İşte bu, büyük kurtuluştur.”(100)﴾ التوبة

Allah hakkında

﴿“Allah’a ve ahiret gününe iman eden bir kavmi, Allah’a ve Resulüne karşı gelenlerle sevgi besler bulamazsın; babaları yahut oğulları yahut kardeşleri yahut aşiretleri olsalar bile. İşte onlar: Allah, kalplerine imanı yazdı ve onları kendinden bir ruh ile destekledi; ve onları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokar; orada ebedî kalıcılar. Allah onlardan razı oldu, onlar da ondan razı oldular. İşte onlar Allah’ın hizbidir. Dikkat edin: Allah’ın hizbi, onlar felaha erenlerdir.”(22)﴾ المجادلة

﴿“Şüphesiz iman edenler ve salih ameller işleyenler: işte onlar, yaratılmışların en hayırlısıdır.(7) Onların mükâfatı Rableri katında, altlarından ırmaklar akan Adn cennetleridir; orada ebedî kalıcılar. Allah onlardan razı oldu, onlar da ondan razı oldular. Bu, Rabbinden korkan kimse içindir.”(8)﴾ البينة

**يرضى** + ile

Eşlerinden

﴿“Onlardan dilediğini geri bırakırsın ve dilediğini kendine barındırırsın; ayırdıklarından dilediğini istersen, sana bir günah yoktur. Bu, gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve hepsinin kendilerine verdiğinle hoşnut olmaları için daha yakındır. Allah kalplerinizde olanı bilir; Allah bilendir, halimdir.”(51)﴾ الأحزاب

﴿“Ey peygamber! Eşlerinin hoşnutluğunu arayarak Allah’ın sana helal kıldığını niçin haram kılıyorsun? Allah bağışlayandır, rahimdir.”(1)﴾ التحريم

Dördüncüsü - münafıklar hoşnut olurlar

**رضي** + bir iş veya bir şey

Verildikleri zaman

﴿“Onlardan kimi sadakalar hakkında seni ayıplar; ondan kendilerine verilirse hoşnut olurlar; ondan kendilerine verilmezse, işte onlar öfkelenirler.”(58)﴾ التوبة

﴿“Keşke Allah ve Resulünün kendilerine verdiğine hoşnut olsalardı ve ‘Bize Allah yeter; Allah bize fazlından verecek, Resulü de; şüphesiz biz Allah’a rağbet edenleriz’ deselerdi.”(59)﴾ التوبة

**رضي** + ile + **أن** + bir iş veya bir şey olması

Geri kaldıkları zaman

﴿“Geri kalanlarla beraber olmaya razı oldular; kalpleri mühürlendi; artık onlar anlamazlar.”(87)﴾ التوبة

﴿“Yol ancak, zengin oldukları halde senden izin isteyenler üzerinedir; geri kalanlarla beraber olmaya razı oldular; Allah kalplerini mühürledi; artık onlar bilmezler.”(93)﴾ التوبة

**رضي** + ile + bir iş veya bir şey

﴿“Eğer Allah seni onlardan bir topluluğa geri döndürür de çıkmak için senden izin isterlerse, de ki: Benimle asla çıkmayacaksınız ve benimle hiçbir düşmanla savaşmayacaksınız. Şüphesiz siz ilk defa oturmaya razı oldunuz; öyleyse geri kalanlarla beraber oturun.”(83)﴾ التوبة

Dünya hayatıyla

﴿“Ey iman edenler! Size ‘Allah yolunda sefere çıkın’ denildiğinde ne oluyor size ki yere ağırlaşıp kaldınız? Ahirete karşı dünya hayatına mı razı oldunuz? Dünya hayatının metaı, ahirette ancak azdır.”(38)﴾ التوبة

﴿“De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz ticaret ve hoşnut olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resulünden ve onun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin. Allah fasık kavmi hidayete erdirmez.”(24)﴾ التوبة

﴿“Şüphesiz bize kavuşmayı ummayanlar, dünya hayatına razı oldular ve onunla sükûna erdiler; ve onlar ayetlerimizden gafildirler.”(7)﴾ يونس

﴿“Ey iman edenler! Size ‘Allah yolunda sefere çıkın’ denildiğinde ne oluyor size ki yere ağırlaşıp kaldınız? Ahirete karşı dünya hayatına mı razı oldunuz? Dünya hayatının metaı, ahirette ancak azdır.”(38)﴾ التوبة

Beşincisi - yahudiler ve hristiyanlar hoşnut olurlar

**يرضون** + hakkında

Milletlerine uyuncaya kadar

﴿“Yahudiler de hristiyanlar da, sen onların milletine uyuncaya kadar senden asla hoşnut olmayacaklardır. De ki: Şüphesiz Allah’ın hidayeti, hidayetin ta kendisidir. Sana ilim geldikten sonra onların hevalarına uyarsan, Allah’tan sana ne bir veli vardır ne de bir yardımcı.”(120)﴾ البقرة

**يرضون** + bir iş

Sözün süsü

﴿“İşte böyle, her peygambere insan ve cin şeytanlarından düşmanlar kıldık; aldatma olarak sözün süsünü birbirlerine vahyederler. Rabbin dileseydi bunu yapmazlardı; öyleyse onları ve uydurduklarını bırak.”(112) “Ve ahirete iman etmeyenlerin gönülleri ona meyletsin, onu hoşnut bulsunlar ve işlediklerini işlesinler diye.”(113)﴾ الأنعام

**رضيا**

﴿“Bana mirasçı olsun ve Yakub ailesinden de miras alsın; ve onu, Rabbim, hoşnut olunan kıl.”(6)﴾ مريم

**راضية**

﴿“Artık o, hoşnut olunan bir yaşayış içindedir.”(21)﴾ الحاقة

﴿“Artık o, hoşnut olunan bir yaşayış içindedir.”(7)﴾ القارعة

﴿“Çabasından hoşnut.”(9)﴾ الغاشية

﴿“Rabbine dön; hoşnut olarak, hoşnut olunmuş olarak.”(28)﴾ الفجر

**رضوان**

Onlar için Allah’tan bir **رضوان**

﴿“De ki: Size bundan daha hayırlısını haber vereyim mi? Takva sahipleri için Rableri katında, altlarından ırmaklar akan cennetler vardır; orada ebedî kalıcılar; ve tertemiz eşler; ve Allah’tan bir **رضوان**. Allah kulları görendir.”(15)﴾ آل عمران

﴿“İman edenler, hicret edenler ve mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenler: Allah katında derecece daha büyüktür; işte onlar kazananlardır.(20) Rableri onları kendinden bir rahmetle, bir **رضوان** ile ve içinde kalıcı nimet bulunan cennetlerle müjdeler.”(21)﴾ التوبة

﴿“Allah mümin erkeklere ve mümin kadınlara, altlarından ırmaklar akan cennetler vaat etti; orada ebedî kalıcılar; Adn cennetlerinde hoş meskenler; ve Allah’tan bir **رضوان** daha büyüktür. İşte bu, büyük kurtuluştur.”(72)﴾ التوبة

﴿“Bilin ki dünya hayatı ancak oyun, eğlence, süs, aranızda övünme ve mallarda ve evlatlarda çoğalma yarışıdır; bir yağmur gibidir: bitkisi kâfirleri hayran bırakır; sonra kurur da onu sararmış görürsün; sonra kırıntı olur. Ahirette ise şiddetli azap, Allah’tan bir mağfiret ve bir **رضوان** vardır. Dünya hayatı, aldanış metaından başka bir şey değildir.”(20)﴾ الحديد

**يبتغون رضوان الله**

﴿Ey iman edenler! Allah’ın şeâirini, haram ayı, hedyi, gerdanlıkları ve haram evin (Kâbe’nin) yönelenlerini helâl saymayın; Rablerinden bir fazl ve **رضوانا** arıyorlar. İhramdan çıktığınızda avlanın. Bir kavme olan kin, sizi—sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için—haddi aşmaya sevk etmesin. İyilik ve takvâ üzerinde yardımlaşın; günah ve düşmanlık üzerinde yardımlaşmayın. Allah’tan sakının; şüphesiz Allah, azabı şiddetli olandır(2)﴾ el-Mâide

﴿Muhammed Allah’ın elçisidir; onunla beraber olanlar kâfirlere karşı şiddetli, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rükû edenler, secde edenler olarak görürsün; Allah’tan bir fazl ve **رضوانا** ararlar. Alâmetleri, yüzlerinde secdenin eserindendir. Bu, onların Tevrat’taki misalleridir; İncil’deki misalleri de: filizini çıkarmış bir ekin gibidir; onu kuvvetlendirmiş, kalınlaşmış, sapları üzerinde doğrulmuştur; ekincileri hayran bırakır; onlarla kâfirleri öfkelendirmek için. Allah, onlardan iman edenlere ve sâlih ameller işleyenlere bir mağfiret ve büyük bir ecir vaad etti(29)﴾ el-Feth

﴿Yurtlarından ve mallarından çıkarılmış olan muhacir fakirler içindir; Allah’tan bir fazl ve **رضوانا** ararlar; Allah’a ve elçisine yardım ederler; işte onlar, doğru olanların ta kendileridir(8)﴾ el-Haşr

﴿Sonra onların izleri üzerine elçilerimizle peş peşe gönderdik; Meryem oğlu Îsâ ile de peş peşe gönderdik; ona İncil’i verdik; ona uyanların kalplerinde bir şefkat ve bir rahmet kıldık. Ruhbâniyyeti ise onu uydurdular; onu üzerlerine yazmadık; ancak Allah’ın **رِضْوَانِ**’ını aramak için (yaptılar); fakat ona hakkıyla riayet etmediler. Biz de onlardan iman edenlere ecirlerini verdik; onların çoğu fâsıktır(27)﴾ el-Hadîd

**اتبع رضوان الله**

﴿Öyleyse Allah’ın **رِضْوَانَ**’ına uyan kimse, Allah’tan bir gazaba uğrayıp varacağı yer cehennem olan kimse gibi midir? Ne kötü dönüş yeridir(162)﴾ Âl-i İmrân

﴿Bu, onların Allah’ı öfkelendiren şeye uymaları ve O’nun **رضوانه**’ını kerih görmeleri sebebiyledir; böylece amellerini boşa çıkardı(28)﴾ Muhammed

﴿Allah, onunla **رضوانه**’ına uyan kimseleri selâmet yollarına hidayet eder; onları izniyle karanlıklardan nura çıkarır; onları dosdoğru bir yola hidayet eder(16)﴾ el-Mâide

﴿Böylece Allah’tan bir nimet ve bir fazl ile geri döndüler; onlara bir kötülük dokunmadı; Allah’ın **رضوان**’ına uydular; Allah büyük fazl sahibidir(174)﴾ Âl-i İmrân

﴿Öyleyse binasını Allah’tan bir takvâ ve **رضوان** üzerine kuran mı hayırlıdır, yoksa binasını yıkılmak üzere olan bir uçurum kenarı üzerine kurup da onunla birlikte cehennem ateşine yuvarlanan mı? Allah, zâlim kavmi hidayet etmez(109)﴾ et-Tevbe

**أرضى - يُرْضي**

﴿Nasıl olur! Eğer size üstün gelirlerse, sizin hakkınızda ne bir yakınlık ne de bir ahdi gözetirler; ağızlarıyla sizi **يرضونكم**; kalpleri ise karşı çıkar; onların çoğu fâsıktır(8)﴾ et-Tevbe

﴿Sizi **ليرضوكم** diye Allah’a yemin ederler; Allah ve elçisi, eğer mümin iseler, O’nu **أن يرضوه** daha hak sahibidir(62)﴾ et-Tevbe

﴿Sizi **ليرضوكم** diye Allah’a yemin ederler; Allah ve elçisi, eğer mümin iseler, O’nu **أن يرضوه** daha hak sahibidir(62)﴾ et-Tevbe

﴿Onlardan **لترضوا** diye size yemin ederler; siz onlardan **ترضوا** etseniz de, şüphesiz Allah fâsık kavimden **لا يرضى** etmez(96)﴾ et-Tevbe

**مرضاة**

**مرضاة الله**

﴿İnsanlardan kimi de Allah’ın **مرضاة**’ını aramak için nefsini satar; Allah kullara çok şefkatlidir(207)﴾ el-Bakara

﴿Mallarını Allah’ın **مرضاة**’ını aramak ve nefislerinden bir sağlamlaştırma için infak edenlerin misali, bir tepe üzerindeki bir bahçe misali gibidir; ona bir sağanak isabet eder de yemişini iki kat verir; eğer ona bir sağanak isabet etmezse, bir çisinti (yeter). Allah, yaptıklarınızı görendir(265)﴾ el-Bakara

﴿Onların gizli konuşmalarının çoğunda hayır yoktur; ancak sadaka ile yahut ma‘rûf ile yahut insanlar arasında ıslah ile emreden kimse müstesna. Kim bunu Allah’ın **مرضاة**’ını arayarak yaparsa, ona büyük bir ecir vereceğiz(114)﴾ en-Nisâ

﴿Ey iman edenler! Benim düşmanımı ve sizin düşmanınızı dostlar edinmeyin; onlara sevgiyle iltifat ediyorsunuz; hâlbuki size gelen haktan küfrettiler; elçiyi ve sizi—Allah’a, Rabbinize iman etmenizden dolayı—çıkarıyorlar. Eğer benim yolumda cihad ve benim **مرضاة**’ımı aramak için çıktıysanız (böyle yapmayın); onlara sevgiyle gizlice haber ulaştırıyorsunuz; ben gizlediğinizi de açıkladığınızı da bilirim. Sizden kim bunu yaparsa, yolun ortasından sapmıştır(1)﴾ el-Mümtehine

**مرضاة الأزواج**

﴿Ey peygamber! Eşlerinin **مرضاة**’ını arayarak Allah’ın sana helâl kıldığını niçin haram kılıyorsun? Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir(1)﴾ et-Tahrîm

﴿Onlardan dilediğini geri bırakırsın, dilediğini yanına alırsın; ayırdıklarından dilediğini ararsan, sana bir günah yoktur. Bu, gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve hepsinin kendilerine verdiğinle **ويرضون** olmaları için daha yakındır. Allah kalplerinizdekini bilir; Allah bilendir, halîmdir(51)﴾ el-Ahzâb

**مرضيا - مرضية**

﴿Ailesine namazı ve zekâtı emrederdi; Rabbinin katında **مرضيا** idi(55)﴾ Meryem

﴿Rabbine dön; **راضية مرضية** olarak(28)﴾ el-Fecr

**تراضى - تراضوا**

﴿Kadınları boşadığınızda ve iddetlerinin sonuna vardıklarında, aralarında ma‘rûf ile **تراضوا** ettikleri takdirde, eski kocalarıyla nikâhlanmalarını engellemeyin. Bu, sizden Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimseye öğütlenir. Bu, sizin için daha temiz ve daha arıdır. Allah bilir, siz bilmezsiniz(232)﴾ el-Bakara

﴿Kadınlardan evli olanlar da—sağ ellerinizin sahip oldukları müstesna—size haram kılındı; Allah’ın üzerinize yazısıdır. Bunun ötesi size helâl kılındı: mallarınızla iffetli olarak, zinakârlar olmayarak aramanız için. Onlardan hangisiyle faydalandıysanız, onlara ecirlerini bir farîza olarak verin. Farîzadan sonra **تراضيتم** ettiğiniz şeyde size bir günah yoktur. Şüphesiz Allah bilendir, hikmet sahibidir(24)﴾ en-Nisâ

**تراض**

﴿Anneler, emzirmeyi tamamlamak isteyen kimse için çocuklarını iki tam yıl emzirirler. Çocuğun babasına, onların rızıkları ve giyimleri ma‘rûf ile aittir. Hiçbir nefis, gücünün yettiğinden başkasıyla yükümlü kılınmaz. Ne anne çocuğu sebebiyle zarara uğratılır, ne de baba çocuğu sebebiyle. Vârise de bunun benzeri vardır. Eğer ikisi **تراض**’dan ve danışmadan dolayı sütten kesmek isterlerse, ikisine bir günah yoktur. Eğer çocuklarınızı sütanneye vermek isterseniz, verdiğinizi ma‘rûf ile teslim ettiğinizde size bir günah yoktur. Allah’tan sakının ve bilin ki Allah yaptıklarınızı görendir(233)﴾ el-Bakara

﴿Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda bâtıl ile yemeyin; ancak sizden **تراض** ile bir ticaret olursa (müstesna). Kendinizi öldürmeyin; şüphesiz Allah size karşı merhametlidir(29)﴾ en-Nisâ

**ارتضى**

**الله ارتضى**

﴿Önlerindekini ve arkalarındakini bilir; **ارتضى** ettiği kimse için olmadıkça şefaat etmezler; onlar O’nun korkusundan ürpericidirler(28)﴾ el-Enbiyâ

﴿Göklerde nice melek vardır ki, onların şefaatleri hiçbir şey fayda vermez; ancak Allah’ın dilediği ve **يرضى** ettiği kimse için izin vermesinden sonra (fayda verir)(26)﴾ en-Necm

﴿Allah, sizden iman edenlere ve sâlih ameller işleyenlere vaad etti: kendilerinden öncekileri halife kıldığı gibi onları da yeryüzünde mutlaka halife kılacak; onlar için **ارتضى** ettiği dinlerini mutlaka yerleştirecek; korkularından sonra onları mutlaka emne çevirecek; bana ibadet ederler, bana hiçbir şeyi ortak koşmazlar. Bundan sonra kim küfrederse, işte onlar fâsıkların ta kendileridir(55)﴾ en-Nûr

﴿Size ölü hayvan, kan, domuz eti ve Allah’tan başkası adına kesilen haram kılındı; boğulmuş, vurulmuş, düşmüş, boynuzlanmış ve yırtıcı hayvanın yediği—kesebildikleriniz müstesna—; dikili taşlar üzerine kesilen ve fal oklarıyla kısmet aramanız da. Bu, fısktır. Bugün kâfirler dininizden ümit kesmişlerdir; onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı **رضيت**. Kim açlık sıkıntısında, günaha meyletmeksizin mecbur kalırsa, şüphesiz Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir(3)﴾ el-Mâide

﴿Ancak elçilerden **ارتضى** ettiği kimse müstesna; çünkü onun önünden ve arkasından gözetleyiciler sevk eder(27)﴾ el-Cinn

﴿O gün şefaat fayda vermez; ancak Rahmân’ın izin verdiği ve sözünden **رضي** ettiği kimse müstesna(109)﴾ Tâhâ

Muhtârü’s-Sıhâh

● [رضا] ر ض ا: **الرُّضْوَانُ** râ’nın kesri ve zammıyla: **الرِّضا**; **المَرْضَاةُ** onun gibidir. Ve **رضِيت** şeyi ve **ارْتَضَيْتُهُ**: o hâlde o **مَرْضِيٌّ**dür ve asl üzere ayrıca **مَرْضُوٌّ**dur. Ve kesirle **رَضِيَ عنه**: kısaltılmış **رِضَاً** (sırf mastar); isim ise **الرِّضَاءُ**dur, uzatılmış; **الأخفش**’ten. Ve **عيشة رَاضِيَةٌ**: yani **مَرْضِيَّةٌ**; çünkü “meçhul fail üzere” **رَضِيْتُ معيشته** denir, **رَضِيَتْ** denmez. Ve “arkadaş olarak” **رَضِيَ به** denir; bazen de **رضي عليه** dediler, **رضي به وعنه** mânâsında. Ve **أَرْضَيْتُهُ عني** ve ayrıca **رَضَّيْتُهُ**: **تَرْضِيَةً**; derken o **فَرَضِيَ**. Ve **تَرَضَّاهُ**: onu, güçlükten sonra **أَرْضَاهُ**. Ve **اسْتَرْضَيْتُهُ**: derken beni **فَأَرْضَانِي**. Ve **رَضْوَى**: Medine’de bir dağ.

**الراغب**

**رضي**
- Denir: **رضي يرضى رضا**; o hâlde o **مرضي** ve **مرضو**dur. Ve kulun Allah’tan **رضا**sı: O’nun kazasının yürüttüğü şeye kerih olmamasıdır. Ve Allah’ın kuldan **رضا**sı: onu, emrine uyan ve nehyinden son bulan olarak görmesidir. Allah Teâlâ dedi: **﴿رضي الله عنهم ورضوا عنه﴾** [المائدة/119], ve Teâlâ dedi: **﴿لقد رضي الله عن المؤمنين﴾** [الفتح/18], ve Teâlâ dedi: **﴿ورضيت لكم الإسلام دينا﴾** [المائدة/3], ve Teâlâ dedi: **﴿أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة﴾** [التوبة/38], ve Teâlâ dedi: **﴿يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم﴾** [التوبة/8], ve عز وجل dedi: **﴿ولا يحزن ويرضين بما آتيتهن كلهن﴾** [الأحزاب/51]. Ve **الرضوان**: çok **الرضا**dır. Ve en büyük **الرضا**, Allah Teâlâ’nın **رضا**sı olduğundan, Kur’ân’da **الرضوان** lafzı, Allah Teâlâ’dan olan şeye tahsis edildi: عز وجل dedi: **﴿ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله﴾** [الحديد/27], ve Teâlâ dedi: **﴿يبتغون فضلا من الله ورضوانا﴾** [الفتح/29], ve dedi: **﴿يبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان﴾** [التوبة/21]. Ve O’nun Teâlâ sözü: **﴿إذا تراضوا بينهم بالمعروف﴾** [البقرة/232], yani: onların her biri, arkadaşından **الرضا**yı izhar etti ve onu **رضيه**.

**ملخص اللسان**

1. **الرِّضا** (kısaltılmış): **السَّخَطِ**ın zıddı.

2. Ve çünkü **الراضِيَ**, maslahat için yahut başkasının hakkını istifâ için cezalandırabilir. Ve **الرِّضا**nın tesniyesi: **رِضَوانِ** ve **رِضَيانِ**.

3. Ve **رَضِيَ يَرْضى**: **رِضاً** ve **رُضاً** ve **رِضْواناً** ve **رُضْواناً**; sonuncusu **سيبويه**’den; onu **شُكْران** ve **رُجْحانٍ** ile kıyasladı. Ve **مَرْضاةً**. O hâlde o **راضٍ**dır; **رُضاةٍ** kavminden. Ve **رَضِيٌّ**; **أَرْضياءَ** ve **رُضاةٍ** kavminden.

4. Ve **رَضيتُ عنك وعَلَيْكَ رِضىً**.

5. **رَضِيَ اللهُ عنهم ورضوا عنه**; onun te’vili: Allah Teâlâ onların fiillerinden **رَضِيَ عَنْهُم** ve onlar da kendilerini mükâfatlandırdığı şeyden O’ndan razı oldular. Ve **أَرْضاهُ**: ona, onunla razı olacağı şeyi verdi. Ve **تَرَضّاهُ**: onun rızasını talep etti.

6. **المَرْضاةُ** ve **الرِّضْوان** iki mastardır.

7. “Arkadaş olarak” **رَضيتُ به**; bazen de **رَضيتُ علَيْه** dediler, **رَضِيتُ به وعنه** mânâsında. Ve **أَرْضَيْتُه عَنِّي** ve **رَضَّيْته** (şeddeli) de: derken o **فَرَضي**. Ve **تَرَضَّيته**: yani onu, güçlükten sonra **أَرْضَيْته**. Ve **استَرْضَيْتُه**: derken beni **فَأَرْضاني**. Ve **راضاني**: **مُراضاةً** ve **رِضاءً**; derken onu **فَرَضَوْتُه أَرْضوهُ** (zamm ile).

**لسان العرب**

● - **رضي**: **الرِّضا** (kısaltılmış): **السَّخَطِ**ın zıddı. Ve dua hadîsinde: “Allah’ım, Senin **رضاك**ınla Senin **سخطك**ından, Senin **معافاتك**ınla Senin **عقوبتك**ndan sana sığınırım; senden sana sığınırım; sana senâ’yı sayıp dökemem; Sen, nefsini senâ ettiğin gibisin.” Ve bir rivayette: **المُعافاة** ile başladı, sonra **الرّضا** ile; **ابن الأَثير** dedi: ancak cezadan **المُعافاة** ile başladı; çünkü o, öldürme ve diriltme ve **الرِّضا** gibi fiillerin sıfatlarındandır; **السَّخَطُ** ise kalbin sıfatlarındandır. Ve fiillerin sıfatları, zâtın sıfatlarından derecece daha aşağıdır; böylece aşağı olanla başlayıp daha yükseğe doğru yükselerek. Sonra yakîni arttığında ve yükseldiğinde sıfatları terk etti ve nazarını zâta hasretti de “senden sana sığınırım” dedi. Sonra yakınlığı arttığında, yakınlık döşeğinde istiâzeden onunla hayâ etti de senâya iltica etti ve “sana senâ’yı sayıp dökemem” dedi. Sonra bunun bir kusur olduğunu bildi de “Sen, nefsini senâ ettiğin gibisin” dedi. Dedi: Birinci rivayet üzere ise, ancak **السَّخَط** üzerine **الرِّضا** ile istiâzeyi önceledi; çünkü cezadan **المُعافاة**, rızanın hâsıl olmasıyla hâsıl olur. Onu ancak, birincinin ona delâleti tazammun delâleti olduğundan zikretti; böylece ona mutâbakat delâletiyle delâlet etmek istedi; önce kinaye etti sonra ikinci olarak açıkça söyledi. Ve çünkü **الراضِيَ**, maslahat için yahut başkasının hakkını istifâ için cezalandırabilir. Ve **الرِّضا**nın tesniyesi: **رِضَوانِ** ve **رِضَيانِ**; birincisi asl üzere, ikincisi muâkabe üzere; sanki bu, cinsin muradı üzerine tesniye edilmiştir. **الجوهري**: **الكسائي**’nin, **الرِّضا** ve **الحِمى**nın tesniyesinde **رِضَوانِ** ve **حِمَوانِ** işittiğini nakletti; dedi: vech **حِمَيان** ve **رِضَيان**dır; Araplardan kimi ikisini de asl üzere yâ ile söyler; vâv daha çoktur. Ve **رَضِيَ يَرْضى**: **رِضاً** ve **رُضاً** ve **رِضْواناً** ve **رُضْواناً**; sonuncusu **سيبويه**’den; onu **شُكْران** ve **رُجْحانٍ** ile kıyasladı. Ve **مَرْضاةً**. O hâlde o **راضٍ**dır; **رُضاةٍ** kavminden. Ve **رَضِيٌّ**; **أَرْضياءَ** ve **رُضاةٍ** kavminden; sonuncusu **اللحياني**’den. **ابن سيده** dedi: ve o nâdirdir; yani **رَضِيٍّ**nin **رُضاةٍ** üzerine kırık çoğul yapılması; dedi: ve benim yanımda o, sadece **راضٍ**ın cem’idir, başkası değil. Ve **رَضٍ**; **رَضِينَ** kavminden; **اللحياني**’den. **سيبويه** dedi: ve **رَضْيُوا** dediler, **غَزْيا** dedikleri gibi; ayn’ı sükûn verdiler; eğer onu kesreleseydi, iki sâkin birleşmeyeceği için hazfederdi; zira ona zamme girmez ve öncesinde kesre vardır. Ve aslındaki **الضاد**ın kesresini gözettiler; bu yüzden onu yâ olarak bıraktılar; bununla beraber o, bütünüyle nâdirdir. Ve **ورَضيتُ عنك وعَلَيْكَ رِضىً** (kısaltılmış): sırf mastardır; isim ise **الرِّضاءُ**dur, uzatılmış; **الأَخفش**’ten. **القُحَيْفُ العُقَيْلي** dedi:

إذا **رَضِيَتْ** عَليَّ بَنو قُشَيْرٍ
لَعَمْرُ اللهِ أَعْجَبَني **رِضاها**

ولا تَنْبو سُيوفُ بَني قُشَيْرٍ،
ولا تَمْضي الأَسِنَّةُ في صَفاها

Onu **عَلى** ile geçişli kıldı; çünkü o, ondan razı olduğunda onu sever ve ona yönelir; böylece bu, **عَنْ** mânâsında **على** ile kullanıldı. **ابن جني** dedi: ve **أَبو عَلِيٍّ**, bu hususta **الكسائي**’nin sözünü güzel bulurdu; çünkü **رَضيتُ**, **سَخِطْت**ın zıddı olunca, **رَضيتُ**u **عَلى** ile geçişli kıldı; şeyi zıddı üzerine hamletmek olarak, tıpkı nazîri üzerine hamledildiği gibi. Dedi: ve **سيبويه**, mastarlarda bu yolu çokça tuttu da “şöyle dediler, şöyle dedikleri gibi” dedi; ikisinden biri ötekinin zıddıdır. Ve O’nun عز وجل sözü: **رَضِيَ اللهُ عنهم ورضوا عنه**; onun te’vili: Allah Teâlâ onların fiillerinden **رَضِيَ عَنْهُم** ve onlar da kendilerini mükâfatlandırdığı şeyden O’ndan razı oldular. Ve **أَرْضاهُ**: ona, onunla razı olacağı şeyi verdi. Ve **تَرَضّاهُ**: onun rızasını talep etti; dedi:

إذا العَجوزُ غَضِبَتْ فَطَلِّقِ،
ولا **تَرَضّاها** ولا تَمَلَّقِ

**تَرَضّاها**daki elif’i cezm yerinde sabit kıldı; “**أَلَمْ يَأْتيكَ**” sözündeki yâ’ya benzeterek; ve:

أَلَمْ يَأْتيكَ، والأَنْباءُ تَنْمي،
بما لاقَتْ لَبونُ بَني زِيادِ؟

**ابن سيده** dedi: bunu ancak, **تَرَضَّها** demesin diye yaptı; böylece cüz’e **خَبْنٌ** lâhik olur; şu da var ki onların bazısı onu daha bilinen vecih üzere rivayet etti: “ولا **تَرَضَّها** ولا تَمَلَّقِ”, **الخَبْن** ihtimali üzere. Ve **الرَّضِيُّ**: **المَرْضِيُّ**. **ابن الأَعرابي**: **الرَّضِيُّ** itaatkârdır; ve **الرَّضِيُّ** kefildir. Ve **رَضيتُ الشيءَ** ve **ارْتَضَيْتُه**: o hâlde o **مَرْضيٌّ**dur; ve **مَرْضُوٌّ** dediler; onu asl üzere getirdiler. **ابن سيده**: ve o emre dolayı onu **رَضِيَهُ**; o hâlde o **مَرْضُوٌّ** ve **مَرْضِيٌّ**dir. Ve **ارْتَضاه**: onu, ona ehil gördü. Ve bir adam **رِضىً**, **قَوْمٍ رضىً**dan: kanaatkâr, **مَرْضِيٌّ**; mastarla vasfettiler. **زهير** dedi:

هُمُ بَيْنَنا فَهُمْ **رِضىً** وهُمُ عَدْلُ

Mastar ile vasfetti; **مَفْعول** mânâsında olan mastarla vasfedildiği gibi; **عَدْلٍ** ve **خَصْمٍ**de **فاعِل** mânâsında olan mastarla vasfedildiği gibi. **الصحاح**: **الرِّضْوانُ** **الرِّضا**dır; ve aynı şekilde **الرُّضْوانُ** (zamm ile); ve **المَرْضاةُ** onun gibidir. Başkası: **المَرْضاةُ** ve **الرِّضْوان** iki mastardır. Ve kurrânın hepsi **الرِّضْوانَ**ı, râ’nın kesriyle okudu; ancak **عاصم**’den rivayet olunan müstesna: o, **رُضْوان** okudu. Ve denir: o **مَرْضِيٌّ**dir; onlardan kimi **مَرْضُوٌّ** der; çünkü **الرِّضا** aslında vâvın kızlarındandır. Ve **عيشة راضِيَة** hakkında denildi: yani **مَرْضِيَّة**; yani “**رضىً** sahibi”, “**هَمٌّ ناصِبٌ**” sözleri gibi. Ve denir: **رُضِيَتْ مَعيشَتهُ**, meçhul fail üzere; **رَضِيَتْ** denmez. Ve “arkadaş olarak” **رَضيتُ به صاحِباً** denir; bazen de **رَضيتُ علَيْه** dediler, **رَضِيتُ به وعنه** mânâsında. Ve **أَرْضَيْتُه عَنِّي** ve **رَضَّيْته** (şeddeli) de: derken o **فَرَضي**. Ve **تَرَضَّيته**: yani onu, güçlükten sonra **أَرْضَيْته**. Ve **استَرْضَيْتُه**: derken beni **فَأَرْضاني**. Ve **راضاني**: **مُراضاةً** ve **رِضاءً**; derken onu **فَرَضَوْتُه أَرْضوهُ** (zamm ile); onda ona galip geldiğinde; çünkü o vâvdandır. Ve **المحكم**’de: **فرضَوْتُه**: ondan daha şiddetli **رِضاً** oldum; ve **الرضا** ancak bunun üzerine uzatılır. **الجوهري** dedi: ancak **رَضيتُ عنه رِضاً** dediler; her ne kadar o vâvdan ise de; tıpkı **شَبِعَ شِبَعاً** dedikleri gibi. Ve kesrin mekânı için **رَضِيَ** dediler; hakkı **رَضُوَ**dur. **أَبو منصور** dedi: **الرِّضى**yı **المُراضاةِ** mânâsında kıldığında o uzatılmıştır; onu **رَضِي يَرْضَى رِضىً**ın mastarı kıldığında ise o kısaltılmıştır. **سيبويه** dedi: ve **عيشة راضِية** dediler, nisbet üzere; yani **رِضاً** sahibi. Ve **رَضْوى**: Medine’de bir dağ; ona nisbet **رَضَوي**dir. **ابن سيده** dedi: ve **رَضْوى**, bizzat bir dağın adıdır; ve onunla kadın adlandırıldı. Dedi: onu **تَقْوَى** bâbına hamletmem; çünkü kelâmda **ر ض ي** yoktur ki bu ona hamledilmiş olsun. **التهذيب**: ve **رَضْوى** bir kadının adıdır; **الأَخطل** dedi:

عفَا واسِطٌ مِنْ آلِ **رَضْوى** فَنَبْتَلُ،
فَمُجْتَمَعُ المَجْرَيْنِ، فالصَّبْرُ أَجْمَلُ

Ve kadın adlarından: **رُضَيّا**, **الثُّرَيّا** vezninde; ikisinin büyütmesi: **رَضْوى** ve **ثَرْوى**. Ve **رَضْوى**: سعد بن شجاع’ın atı; Allah daha iyi bilir.

مقاييس اللغة:

(**رضي**)  **الراء** ve **الضاد** ve illetli harf, tek bir asıldır; hoşnutsuzluğun zıddına delâlet eder. “Razı oldu, razı olur; rıza” dersin. O, razı olandır; mef’ûlü de “kendinden razı olunan”dır. “Aslı **الواو**’dur” denir; çünkü ondan **رِضوَان** denir. Ebû Ubeyd dedi: “Falan bana razı oldu da ben onu razı ettim.” **رَضْوَى**: bir dağdır; ona nisbet edilince **رَضَوِيّ** (denir).

القاموس المحيط:

Ve **رَضِيَ** ondan; ve ona razı olur: **رِضاً** ve **رِضْواناً**; ikisi de dammeli de okunur; ve **مَرْضاةً**: **سَخِطَ**’ın zıddı. O, **رُضاةٍ**’den **راضٍ**dır; ve **أرْضِياءَ** ve **رُضاةٍ**’den **رَضيٌّ**dir; ve **رَضِينَ**’den **رَضٍ**dır. **أرْضاهُ**: onu razı edecek şeyi ona verdi. **اسْتَرْضاهُ** ve **تَرَضَّاهُ**: onun rızasını talep etti. Ve **رَضِيتُهُ** ve onunla: o hâlde o, **مَرْضُيٌّ** ve **مَرْضِيٌّ**dir. **ارْتَضاهُ**: arkadaşlığı ve hizmeti için onu seçti. **تَراضَياهُ**: onunla karşılıklı rıza vuku buldu. **اسْتَرْضاهُ**: kendisini razı etmesini ondan talep etti.

Onu ancak **رِضْوَته** sebebiyle yaptım; kesre ile: onun rızası. **الرِّضاءُ**: karşılıklı razı etme; kısaltma ile: **المَرْضاةُ**. İkili yapılır: **رِضَوانِ** ve **رِضَيانِ**. Ve “**عِيشَةٌ راضِيَةٌ**”: “kendinden razı olunan”. Ve onun geçimi **رُضِيَتْ** (olundu), **عُنِيَتْ** gibi; fetha ile **رَضِيَتْ** değil.

“Bana razı oldu da ben onu razı ettim; onu razı ederim”: onu yendim. Ve bir adam **رِضاً**: kendinden razı olunan. Ve **الرَّضِي**: kefil; ve seven; ve tâbiî olan Ganiyye’nin babası; ve Ali b. Mûsâ b. Ca‘fer’in lakabı; ve Kur’an okuyucusu Ca‘fer b. Debûkâ’nın lakabı. Ve **رُضاً**, **سُدًى** gibi: Zâhir’in oğludur. Ve **عبدُ رُضاً الخَوْلانِيُّ**: onun sohbeti vardır. Ve **رُضاً**: Rabîa’ya ait bir put evi. Ve **رَضْوَى**, **سَكْرَى** gibi: bir attır; ve Medine’de bir dağdır. Ve **ذُو رِضْوانَ**: bir dağdır; ve cennetin hazinedarıdır.

تاج العروس:

(**رضى عنه وعليه**) “**على** ile geçişli kılınırsa” o, “**عنه** ve **به**” mânâsındadır; bu azdır. Ahfeş, Fahîf el-Ukaylî’den şu beyti okudu:

إذا رضيت على بنو قشير * لعمر الله أعجبني رضاها

Sıhâh’ta olduğu gibi. İbn Sîde dedi: “Onu **على** ile geçişli kıldı; çünkü ‘ondan razı olunca’ onu sever ve ona yönelir; bu yüzden **على**’yı **عن** mânâsında kullandı.” İbn Cinnî dedi: Ebû Ali, Kisâî’nin bu husustaki sözünü güzel bulurdu; çünkü o dedi ki: “**رضيت** ‘**سخطت**’ın zıddı olunca, şeyi zıddına hamletmek suretiyle onu **على** ile geçişli kıldı; nitekim benzerine hamledildiği gibi.” Sîbeveyh, masdarlarda bu yolu çokça tuttu; dedi ki: “Şöyle dediler, şöyle dedikleri gibi; ikisinden biri ötekinin zıddıdır.” Yüce Allah’ın sözü: **رضى الله عنهم ورضوا عنه**; bunun te’vili: O yüce, onların fiillerinden razı oldu; onlar da O’nun kendilerine verdiği karşılıktan razı oldular. Râgıb dedi: “Kulun Allah’tan razı olması, O’nun kazasının yürüttüğü şeyi kerih görmemesidir.”

Allah’ın kuldan razı olması ise, onu emrine uyan ve yasağından sakınan görmesidir. Misbâh’ta: “**رضيت عليه** Hicaz ehlinin dilidir.” Şeyhimiz dedi: “Bu, onunla ıstılaha soktuğu şeylerdendir; çünkü **رضى** onun meşhur vezinlerindendir; onu tam ضبط ile ضبط etmesi gerekirdi; meselâ ‘mâzîsi kesreli, muzârîsi fethalıdır’ demeliydi; yahut ‘**كفرح**’ gibi veya bunun benzeri. Ama onun sözü, ıstılahına göre mâzînin fethalı, muzârînin kesreli olmasını gerektirir; hutbedekinin kaidesine göre.” Şeyhimizin zikrettiği yerindedir; ancak şöhretinden dolayı önceki ıstılahını gözetmedi; karışıklık korkusundan değil; düşün.

(**رضا**) kesre ile, kısaltılmış olarak: sırf masdardır. Med ile olana gelince: Ahfeş’e göre isimdir; yahut **راضاه**’ın masdarıdır: **رضاء**. (**ورضوانا**) kesre ile de. (**ويضمان**) sondakindeki damme Sîbeveyh’tendir; onu **شكران** ve **رجحان** ile kıyas etti. Misbâh’ta: damme, Kays ve Temîm’in dilidir. Tehzîb’de: kurrânın hepsi **الرضوان**’ı kesre ile okudu; ancak Âsım’dan rivayet edilene göre o damme ile okudu. Râgıb dedi: “Rızanın en büyüğü Allah Teâlâ’nın rızası olunca, Kur’an’da **الرضوان** lafzı, Allah Teâlâ’dan olan şeye tahsis edildi.” (**ومرضاة**) aslı **مرضوة**’dir; bunların hepsi. (**ضد سخط**) Cevherî dedi: “**الواو**’dan olduğu hâlde ‘ondan razı oldum: rıza’ dediler; nitekim ‘doydu: doyma’ dedikleri gibi. Ve ‘**رضى**’ dediler; kesre sebebiyle; hakkı **رضواه** idi.” Muhkem’de: Sîbeveyh dedi: “**رضيوا** dediler; **العين**’i sâkin kıldılar; eğer onu kesreli yapsaydı, hazf edilirdi; çünkü iki sâkin birleşmez; zira ona damme girmez; öncesinde kesre vardır. Ve asıldaki **الضاد**’ın kesresini gözettiler; bu yüzden onu **ياء** olarak bıraktılar; bununla beraber bütün bunlar içinde nadirdir.” (**فهو راض من**) bir kavim (**رضاة**) **قضاة** gibi. (**ورضى**) **غنى** gibi, (**من**) bir kavim (**أرضياء ورضاة**) — bu, Lihyânî’dendir; ve nadirdir; yani **رضى**’nın **رضاة** üzerine kırık çoğul yapılması. İbn Sîde dedi: “Bana göre o, sadece **راض**’ın cem’idir, başka değil.” (**ورض من**) bir kavim (**رضين**) Lihyânî’den. (**وأرضاه أعطاه ما يرضيه**) Bundan Yüce Allah’ın sözü: **يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم**. (**واسترضاه وترضاه طلب رضاه**) hamd ile; ve denildi ki: **ترضاه**: güçlükten sonra onu razı etti. Şair dedi:

إذ العجوز غضبت فطلق * ولا ترضاها ولا تملق

“**ترضاها**”da **الألف**’i sabit kıldı ki parça **خبن**’e uğramasın. (**ورضيته**) yani şey’i; ve (**و**) razı oldum (**به**) rıza ile: onu seçtim. Ve onu bu iş için razı gördü: onu ona ehil gördü. (**فهو مرضى**) **الضاد**’ın dammesi ve **الياء**’ın şeddelenmesiyle; nüshalarda böyle; doğrusu **مرضو**’dur; Sıhâh, Muhkem, Tehzîb ve Misbâh’ta olduğu gibi. (**ومرضى**) **مرمى** gibi; bu, **مرضو**’dan daha çoktur. Cevherî dedi: “**مرضو** da dediler; onu asıl üzere getirdiler.” (**وارتضاه لصحبته وخدمته**) onu seçti ve onu ehil gördü. (**وتراضياه وقع به النراضى**) Esâs’ta: “**وتراضياه** ve onunla **التراضي** vuku buldu” — **الواو** ziyadesiyle; o, rızadan türemiş bir **تفاعل**’dir. Bundan hadis: **انما البيع عن تراض**. Ve Yüce Allah’ın sözü: **إذا تراضوا بينهم بالمعروف**; yani her biri, arkadaşından razı olduğunu açığa vurdu ve onu razı gördü. (**واسترضاه طلب إليه أن يرضيه**) Zemahşerî nakletti. (**وما فعلته الا عن رضوته بالكسر**) yani (**رضاه**) Zemahşerî nakletti. (**والرضاء**) **كتاب** gibi: (**المرضاة**) — **راضاه يراضيه**’nin masdarı. (**وبالقصر**) sırf masdar olarak, (**المرضاة**) mânâsında; geçti. Cevherî dedi: (**و**) Kisâî işitti: “**رضوان** ve **حموان**”, **الرضا** ve **الحمى**’nın tesniyesinde. Dedi ki: (**و**) vech: “**رضيان** ve **حميان**”. Araplardan kimi, ikisini de asıl üzere **ياء** ile söyler; **الواو** daha çoktur. İbn Sîde dedi: “Birincisi asıl üzere, ikincisi muâkabe üzeredir.” Sanki bu, cins kastedilerek tesniye edilmiştir. (**و**) dediler: “Onun geçimi **رضيت** oldu, **عنيت** gibi”; yani meçhul bina ile. Ve (**لا**) denmez: “**رضيت** fetha ile”; Sıhâh’ta olduğu gibi. (**وراضانى**) falan, **مراضاة** ve **رضاء** (ile). (**فرضوته أرضوه**) damme ile: (**غلبته**) onda; çünkü o **الواو**’dandır. Muhkem’de: “Ben ondan daha şiddetli rıza sahibiydim; ve **الرضا** ancak bunun üzerine med edilir.” (**ورجل رضا**) kesre ve kısaltma ile; “bir kavim **رضا**: **قنعان**.” (**مرضى**) masdar ile vasıflandırdılar. Züheyr dedi:

هم بيننا فهم رضا فهم عدل

Masdar ile vasıflandırdı; o, mef’ûl mânâsındadır; nitekim **عدل** ve **خصم**’da fâil mânâsındaki masdar ile vasıflandırıldığı gibi. (**والرضى**) **غنى** gibi: (**الضامن**) — nüshalarda böyle; Tekmile’de de benzeri. Tehzîb’in nüshalarında **الضامر** bulundu. (**و**) ayrıca (**المحب**) — bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir. (**و**) **رضى** lamsız: (**والدغنية**) Cezemiyye (**التابعية**) — Âişe’den, Allah ondan razı olsun; ve ondan Havşeb b. Akîl. (**و**) **الرضى**: (**لقب**) imam İbnü’l-Hasen (**على بن موسى بن جعفر**) b. Hasan b. Ali b. Ebî Tâlib’in. (**و**) ayrıca (**لقب جعفر**) b. Ali er-Rab‘î (**بن ديوقا**) kâtip (**المقرئ**) — Sehâvî’ye yedi kıraatle okudu; 691 yılında öldü. (**ورضا كسدى ابن زاهر**) el-Murâdî. (**وعبد رضا الخولانى له صحبة**) künyesi Ebû Meknef’tir; elçilik heyeti vardır; Mısır’ın fethine şahit oldu. (**ورضا بيت صنم لربيعة**) ve onunla **عبد الرضا** diye adlandırdılar. (**ورضوى كسكرى فرس**) Sa‘d b. Şücâ‘ es-Sedûsî — Muhkem’de böyle. (**و**) ayrıca, bizzat (**جبل**) ismi: (**بالمدينة**) — oradan yedi merhale üzeredir; ve Yenbu‘dan bir gün üzeredir; Nasr söyledi. Ona nisbet: **رضوى**. (**وذو رضوان جبل**) ve bazı nüshalarda: “**ود ورضوان جبل**”. (**وخازن الجنة**) yani: ve **رضوى** bir beldedir. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المراضى**: **مرضاة**’ın cem’i; yahut kıyasa aykırı olarak **الرضا**’nın cem’i. Ve **رضاه**: **ترضبة**; **أرضاه**. Ve **الرضى** **غنى** gibi: itaat eden — İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **رضوى** bir kadının ismidir. Ahtal dedi:

عفا واسط من آل رضوى فنبتل * فجتمع الحرين فالصبر أجمل

Ve onların isimlerindendir: **رضيا**; **ثريا** vezninde; **رضوى**’nın ve **ثروى**’nın küçültmesi. Ve **رضا** damme ile: Murâd’dan bir batındır. Ve **عبد الله بن كليب بن كيسان مولى رضا**: Ebü’t-Tâhirîn es-Serh’in şeyhidir; 193 yılında öldü. Ve **عبد رضا بن جذيمة**: Tayy’da; onun soyundan Zeydü’l-Hayl et-Tâî ve başkaları. Ve **عبد رضا بن جبيل**: Benî Kinâne’de. Ve **رضا بن شعرة**: Benî Temîm’de. Ve **أبو الرضا** kesre ile: bir cemaatin künyesidir; onlardan: **نفيس الخصى الطرسوسى**; Muhammed b. Mus‘ab el-Karkasâî’den hadis rivayet etti. Ve **الشريف الرضى**: şair Muhammed b. el-Hasen el-Mûsevî’dir; kardeşi **الشريف المرتضى** ile meşhurdurlar. Ve **المرتضى** ayrıca, müminlerin emiri Ali b. Ebî Tâlib’in lakabıdır — Allah ondan razı olsun. Ve **رضى بن أبى عقيل**: Ebû Ca‘fer el-Bâkır’dan hadis rivayet etti. Ve **رضوى**: Resûlullah’ın — Allah’ın salâtı onun üzerine olsun — azatlısıdır.

Onu el-Mustagfirî zikretti. Ve **رضوى بنت كعب**: tâbiîdir; ondan Katâde rivayet etti. Ve **الرضويون**: Alevîlerden Ali er-Rızâ’nın evlatlarıdır; ayrıca Rızâ Meşhedi halkıdır.
