# رطع (ر-ط-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ط - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والطاء وما يثلثهما)
(رطع) الراء والطاء والعين ليس بشيءٍ، إلاّ أنّ ابنَ دُريدٍ(1) ذكر أنَّهم يقولون: رَطَعها، إذا نكحها. وليس ذلك بشيءٍ.‏
(رطل) الراء والطاء واللام كالذي قبله، إلاّ أنَّهم يقولون للشيء يُكال به رِطْلٌ. ويقولون: غُلامٌ رِطلٌ: شابٌّ. ورطَّلَ شَعَْرَه: كَسَّره وثَنَّاه. وليس [هذا] وما أَشبهه من مَحْض اللغة.‏
(رطم) الراء والطاء والميم كلمةٌ تدلُّ على ارتباكٍ واحتباسٍ. يقولون: ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه، إذا سُدَّتْ عليه مذاهبهُ. ويقولون: ارتطَمَ في الوحل. ومن الباب تسميتُهم اللازِمَ للشّيءِ راطماً. والرَّطُوم: الأحمق؛ وسمِّي بذلك لأنّه يرتَطِم في أمورِه. ومن الباب الرُّطام، وهو احتباس نَجْو البعير. ويقولون رَطَمها، إذا نَكَحها. وقد قُلْنا إنّ هذا وشِبْهَه ممّا لا يكونُ من مَحْض اللُّغة.‏
(رطن) الراء والطاء والنون بناءٌ ليس بالمُحْكَم ولا لـه قياسٌ في كلامهم، إلاّ أنَّهم يقولون: تراطَنُوا، إذا أتَوْا بكلامٍ لا يُفهَم؛ ويُخَصُّ بذلك العَجم. قال:‏
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)‏
ويقال الرّطَّانة: الإبل معها أهلُها. قال:‏
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *‏
(رطو) الراء والطاء والواو ليس بشيء. وربما قالوا: رطَاها ورطأها، إذا جامَعَها. وممّا يقرب [من] هذا في الضّعف قولُهم للأحمق: رطِيٌّ.‏
(رطب) الراء والطاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف اليُبْس. من ذلك الرَّطْب والرَّطِيب. والرُّطْب: المرعى، بضم الراء. والرُّطَب معروف. ويقال أرْطَبَ النّخْل إرطاباً. ورطَّبْتُ القومَ تَرطيباً، إذا أطعمتَهم رُطَباً. والرِّطاب(4) من النَّبت. تقول: رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً. والرَّطْبَة: اسمٌ للقَضْب خاصّةً مادام رَطْباً. ورِيشٌ رَطِيبٌ، أي ناعم. وحكى ناسٌ عن أبي زيد: رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ(5)، إذا تكلَّم بما كان عنده مِن خطأٍ أو صواب. والله أعلم.‏
--------------------------------------------------------ـ
(1) الجمهرة (2: 368).‏
(2) البيت لطرفة في اللسان (رطن، غطط)، وليس في ديوانه، وسيعيده في (غط).‏
(3) إثبات الكلمة الأخيرة من اللسان. وبدلها في المجمل: "يجنب".‏
(4) الرطاب: جمع رطبة بالفتح، وهي القضب.‏
(5) ذكرت في القاموس، وجعلها من باب فرح، ولم ترد في اللسان.‏
ـ

##### Türkçe

(راء, طاء ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**رطع**) **الراء** ve **الطاء** ve **العين** bir şey değildir; ancak İbn Düreyd(1) onların şöyle dediklerini zikretti: **رَطَعها**; onu nikâhladıysa. Ve bu bir şey değildir.
(**رطل**) **الراء** ve **الطاء** ve **اللام** bir önceki gibidir; ancak onlar ölçülen şey için **رِطْلٌ** derler. Ve derler: **غُلامٌ رِطلٌ**: genç. Ve **رطَّلَ شَعَْرَه**: onu kırdı ve ikiye katladı. Ve [bu] ve benzerleri hâlis dilden değildir.
(**رطم**) **الراء** ve **الطاء** ve **الميم** bir kelimedir; bir karışıklığa ve tıkanmaya delâlet eder. Derler: **ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه**; yolları ona kapatıldıysa. Ve derler: **ارتطَمَ في الوحل**. Bâbdan: onların bir şeye lâzım olanı **راطماً** diye adlandırmalarıdır. Ve **الرَّطُوم**: ahmak; ve bununla adlandırıldı, çünkü o işlerinde bocalar. Ve bâbdan **الرُّطام**; o, devenin dışkısının tıkanmasıdır. Ve derler: **رَطَمها**; onu nikâhladıysa. Ve biz söyledik ki bu ve benzeri, hâlis dilden olmaz.
(**رطن**) **الراء** ve **الطاء** ve **النون** sağlam olmayan bir yapıdır ve onların sözünde onun için bir kıyas yoktur; ancak onlar derler: **تراطَنُوا**; anlaşılmayan bir söz getirdilerse; ve bununla özellikle Acemler kastedilir. Dedi ki:
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)
Ve **الرّطَّانة** denir: develer, beraberlerinde ehilleri olduğu hâlde. Dedi ki:
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *
(**رطو**) **الراء** ve **الطاء** ve **الواو** bir şey değildir. Ve belki dediler: **رطَاها** ve **رطأها**; onunla cinsel birleşmede bulunduysa. Ve bunun zayıflıkta yakını olan şeylerden: onların ahmağa **رطِيٌّ** demeleridir.
(**رطب**) **الراء** ve **الطاء** ve **الباء** tek bir asıldır; kuruluğun zıddına delâlet eder. Bundan: **الرَّطْب** ve **الرَّطِيب**. Ve **الرُّطْب**: otlak; **الراء**’ın dammesiyle. Ve **الرُّطَب** bilinir. Ve denir: **أرْطَبَ النّخْل إرطاباً**. Ve **رطَّبْتُ القومَ تَرطيباً**; onlara **رُطَباً** yedirdinse. Ve **الرِّطاب**(4) bitkiden. Dersin: **رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً**. Ve **الرَّطْبَة**: özellikle **القَضْب** için bir addır; yaş olduğu müddetçe. Ve **رِيشٌ رَطِيبٌ**; yani yumuşak. Ve bazı kimseler Ebû Zeyd’den nakletti: **رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ**(5); yanında olanla, hata veya doğru olarak, konuştuysa. Ve Allah daha iyi bilir.
--------------------------------------------------------ـ
(1) el-Cemhere (2: 368).
(2) Beyit, Lisân’da (رطن، غطط) maddesinde Tarafe’nindir; divanında değildir; ve onu (غط) maddesinde tekrar edecektir.
(3) Son kelimenin tespiti Lisân’dandır. Mücmel’de onun yerine: "يجنب".
(4) **الرطاب**: fetha ile **رطبة**’nin çoğuludur; o da **القضب**’dır.
(5) Kâmûs’ta zikredildi; onu **فرح** bâbından kıldı; Lisân’da gelmedi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

رطَعَها يَرْطَعُها رَطْعاً: كَطَعَرَها أَي نكحها.

##### Türkçe

**رطَعَها** **يَرْطَعُها** **رَطْعاً**: **كَطَعَرَها**; yani onu cinsel ilişkiye girdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

رطعها، كمنع، أهمله الجوهري وقال ابن عباد عن أبي زيد: أي جامعها. وقال ابن دريد: الرطع يكنى به عن النكاح، وربما قالوا: طعرها طعرا. وقد تقدم. والرطع أيضا: الزكام ونحوه نقله الخارزنجي عن النضر.

##### Türkçe

**رطعها**; **كمنع**; onu Cevherî ihmal etti. İbn Abbâd, Ebû Zeyd’den: yani onu cima etti, dedi. İbn Düreyd dedi: **الرطع** onunla nikâhtan kinaye edilir; bazen: **طعرها** **طعرا** derler. Ve daha önce geçti. Ve **الرطع** ayrıca: nezle ve benzeri; onu Hârizencî, Nadr’dan nakletti.
