# رطب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رطب

الرَّطْبُ، بالفَتْحِ: ضدُّ اليابسِ. والرَّطْبُ: النَّاعِمُ. رَطُبَ، بالضَّمِّ، يَرْطُب رُطوبَةً ورَطابَةً، ورَطِبَ فهو رَطْبٌ ورَطِـيبٌ، ورَطَّبْتُه أَنا تَرْطِـيباً.
وجارِيَةٌ رَطْبَة: رَخْصَة. وغلام رَطْبٌ: فيه لِـينُ النساءِ. ويقال للمرْأَةِ: يا رَطَابِ ! تُسَبُّ به.
والرُّطُبُ: كلُّ عُودٍ رَطْبٍ، وهو جَمْعُ رَطْبٍ.
وغُصنٌ رَطِـيبٌ، ورِيشٌ رَطِـيبٌ أَي ناعِمٌ.
والـمَرْطُوبُ: صاحِبُ الرُّطُوبَةِ.
وفي الحديث: مَن أَرَادَ أَنْ يَقْرَأَ القُرْآن رَطْباً أَي لَيِّناً لا شِدَّةَ في صَوْتِ قَارِئِه. والرُّطْبُ والرُّطُبُ: الرِّعْيُ الأَخْضَرُ من بُقُولِ الرَّبِـيعِ؛ وفي التهذيب: من البَقْلِ والشجر، وهو اسْمٌ للجِنْسِ. والرُّطْبُ، بالضمِّ، ساكِنَةَ الطاءِ: الكَـلأُ؛ ومنه قول ذي الرمة: حَتى إِذا مَعْمَعَانُ الصَّيْفِ هَبَّ لَهُ، *  بأَجـَّةٍ، نَشَّ عَنْها الـمَاءُ والرُّطْبُ وهو مثل عُسْرٍ وعُسُرٍ، أَراد: هَيْجَ كُلِّ عُودٍ رَطْبٍ، والرُّطْبُ: جَمعُ رَطْبٍ؛ أَراد: ذَوَى كُلُّ عُودٍ رَطْبٍ فَهاجَ. وقال أَبو حنيفة: الرُّطْب جماعة العُشْبِ الرَّطْبِ. وأَرْضٌ مُرْطِـبةٌ أَي مُعْشِـبَةٌ، كَثِـيرةُ الرُّطْبِ والعُشْبِ والكَلإِ. والرَّطْبة: رَوْضَة الفِصْفِصَة ما دامَتْ خَضْراءَ؛ وقيل: هي الفِصْفِصَةُ نَفْسُها، وجمعُها رِطابٌ.
ورَطَبَ الدَّابَّة: عَلَفها رَطْبَةً.
وفي الصحاح: الرَّطبة، بالفَتْح: القَضْبُ خَاصَّة، ما دامَ طَرِيّاً رَطْباً؛ تقول منه: رَطَبْتُ الفَرَس رَطْباً ورُطوباً، عن أَبي عبيد. وفي الحديث: أَنَّ امرَأَةً قالت: يا رسولَ اللّه، إِنَّا كَلٌّ على آبائِنَا وأَبْنائِنَا، فما يَحِلُّ لَنا منْ أَمْوالِهِمْ؟ فقال: الرَّطْبُ تَـأْكُلْنَه وتُهْدِينَه؛ أَراد: مَا لا يُدَّخَر،ولا يَبْقَى كالفواكهِ والبُقول؛ وإِنما خَصَّ الرَّطْبَ لأَنَّ خَطْبَه أَيْسَر، والفسادَ إِليه أَسرَعُ، فإِذا تُرِكَ ولم يُؤْكَلْ، هَلَك ورُمِـيَ، بخلافِ اليابس إِذا رُفِـعَ وادُّخِرَ، فَوَقَعَتِ الـمُسامَحة في ذلك بتركِ الاسْتِئْذانِ، وأَن يجري على العادةِ الـمُسْتحسَنةِ فيه؛ قال: وهذا فيما بين الآباءِ والأُمـَّهاتِ والأَبناءِ، دون الأَزواجِ والزَّوجاتِ، فليس لأَحدِهما أَن يَفعل شيئاً إِلاَّ بإِذنِ صاحبِه. والرُّطَبُ: نَضِـيجُ البُسْرِ قبلَ أَنْ يُتْمِر، واحدتُه رُطَبةً. قال سيبويه: ليس رُطَبٌ بتكسيرِ رُطَبةٍ، وإِنما الرُّطَب، كالتَّمْرِ، واحد اللفظ مُذَكَّر؛ يقولون: هذا الرُّطَب، ولو كان تَكْسيراً لأَنـَّثوا. وقال أَبو حنيفة: الرُّطَبُ البُسْرُ إِذا انهَضَم فَلانَ وحَـَلا؛ وفي الصحاح: الرُّطَبُ من التمر معروفٌ، الواحدة رُطَبة، وجمع الرُّطَبِ أَرْطابٌ ورِطابٌ أَيضاً، مثلُ رُبَعٍ ورِباعٍ، وجمعُ الرُّطَبةِ رُطَباتٌ ورُطَبٌ.ورَطَبَ الرُّطَبُ ورَطُبَ ورَطَّبَ وأَرْطَبَ: حانَ أَوانُ رُطَبِه.وتَمرٌ رَطِـيبٌ: مُرْطِبٌ. وأَرْطَبَ البُسْر: صار رُطَباً. وأَرْطَبَتِ النخلة، وأَرْطَبَ القَوْمُ: أَرْطَبَ نَخْلُهم وصار ما عليه رُطَباً. ورَطَبَهم: أَطْعَمَهم الرُّطَب. أَبو عمرو: إِذا بلَغ الرُّطَب اليَبِـيس، فوُضِـعَ في الجِرارِ، وصُبَّ عليه الماءُ، فذلك الرَّبيطُ؛ فإِنْ صُبَّ عليه الدِّبْسُ، فهو الـمُصَقَّر.
ابن الأَعرابي: يقال للرَّطْبِ: رَطِبَ يَرْطَبُ، ورَطُبَ يَرْطُبُ رُطُوبة؛ ورَطَّبَتِ البُسرة وأَرْطَبَت، فهي مُرَطِّبةٌ ومُرْطِـبة. والرَّطْبُ: الـمُبْتَلُّ بالماءِ. ورَطَّبَ الثوْبَ وَغيرَه وأَرْطَبَه كِلاهما: بَلَّه؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّة:
بشَرَبَّةٍ دَمِثِ الكَثِـيب، بدُوره *  أَرْطَى، يَعُوذُ به، إِذا مَا يُرطَبُ

### Türkçe

**الرَّطْبُ** (fetha ile): **اليابسِ**’in zıddıdır. Ve **الرَّطْبُ**: **النَّاعِمُ**’dir.
**رَطُبَ** (damme ile), **يَرْطُب**; **رُطوبَةً** ve **رَطابَةً** (olarak). Ve **رَطِبَ**; o hâlde o **رَطْبٌ**
ve **رَطِـيبٌ**’dir. Ve ben onu **تَرْطِـيباً** (olarak) **رَطَّبْتُه**.
Ve **جارِيَةٌ رَطْبَة**: yumuşak huylu. Ve **غلام رَطْبٌ**: onda kadınların yumuşaklığı vardır. Ve denilir
kadına: **يا رَطَابِ**! Bununla sövülür.
Ve **الرُّطُبُ**: her **عُودٍ رَطْبٍ**; ve o, **رَطْبٍ**’in cem‘idir.
Ve **غُصنٌ رَطِـيبٌ**, ve **رِيشٌ رَطِـيبٌ**; yani yumuşak.
Ve **الـمَرْطُوبُ**: **الرُّطُوبَةِ** sahibi.
Ve hadiste: “Kim Kur’ân’ı **رَطْباً** okumak isterse” yani yumuşak; okuyanın sesinde şiddet olmaksızın.
Ve **الرُّطْبُ** ve **الرُّطُبُ**: bahar otlarından olan yeşil otlama; ve **التهذيب**’de: sebzeden ve ağaçtan; ve o, cins için bir isimdir.
Ve **الرُّطْبُ** (damme ile), **الطاءِ**’ı sâkin olarak: **الكَـلأُ** (mera otu); ondan, Zü’r-Rumme’nin sözü:
حَتى إِذا مَعْمَعَانُ الصَّيْفِ هَبَّ لَهُ، *  بأَجـَّةٍ، نَشَّ عَنْها الـمَاءُ والرُّطْبُ
Ve o, **عُسْرٍ** ve **عُسُرٍ** gibidir; murad etti: her yaş dalın kuruyup sertleşmesi; ve **الرُّطْبُ**:
**رَطْبٍ**’in cem‘idir; murad etti: her yaş dal soldu da sertleşti. Ve Ebû Hanîfe dedi: **الرُّطْبُ**, yaş otun topluluğudur.
Ve **أَرْضٌ مُرْطِـبةٌ**: yani otlu; **الرُّطْبِ** ve ot ve mera otu bakımından çok.
Ve **الرَّطْبة**: yeşil kaldığı müddetçe yonca bahçesi; ve denildi: o,
yoncanın kendisidir; cem‘i **رِطابٌ**’dır.
Ve **رَطَبَ الدَّابَّة**: ona **رَطْبَةً** (olarak) yem verdi.
Ve **الصحاح**’ta: **الرَّطبة** (fetha ile): özellikle **القَضْبُ**; taze, yaş kaldığı müddetçe; bundan dersin: Ebû Ubeyd’den, **رَطَبْتُ الفَرَس رَطْباً ورُطوباً**. Ve hadiste: bir kadının dediği: “Ey Allah’ın Resûlü, biz babalarımıza ve oğullarımıza yüküz; onların mallarından bize ne helâldir?” O da dedi: “**الرَّطْبُ**; onu yersiniz ve onu hediye edersiniz.” Murad etti: depolanmayan ve kalmayan şey; meyveler ve sebzeler gibi. Ve ancak **الرَّطْبُ**’ı tahsis etti; çünkü onun işi daha kolaydır ve bozulma ona daha çabuktur; öyle ki bırakılır ve yenmezse helâk olur ve atılır; kuruya muhalif olarak: kaldırılıp depolanırsa. Böylece bunda, izin istemeyi terk etmekle ve onda güzel görülen âdet üzere cereyan etmekle müsamaha vâki oldu. Dedi: Bu, babalar ve anneler ile oğullar arasındadır; eşler ve zevceler dışında; ikisinden birine, sahibinin izni olmaksızın bir şey yapması yoktur.
Ve **الرُّطَبُ**: meyve vermeden önce **البُسْرِ**’in olgunlaşmışı; onun bir tanesi **رُطَبةً**’dir. Sîbeveyh dedi: **رُطَبٌ**, **رُطَبةٍ**’nin kırması (çoğulu) değildir; ancak **الرُّطَبُ**, **التَّمْرِ** gibi, lafızca tek, müzekkerdir; derler: “Bu **الرُّطَبُ**”; eğer kırma olsaydı, müennes yaparlardı.
Ve Ebû Hanîfe dedi: **الرُّطَبُ**, **البُسْرُ**’dur; sindirilip yumuşayınca ve tatlanınca. Ve **الصحاح**’ta: **الرُّطَبُ** hurmadan bilinen bir şeydir; bir tanesi **رُطَبة**; **الرُّطَبِ**’in cem‘i **أَرْطابٌ** ve ayrıca **رِطابٌ**’dır; **رُبَعٍ** ve **رِباعٍ** gibi. Ve **الرُّطَبةِ**’nin cem‘i **رُطَباتٌ** ve **رُطَبٌ**’dır. Ve **رَطَبَ الرُّطَبُ** ve **رَطُبَ** ve **رَطَّبَ** ve **أَرْطَبَ**: onun **رُطَبِه** vakti geldi. Ve **تَمرٌ رَطِـيبٌ**: **مُرْطِبٌ** (yaşlandırıcı).
Ve **أَرْطَبَ البُسْر**: **رُطَباً** oldu. Ve **أَرْطَبَتِ النخلة**; ve **أَرْطَبَ القَوْمُ**: onların hurmaları **أَرْطَبَ** oldu ve üzerindeki şey **رُطَباً** oldu.
Ve **رَطَبَهم**: onlara **الرُّطَب** yedirdi. Ebû Amr: **الرُّطَب** **اليَبِـيس**’e ulaştığında,
o da küplere konulduğunda ve üzerine su döküldüğünde, işte o **الرَّبيطُ**’tur; eğer üzerine
**الدِّبْسُ** dökülürse, o **الـمُصَقَّر**’dır.
İbnü’l-A‘râbî: **الرَّطْبِ** için denilir: **رَطِبَ يَرْطَبُ**, ve **رَطُبَ يَرْطُبُ**
**رُطُوبة** (olarak); ve **رَطَّبَتِ البُسرة** ve **أَرْطَبَت**; o hâlde o **مُرَطِّبةٌ** ve **مُرْطِـبة**’dir.
Ve **الرَّطْبُ**: su ile ıslanmış olan. Ve **رَطَّبَ الثوْبَ** ve başkasını ve **أَرْطَبَه**; ikisi de:
onu ıslattı. Sâ‘ide b. Cü’eyye dedi:
بشَرَبَّةٍ دَمِثِ الكَثِـيب، بدُوره *  أَرْطَى، يَعُوذُ به، إِذا مَا يُرطَبُ
