# رض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رض

رَضَّهُ
1 رَضَّهُ ذ , (S, A, Msb,) aor. رَضُ٣َ , (Msb,) inf. n. رَضٌّ, (S, A, Msb, K,) He bruised, brayed, pounded, or crushed, it: (IF, A, Msb, K:) or it signifies, (S,) or signifies also, (K,) he bruised, brayed, pounded, or crushed, it coarsely, not finely; (S, K;) as also ↓ رَضْرَضَهُ: (TA:) or he broke it; (Msb, TA;) and so ↓ the latter verb. (S, K, TA.) You say, ضَرَبَهُ فَرَضَّ عِظَامَهُ He beat him, and crushed his bones. (A.) And سَمِعْتُ بِمَا نَزَلَ بِكَ فَفَتَّ كَبِدِى وَرَضَّ عِظَامِى (tropical:) [I heard of what befell thee, and it crumbled my liver and crushed my bones]. (A, TA.)

ارضّ
4 ارضّ ذ , (S, K,) inf. n. اـِرْضَاضٌ, (TA,) He (a man, S) was, or became, heavy and slow. (S, K.) And He ran vehemently. (ISk, K.) Thus it has two contr. significations. (K.) And ارضّ فِى الأَرْضِ He went away into the country, or in the land; syn. ذَهَبَ [q. v.]. (ISk, TA.) ― -b2- ارضّت الرَّثِيْئَةُ, (S, K,) inf. n. as above, (S,) The [milk termed] رثيئة became thick. (S, K.) -A2- ارضّ العَرَقَ It (fatigue, TA, or food or drink, AZ, K) made the sweat to flow. (AZ, * K, * TA.)

5 تَرَضَّ٣َ see the next paragraph.

ارتضّ
8 ارتضّ ذ It (a thing) broke, or became broken, in pieces; (TA;) and ↓ ترضّض signifies [the same; or] it became broken, bruised, or brayed; (KL;) [and so, accord. to some, ↓ تَرَضْرَضَ: for you say,] حِجَارَةٌ تَتَرَضْرَضُ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ, meaning Stones that break in pieces upon the surface of the earth; (S, K; *) as some say: but others say that this means stones that move about, without stopping, upon the surface of the earth. (TA.)

R. Q. 1  see 1, above, in two places.

R. Q. 2  see 8.

رَضٌّ
رَضٌّ ذ Dates bruised, or brayed, (S,) or freed from the stones, (K,) or bruised, or brayed, and freed from the stones, (TA,) and steeped in unmixed milk; (S, K, TA;) as also ↓ مُرِضَّةٌ and ↓ مِرَضَّةٌ: (K:) or dry dates bruised, or brayed, and thrown into fresh milk; as also ↓ رَضِيضٌ (A.)

رُضَاضٌ
رُضَاضٌ ذ Fragments, or broken particles, (S, IF, Msb,) of a thing: (S:) what is bruised, brayed, pounded, or crushed; or bruised, &c., coarsely; of a thing. (IDrd, K.)

رَضِيضٌ
رَضِيضٌ ذ Bruised, brayed, pounded, or crushed: (K:) bruised, &c., coarsely: as also ↓ مُرْضُوضٌ. (S, K.) ― -b2- See also رَضٌّ.

رَضْرَضٌ
رَضْرَضٌ ذ : see what next follows.

رَضْرَاضٌ
رَضْرَاضٌ ذ Pebbles: (IDrd, A, K:) or small pebbles: (A, K:) as also ↓ رَضْرَضٌ, (K,) which is a contraction of the former: (TA:) or bruised, or crushed, pebbles. (S.) Hence the saying نَهْرٌ ذُو سِهْلَةٍ وَذُو رَضْرَاضٍ A river, or channel, having a bed of sand upon which the water runs, and having bruised, or crushed, pebbles. (S.) Or رَضْرَاضٌ signifies Hard, smooth stones. (Kr, L.) And with ة, Stones that break in pieces, or that move about without stopping, upon the surface of the earth. (TA.) ― -b2- Land broken up (↓ مَرْضُوضَةٌ) with stones. (IAar, S, K.) -A2- Small drops of rain. (AA, K.) -A3- Fleshy; having much flesh; applied to a man; (S, K;) and to a camel: (S:) fem. with ة; applied to a woman. (S, K.) ― -b2- كَفَلٌ رَضْرَاضٌ Buttocks that quiver (K, TA) in walking. (TA.)

رَضَارِضُ
رَضَارِضُ ذ Pasturing beasts that crush the herbage in eating: (TA:) or camels pasturing at pleasure; as though they crushed the herbage. (S, TA.)

أَرَضُّ
أَرَضُّ ذ Always sitting still, not quitting his place. (Ibn-'Abbلd, K.)

مُرِضَّةٌ
مُرِضَّةٌ ذ : see رَضٌّ. ― -b2- Also Thick [milk such as is termed] رَثِيْئَة; i. e. fresh milk upon which sour milk is poured, and which is then left awhile, whereupon there comes forth from it a thin yellow fluid, which is poured from it, and the thick is drunk: (S:) or fresh milk drawn from the udder upon sour milk; or before it has become mature: (TA:) or fresh milk poured upon milk that has been collected in a skin: (A 'Obeyd, TA:) or, as described to ISk by one of the Benoo-'ءmir, very sour milk, that causes the man who has drunk it to arise in the morning languid, or loose in the joints. (TA.) ― -b3- And A food, or a drink, that causes the sweat of him who has eaten it, or drunk it, to flow. (AZ, K, TA.) In this explanation, رَضَّتْ is put in [some copies of] the K instead of أَرَضَّتْ in the explanation given by AZ. (TA.) -A2- Also A mare that runs vehemently. (AO, TA.)

مِرَضَّةٌ
مِرَضَّةٌ ذ A thing with which one bruises, brays, pounds, or crushes; or with which one bruises, &c., coarsely. (TA.) [And particularly what is termed in Latin Tribulum; (Golius, on the authority of Meyd;) i. e. a kind of drag used for the purpose of separating the grain of wheat and barley &c. and of cutting the straw; more commonly called نَورَجٌ (q. v.) and مِدْرَسٌ and جَرْجَرٌ.] -A2- See also رَضٌّ.

مَرْضُوضٌ
مَرْضُوضٌ ذ : see رَضِيضٌ; and رَضْرَاضٌ.

### Türkçe

رَضَّهُ
1 **رَضَّهُ** **ذ** , (S, A, Msb,) muzâri‘ı **رَضُ٣َ** , (Msb,) mastarı **رَضٌّ**, (S, A, Msb, K,) O, onu berteledi, ezdi, dövdü yahut kırıp ufaladı: (IF, A, Msb, K:) yahut bu, (S,) yahut ayrıca şunu da ifade eder, (K,) o, onu kaba olarak, ince değil, berteledi, ezdi, dövdü yahut kırıp ufaladı; (S, K;) bunun gibi ↓ **رَضْرَضَهُ**: (TA:) yahut onu kırdı; (Msb, TA;) ve böylece ↓ şu son fiil. (S, K, TA.) Sen dersin ki: **ضَرَبَهُ فَرَضَّ عِظَامَهُ** O, onu dövdü de kemiklerini kırıp ufaladı. (A.) Ve **سَمِعْتُ بِمَا نَزَلَ بِكَ فَفَتَّ كَبِدِى وَرَضَّ عِظَامِى** (mecaz:) [Sana inen şeyi işittim de ciğerimi ufaladı ve kemiklerimi kırıp ufaladı]. (A, TA.)

ارضّ
4 **ارضّ** **ذ** , (S, K,) mastarı **اـِرْضَاضٌ**, (TA,) O (bir adam, S) ağır ve yavaş oldu yahut ağır ve yavaşlaştı. (S, K.) Ve şiddetle koştu. (ISk, K.) Böylece onun iki zıt manası vardır. (K.) Ve **ارضّ فِى الأَرْضِ** O, kır(a), yahut memlekette/arzda, gitti; eş anlamlısı **ذَهَبَ** [bkz.]. (ISk, TA.) ― -b2- **ارضّت الرَّثِيْئَةُ**, (S, K,) mastarı yukarıdaki gibi, (S,) **رَثِيْئَة** denilen [süt] koyulaştı. (S, K.) -A2- **ارضّ العَرَقَ** O (yorgunluk, TA, yahut yiyecek veya içecek, AZ, K) teri akıttı. (AZ, * K, * TA.)

5 **تَرَضَّ٣َ** bir sonraki paragrafa bak.

ارتضّ
8 **ارتضّ** **ذ** O (bir şey) parça parça kırıldı yahut kırık hâle geldi; (TA;) ve ↓ **ترضّض** [aynısını; yahut] onun kırık, berte, yahut ezilmiş hâle geldiğini ifade eder; (KL;) [ve bazılarına göre, ↓ **تَرَضْرَضَ** da böyledir: çünkü sen dersin ki:] **حِجَارَةٌ تَتَرَضْرَضُ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ**, yani: yeryüzünün yüzü üzerinde parça parça kırılan taşlar; (S, K; *) bazıları böyle der: fakat başkaları der ki bu, yeryüzünün yüzü üzerinde durmaksızın dolaşan/hareket eden taşlar demektir. (TA.)

R. Q. 1  yukarıda 1’e, iki yerde, bak.

R. Q. 2  8’e bak.

رَضٌّ
**رَضٌّ** **ذ** Berte/ezilmiş yahut dövülmüş hurmalar, (S,) yahut çekirdeklerinden ayrılmış, (K,) yahut berte/ezilmiş yahut dövülmüş ve çekirdeklerinden ayrılmış, (TA,) ve katışıksız süte bastırılmış; (S, K, TA;) bunun gibi ↓ **مُرِضَّةٌ** ve ↓ **مِرَضَّةٌ**: (K:) yahut kuru hurmaların berte/ezilip yahut dövülüp taze süte atılması; bunun gibi ↓ **رَضِيضٌ** (A.)

رُضَاضٌ
**رُضَاضٌ** **ذ** Bir şeyin kırıntıları yahut kırılmış parçacıkları: (S, IF, Msb,) (S:) berte/ezilmiş, dövülmüş, vurulup ezilmiş yahut kırılıp ufalanmış olan; yahut kaba olarak berte/ezilmiş vb. olan; bir şeyden. (IDrd, K.)

رَضِيضٌ
**رَضِيضٌ** **ذ** Berte/ezilmiş, dövülmüş, vurulup ezilmiş yahut kırılıp ufalanmış: (K:) kaba olarak berte/ezilmiş vb.: bunun gibi ↓ **مُرْضُوضٌ**. (S, K.) ― -b2- Ayrıca **رَضٌّ**’a bak.

رَضْرَضٌ
**رَضْرَضٌ** **ذ** : hemen ardından gelene bak.

رَضْرَاضٌ
**رَضْرَاضٌ** **ذ** Çakıl taşları: (IDrd, A, K:) yahut küçük çakıl taşları: (A, K:) bunun gibi ↓ **رَضْرَضٌ**, (K,) ki o, ilkinin kısaltmasıdır: (TA:) yahut berte/ezilmiş yahut kırılıp ufalanmış çakıl taşları. (S.) Buradan şu söz: **نَهْرٌ ذُو سِهْلَةٍ وَذُو رَضْرَاضٍ** Kumdan bir yatağı olup suyun onun üzerinde aktığı ve berte/ezilmiş yahut kırılıp ufalanmış çakıl taşları bulunan bir nehir yahut kanal. (S.) Yahut **رَضْرَاضٌ** Sert, düzgün taşlar demektir. (Kr, L.) Ve ة ile: yeryüzünün yüzü üzerinde parça parça kırılan yahut durmaksızın dolaşan/hareket eden taşlar. (TA.) ― -b2- Taşlarla parçalanmış arazi (↓ **مَرْضُوضَةٌ**). (IAar, S, K.) -A2- Yağmurun küçük damlaları. (AA, K.) -A3- Etli; çok etli; bir adama söylenir; (S, K;) ve bir deveye: (S:) müennesi ة ile; bir kadına söylenir. (S, K.) ― -b2- **كَفَلٌ رَضْرَاضٌ** Yürürken titreyen kalçalar. (K, TA) (TA.)

رَضَارِضُ
**رَضَارِضُ** **ذ** Otlamada otu yiyişte ezen otlayan hayvanlar: (TA:) yahut dilediğince otlayan develer; sanki otu eziyorlarmış gibi. (S, TA.)

أَرَضُّ
**أَرَضُّ** **ذ** Daima oturup duran, yerini terk etmeyen. (Ibn-'Abbلd, K.)

مُرِضَّةٌ
**مُرِضَّةٌ** **ذ** : **رَضٌّ**’a bak. ― -b2- Ayrıca Kalın **رَثِيْئَة** [denilen süt]; yani üzerine ekşi süt dökülen taze süt; sonra bir müddet bırakılır; bunun üzerine ondan ince sarı bir sıvı çıkar; o ondan dökülür; kalın olan içilir: (S:) yahut ekşi sütün üzerine memeden sağılmış taze süt; yahut olgunlaşmadan önce: (TA:) yahut bir tulumda toplanmış sütün üzerine dökülen taze süt: (A 'Obeyd, TA:) yahut, Benû-‘Âmir’den birinin ISk’ye tarif ettiği üzere, çok ekşi bir süt; onu içen adamın sabahleyin bitkin yahut eklemleri gevşek olarak kalkmasına sebep olur. (TA.) ― -b3- Ve onu yiyenin yahut içenin terini akıtan bir yiyecek yahut içecek. (AZ, K, TA.) Bu açıklamada, AZ’nin verdiği açıklamadaki **أَرَضَّتْ** yerine K’nin [bazı nüshalarında] **رَضَّتْ** konulmuştur. (TA.) -A2- Ayrıca şiddetle koşan bir kısrak. (AO, TA.)

مِرَضَّةٌ
**مِرَضَّةٌ** **ذ** Kişinin onunla bertelediği, ezdiği, dövdüğü yahut kırıp ufaladığı şey; yahut onunla kaba olarak bertelediği vb. şey. (TA.) [Ve özellikle Latincede Tribulum denilen şey; (Golius, Meyd’in otoritesine dayanarak;) yani buğday ve arpa vb. tanelerini ayırmak ve samanı kesmek maksadıyla kullanılan bir çeşit sürüklenen alet; daha yaygın adıyla **نَورَجٌ** (bkz.) ve **مِدْرَسٌ** ve **جَرْجَرٌ**.] -A2- Ayrıca **رَضٌّ**’a bak.

مَرْضُوضٌ
**مَرْضُوضٌ** **ذ** : **رَضِيضٌ**’a; ve **رَضْرَاضٌ**’a bak.
