# رطل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رطل

الرطل، ويكسر، الكسر عن ابن السكيت، وهو الأفصح، وفي شروح الفصيح، والمصباح: الكسر أعرف وأشهر، فلا عبرة بظاهر كلام المصنف في ترجيح الفتح: ما يكال به، قال ابن أحمر:
  لها رطل تكيل الزيت فيه                      وفلاح يسوق بها حمارا

  وقال ابن الأعرابي: الرطل اثنتا عشرة أوقية بأواقي العرب، والأوقية أربعون درهما، فذلك أربعمائة وثمانون درهما. قلت: وهو الرطل الشامي، وبه فسر الحربي: السنة في النكاح رطل. وشرحه بما سبق، وقال الأزهري: السنة في النكاح اثنتا عشرة أوقية ونش، والنش عشرون درهما، فذلك خمسمائة درهم، روي ذلك عن عائشة رضي الله تعالى عنها، وورد في حديث عمر رضي الله تعالى عنه: اثنتا عشرة أوقية، ولم يذكر النش. وقال الليث: الرطل: مقدار نصف من، وتكسر الراء فيه، وفي الصحاح: الرطل والرطل نصف منا، وفي الأساس: والصاع ثمانية أرطال، والمد رطلان. والرطل، بالفتح، والكسر: الغلام القضيف، وقيل: هو المراهق للاحتلام، أو الذي لم تشتد عظامه، ولم تستحكم قوته، وأنشد ابن بري:
  ولا أقيم للغلام الرطل وأنشد لآخر:
  غليم رطل وشيخ دامر والجمع: رطلة. والرطل: الرجل الرخو اللين، يفتح، ويكسر، كالمرطل، كمحسن، كما في العباب، وأيضا: الكبير الضعيف، أو الذاهب إلى اللين والرخاوة والكبر، وأنشد ابن بري لعمران بن حطان:
  موثق الخلق لا رطل ولا سغل والرطل، بالفتح وحده: العدل. والرجل الرخو اللين. والرطل: الأحمق، وهي بهاء. والرطل: الفرس الخفيف الضعيف، عن أبي عبيد، وأنشد:
  تراه كالذئب خفيفا رطلا ويكسر، ويقال: هو بالكسر وحده، وهي بهاء في الكل. والترطيل: تليين الشعر بالدهن، وتكسيره، وقال ابن الأنباري: إرخاؤه، وإرساله، وهو قول ابن الأعرابي أيضا، قال: وهو مأخوذ من قولهم: رجل رطل، إذا كان مسترخيا، وفي التهذيب: ومما يخطئ فيه العامة قولهم: رطلت شعري، إذا رجلته، وأما الترطيل فهو أن يلين شعره بالدهن والمسح، حتى يلين ويبرق. وفي حديث الحسن البصري: لو كشف الغطاء لشغل محسن بإحسانه، ومسيء بإساءته، عن تجديد ثوب، أو ترطيل شعر. والترطيل: الوزن بالأرطال. والرطيلاء، مصغرا ممدودا: عبد الله، عن ابن دريد. وأرطل: صار له ولد رطل، عن ابن عباد. أو أرطل: إذا استرخت أذناه، عنه أيضا. والمرطل: كمحسن، وضبطه الصاغاني بالفتح: الطويل من الرجال. ويقال: رطل، وعدا، بمعنى واحد، وقال ابن دريد: رطل الشيء بيده رازه ليعرف وزنه، يرطله، رطلا. وقال ابن فارس في هذا التركيب: ليس هذا وما أشبهه من محض اللغة. ومما يستدرك عليه: رجل رطل: لا غناء عنده. وهو أيضا: المسترخي الأذنين. ورطله، رطلا: وزنه. وباع مراطلة. وبركة الرطلي: إحدى منتزهات مصر.
  ر ع ل

  رعله، بالرمح، كمنعه، رعلا: طعنه طعنا شديدا بسرعة، كأرعله، وأرعل الطعنة: أشبعها، وملك بها يده، قاله الليث، ورعله بالسيف، رعلا: نفحه به، عن أبي زيد. وقال الليث: الرعلة: النعامة، سميت بذلك لأنها لا تكاد ترى إلا سابقة للظليم. والرعلة: جلدة من أذن الناقة، والشاة تشق فتعلق في مؤخرها، وتترك نائسة لا تبين، كأنها زنمة، والشاة، أو الناقة، رعلاء، من شياه أو نوق رعل، بالضم، رواه الأحمر في قطع الجلد من السمات. وقيل: الرعلاء: هي التي شقت أذنها شقا واحدا بائنا في وسطها، فناست الأذن من جانبيها، أنشد ابن فارس للفند الزماني:
  رأيت الفتية الأعـزا                      ل مثل الأينق الرعل قال الصاغاني: وللفند قصيدتان على هذا الوزن والروي، وليس البيت المذكور في واحدة منهما. والرعلة: القلفة، على التشبيه برعلة الأذن. والرعلة: اسم نخلة الدقل، والجمع رعال، أو هي النخلة الطويلة، والجمع رعال أيضا. والرعلة: العيال، يقال: ترك فلان رعلة، أي عيالا، كما في اللسان، أو الكثير منهم، عن ابن الأعرابي، يقال: ترك عيالا رعلة، أي كثيرا. والرعلة: القطيع، أو القطعة من الخيل القليلة، ليست بالكثيرة، كالرعيل، كأمير، يكون من الخيل والرجال، قال ابن سيده: ومنه قول عنترة:
  إذ لا أبادر في المضيق فوارسي                      أولا أوكل بـالـرعـيل الأول أو رعلة الخيل: أولها، ومقدمتها، أو هي القطعة من الخيل قدر العشرين، أو الخمسة والعشرين، وفي حديث ابن زمل: فكأني بالرعلة الأولى حين أشفوا على المرج كبروا ثم جاءت الرعلة الثانية ثم جاءت الرعلة الثالثة، قال ابن الأثير: يقال للقطعة من الفرسان رعلة، ولجماعة الخيل رعيل. ج: رعال، بالكسر، وأرعال، وأراعيل، فإما ان يكون أراعيل جمع الجمع، وإما أن يكون جمع رعيل، كقطيع وأقاطيع، وقد تكون الرعلة والرعيل: القطعة من البقر، قال:
  تجرد من نصيتهـا نـواج                      كما ينجو من البقر الرعيل ويكون من القطا، قال:
  تقود أمام السرب شعثا كأنهـا                      رعال القطا في وردهن بكور وقال امرؤ القيس:
  وغارة ذات قيروان                      كأن أسرابها الرعال وأنشد الجوهري لطرفة:
  ذلق في غارة مسفـوحة                      كرعال الطير أسرابا تمر قال ابن بري: رواية الأصمعي في صدر هذا البيت:
  ذلق الغارة في أفزاعهم قال: وصوابه أن يقول: الرعلة القطعة من الطير، وعليه يصح شاهده، لا على الخيل، قال: والرعلة: القطعة من الخيل، متقدمة كانت أولا، قال: وأما الرعيل فهو اسم كل قطعة متقدمة من خيل، وجراد، وطير، ورجال، ونجوم، وإبل، وغير ذلك، قال: وشاهد الرعيل للإبل قول القحيف العقيلي:
  أتعرف أم لا رسم دار معطلا                      من العام يغشاه ومن عام أولا
  قطار وتارات حريق كأنهـا                      مضلة بو في رعيل تعجـلا وقال الراعي: يحدون حدبا مائلا أشرافها في كل منزلة يدعن رعيلا

  وبما ذكرناه لك تعرف ما في كلام المصنف من القصور.
 والمسترعل: الخارج في الرعيل الأول: أو الناهض في أول الرعيل، أو هو قائدها، كأنه يستحثها، قال تأبط شرا:
  متى تبغني ما دمت حيا مسلماتجدني مع المسترعل المتعبهل أو هو ذو الإبل، وبه فسر ابن الأعرابي هذا البيت، قال ابن سيده: وليس بجيد. والرعل، بالفتح: أنف الجبل، كالرعن، ليست لامه بدلا من النون، قال ابن جني: أما رعل الجبل باللام فمن الرعلة والرعيل، وهي القطعة المتقدمة من الخيل، وذلك أن الخيل توصف بالحركة السريعة. والرعل من الرجل: ثيابه، يقال: مر فلان يجر رعله، أي ثيابه، عن ابن الأعرابي. والرعل: ع، عن ابن دريد. وقال قطرب: الرعل، بالكسر: ذكر النحل، وبه سميت رعل، هي وذكوان: قبيلتان باليمن، من سليم، دعا عليهم النبي صلى الله عليه وسلم، وهو رعل بن مالك بن عوف بن امرئ القيس بن بهثة بن سليم، ومنهم العباس الرعلي، صحابي ه وفادة، روى عنه مطرد، إن صح. والراعل: الدقل، وقال ابن دريد: هو فحال نخل بالمدينة معروف. والمرعل، كمعظم: خيار المال، قال عمرو بن .هميل الهذلي:
  قتلنا بقتلانا وسقنا بسبـينـا                      نساء وجئنا بالهجان المرعل ويروى: المرعل، كمحدث، من الرعيل. والرعلول: كسرسور: بقلة، أو هو الطرخون. ويقال لما تهدل من النبات: أرعل، كذا في العباب، وفي اللسان: لما تهدل من الثياب، وكذا ما انثنى من العشب وطاب، هكذا في العباب، وفي اللسان: عشب أرعل، إذا تثنى وطال، وأنشد الأصمعي:
  أنشد ضأنا أمجرت غثاثـا
  فهثهثت بقل الحمى هثهاثا
  أرعل مجاج الندى مثانـا والأرعل: الأحمق، المضطرب العقل، المسترخي، وأنكر الأصمعي الأرعن، وهي رعلاء. والرعالة، الحمق، ومنه المثل: تقول العرب للأحمق: كلما ازددت مثالة زادك الله رعالة، أي زاده الله حمقا كلما ازداد غنى، قاله الأصمعي، وقد رعل، كفرح، رعلا. والمرعل، كمنبر: الباتك من السيوف، عن أبي زيد. والرعلة، بالضم، إكليل من ريحان وآس، يتخذ على الرؤوس، لغة يمانية، عن ابن دريد. وأبو رعلة، بالكسر: الذئب، يقال: هو أخبث من أبي رعلة، وكذلك أبو عسلة. والرعال، كغراب: ما سال من الأنف، عن ابن عباد. وكزبير، رعيل بن آبد بن الصدف، من حضرموت، ذكره الأمير، والصاغاني. وشواء رعولي، كجهوري: لم يطبخ جيدا، عن ابن عباد. وعدي بن الرعلاء: شاعر. ومما يستدرك عليه: الرعلاء: الشاة الطويلة الأذن، وبه سميت المرأة. وأراعيل الرياح: أوائلها، وقيل: دفعها إذا تتابعت، وأراعيل الجهام: مقدماتها، وما تفرق منها، قال ذو الرمة:
  تزجى أراعيل الجهام الخور

  وجاءوا مسترعلين: أرسالا متقدمين، واسترعلت الغنم: تتابعت في السير والمرعى، فتقدم بعضها بعضا. ورعل الشيء، رعلا: وسع شقه. وغلام أرعل: أقلف، والجمع أرعال، ورعل، وكل شيء مسترخ متدل فهو أرعل، ويقال للقلفاء من النساء، إذا طال موضع خفضها حتى يسترخي: أرعل، ومنه قول جرير:
  رعثات عنبلها الغدفل الأرعل أراد بعنبلها بظرها، والغدفل العريض. وفي النوادر: شجرة مرعلة، ومقصدة، فإذا عست رعلتها فهي ممشرة، إذا غلظت. وأرعلت العوسجة: خرجت رعلتها. والرعلة: الحماقة. والرعل: الأطراف الغضة من الكرم، الواحدة رعلة، عن أبي حنيفة، وقد رعل الكرم. ومضر بجر أراعيله: ما تهدل من ثيابه، وثوب أرعل: طويل. وضرب أرعل: يقطع اللحم، فيدليه. والمرعل: كمعظم: أن يشق في آذان الإبل شقيق صغير، توسم بذلك، وبه فسر قول ابن هميل السابق. والرعلة: اسم ناقة، عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  والرعلة الخيرة من بناتها ورعلة: اسم فرس أخي الخنساء، قالت:
  وقد فقدتك رعلة فاستراحت                      فليت الخيل فارسها يراها ورعلة ، بالكسر: قبيلة في اليمن.

### Türkçe

**الرطل**; ve kırılır; kırma, İbnü’s-Sikkît’ten (nakledilmiştir); ve o, daha fasih olandır. Ve **الفصيح** şerhlerinde ve **المصباح**’ta: kırma daha bilinen ve daha meşhurdur; öyleyse musannifin sözünün zahirine, fethayı tercih etmede itibar yoktur: “Onunla ölçülen şey.” İbn Ahmer dedi ki:
  Onun bir **رطل**’ı vardır; onun içinde yağı ölçer                      ve bir çiftçi onunla bir eşeği sürer

  İbnü’l-A‘râbî dedi: **الرطل** Arapların **أوقية**’leriyle on iki **أوقية**’dir; **الأوقية** kırk dirhemdir; işte bu dört yüz seksen dirhemdir. Dedim: ve o Şam **الرطل**’ıdır; ve onunla el-Harbî “Nikâhta sünnet **رطل**’dır”ı tefsir etti. Ve onu, geçenle şerh etti. El-Ezherî dedi: “Nikâhta sünnet on iki **أوقية** ve bir **نش**’tir; **النش** yirmi dirhemdir; işte bu beş yüz dirhemdir.” Bu, Âişe’den—Allah Teâlâ ondan razı olsun—rivayet edilmiştir. Ve Ömer’in—Allah Teâlâ ondan razı olsun—hadisinde varid olmuştur: “On iki **أوقية**”; ve **النش**’i zikretmedi. El-Leys dedi: **الرطل**: bir **من**’in yarısı miktarıdır; ve onda **الراء** kırılır. Ve **الصحاح**’ta: **الرطل** ve **الرطل** bir **من**’in yarısıdır. Ve **الأساس**’ta: **الصاع** sekiz **أرطال**’dır; ve **المد** iki **رطل**’dır. Ve **الرطل**, fetha ile ve kesra ile: zayıf-çelimsiz oğlandır; ve denildi ki: o, ihtilâma yaklaşan; yahut kemikleri sertleşmemiş ve kuvveti sağlamlaşmamış olandır. İbn Berrî inşâd etti:
  Ve ben oğlan **الرطل** için (bir şey) ikame etmem
  Ve bir başkası için inşâd edildi:
  **غليم** **رطل** ve **شيخ** **دامر**
  Ve cem‘i: **رطلة**. Ve **الرطل**: gevşek, yumuşak adamdır; fetha edilir ve kesra edilir; **المرطل** gibi; **محسن** vezninde; **العباب**’da olduğu gibi. Ve ayrıca: büyük zayıf; yahut yumuşaklığa, gevşekliğe ve büyüklüğe giden. İbn Berrî, İmrân b. Hıttân için inşâd etti:
  Sağlam yaratılışlı; ne **رطل** ne **سغل**
  Ve **الرطل**, yalnız fetha ile: adl (denge/denk). Ve gevşek, yumuşak adam. Ve **الرطل**: ahmaktır; ve o, **هاء** iledir. Ve **الرطل**: hafif, zayıf attır; Ebû Ubeyd’den. Ve inşâd etti:
  Onu kurt gibi görürsün; hafif, **رطل**
  Ve kırılır; ve denilir: o, yalnız kesra iledir; ve o, hepsinde **هاء** iledir. Ve **الترطيل**: yağıyla saçı yumuşatmak ve onu kırmak. İbnü’l-Enbârî dedi: onu salıvermek ve göndermek; ve bu, İbnü’l-A‘râbî’nin de sözüdür. Dedi: ve o, onların “adam **رطل**” sözünden alınmıştır; gevşek olduğunda. Ve **التهذيب**’te: avamın hata ettiği şeylerden, onların “**رطلت** saçımı” demeleridir; onu taradığında. Ama **الترطيل**, onun saçını yağ ve mesh ile yumuşatmandır; ta ki yumuşasın ve parlasın. Hasan el-Basrî’nin hadisinde: “Eğer örtü kaldırılmış olsaydı, ihsan sahibi ihsanıyla ve kötülük sahibi kötülüğüyle, bir elbise yenilemekten yahut saç **ترطيل**’inden alıkonulurdu.” Ve **الترطيل**: **أرطال** ile tartmadır. Ve **الرطيلاء**, küçültme olarak, uzatılmış: Abdullah’tır; İbn Düreyd’den. Ve **أرطل**: **رطل** bir evladı oldu; İbn Abbâd’dan. Yahut **أرطل**: iki kulağı gevşediğinde; ondan da. Ve **المرطل**: **محسن** gibi; ve Sâğânî onu fetha ile ضبط etti: erkeklerden uzun olan. Ve denilir: **رطل** ve **عدا**, bir mânâdadır. İbn Düreyd dedi: bir şeyi eliyle **رطل** etti: onun ağırlığını bilmek için onu tarttı; onu **يرطله**, **رطلا**. İbn Fâris bu terkib hakkında dedi: bu ve benzerleri, sırf lugattan değildir. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: adam **رطل**: onda bir fayda yoktur. Ve o ayrıca: kulakları gevşek olandır. Ve onu, **رطلا**: tarttı. Ve **مراطلة** olarak sattı. Ve **بركة الرطلي**: Mısır’ın mesire yerlerinden biridir.
  **ر ع ل**

  Onu, mızrakla, **منعه** gibi, **رعلا**: süratle şiddetli bir saplayışla sapladı; **أرعله** gibi. Ve **أرعل** saplayışı: onu doyurdu (tam yaptı) ve onunla eline hâkim oldu; el-Leys söyledi. Ve onu kılıçla, **رعلا**: onunla vurdu; Ebû Zeyd’den. El-Leys dedi: **الرعلة**: devekuşudur; ona bu ad verildi; çünkü o, **الظليم**’in önünde koşan olarak görülmekten başka neredeyse görülmez. Ve **الرعلة**: dişi devenin kulağından bir deridir; ve koyunun (kulağı) yarılır da onun arkasına asılır; ve sarkık bırakılır, belli olmaz; sanki o bir **زنمة**’dir. Ve koyun yahut dişi deve, **رعلاء**; koyunlardan yahut develerden **رعل** (çoğulu), damme ile; el-Ahmer, alâmetlerden deriyi kesme hakkında bunu rivayet etti. Ve denildi ki: **الرعلاء**: kulağı, ortasında belirgin tek bir yarıkla yarılmış olandır; böylece kulak iki yanından sarkmıştır. İbn Fâris, el-Fend ez-Zemânî için inşâd etti:
  Aziz gençleri gördüm                      **الأينق** **الرعل** gibi
  Sâğânî dedi: el-Fend’in bu vezin ve kafiye üzere iki kasidesi vardır; ve zikredilen beyit onların birinde değildir. Ve **الرعلة**: sünnet derisi; kulağın **رعلة**’sine benzetme üzere. Ve **الرعلة**: **الدقل** hurma ağacının adıdır; cem‘i **رعال**; yahut o, uzun hurma ağacıdır; cem‘i yine **رعال**. Ve **الرعلة**: aile/çoluk-çocuk; denilir: falan **رعلة** bıraktı; yani aile (bıraktı); **اللسان**’da olduğu gibi. Yahut onların çoğu; İbnü’l-A‘râbî’den. Denilir: çok aile bıraktı, **رعلة**; yani çok. Ve **الرعلة**: sürü; yahut az sayıdaki atlardan bir parça; çok olmayan; **الرعيل** gibi; **أمير** gibi; atlardan ve adamlardan olur. İbn Sîde dedi: ve ondan, Antara’nın sözü:
  Dar yerde süvarilerimle acele etmem                      önce mi, yoksa ilk **الرعيل**e mi havale ederim
  Yahut atların **رعلة**’si: onların ilki ve ön kısmıdır. Yahut o, atlardan yirmi yahut yirmi beş kadar olan parçadır. Ve İbn Zemel’in hadisinde: “Sanki ben, ilk **الرعلة**’yi, çayıra yaklaştıklarında tekbir getirirlerken görüyorum; sonra ikinci **الرعلة** geldi; sonra üçüncü **الرعلة** geldi.” İbnü’l-Esîr dedi: süvarilerden bir parçaya **رعلة** denir; atların topluluğuna **رعيل** denir. Cem‘i: **رعال**, kesra ile; ve **أرعال**; ve **أراعيل**. Artık ya **أراعيل** cem‘in cem‘idir; yahut **رعيل**’in cem‘idir; **قطيع** ve **أقاطيع** gibi. Ve **الرعلة** ve **الرعيل**: sığırlardan bir parça olabilir. Dedi:
  Perçeminden sıyrıldı                      sığırdan **الرعيل**in kurtulduğu gibi kurtulur
  Ve **القطا**’dan (kuşundan) olur. Dedi:
  Sürünün önünde dağınık (tüylü) olarak sürer; sanki o                      onların suya varışında erken (giden) **رعال** **القطا**’dır
  İmru’ul-Kays dedi:
  **قيروان**lı bir akın                      sanki sürüleri **الرعال**
  Cevherî, Tarafe için inşâd etti:
  Keskin, dökülmüş bir akında                      kuşun **رعال**’ı gibi, sürüler hâlinde geçer
  İbn Berrî dedi: Asmaî’nin bu beytin صدر’ındaki rivayeti:
  **ذلق الغارة في أفزاعهم**
  Dedi: ve doğrusu, şöyle demesidir: **الرعلة** kuşlardan bir parçadır; ve onun üzerine şahidi sahih olur; at üzerine değil. Dedi: ve **الرعلة**: atlardan bir parçadır; önce olarak önden giden (parça) idi. Dedi: ama **الرعيل**, atlardan, çekirgelerden, kuşlardan, adamlardan, yıldızlardan, develerden ve bunun dışındakilerden her önden giden parçanın adıdır. Dedi: develer için **الرعيل**in şahidi, el-Kuhayf el-Ukaylî’nin sözü:
  Tanır mısın yahut değil mi, terk edilmiş bir yurdun izini                      bir yıl onu ziyaret eder ve bir yıl önce
  Bir katar ve defalarca bir yangın; sanki o                      acele eden bir **رعيل** içinde bir **مضلة بو**
  Er-Râ‘î dedi: her menzilde, her birinde bir **رعيلا** bırakarak, tepeleri eğik bir hörgüçlü (develeri) sürerler

Bununla sana zikrettiğimiz şeyle, musannifin sözünde bulunan eksikliği bilirsin.

**المسترعل**: ilk **الرعيل** içinde çıkan; yahut **الرعيل**in başında kalkıp harekete geçen; yahut o, onun (sürünün) önderidir; sanki onu acele ettiriyor. **تأبط شرا** dedi ki:
  Ne zaman beni ararsan, ben hayatta oldukça, selâmetle
  beni, yoran **المسترعل** ile birlikte bulursun
Yahut o, deve sahibi olandır; bu beyiti **ابن الأعرابي** bununla tefsir etti. **ابن سيده** dedi ki: Bu iyi değildir. Ve **الرعل** (fetha ile): dağın burnu; **الرعن** gibi; onun **لام**’ı **النون**’dan bedel değildir. **ابن جني** dedi ki: Dağın **رعل**’i **لام** ile olana gelince, o **الرعلة** ve **الرعيل**dendir; o, atların öne geçmiş parçasıdır; bu, atların hızlı hareketle vasfedilmesi sebebiyledir. Ve adamdan **الرعل**: elbiseleridir; “Falan, **رعله**’ini sürüyerek geçti” denir; yani elbiselerini; **ابن الأعرابي**’den. Ve **الرعل**: ع; **ابن دريد**’den. **قطرب** dedi ki: **الرعل** (kesra ile): arının erkeği; bununla **رعل** diye adlandırıldı; o ve **ذكوان**: Yemen’de iki kabiledir; **سليم**’dendir; Peygamber صلى الله عليه وسلم onlara beddua etti; o, **رعل بن مالك بن عوف بن امرئ القيس بن بهثة بن سليم**’dir. Ve onlardandır **العباس الرعلي**; sahabîdir ve heyet (mensubu)dur; ondan **مطرد** rivayet etti; sahih ise. Ve **الراعل**: **الدقل**. **ابن دريد** dedi ki: O, Medine’de bilinen bir hurma erkeğidir. Ve **المرعل** ( **معظم** gibi): malın seçkini. **عمرو بن هميل الهذلي** dedi ki:
  Ölülerimizle öldürdük ve esirlerimizle sürdük
  kadınları; ve **الهجان المرعل** ile geldik
Şöyle de rivayet edilir: **المرعل** ( **محدث** gibi), **الرعيل**’dendir. Ve **الرعلول** ( **سرسور** gibi): bir ot; yahut o **الطرخون**’dur. Ve bitkiden sarkıp gevşeyen şeye “**أرعل**” denir; **العباب**’da böyledir. **اللسان**’da: elbiseden sarkıp gevşeyen şeye; ve yine ottan bükülüp güzel olan şeye; **العباب**’da böyle. **اللسان**’da: “**عشب أرعل**”: bükülüp uzadığı zaman. **الأصمعي** şu beyti okudu:
  Zayıf koyun mu söylersin, sütü kesilmiş?
  Derken koruluğun otunu hışır hışır yedirdin
  **أرعل**: çiğin salyası, ikişer ikişer
Ve **الأرعل**: ahmak; aklı karışık; gevşek. **الأصمعي** **الأرعن**’ı inkâr etti; o, **رعلاء**’dır. Ve **الرعالة**: ahmaklık. Ondandır mesel: Araplar ahmağa derler ki: “Ne zaman **مثالة**’yi artırırsan Allah sana **رعالة**’yi artırır”; yani zenginliği arttıkça Allah onun ahmaklığını artırdı; bunu **الأصمعي** söyledi. Ve **رعل** etti ( **فرح** gibi) **رعلا**. Ve **المرعل** ( **منبر** gibi): kılıçlardan keskin vuran; **أبو زيد**’den. Ve **الرعلة** (damme ile): reyhan ve murtan bir taç; başlar üzerine yapılır; Yemen lehçesi; **ابن دريد**’den. Ve **أبو رعلة** (kesra ile): kurt; “O, **أبو رعلة**’den daha habistir” denir; ve yine **أبو عسلة**. Ve **الرعال** ( **غراب** gibi): burundan akan şey; **ابن عباد**’dan. Ve ( **زبير** gibi) **رعيل بن آبد بن الصدف**; Hadramut’tandır; onu **الأمير** ve **الصاغاني** zikretti. Ve **شواء رعولي** ( **جهوري** gibi): iyi pişirilmemiş; **ابن عباد**’dan. Ve **عدي بن الرعلاء**: şair.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الرعلاء**: kulağı uzun koyun; bununla kadın adlandırıldı. Ve **أراعيل الرياح**: rüzgârların evvelleri; “peş peşe geldiklerinde itişleri” de denildi. Ve **أراعيل الجهام**: onun önleri; ve ondan ayrılıp dağılan şey. **ذو الرمة** dedi ki:
  Zayıf **الجهام**’ın **أراعيل**’ini sürer

Ve “**مسترعلين** geldiler”: önden giden bölükler hâlinde. Ve **استرعلت الغنم**: yürüyüşte ve otlakta peş peşe geldi; böylece bazısı bazısının önüne geçti. Ve bir şeyin **رعل**’i, **رعلا**: onun yarığını genişletti. Ve **غلام أرعل**: sünnetsiz; çoğulu **أرعال** ve **رعل**. Ve her gevşek sarkık şey **أرعل**’dir. Ve kadınlardan sünnetsiz olana, alçaltma yerinin yeri uzayıp gevşeyince “**أرعل**” denir. Ondandır **جرير**’in sözü:
  **رعثات**: onun **عنبل**’i; geniş **الغدفل الأرعل**
**عنبل** ile onun **بظر**’ını kastetti; **الغدفل** geniş olandır. Ve **النوادر**’de: **شجرة مرعلة** ve **مقصدة**; sonra onun **رعلتها** sertleşirse o **ممشرة**’dir; kalınlaştığı zaman. Ve **أرعلت العوسجة**: onun **رعلتها** çıktı. Ve **الرعلة**: ahmaklık. Ve **الرعل**: asmanın taze uçları; bir tanesi **رعلة**; **أبو حنيفة**’den; ve asma **رعل** etti. Ve “**مضر بجر أراعيله**”: elbisesinden sarkmış olan şey. Ve **ثوب أرعل**: uzun. Ve **ضرب أرعل**: eti keser, sonra onu sarkıtır. Ve **المرعل** ( **معظم** gibi): develerin kulaklarında küçük bir yarık yarmaktır; bununla damgalanır; ve bununla **ابن هميل**’in önceki sözü tefsir edildi. Ve **الرعلة**: bir deve adıdır; **ابن الأعرابي**’den; ve şu beyti okudu:
  Ve **الرعلة**: yavrularının hayırlısı
Ve **رعلة**: **الخنساء**’nın kardeşinin atının adıdır; dedi ki:
  Ve seni kaybetti **رعلة**; derken rahatladı
  keşke atlar, süvarisini onu görseydi
Ve **رعلة** (kesra ile): Yemen’de bir kabile.
