# رطز — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B2/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D8%B2/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رطز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B2.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: رطز

ز ط ر
طرز ، رطز ، زرط ، طزر : ( مستعملات ) .
طرز : قال الليث : الطِّراز معروف ، وهو الموضعُ الذي تُنسج فيه الثياب الجياد .
وقال غيرُه : الطِّرَاز مُعَرَّب ، وأصلُه التقدير المستوِي بالفارسية ، جُعلت التّاء طاءً ، وقد جاءَ في الشِّعر العربيّ ، قال حسّان يَمدَح قوماً :
بِيضُ الوجوهِ من الطِّرازِ الأوّلِ
وروَى ثعلبٌ عن ابن الأعرابيّ قال : الطَّرْز : الشَّكل ، يقال : هذا طِرْزُ هذا ، أي : شَكله .
قال : ويقال للرّجل إذا تكلّم بشيءٍ هذا من طرازه ، أي من استنباطِه .
طزر : قال الليث : الطَّزَرُ : هو النَّبْتُ الصَّيْفي .
قلتُ : هذا معرّب وأصله تَزَر .
روى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنّه قال : الطَّزْرُ الدَّفع باللَّكْز .
يقال : طزَره طَزْراً : إذا دفعه .
رطز : أهملَه الليث .
وقال أبو عمرو في كتاب ( الياقوتة ) : الرَّطْزُ : الضعيف .
قال : وشَعْرٌ رَطَزٌ ، أي : ضعيف .
زرط : يقال : سَرَطَ الماء وزَرَطه وزرَدَه ، وهو الزَّرّاط والسَّرَّاط .
وروَى أبو حاتم عن الأصمعي عن أبي عمرو أنه قرأ : الزِّرَاطَ بالزّاي خالصة ، ونحو ذلك روَى عُبيد بن عقيل عن أبي عمرو .
وروى الكسائي عن حمزةَ : الزِّرَاط بالزاي ، خالصةً وكذلك روى بن أبي مُجالد عن عاصم ، وسائر الرُّواة رووْا عن أبي عمرو الصِّرَاط بالصاد .
قال ابن مجاهد : قرأ ابن كثير : ( الصراط ) بالصاد ، واختلف عنه . وقرأ بالصاد نافع وأبو عمرٍ و وابن عامر وعاصم والكسائي .
قال غيره : وقرأ يعقوب الحضرمي : ( السراط ) بالسين .

### Türkçe

ز ط ر
**طرز** , **رطز** , **زرط** , **طزر**: (kullanılanlar).

**طرز**: Leys dedi: **الطِّراز** bilinir; o, iyi elbiselerin dokunduğu yerdir.
Başkası dedi: **الطِّرَاز** Arapçalaştırılmıştır; aslı Farsçada düzgün ölçüdür; **التّاء** **طاء** yapılmıştır; Arap şiirinde de gelmiştir. Hassân bir kavmi överken dedi:
Beyaz yüzlüler, birinci **الطِّراز**dan
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi: **الطَّرْز**: şekildir; denir: bu, bunun **طِرْزُ**dur; yani: onun şeklidir.
Dedi: Bir adam bir şeyle konuştuğunda ona denir: bu, onun **طرازه**ndandır; yani onun çıkarımındandır.

**طزر**: Leys dedi: **الطَّزَرُ**: yazlık bitkidir.
Dedim: Bu Arapçalaştırılmıştır; aslı **تَزَر**dir.
Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **الطَّزْرُ** tekme ile itmedir.
Denir: onu **طزَره طَزْراً**: onu ittiği zaman.

**رطز**: Leys onu ihmal etti.
Ebu Amr, ( **الياقوتة** ) kitabında dedi: **الرَّطْزُ**: zayıftır.
Dedi: ve **شَعْرٌ رَطَزٌ**; yani: zayıf.

**زرط**: Denir: **سَرَطَ** suyu ve **زَرَطه** ve **زرَدَه**; o, **الزَّرّاط** ve **السَّرَّاط**tır.
Ebu Hâtim, Asma‘î’den, Ebu Amr’dan rivayet etti: **الزِّرَاطَ**ı **الزّاي** ile hâlis olarak okudu; buna benzerini Ubeyd b. Akîl, Ebu Amr’dan rivayet etti.
Kisâî, Hamza’dan rivayet etti: **الزِّرَاط** **الزاي** ile, hâlis olarak; aynı şekilde İbn Ebî Mücâlid, Âsım’dan rivayet etti; diğer râviler Ebu Amr’dan **الصِّرَاط**ı **الصاد** ile rivayet ettiler.
İbn Mücâhid dedi: İbn Kesîr, ( **الصراط** )ı **الصاد** ile okudu; ondan ihtilaf edildi. Nâfi‘, Ebu Amr, İbn Âmir, Âsım ve Kisâî **الصاد** ile okudu.
Başkası dedi: Yakub el-Hadramî, ( **السراط** )ı **السين** ile okudu.
