# رطم (ر-ط-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ط - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والراء والميم معهما
ط ر م، ط م ر، ر ط م، ر م ط، م ط ر، م ر ط كلهن مستعملات
طرم:
الطِّرْمُ في قولٍ: الشَّهْد، وفي قولٍ: الزُّبد. قال الشّاعر:
فمِنْهُنَّ من يُلْفَى كصابٍ وعَلْـقَـمٍ		ومِنْهنَّ مِثْلُ الشَّهْد قد شِيب بالطِّرْمِ
يعني: الزُّبد وقال: فأُتينا بزَعْيدٍ وحَتيٍّ بعد طِرْمٍ وتامِكٍ وثُمالِ والطُّرْمُ: الكانون. والطُّرْمة: البَثرة في وسط الشَّفَة السُّفْلَى، والتُّرفةُ في العُليا، فإذا جمعوا قالوا: طُرْمتين، بتغليب الطُّرْمة على التُّرْفة.
والطِّرْيَمُ: السَّحابُ الكَثيفُ، قال رؤبة:
في مُكْفِهرِّ الطِّرْيَمِ الشَّرَنْبثِ
وقيل: الطِّرْيَم ما يكونُ فوقَ الماءِ من دمن وغُثاء.
والطُّرامة: خُضرة في الأسنان، وقد أَطْرَمَتْ أَسْنانُه.
والطّارمة، دخيل: وهو بيت كالقُبّة، من خشب.
طمر:
طَمَرَ فلانٌ شيئاً، أي: خَبَّأَهُ حيثُ لا يُدْرَي.
والمَطمورةُ: حُفْرة، أو مكانٌ تحت الأرض قد هُيِّئ خفيّاً، يُطمَرُ فيه طعام أو مال.
والطِّمْرُ: الثّوبُ الخَلَق.
والطُّمرورُ: نعت الفَرَس الجَواد.
والطُّمُور: شِبْهُ الوُثُوب وطامِرُ بن طامِر، أي: بُرْغُوث بن بُرْغُوث.
رطم:
رَطَمْتُ الشَّيء رَطْمأ فارْتَطَم، أي: أَوْحَلْتُه فوَحِلَ وارتطم فلانٌ في أَمْرٍ فلا مَخْرَج له منه.
والرَّطوم: من نعت الحِرِ الكبير الواسعة.
رمط:
الرَّمطُ: مَجمَعُ العُرْفُط ونحوه من شَجَر العِضاه كالغيضة. وأنكره بعضٌ وقال: إنّما هو الرَّهَط والرّهاطة، وهو ما اجتمع من العُرْفُط.
مطر:
المَطَرُ: الاسم وهو الماء المُنْسَكِبُ من السَّحاب، والمَطرُ: فِعْلُهُ. والمَطْرةُ: الواحدة.
ويم مَطيرٌ: ماطِرٌ. ووادٍ مَطيرٌ:ممطور.
ومَطَرَتْنا السّماءُ تَمْطُرُهُمْ مَطَراً، وأَمطَرَتْهُمُ السّماء وهو أَقْبَحُهُما.
وأَمطَرهم اللهُ مَطَراً أو عذاباً.
ورجلٌ مُستَمطِرٌ: طالبُ خيرٍ من إنسانٍ ومكانٌ مُسْتَمْطِرٌ: قد احتاج إلى المَطَر، وإن لم يُمْطَرْ، قال خُفاف بن نُدبة:
لم يكس من وَرَقٍ مُسْتَمْطِرٌ عودا
يصف القَحْط، وقال رؤبة:
والطَّيرُ تَهْوِي في السّماء مُطرَّا
يعني: مسرعة. وجاءتِ الخَيلُ مُتَمَطِّرة، أي: مسرعة يَسبِقُ بعضُها بعضاً.
مرط:
المَرْطُ: نتفُك الشَّعر والرِّيش والصّوف عن الجسد، تقول: مَرَطتُ شَعْرَهُ فانمرط، وقد تَمَرَّط الذِّئب إذا سقط شَعْرُهُ وبقي شيء قليل، فهو أَمْرَطُ.
والأَمْرَطُ: من لا شَعر على جَسَدة إلاّ قليل، فإنْ ذهَبَ كُلُّه فهو أَمْلَطُ، وقد مَرِط مَرَطأ.
وسَهْمٌ أَمرَطُ: سَقَطَ قُذَذُه. وسَهمٌ مِراطٌ: لا ريشَ عليه والجميعُ مرُط، وقيل: قد يُقالُ: سهم مُرُط، وجَمعُه: أمراط، قال ذو الرُّمّة:
كالقِداح الأمراط
والمُرَيطاء: ما بين الصدر إلى العانة.
والمُرُوطُ: سُرعة المَشْي والعَدْو، الخيلُ يَمْرُطنَ مروطأ. وفَرَسٌ مَرَطَى: سريع، وهو يَعْدُو المَرَطَى: وهو ضرب من السير، قال: يَعْدُو بيَ المَرَطَى والرّيحُ مُعتدل المِرْط: رِداءٌ من صُوفٍ أو خَزٍّ أو كَتّان، وجَمْعُه: مُرُوط.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve**الراء** ve**الميم** bunlarla birlikte

**ط ر م**، **ط م ر**، **ر ط م**، **ر م ط**، **م ط ر**، **م ر ط**: hepsi kullanımdadır.

**طرم**:
**الطِّرْمُ** bir görüşte: **الشَّهْد**; bir görüşte: **الزُّبد**. Şair dedi ki:
فمِنْهُنَّ من يُلْفَى كصابٍ وعَلْـقَـمٍ		ومِنْهنَّ مِثْلُ الشَّهْد قد شِيب بالطِّرْمِ
Yani: **الزُّبد**. Ve dedi: “Bize **زَعْيدٍ** ve **حَتيٍّ** getirildi; **طِرْمٍ** ve **تامِكٍ** ve **ثُمالِ**’den sonra.” Ve **الطُّرْمُ**: **الكانون**. Ve **الطُّرْمة**: alt dudağın ortasında **البَثرة**; **التُّرفةُ** ise üst dudakta. Topladıklarında “**طُرْمتين**” derler; **الطُّرْمة**’yi **التُّرْفة**’ye üstün kılmakla.

Ve **الطِّرْيَمُ**: yoğun **السَّحابُ**. Rü’be dedi ki:
في مُكْفِهرِّ الطِّرْيَمِ الشَّرَنْبثِ
Ve denildi: **الطِّرْيَم** suyun üstünde olan **دمن** ve **غُثاء**’dır.

Ve **الطُّرامة**: dişlerde bir **خُضرة**; “Dişleri **أَطْرَمَتْ**” (yani: yeşerdi).

Ve **الطّارمة** (dahil): o, ağaçtan, kubbe gibi bir evdir.

**طمر**:
“Bir kimse bir şeyi **طَمَرَ** etti”; yani: onu, bilinmeyecek bir yerde gizledi.

Ve **المَطمورةُ**: bir **حُفْرة**; yahut yer altında gizlice hazırlanmış bir yer; içinde yiyecek veya mal **يُطمَرُ** edilir.

Ve **الطِّمْرُ**: eski elbise.

Ve **الطُّمرورُ**: iyi koşan atın sıfatıdır.

Ve **الطُّمُور**: sıçramaya benzer; ve “**طامِرُ بن طامِر**”, yani: “**بُرْغُوث** oğlu **بُرْغُوث**”.

**رطم**:
“Şeyi **رَطَمْتُ**; **رَطْمأ**; böylece **فارْتَطَم**”; yani: onu çamura batırdım, o da çamura battı. Ve bir kimse bir işte **ارتطم** etti: ondan kendisine çıkış yoktur.

Ve **الرَّطوم**: geniş olan büyük **الحِرِ**’in sıfatındandır.

**رمط**:
**الرَّمطُ**: **العُرْفُط** ve onun benzeri **شَجَر العِضاه**’dan olan ağaçların, koruluk gibi, toplandığı yer. Bazısı bunu inkâr etti ve dedi ki: ancak o **الرَّهَط** ve **الرّهاطة**’dır; o da **العُرْفُط**’tan toplanan şeydir.

**مطر**:
**المَطَرُ**: isimdir; o, buluttan dökülen sudur. Ve **المَطرُ**: onun fiilidir. Ve **المَطْرةُ**: bir tanedir.

Ve “**ويم مَطيرٌ**”: **ماطِرٌ**. Ve “**وادٍ مَطيرٌ**”: **ممطور**.

Ve “Gök bize **مَطَرَتْ**; onları **تَمْطُرُهُمْ**; **مَطَراً**”; ve “Gök onları **أَمطَرَتْ**”; ikisinin daha çirkini odur.

Ve “Allah onları **مَطَراً** yahut azap olarak **أَمطَرهم** etti.”

Ve **مُستَمطِرٌ** adam: bir insandan hayır isteyen. Ve **مُسْتَمْطِرٌ** yer: yağmura ihtiyaç duymuştur; yağmur yağmasa bile. **خُفاف بن نُدبة** dedi ki:
لم يكس من وَرَقٍ مُسْتَمْطِرٌ عودا
Kıtlığı tasvir eder. Ve Rü’be dedi ki:
والطَّيرُ تَهْوِي في السّماء مُطرَّا
Yani: hızlı. Ve atlar **مُتَمَطِّرة** geldi; yani: hızlı; bir kısmı bir kısmını geçer.

**مرط**:
**المَرْطُ**: saçın, tüyün ve yünün bedenden yolunmasıdır. Dersin ki: “Onun saçını **مَرَطتُ** ettim; böylece **فانمرط**.” Ve kurt, saçı dökülüp az bir şey kaldığında **تَمَرَّط** eder; o da **أَمْرَطُ**tur.

Ve **الأَمْرَطُ**: bedeninde azdan başka saç olmayan kimsedir; eğer hepsi giderse o **أَمْلَطُ**tur. Ve “**مَرِط**; **مَرَطأ**” (yani: saçı döküldü).

Ve **سَهْمٌ أَمرَطُ**: telekleri düştü. Ve **سَهمٌ مِراطٌ**: üzerinde tüy yoktur; hepsi **مرُط**tur. Ve denildi: “**سهم مُرُط**” da denir; çoğulu: **أمراط**. **ذو الرُّمّة** dedi ki:
كالقِداح الأمراط

Ve **المُرَيطاء**: göğüs ile kasık arası.

Ve **المُرُوطُ**: yürümenin ve koşmanın süratidir; atlar **يَمْرُطنَ**; **مروطأ**. Ve **فَرَسٌ مَرَطَى**: hızlı; ve o, **المَرَطَى** ile koşar; o, yürüyüşten bir türdür. Dedi ki: “Beni **المَرَطَى** ile koşturur; rüzgâr mutedildir.” **المِرْط**: yünden yahut **خَزٍّ** yahut ketenden bir **رِداءٌ**; çoğulu: **مُرُوط**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

رَطَمْتُهُ في الوحل رَطْماً فارْتَطَمَ هو، أي ارتبك فيه. وارْتَطَمَ عليه أمرٌ، إذا لم يقدِرْ على الخروج منه. والرَطومُ: الأحمق. والرَطومُ: المرأة الواسعة الفرْج. ورَطَمَ الرجلُ، أي نَكح. والراطِمُ: اللازمُ للشيء.

##### Türkçe

**رَطَمْتُهُ** çamurda onu **رَطْماً** ile **فارْتَطَمَ** o; yani onda bocaladı.

Ve bir iş ona **ارْتَطَمَ**; ondan çıkmaya güç yetiremediği zaman.

Ve **الرَطومُ**: ahmak.

Ve **الرَطومُ**: ferci geniş kadın.

Ve adam **رَطَمَ**; yani cima etti.

Ve **الراطِمُ**: şeye yapışıp kalan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ر م
طرم ، طمر ، مرط ، مطر ، رطم ، رمط : مستعمل .
طرم : قال اللّيث : الطِّرْمُ في قول : الشَّهْدُ . وفي قول : الزُّبد ، وأنشد :
ومنهنَّ مثلُ الشّهْد قد شِيبَ بالطِّرْمِ
قلت : الصوابُ :
ومنهنّ مثلُ الزُّبد قد شِيبَ بالطِّرم
وقال الليث : الطِّرْيمُ : اسمٌ للسحاب الكثيف ، قال رُؤبة :
في مُكْفَهِرّ الطّرْيم الطَّرنبث
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : يقال للنَّحل إذا ملأ أبنيته من العسل : قد خَتَم ، فإذا سَوَّى عليه قيل : قد طَرِم ، ولذلك قيل للشَّهْد : طَرِم .
قال : والطَّرَم : سَيَلانُ الطِّرْم من الخلِيّة ، وهو الشّهد .
وقال الليث : والطُّرْمُ : اسم الكانون .
قلت : وغيره يقول : هي الطُّرْمة .
قال الليث : الطرمة : نُتوء في وسط الشَّفة العليا ، والتُّرْفَةُ في السفلى ، فإذا جمعوا قالوا : طُرْمَتيْن لتغلب الطُّرْمة على التُّرْفة . قال : والطّارِمةُ : بيت كالقُبّة من خشب ، وهي أعجمية .
رطم : قال الليثُ : رَطَمتُ الشيء رَطماً في الوَحل فارتطم فيه ، وكذلك ارتَطم فلانٌ في أمْرٍ لا مخرجَ له منه إلاّ بغمّة لزمته .
قال : والرَّطُومُ من نعت النساء : الواسعة .
قلت : هذا غلط . روى أبو العباس عن عمرو عن أبيه ، قال : الرَّطُومُ : الضيِّقةُ الحَياء من النوق ، وهي من لنساء الرّتقاء ، ومِنَ الدَّجَاج البيضاء . قلت : والرَّطوم كما قال أبو عمرو .
وقال شَمِر مما قرأت بخطه : أرْطَم الرجل وطرْسم واشتبا واضْلَخَمّ واخْرَنْبقّ وضَمر . وأَضّ وأخْذَم ، كلُّه إذا سكت . وقال غيره : رَطم الرّجلُ جاريتَه رَطماً : إذا جامعها فأدخل ذَكره كلَّه فيها .
مطر : قال الليث : المَطْرُ : الماء المنسكبُ مِنَ السحاب . والمَطْرُ فعلُه وهو في الشعر أحسن . والمَطْرَةُ الواحدة . ويومٌ مطيرٌ : ماطِرٌ . ووادٍ مطيرٌ ، أي : ممطور . وقد مَطَرَتنا السماء ، وأَمطرتنا ، وهو أقبحهما . وأمطرهم الله مَطْراً أو عذَاباً . وقال غيره : وادٍ مَطِرٌ بغير ياء : إذا كان مَمْطُوراً .
ومنه قوله :
فوادٍ خِطاءٌ ووادٍ مَطِرْ
ثعلب عن ابن الأعرابي : رجلٌ مَمْطُورٌ : إذا كان كثيرَ السِّوَاك ، طيّبُ النّكْهة . وامرأَةٌ مَطِرةٌ : كثيرةُ السِّوَاك عَطِرَةٌ ، طيّبَةُ الْجِرْم وإن لَمْ تَتَطَيّب .
قال : ويقال : مَزَرَ فلان قِرْبَته ومَطَرَها : إذا
ملأَها ؛ رواه أبو تُرَاب عنه .
وحكي عن مبتكر الكلابي : كلّمتُ فلاناً فأمطر واستمطر : إذا أَطرقَ ؛ يقال : ما لَك مُسْتَمْطِراً ، أي : ساكِتاً .
وقا الليث : رجل مُسْتَمْطِر : طالبُ خيرٍ من إنسان ورجلٌ مُسْتَمْطَرٌ : إذا كان مُخِيلاً للخير ، وأنشد :
وصاحبٍ قلتُ له صالحٍ
إنك للخير لَمُسْتَمْطَرُ
قال : ومكانٌ مُسْتَمْطِرٌ : قد احتاج إلى المطر وإن لم يُمْطَر ، وقال خُفَاف بن نُدْبة :
لم يَكْسُ من ورَق مُسْتَمْطِرٍ عوداً
وقال غيره : جاءت الخيل مُتَمَطَّرَة ، أي : مسرعةً يسابق بعضُها بعضاً ، وقال رُؤبة :
والطَّيْرُ تهوِي في السَّماء مُطَّراً
أَبُو عُبيد عن الكسائي قال : مَطَر الرجل في الأرض مُطُوراً ، وقَطَرَ قُطُوراً : إذا ذهبَ في الأرض . وقال غيره : تَمَطَّر بهذا المعنى ، وأنشد :
كأَنهن وقد صَدَّرْنَ مِنْ عَرَقٍ
سِيدٌ تَمَطَّر جُنْحَ اللَّيْل مَبْلولُ
تَمَطَّر ، أي : تسرع في عَدْوِهِ . وقيل : تَمَطَّر ، أي : بَرَزَ للمطر وبَرْده .
شَمِر : قال ابن شُميل : مِنْ دُعاء صبيان العرب إذا رأوا خالاً للمطر : مُطَّيْرَى . ويقال : نزل فلان بالمُسْتَمْطِر ، أي : في بَراز من الأرض مُنْكَشف . وقال الشاعر :
وَيَحِلّ أَحْيَاءٌ وَرَاء بُيُوتنا
حَذَرَ الصّبَاح وَنَحْنُ بالمُسْتَمْطَر
وقيل : أراد بالمستمطَر : مَهْوَى الغارات ومُخْتَرقَها . ويقال : لا تَسْتَمْطر للخيل ، أي : لا تَعْرِض لها . سلمة عن الفراء : إن تلك الفَعلة من فلان مَطِرَة ، أي : عادَة بكسر الطاء .
وقال ابن الأعرابي : يقال : ما زال على مَطْرَةٍ واحدة ، ومِطِرَّة واحدة وقَطَرٍ واحد إذا كان على رأي واحد لا يفارقه . قال : والمَطَرَةُ : القِرْبَةُ ، مسموعٌ من العرب . ومَطار : موضعٌ بين الدّهنا والسَّمان . والماطِرون موضع آخر ومنه قوله :
ولها بالماطِرُون إذا
أكل النّملُ الّذي قد جَمَعا
طمر : قال الليث : طَمَرَ فلانٌ نفسه أو شيئاً : إذا خَبَأَه حيث لا يُدْرَى . قال : وَالْمَطْمُورَةُ : حُفرةٌ أَوْ مكانٌ تحت الأرض قد هُيِّىءَ خَفِيّاً ، يُطْمَرُ فيه طعامٌ أو مالٌ . قال : والطُّمُورُ : شبهُ الوُثُوب في السَّماء ، وقال الهذلي :
فَزِعاً لِوَقْعَتِهَا طُمُورَ الأَخْيلِ
أبو العباس عن ابن الأعرابي : طَمَرَ : إذا عَلا . وطَمَرَ : إذا سَفَلَ . قال : وطَمر : إذا تغيَّب واسْتخفى . وسمِعْتُ عُقَيْلِيّاً يقول لِفَحْل ضرب ناقة : قد طَمَرَها ، وإنه لكثيرُ الطُّمُور . وكذلك الرجل إذا وُصِفَ بكثرة الجماع . يقال : إنه لكثيرُ الطُّمُورِ . وقال
ابن الأعرابي : الْمَطْمُور : العالي . والمَطْمُورُ : الأَسْفَلُ . قال : والطُّمَّرُ وَالطِّمَّوْرُ : الأصلُ ، يقال لأَرُدّنّه إلى طُمره ، أي : إلى أَصله . قال : والطَّوَامرُ : البراغيثُ ، يقال : هو طَامرُ بن طامر للبَرغوث . وجاء فلانٌ على مِطمار أبيه : إذا جاء يُشْبهه في خَلقِه وأخْلاقه ، وقال أبو وَجْزَة يمدح رجلاً :
يَسْعَى مَسَاعِيَ آباءٍ لَهُ سَلَفَتْ
مِنْ آلِ قَيْن عَلَى مِطْمارِهِمْ طَمَرُوا
أبو عُبيد عن الكسائي : انْصَبَّ عليهم فلانٌ من طَمَارِ ، وهو المكانُ العالي ، وأنشد :
فَإن كُنْت لا تَدْرِينَ مَا الْموْتُ فَانظُرِي
إلَى هانىء في السُّوقِ وَابْنِ عَقِيلِ
إِلى بَطَلٍ قد عَفَّرَ السَّيْفُ وَجْهَه
وآخَر يَهْوِي مِنْ طَمارِ قَتيلِ
قال أبو عبيد : يُنْشَد : من طَمَارَ ومن طَمارِ مُجْرَى وغير مُجْرَى .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الطمْرُورُ : الشِّقْراق .
وقال الليث : الطُّمْرُورُ : نعتُ الفرس الجَواد .
أبو عُبيد عن أبي عُبيدة : الطمْرُ من الخيل : المُشمر الْخَلْق . ويقال : المسْتَعِدُّ لِلْعَدْوِ .
أبو عبيد : الطِمْرُ : الثوبُ الخَلقُ ، وجمعه أطمار . وفي الحديث : ( رُبَّ ذِي طِمْرَيْن لا يُؤْبَهُ له لو أقْسَمَ على الله لأَبَرّه ) ، يريد : رُبَّ فَقير ذي خَلَقَين أطاعَ الله حتى لو سأل الله ودعاه أجابه .
قال أبو عُبيد وعن الأصمعي : المِطْمَرُ هو الخيط الذي يُقدِّرُ به البَنّاء يقال له بالفارسية التِسرْفال وقال أبو عُبيدة مثلُه .
وقال نافع بن أبي نُعيم : كنت أقول لابن دَأب إذا حدَّث أقم المِطْمَرَ ، أي : قَوِّم الحديث ونَقِح ألفاظَه . ويقال : وقع فلان في بَنات طَمَارِ : إذا وقع في بَلِيّة وشِدّة . والمطاميرُ : حُفَرٌ تُحْفر في الأرض يُوسَع أَسافلُها يُخبأ فيها الحبوبُ .
رمط : قال الليث : الرَّمْطُ مَجمع العُرْفُطِ ونحوه من الشجر كالغَيْضَة .
قلت : هذا تصحيف ، سمعت العرب تقول للحَرْجةِ الملْتَفَّة من السِّدْر : غَيْضُ سِدْر ، ورَهْطُ سِدْر . أخبرني الأيادي عن شمر عن ابن الأعرابي قال : يقال : فَرشٌ من عُرْفُط ، أَيْكَةٌ من آثل ، ورَهْطٌ من عُشَر ، وجَفْجَفٌ من رِمْث ؛ وهو بالهاء لا غير ، ومن رواه بالميم فقد صحّف .
مرط : قال اللَّيْثُ : المَرْطُ : نَتفُك الرِّيشَ والشّعَر والصُّوفَ عن الجَسد ، تقول : مَرَطْتُ شعرَه فانمرط . وقد تمرّط الذّئبُ : إذا سقط شعرُه وبقي عليه شعرٌ قليلٌ ، فهو أَمرط . ورجل أمْرَطُ : لا شعرَ على جَسَده وصدره إلا قليل ، فإذا ذهب كلُّه فهو أَمْلَطُ . قال : وسَهم أمرطُ : قد سقط عنه
قُذَذه . قال : وسَهم مرطٌ : لا ريش عليه ، والجميع أمراط ، وفي حديث عمر : أنه قال لأبي مَحْذُورةَ حين سمع أذانَه : لقد خشيتُ أن تَنشَقَّ مُرْبَطاؤكَ .
قال أبو عبيد : قال الأصمعي : المُرْبطاء ممدودة ، وهي ما بين السُّرة إلى العانَة ، وكان الأحمر يقول : هي مقصورة ، وكان أبو عمرو يقول : تُمد وتُقصر .
قال أبو عبيد : ولا أرى المحفُوظ من هذا إلا قولَ الأصمعي ، وهي كلمة لا يتكلَّم بها إلا بالتصغير قال : وقال أبو عبيدة : ناقة مَرَطَى : وهي السَّريعة . وقال الليث : المُرُوطُ : سُرْعةُ المَشْيِ والعَدْو . ويقال للخيل : هن يمرُطْنَ مُرُوطاً . وفرسٌ مَرَطَى .
أبو عبيد عن أبي زيد : يقال : المُرُوطُ : أكسِيَةٌ من صُوف أو خَزّ كان يؤتَزر بها ، واحدُها مِرْط . وفي الحديث : أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كان يُغَلّس بالفجر فينصرف النساء مُتَلَفّعَات بمُروطهن ما يُعرَفْن من الغَلَس .
وروى أبو تراب عن مُدْرِك الجعفري : مَرَط فلان فُلاناً : وهَرَدَه : إذا أذاه .
وقال شَمِر : المُرَيْطاوان : جانبا عَانة الرَّجل اللتان لا شعرَ عليها ، ومنه قيل : شجرة مَرْطاء : إذا لم يكن عليها ورَق قال : وقال أبو عبيدة : المَرِيطُ من الفرس ما بين الثُّنَّة وأمِّ القِرْدان من باطن الرُّسْغ . والله أعلم .

##### Türkçe

ط ر م
**طرم** ، **طمر** ، **مرط** ، **مطر** ، **رطم** ، **رمط** : kullanımdadır.

**طرم** : **اللّيث** dedi: **الطِّرْمُ** şu sözde: **الشَّهْدُ**. Ve şu sözde: **الزُّبد**; ve inşad etti:
ومنهنَّ مثلُ الشّهْد قد شِيبَ بالطِّرْمِ
Dedim: doğrusu:
ومنهنّ مثلُ الزُّبد قد شِيبَ بالطِّرم
Ve **الليث** dedi: **الطِّرْيمُ**: yoğun bulut için bir addır; **رُؤبة** dedi:
في مُكْفَهِرّ الطّرْيم الطَّرنبث
Ve **أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti ki o dedi: Arı için, binalarını bal ile doldurduğu zaman: “**خَتَم**” denir; onun üzerine düzleyince: “**طَرِم**” denir; bundan dolayı **الشَّهْد**’e: **طَرِم** denmiştir.
Dedi: ve **الطَّرَم**: kovandan **الطِّرْم**’un akmasıdır; o da **الشّهد**’dir.
Ve **الليث** dedi: ve **الطُّرْمُ**: **الكانون**’un adıdır.
Dedim: başkası der ki: o **الطُّرْمة**’dir.
**الليث** dedi: **الطرمة**: üst dudağın ortasında bir çıkıntıdır; **التُّرْفَةُ** ise alttakindedir; topladıkları zaman **التُّرْمة**’nin **التُّرْفة**’ye galip gelmesi için “**طُرْمَتيْن**” derler. Dedi: ve **الطّارِمةُ**: ağaçtan, kubbe gibi bir evdir; o yabancıdır.

**رطم** : **الليث** dedi: **رَطَمتُ** şeyi çamurda **رَطماً** (batırdım), o da onun içinde **فارتطم** (saplandı); aynı şekilde falan kimse, kendisine yapışan bir boğuntu dışında ondan çıkışı olmayan bir işin içine **ارتَطم** (saplandı).
Dedi: ve **الرَّطُومُ** kadınların niteliğinden: geniş olandır.
Dedim: bu yanlıştır. **أبو العباس** **عمرو**’dan, o da babasından rivayet etti; dedi: **الرَّطُومُ**: develerden **الحياء**’ı dar olan; ve o, **لنساء الرّتقاء**’dandır; ve beyaz tavuklardandır. Dedim: **الرَّطوم** **أبو عمرو**’nun dediği gibidir.
Ve **شَمِر** okuduğum şeylerden, kendi yazısıyla: **أرْطَم** adam ve **طرْسم** ve **اشتبا** ve **اضْلَخَمّ** ve **اخْرَنْبقّ** ve **ضَمر**. Ve **أَضّ** ve **أخْذَم**; hepsi, sustuğu zaman (denir). Ve başkası dedi: Adam, cariyesini **رَطمًا** ile **رَطم** etti: onunla cinsel birleşmede bulunup, onun içine bütün zekerini soktuğu zaman.

**مطر** : **الليث** dedi: **المَطْرُ**: buluttan dökülen sudur. Ve **المَطْرُ** onun fiilidir; şiirde daha güzeldir. Ve **المَطْرَةُ**: bir tanedir. Ve **يومٌ مطيرٌ**: **ماطِرٌ**. Ve **وادٍ مطيرٌ**; yani: **ممطور**. Ve gök bize **مَطَرَتنا**; ve bize **أَمطرتنا**; ikisinin daha çirkini odur. Ve Allah onlara **مَطْراً** yahut azap yağdırdı. Başkası dedi: **وادٍ مَطِرٌ** yâ’sız: **مَمْطُوراً** olduğu zaman.
Ve ondan şu sözdür:
فوادٍ خِطاءٌ ووادٍ مَطِرْ
**ثعلب** **ابن الأعرابي**’den: **رجلٌ مَمْطُورٌ**: çok misvak kullanan, kokusu hoş olan kimse olduğu zaman. Ve **امرأَةٌ مَطِرةٌ**: çok misvak kullanan, güzel kokulu; beden kokusu hoş, koku sürünmese bile.
Dedi: ve denir: falan kimse kırbasını **مَزَرَ** etti ve onu **مَطَرَ** etti: onu doldurduğu zaman; **أبو تُرَاب** ondan rivayet etti.
Ve **مبتكر الكلابي**’den nakledildi: falanla konuştum da **فأمطر** ve **استمطر**: başını eğdiği zaman; denir: sana ne oluyor **مُسْتَمْطِراً**; yani: suskun.
Ve **الليث** dedi: **رجل مُسْتَمْطِر**: bir insandan hayır isteyen; ve **رجلٌ مُسْتَمْطَرٌ**: hayır için bulutlanır gibi olan; ve inşad etti:
وصاحبٍ قلتُ له صالحٍ
إنك للخير لَمُسْتَمْطَرُ
Dedi: ve **مكانٌ مُسْتَمْطِرٌ**: yağmur yağmasa bile yağmura ihtiyaç duymuştur; ve **خُفَاف بن نُدْبة** dedi:
لم يَكْسُ من ورَق مُسْتَمْطِرٍ عوداً
Başkası dedi: atlar **مُتَمَطَّرَة** geldi; yani: hızlı, birbirleriyle yarışır hâlde. Ve **رُؤبة** dedi:
والطَّيْرُ تهوِي في السَّماء مُطَّراً
**أَبُو عُبيد** **الكسائي**’den: Adam yerde **مَطَر** etti, **مُطُوراً**; ve **قَطَرَ** etti, **قُطُوراً**: yerde gittiği zaman. Başkası dedi: bu anlamla **تَمَطَّر**; ve inşad etti:
كأَنهن وقد صَدَّرْنَ مِنْ عَرَقٍ
سِيدٌ تَمَطَّر جُنْحَ اللَّيْل مَبْلولُ
**تَمَطَّر**; yani: koşusunda hızlandı. Ve denildi: **تَمَطَّر**; yani: yağmura ve onun soğuğuna karşı ortaya çıktı.
**شَمِر**: **ابن شُميل** dedi: Arap çocuklarının, yağmur için bir bulut gördüklerinde yaptıkları duadandır: **مُطَّيْرَى**. Ve denir: falan kimse **بالمُسْتَمْطِر**’e indi; yani: yerin açık, örtüsüz bir çıkıntısına. Ve şair dedi:
وَيَحِلّ أَحْيَاءٌ وَرَاء بُيُوتنا
حَذَرَ الصّبَاح وَنَحْنُ بالمُسْتَمْطَر
Ve denildi: **بالمستمطَر** ile kastetti: baskınların düştüğü yer ve onların geçit yeridir. Ve denir: atlar için **لا تَسْتَمْطر**; yani: onlara arz etme. **سلمة** **الفراء**’dan: Şüphesiz falandan şu fiil **مَطِرَة**’dir; yani: âdet, **الطاء**’ı kesre ile.
Ve **ابن الأعرابي** dedi: denir: bir tek **مَطْرَةٍ** üzerinde durmayı sürdürdü; ve bir tek **مِطِرَّة** ve bir tek **قَطَرٍ**: bir tek görüş üzerinde olup ondan ayrılmadığı zaman. Dedi: ve **المَطَرَةُ**: kırbadır; Araplardan işitilmiştir. Ve **مَطار**: **الدّهنا** ile **السَّمان** arasında bir yerdir. Ve **الماطِرون** başka bir yerdir; ve ondan şu sözdür:
ولها بالماطِرُون إذا
أكل النّملُ الّذي قد جَمَعا

**طمر** : **الليث** dedi: falan kimse kendisini yahut bir şeyi **طَمَرَ** etti: bilinmeyecek bir yerde gizlediği zaman. Dedi: ve **الْمَطْمُورَةُ**: bir çukur yahut yer altında, gizlice hazırlanmış bir mekândır; içine yiyecek yahut mal **يُطْمَر** edilir. Dedi: ve **الطُّمُورُ**: gökte sıçrayışa benzer bir şeydir; ve **الهذلي** dedi:
فَزِعاً لِوَقْعَتِهَا طُمُورَ الأَخْيلِ
**أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den: **طَمَرَ**: yükseldiği zaman. Ve **طَمَرَ**: alçaldığı zaman. Dedi: ve **طَمر**: kaybolup gizlendiği zaman. Ve bir **عُقَيْلِيّ**’nin, bir dişi deveye vuran bir aygır için şöyle dediğini işittim: onu **طَمَرَ** etti; ve o, **الطُّمُور**’u çoktur. Aynı şekilde adam, çok cinsel birleşme ile vasfedildiği zaman; denir: o, **الطُّمُور**’u çoktur. Ve **ابن الأعرابي** dedi: **الْمَطْمُور**: yüksek olandır. Ve **المَطْمُورُ**: aşağı olandır. Dedi: ve **الطُّمَّرُ** ve **الطِّمَّوْرُ**: asıldır; denir: onu **طُمره**’ne döndüreceğim; yani: aslına. Dedi: ve **الطَّوَامرُ**: pirelerdir; pire için “o, **طَامرُ بن طامر**’dir” denir. Ve falan kimse babasının **مِطمار**’ı üzere geldi: yaratılışında ve ahlâkında ona benzer olarak geldiği zaman. Ve **أبو وَجْزَة** bir adamı överek dedi:
يَسْعَى مَسَاعِيَ آباءٍ لَهُ سَلَفَتْ
مِنْ آلِ قَيْن عَلَى مِطْمارِهِمْ طَمَرُوا
**أبو عُبيد** **الكسائي**’den: falan kimse onlara **طَمَارِ**’dan, o yüksek yerden, birdenbire indi; ve inşad etti:
فَإن كُنْت لا تَدْرِينَ مَا الْموْتُ فَانظُرِي
إلَى هانىء في السُّوقِ وَابْنِ عَقِيلِ
إِلى بَطَلٍ قد عَفَّرَ السَّيْفُ وَجْهَه
وآخَر يَهْوِي مِنْ طَمارِ قَتيلِ
**أبو عبيد** dedi: “**من طَمَارَ**” ve “**من طَمارِ**” diye, mecrâlı ve mecrâsız okunur.
**ثعلب** **ابن الأعرابي**’den dedi: **الطمْرُورُ**: **الشِّقْراق**’tır.
Ve **الليث** dedi: **الطُّمْرُورُ**: koşucu atın niteliğidir.
**أبو عُبيد** **أبي عُبيدة**’den: atlardan **الطمْرُ**: yaratılışı toparlanmış, derli toplu olandır. Ve denir: koşuya hazır olan.
**أبو عبيد**: **الطِمْرُ**: eski elbisedir; çoğulu **أطمار**. Ve hadiste: ( **رُبَّ ذِي طِمْرَيْن لا يُؤْبَهُ له لو أقْسَمَ على الله لأَبَرّه** ) ; yani: iki eski giysili nice fakir vardır ki Allah’a itaat etmiştir; öyle ki Allah’tan istese ve O’na dua etse, ona cevap verir.
**أبو عُبيد** ve **الأصمعي**’den: **المِطْمَرُ** bina ustasının ölçtüğü iptir; Farsçada ona **التِسرْفال** denir. Ve **أبو عُبيدة** onun benzerini söyledi.
Ve **نافع بن أبي نُعيم** dedi: **ابن دَأب**’e, hadis rivayet ettiği zaman, “**أقم المِطْمَرَ**” derdim; yani: hadisi doğrult ve lafızlarını ayıkla. Ve denir: falan kimse **بَنات طَمَارِ**’a düştü: bir belâya ve şiddete düştüğü zaman. Ve **المطاميرُ**: yere kazılan, alt tarafları genişletilen çukurlardır; içinde hububat gizlenir.

**رمط** : **الليث** dedi: **الرَّمْطُ**: **العُرْفُطِ** ve onun benzeri ağaçların, **الغَيْضَة** gibi, toplandığı yerdir.
Dedim: bu bir tashiftir; Arapların, sidrden sık ağaçlığa: **غَيْضُ سِدْر** ve **رَهْطُ سِدْر** dediklerini işittim. Bana **الأيادي** haber verdi; **شمر**’den, **ابن الأعرابي**’den; dedi: denir: **فَرشٌ** min **عُرْفُط**; **أَيْكَةٌ** min **آثل**; ve **رَهْطٌ** min **عُشَر**; ve **جَفْجَفٌ** min **رِمْث**; o, yalnız **الهاء** iledir; ondan başkasına değil. Onu **الميم** ile rivayet eden tashif etmiştir.

**مرط** : **اللَّيْثُ** dedi: **المَرْطُ**: beden üzerinden tüyü, saçı ve yünü yolmandır; dersin ki: onun saçını **مَرَطْتُ** ettim, o da **فانمرط** (yolundu). Ve kurt **تمرّط** etti: saçı dökülüp üzerinde az saç kaldığı zaman; o, **أَمرط**’tur. Ve **رجل أمْرَطُ**: bedeninde ve göğsünde azdan başka saç olmayan; hepsi gidince o **أَمْلَطُ**’tur. Dedi: ve **سَهم أمرطُ**: ondan **قُذَذه** düşmüş olandır. Dedi: ve **سَهم مرطٌ**: üzerinde tüy olmayan; hepsi **أمراط**tır. Ve Ömer’in hadisinde: **أبي مَحْذُورة**’ye, ezanını işittiği zaman şöyle dediği: “Şüphesiz **مُرْبَطاؤكَ**’nın yarılmasından korktum.”
**أبو عبيد** dedi: **الأصمعي** dedi: **المُرْبطاء** uzatmalıdır; o, göbek ile **العانَة** arasıdır. Ve **الأحمر** derdi: o kısaltılmıştır. Ve **أبو عمرو** derdi: uzatılır ve kısaltılır.
**أبو عبيد** dedi: bunun korunmuş olanından, **الأصمعي**’nin sözünden başka bir şey görmüyorum; o, ancak küçültme ile konuşulan bir kelimedir. Dedi: ve **أبو عبيدة** dedi: **ناقة مَرَطَى**: o, hızlı olandır. Ve **الليث** dedi: **المُرُوطُ**: yürümenin ve koşmanın süratidir. Ve atlar için denir: onlar **يمرُطْنَ مُرُوطاً**. Ve **فرسٌ مَرَطَى**.
**أبو عبيد** **أبي زيد**’den: denir: **المُرُوطُ**: yün yahut **خَزّ**dan örtülerdir; onunla bel bağlanılırdı; tekili **مِرْط**tır. Ve hadiste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) sabah namazını karanlıkta kılar, sonra kadınlar **مُروط**larıyla örtünmüş olarak dönerlerdi; karanlıktan dolayı tanınmazlardı.
Ve **أبو تراب** **مُدْرِك الجعفري**’den rivayet etti: falan kimse falanı **مَرَط** etti: ve onu **وَرَدَه** etti: ona eziyet ettiği zaman.
Ve **شَمِر** dedi: **المُرَيْطاوان**: erkeğin **عَانة**sının, üzerinde kıl olmayan iki yanıdır; bundan dolayı “**شجرة مَرْطاء**” denmiştir: üzerinde yaprak olmadığı zaman. Dedi: ve **أبو عبيدة** dedi: attan **المَرِيطُ**: iç bilekten, **الثُّنَّة** ile **أمِّ القِرْدان** arasıdır. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والطاء وما يثلثهما)
(رطع) الراء والطاء والعين ليس بشيءٍ، إلاّ أنّ ابنَ دُريدٍ(1) ذكر أنَّهم يقولون: رَطَعها، إذا نكحها. وليس ذلك بشيءٍ.‏
(رطل) الراء والطاء واللام كالذي قبله، إلاّ أنَّهم يقولون للشيء يُكال به رِطْلٌ. ويقولون: غُلامٌ رِطلٌ: شابٌّ. ورطَّلَ شَعَْرَه: كَسَّره وثَنَّاه. وليس [هذا] وما أَشبهه من مَحْض اللغة.‏
(رطم) الراء والطاء والميم كلمةٌ تدلُّ على ارتباكٍ واحتباسٍ. يقولون: ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه، إذا سُدَّتْ عليه مذاهبهُ. ويقولون: ارتطَمَ في الوحل. ومن الباب تسميتُهم اللازِمَ للشّيءِ راطماً. والرَّطُوم: الأحمق؛ وسمِّي بذلك لأنّه يرتَطِم في أمورِه. ومن الباب الرُّطام، وهو احتباس نَجْو البعير. ويقولون رَطَمها، إذا نَكَحها. وقد قُلْنا إنّ هذا وشِبْهَه ممّا لا يكونُ من مَحْض اللُّغة.‏
(رطن) الراء والطاء والنون بناءٌ ليس بالمُحْكَم ولا لـه قياسٌ في كلامهم، إلاّ أنَّهم يقولون: تراطَنُوا، إذا أتَوْا بكلامٍ لا يُفهَم؛ ويُخَصُّ بذلك العَجم. قال:‏
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)‏
ويقال الرّطَّانة: الإبل معها أهلُها. قال:‏
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *‏
(رطو) الراء والطاء والواو ليس بشيء. وربما قالوا: رطَاها ورطأها، إذا جامَعَها. وممّا يقرب [من] هذا في الضّعف قولُهم للأحمق: رطِيٌّ.‏
(رطب) الراء والطاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف اليُبْس. من ذلك الرَّطْب والرَّطِيب. والرُّطْب: المرعى، بضم الراء. والرُّطَب معروف. ويقال أرْطَبَ النّخْل إرطاباً. ورطَّبْتُ القومَ تَرطيباً، إذا أطعمتَهم رُطَباً. والرِّطاب(4) من النَّبت. تقول: رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً. والرَّطْبَة: اسمٌ للقَضْب خاصّةً مادام رَطْباً. ورِيشٌ رَطِيبٌ، أي ناعم. وحكى ناسٌ عن أبي زيد: رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ(5)، إذا تكلَّم بما كان عنده مِن خطأٍ أو صواب. والله أعلم.‏
--------------------------------------------------------ـ
(1) الجمهرة (2: 368).‏
(2) البيت لطرفة في اللسان (رطن، غطط)، وليس في ديوانه، وسيعيده في (غط).‏
(3) إثبات الكلمة الأخيرة من اللسان. وبدلها في المجمل: "يجنب".‏
(4) الرطاب: جمع رطبة بالفتح، وهي القضب.‏
(5) ذكرت في القاموس، وجعلها من باب فرح، ولم ترد في اللسان.‏
ـ

##### Türkçe

(**باب الراء والطاء وما يثلثهما**)
(**رطع**) **الراء والطاء والعين** bir şey değildir; ancak İbn Düreyd(1) onların şöyle dediklerini zikretti: **رَطَعها**; onu nikâhladı (cinsel ilişkiye girdi)ği zaman. Ve bu bir şey değildir.‏
(**رطل**) **الراء والطاء واللام** bir önceki gibidir; ancak onlar kendisiyle ölçülen şeye **رِطْلٌ** derler. Ve derler ki: **غُلامٌ رِطلٌ**: genç. Ve **رطَّلَ شَعَْرَه**: onu kırdı ve ikiye katladı. Ve [bu] ve benzeri, saf dilin içinden değildir.‏
(**رطم**) **الراء والطاء والميم** bir karışıklığa ve tıkanmaya delâlet eden bir kelimedir. Derler ki: **ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه**; onun yolları kendisine kapatıldığı zaman. Ve derler ki: **ارتطَمَ في الوحل**. باب’dandır: onların bir şeye lâzım (ayrılmaz) olana **راطماً** ad vermeleri. Ve **الرَّطُوم**: ahmak; ve bununla adlandırıldı, çünkü o işlerinde bocalayıp tıkanır. Ve باب’dandır **الرُّطام**; o, devenin dışkısının tutulmasıdır. Ve derler ki: **رَطَمها**; onu nikâhladı (cinsel ilişkiye girdi)ği zaman. Ve biz söyledik ki bu ve benzeri, saf dilin içinden olmaz.‏
(**رطن**) **الراء والطاء والنون** onların كلامında sağlam olmayan ve onun için bir kıyas bulunmayan bir yapıdır; ancak onlar derler ki: **تراطَنُوا**; anlaşılmayan bir söz getirdikleri zaman; ve bununla özellikle Acemler kastedilir. Dedi ki:‏
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)‏
Ve denir: **الرّطَّانة**; develer, beraberlerinde kendi أهلُها (sahipleri) olduğu hâlde. Dedi ki:‏
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *‏
(**رطو**) **الراء والطاء والواو** bir şey değildir. Ve belki dediler: **رطَاها** ve **رطأها**; onunla cima ettiği zaman. Ve bunun zayıflıkta yakını olan şeylerdendir: onların ahmağa **رطِيٌّ** demeleri.‏
(**رطب**) **الراء والطاء والباء** kuruluğun zıddına delâlet eden tek bir asıldır. Bundan: **الرَّطْب** ve **الرَّطِيب**. Ve **الرُّطْب**: mera; **الراء**’nın dammesiyle. Ve **الرُّطَب** bilinir (mâruf). Ve denir: **أرْطَبَ النّخْل إرطاباً**. Ve **رطَّبْتُ القومَ تَرطيباً**; onlara **رُطَباً** yedirdiğin zaman. Ve **الرِّطاب**(4) bitkilerdendir. Dersin: **رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً**. Ve **الرَّطْبَة**: özellikle **القَضْب** için bir isimdir; **رَطْباً** olduğu müddetçe. Ve **رِيشٌ رَطِيبٌ**; yani yumuşak. Ve bir topluluk Ebû Zeyd’den nakletti: **رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ**(5); yanında olanı, hata veya doğru olarak, konuştuğu zaman. Ve Allah daha iyi bilir.‏
--------------------------------------------------------ـ
(1) el-Cemhere (2: 368).‏
(2) Beyit, Lisân’da (رطن، غطط) maddesinde Tarafe’nindir; divanında değildir; ve onu (غط) maddesinde yeniden getirecektir.‏
(3) Son kelimenin ispatı Lisân’dandır. Mücmel’de onun yerine: "يجنب".‏
(4) **الرطاب**: fetha ile **رطبة**’nin çoğuludur; o da **القضب**’dır.‏
(5) Kāmûs’ta zikredildi; onu **فرح** bâbından kıldı; Lisân’da gelmedi.‏

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ط م
ارتطم في الوحل‏:‏ وقع فيه‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ ارتطم فلان في أمر‏:‏ لا يجد منه مخلصاً وارتطم عليه أمره‏:‏ سدّت عليه مذاهبه‏.‏
ووقع في مضيق ومرتطم‏.‏
وفي حديث عليّ رضي الله تعالى عنه ‏"‏ فقد ارتطم في الربا ‏"‏‏.‏

##### Türkçe

ر ط م
**ارتطم في الوحل**: Ona düştü.
Mecazdan: **ارتطم فلان في أمر**: Ondan bir kurtuluş yolu bulamaz; ve **ارتطم عليه أمره**: Yolları ona kapandı.
Ve bir darlığa ve **مرتطم**’a düştü.
Ali’nin (Allah Teâlâ ondan razı olsun) hadisinde: “Artık **ارتطم في الربا**.”.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

رَطَمه يَرْطُمُه رَطْماً فارْتَطَم: أوحَله في أمر لا يَخْرُج منه. وارْتَطَم في الطين: وقع فيه فتَخَبَّط. ورَطَمْت الشيء في الوحْل رَطْماً فارْتَطَم هو فيه أي ارتبك فيه. وارتَطم عليه الأمر إذا لم يَقْدِر على الخُروج منه. وفي حديث الهجرة: فارْتَطَمتْ بسُراقة فرسُه أي ساخت قَوائمها كما تَسُوخ في الوَحْل. وفي حديث عليّ: من اتّجر قبل أن يَتَفَقَّه ارتَطَم في الرِّبا ثم ارْتَطَم ثم ارْتَطَم أي وقع فيه وارْتَبَك. ووقع في رُطمَة ورُطُومة أي في أمر يتخَبَّط فيه. وارْتَطَمَ فلان في أمر لا مخْرج له منه إلا بغُمّة لزمته. وارْتَطَمَتْ عليه أُمورُه: عيَّ فيها وسُدَّت عليه مذاهبُه. ورُطِم البعيرُ رَطْماً: احْتَبَس نَجْوه كأُرْطِم. والتَّراطُم: التَّراكُم. والإرتِطام: الازدِحام.
ورَطَمَ الرجلُ: نَكَحَ. ورَطَمَها يَرْطُمُها رَطْماً: نكحها يكون في المرأَة والأتان؛ قال:
عَيْنا أَتانٍ تَبْتَغِي أن تُرْطَمَا
ورَطَمَ جارِيتَه رَطْماً إذا جامَعَها فأَدخل ذكره كلّه فيها. وامرأَة مَرْطُومَة: مَرْمِيّة بسو مُتَّهمَة بشرّ؛ قال صالح بن الأحنف: فابْرُزْ، كِلانا أُمه لَئيمهْ،
بِفِعل كلِّ عاهِرٍ مَرْطُومَهْ
والرَّطُوم من النساء: الواسعةُ الفرْج؛ قال الراجز:
يا ابن رَطُومٍ ذاتِ فَرْج عَفْلَق
وامرأة رَطُوم: واسعةُ الجَهاز كثيرة الماء. أبو عمرو: الرَّطُوم الضَّيِّقة الحَياء من النوق، وهي من النساء الرَّتْقاء، ومن الدَّجاج البَيْضاء. قال شمر: أَرْطَمَ الرجلُ وطَرْسَم وأَسبأَ
(* قوله «وأسبأ» كذا هو
بالأصل وشرح القاموس، وفي نسخة من التهذيب: استبأ). واصْلَخَمَّ واخرنْبَق كله إذا سكت.
والرَّطُوم: الأحمق. والراطِم: اللاَّزِم للشيء.

##### Türkçe

**رَطَمه** **يَرْطُمُه** **رَطْماً** **فارْتَطَم**: Onu, içinden çıkmadığı bir işte çamura batırdı. Ve **ارْتَطَم** çamurda: Ona düştü de bocaladı. Ve şeyi çamurda **رَطَمْت** **رَطْماً** da o onda **فارْتَطَم**; yani onda şaşırıp kaldı. Ve iş ona **ارتَطم**; ondan çıkmaya güç yetiremediği zaman. Ve hicret hadîsinde: Sürâka ile atı **فارْتَطَمتْ**; yani ayakları, çamurda battığı gibi battı. Ve Ali hadîsinde: Kim fıkıh öğrenmeden ticaret yaparsa, **ارتَطَم** ribâda, sonra **ارْتَطَم** sonra **ارْتَطَم**; yani ona düştü ve bocaladı. Ve **رُطمَة** ve **رُطُومة** içine düştü; yani içinde bocaladığı bir işe. Ve falan, kendisine yapışan bir gam dışında ondan çıkışı olmayan bir işte **ارْتَطَمَ**. Ve işleri ona **ارْتَطَمَتْ**: onda aciz kaldı ve yolları ona kapandı. Ve deve **رُطِم** **رَطْماً**: dışkısı tutuldu; **أُرْطِم** gibi. Ve **التَّراطُم**: üst üste yığılma. Ve **الإرتِطام**: izdiham.

Ve adam **رَطَمَ**: cima etti. Ve onu **رَطَمَها** **يَرْطُمُها** **رَطْماً**: onunla cima etti; kadında ve dişi eşekte olur; dedi ki:
عَيْنا أَتانٍ تَبْتَغِي أن تُرْطَمَا
Ve cariyesine **رَطَمَ** **رَطْماً**; onunla cima ettiği, sonra da erkeklik organının tamamını onun içine soktuğu zaman. Ve **مَرْطُومَة** kadın: kötü bir şeyle atılmış, şer ile itham edilmiş; Sâlih b. el-Ahnef dedi ki:
فابْرُزْ، كِلانا أُمه لَئيمهْ،
بِفِعل كلِّ عاهِرٍ مَرْطُومَهْ
Ve kadınlardan **الرَّطُوم**: ferci geniş olan; râciz dedi ki:
يا ابن رَطُومٍ ذاتِ فَرْج عَفْلَق
Ve **رَطُوم** kadın: cihazı geniş, suyu çok olan. Ebû Amr: **الرَّطُوم**; develerden hayâsı dar olan; ve o, kadınlardan **الرَّتْقاء**dır; ve tavuklardan beyaz olandır. Şemmer dedi ki: Adam **أَرْطَمَ** ve **طَرْسَم** ve **أَسبأَ** (* «وأسبأ» sözü: asılda ve Kāmûs şerhinde böyle; Tehzîb’in bir nüshasında: **استبأ**). ve **اصْلَخَمَّ** ve **اخرنْبَق**; hepsi, sustuğu zaman.

Ve **الرَّطُوم**: ahmak. Ve **الراطِم**: şeye yapışıp kalan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( رَطَمَه ) يَرْطُمه رَطْمًا : ( أوحَلَه في | أَمْر لا يَخْرُجُ منه ) ، وهو مَجاز ، من | قَولِهم : رَطَمَه في الوَحْل رَطْما | ( فارْتَطَم ) هو فيه أي : ارتَبَك ، |

| وارتَطَم في أمر لا مَخرَجَ له منه إلاّ | بغُمَّة لَزِمته . | | ( و ) رَطَم رَطْمًا : ( نَكَح ) ، كما | في الصَّحاح ، يَكونُ في المرأة | والأَتان ، قال : | % ( عَيْنا أَتان تَبْتَغِي أن تُرْطَما % ) % | | وقيل : رَطَم جارِيَته رَطْما إذا | جامَعها ( بِكُلِّ ذَكَره ) ، فهي مَرْطُومة . | | ( و ) رَطَم ( بسَلْحه : رَمَى ) ، | والصَّواب فيه أَطَم بالألف . | | ( والرَّاطِم : اللاَّزِم للشَّيْء ) ، نَقَله | الجَوْهَرِيّ . | | ( وارْتَطَم عليه الأمر ) : عِيِي فيه | وسُدَّت عليه مذاهِبُه و ( لم يَقْدِر | على الخُروج مِنه ) إلاّ بِمَشَقَّة وهو | مجاز . | | ( و ) ارتَطَم ( الشَّيءُ : ازْدَحَمَ ، و ) | أيضًا : ( تَراكَم ) ، | | ( و ) ارْتَطَم ( السَّلحَ : حَبَسه | كتَرطَّمَه ، ورُطِم البَعِيرُ وأُرطِم | بِضَمِّهما : احتُبِس ) ، صوابه رُطِم | البَعِير وأُطِم . ( والاسُمُ ) الرُّطام | ( كَغُراب ) . | | ( والرَّطُوم : المَرأةُ الضَّيِّقة | الجِهاز ) أي : الفَرْج ، ( لا الوَاسِعَتُه | كما تَوَهِّم الجَوْهَرِي ) ، ويشهد | للجَوْهَريّ قَولُ الرَّاجِز : | % ( يا ابنَ رَطومٍ ذاتِ فَرْج عَفْلَق % ) % | | فإنه عَنَى امرأةً واسعةَ الجهاز كثيرة | الماء . | | ( و ) قال أبو عَمْرو : الرَّطُوم : |

| ( الضَّيِّقة الحَياءِ من النُّوقِ ) ، قال : | ( و ) هي أَيْضًا ( المَرْأَة الرَّتْقَاء ) . | | ( والرُّطْمة ، بالضَّمّ : أمر لا تُعْرَف | جِهَتُه ) ، يقال : وَقَع في رُطْمَة أي : | أَمْرٍ يَتَخَبَّط فيه . | | وامرأة مَرْطُومة : مَرْمِيَّة بِسُوءٍ مُتَّهمةٌ | بشَرّ ، قال صالحُ بنُ الأَحْنف : | % ( فابرُز كِلانَا أُمُّه لَئِيمهْ % | بِفِعْل كُلّ عاهرٍ مَرْطُومَهْ ) % | | ( و ) قال شَمِر : أَرْطَم ) الرَّجل | وَطَرْسَم وَأَسْبأ واصلَخَمَّ واخْرَنْبَق | كُلّه : إذا ( سَكَت ) . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | | الرَّطُوم : الأَحْمَقُ . | | وارتَطَمت به فَرسُه : ساخَتْ | قَوائِمُه . | | ووقع في رُطُومة أي : أَمر يَتَخَبَّط | فيه . | | والتَّراطم : التَّراكم . | | والرَّطُوم من الدَّجاج : البَيْضاء ، | عن أبي عَمْرو . |

##### Türkçe

| | ( **رَطَمَه** ) onu **يَرْطُمه** **رَطْمًا**: (onu, içinden çıkamadığı bir işin içine çamura batırdı), ve bu mecazdır; onların şu sözünden: onu çamura **رَطْما** batırdı (böylece **فارْتَطَم**), yani onda: bocaladı, |

| ve içinden çıkışı olmayan bir işe **وارتَطَم**; ancak kendisine yapışan bir boğuntu ile (çıkabilir). | | ( ve ) **رَطَم** **رَطْمًا**: (cima etti), **الصَّحاح**’ta olduğu gibi; kadında ve dişi eşekte olur, dedi ki: | % ( عَيْنا أَتان تَبْتَغِي أن تُرْطَما % ) % | | Ve denildi: cariyesine **رَطَم** **رَطْما**: eğer onunla (bütün zeker’iyle) cima ederse; o da **مَرْطُومة**’dur. | | ( ve ) **رَطَم** (dışkısıyla: attı), | ve bunun doğrusu elif ile **أَطَم**’dır. | | ( ve **الرَّاطِم**: şeye yapışıp kalan ) , onu **الجَوْهَرِيّ** nakletti. | | ( ve **ارْتَطَم عليه الأمر** ): onda acze düştü ve yolları ona kapandı ve (ondan çıkmaya güç yetiremedi) ancak meşakkatle; ve bu mecazdır. | | ( ve ) **ارتَطَم** (şey: sıkıştı, ve ) | ayrıca: (yığıldı), | | ( ve ) **ارْتَطَم** (dışkıyı: onu hapsetti; **كتَرطَّمَه** gibi; ve deve **رُطِم** ve **أُرطِم**—ikisi de damme ile—: hapsedildi), doğrusu: deve **رُطِم** ve **أُطِم**. (İsim) **الرُّطام** ( **كَغُراب** ). | | ( ve **الرَّطُوم**: aleti dar olan kadın ) yani: ferç; (onun geniş olanı değil; **الجَوْهَرِي**’nin vehmettiği gibi), ve **الجَوْهَريّ** için şu recez söyleyenin sözü şahitlik eder: | % ( يا ابنَ رَطومٍ ذاتِ فَرْج عَفْلَق % ) % | | çünkü o, aleti geniş, suyu çok bir kadını kastetti. | | ( ve ) Ebû Amr dedi: **الرَّطُوم**: |

| (develerden hayâsı dar olan), dedi ki: | ( ve ) o ayrıca ( **المَرْأَة الرَّتْقَاء** )’dır. | | ( ve **الرُّطْمة**—damme ile—: yönü bilinmeyen iş ), denilir: **رُطْمَة**’ye düştü; yani: içinde bocaladığı bir işe. | | Ve **مَرْطُومة** kadın: kötüyle atılmış, itham edilmiş, şer ile suçlanan; Sâlih b. el-Ahnef dedi ki: | % ( فابرُز كِلانَا أُمُّه لَئِيمهْ % | بِفِعْل كُلّ عاهرٍ مَرْطُومَهْ ) % | | ( ve ) Şemir dedi: **أَرْطَم** ) adam, ve **وَطَرْسَم** ve **وَأَسْبأ** ve **واصلَخَمَّ** ve **واخْرَنْبَق**; hepsi: eğer (sustu) ise. | | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **الرَّطُوم**: ahmak. | | Ve onunla atı **ارتَطَمت**: ayakları battı. | | **رُطُومة**’ye düştü; yani: içinde bocaladığı bir işe. | | Ve **التَّراطم**: yığılma. | | Ve tavuklardan **الرَّطُوم**: beyaz olan; Ebû Amr’dan. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَطَمَهُ
1 رَطَمَهُ ذ , (S, K, TA,) aor. رَطُمَ , (TA,) inf. n. رَطْمٌ, (S, TA,) He made him to stich fast فِى الوَحْلِ [in the mire]. (S, TA.) ― -b2- And hence, (TA,) [or رَطَمَهُ فِى أَمْرٍ,] (tropical:) He caused him to be involved in an affair, or a case, from which he could not extricate himself. (K, TA.) ― -b3- [And hence, app.,] رُطِمَ, said of a camel, (assumed tropical:) He had, or was affected with, a suppression of his excrement: (K, TA:) and so, accord. to the K, ↓ أُرْطِمَ; but this is a mistake for اطم [i. e. أُطِمَ or أَطِمَ]. (TA.) ― -b4- رَطَمَ بِسَلْحِهِ, expl. in the K as meaning He ejected his excrement, is a mistake for أَطَمَ. (TA.) ― -b5- رَطَمَ, (S, K, TA,) inf. n. as above, (TA,) also signifies Inivit; (S, TA;) said of a man: (S:) or, [said of a man, and of an ass,] inivit toto veretro immisso, (K, TA,) mulierem, et asinam. (TA.)

ارطم
4 ارطم ذ (assumed tropical:) He was silent; (Sh, K;) said of a man. (Sh, TA.) ― -b2- See also 1.

5 تَرَطَّمَ see 8, last sentence.

6 تَرَاْطَمَ see the next paragraph.

ارتطم
8 ارتطم ذ He stuck fast فِى الوَحْلِ [in the mire]. (TA.) You say, ارتطمت الدَّابَّةُ فِى الوَحْلِ [The beast stuck fast in the mire], and فى الخَبَارِ [in the soft ground], (TA in art. تع,) and فى الرَّمْلِ [in the sand]. (S and K in that art.) And ارتطمت بِهِ فَرَسُهُ His mare's feet sank [in the mire, or soft ground, or sand,] with him. (TA.) ― -b2- And hence, (TA,) ارتطم فِى أَمْرٍ (tropical:) He became involved in an affair, or a case, from which he could not extricate himself (K, * TA) unless with confusion, or perplexity, cleaving to him. (TA.) ― -b3- And ارتطم عَلَيْهِ أَمْرٌ, (S,) or الأَمْرُ, (K,) (tropical:) An affair, or a case, or the affair, or case, was such that he could not extricate himself from it; (S, K;) it wearied him, and the ways thereof were obstructed against him, so that he could not extricate himself from it. (TA.) ― -b4- And ارتطم It (a thing) was, or became, pressed together, or compressed: and it was, or became, heaped up, piled up, or accumulated, one part upon another; (K;) as also ↓ تراطم. (TA.) -A2- ارتطم السَّلْحَ He suppressed, or retained, the excrement; as also ↓ترطّمهُ. (K.)

رُطْمَةٌ
رُطْمَةٌ ذ (assumed tropical:) An affair of which one knows not the end, or result, to which it leads, or tends; (K, TA;) an affair in which one struggles, or is agitated, or disturbed; and so ↓ رطومة [app. رُطُومَةٌ]; as in the saying, وَقَعَ فِى رُطْمَةٍ and رطومةٍ [He fell into an affair in which one struggles, &c.]. (TA.)

رُطَامٌ
رُطَامٌ ذ (assumed tropical:) Suppression of the excrement, in a camel. (K.)

رَطُومٌ
رَطُومٌ ذ A woman wide in the vulva; (S, TA;) as in the saying of a rلjiz,
يَاابْنَ رَطُومٍ ذَاتِ فَرْجٍ عَفْلَقِ
for he means [O son of] a woman wide in the vulva, having [a vulva with] much moisture; though F says, (TA,) it does not signify thus, but narrow in the vulva: (K, TA:) and applied to a she-camel, it has this latter meaning: (AA, K, TA:) and also, applied to a woman, impervia coëunti; syn. رَتْقَآءُ [q. v.]. (K.) ― -b2- Also Foolish; stupid; or unsound, or deficient, in intellect. (TA.) ― -b3- And White; applied to a domestic hen. (AA, TA.)

رطومة
رطومة ذ [app. رُطُومَةٌ]: see رُطْمَةٌ.

رَاطِمٌ
رَاطِمٌ ذ Keeping, cleaving, or adhering, to a thing. (S, K.)

مَرْطُومَةٌ
مَرْطُومَةٌ ذ Inita; applied to a young woman: or so applied, and also to a she-ass, inita toto veretro immisso. (TA.) -A2- Also, applied to a woman, Accused, or suspected, of evil. (K, * TA.)

##### Türkçe

**رَطَمَهُ**
1 **رَطَمَهُ** ذ , (S, K, TA,) muzâri‘i **رَطُمَ** , (TA,) mastar ismi **رَطْمٌ**, (S, TA,) Onu **فِى الوَحْلِ** [çamurda] sıkıca saplanır hâle getirdi. (S, TA.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (TA,) [yahut **رَطَمَهُ فِى أَمْرٍ**,] (mecaz:) Onu, kendisini ondan kurtaramayacağı bir işe yahut bir vak‘aya bulaştırdı. (K, TA.) ― -b3- [Ve bundan dolayı, görünüşe göre,] **رُطِمَ**, deve hakkında söylenir, (varsayılan mecaz:) Dışkısının tutulması vardı; yahut dışkı tutulmasıyla etkilenmişti: (K, TA:) ve böylece, K’ye göre, ↓ **أُرْطِمَ**; fakat bu, **اطم** [yani **أُطِمَ** yahut **أَطِمَ**] yerine bir hatadır. (TA.) ― -b4- **رَطَمَ بِسَلْحِهِ**, K’de “dışkısını çıkardı” mânâsında açıklanmıştır; **أَطَمَ** yerine bir hatadır. (TA.) ― -b5- **رَطَمَ**, (S, K, TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) ayrıca Inivit mânâsına gelir; (S, TA;) bir adam hakkında söylenir: (S:) yahut, [bir adam ve bir eşek hakkında söylenir,] inivit toto veretro immisso, (K, TA,) mulierem, et asinam. (TA.)

**ارطم**
4 **ارطم** ذ (varsayılan mecaz:) Sustı; (Sh, K;) bir adam hakkında söylenir. (Sh, TA.) ― -b2- 1’e de bak.

5 **تَرَطَّمَ** 8’e bak, son cümle.

6 **تَرَاْطَمَ** bir sonraki paragrafa bak.

**ارتطم**
8 **ارتطم** ذ **فِى الوَحْلِ** [çamurda] saplanıp kaldı. (TA.) Şöyle dersin: **ارتطمت الدَّابَّةُ فِى الوَحْلِ** [binit çamurda saplanıp kaldı], ve **فى الخَبَارِ** [yumuşak zeminde], (TA, تع maddesinde,) ve **فى الرَّمْلِ** [kumda]. (S ve K, o maddede.) Ve **ارتطمت بِهِ فَرَسُهُ** Kısrağının ayakları onunla birlikte [çamura, yahut yumuşak zemine, yahut kuma] battı. (TA.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (TA,) **ارتطم فِى أَمْرٍ** (mecaz:) Kendini ondan kurtaramayacağı bir işe yahut bir vak‘aya bulaştı (K, * TA) ancak kendisine yapışan bir karışıklık yahut şaşkınlık ile. (TA.) ― -b3- Ve **ارتطم عَلَيْهِ أَمْرٌ**, (S,) yahut **الأَمْرُ**, (K,) (mecaz:) Bir iş yahut bir vak‘a, yahut iş yahut vak‘a, onun ondan kurtulamayacağı şekilde oldu; (S, K;) onu yordu ve onun yolları ona karşı tıkandı; öyle ki ondan kurtulamadı. (TA.) ― -b4- Ve **ارتطم** O (bir şey) birbirine bastırılmış yahut sıkıştırılmış oldu yahut oldu: ve bir kısmı diğerinin üzerine yığılmış, üst üste konmuş yahut birikmiş oldu yahut oldu; (K;) bunun gibi ↓ **تراطم** da. (TA.) -A2- **ارتطم السَّلْحَ** Dışkıyı tuttu yahut hapsetti; bunun gibi ↓**ترطّمهُ** da. (K.)

**رُطْمَةٌ**
**رُطْمَةٌ** ذ (varsayılan mecaz:) Sonu yahut neticesi bilinmeyen, nereye götürdüğü yahut yöneldiği bilinmeyen bir iş; (K, TA;) içinde çabalınılan, yahut çalkalanılan, yahut rahatsız olunan bir iş; ve bunun gibi ↓ **رطومة** [görünüşe göre **رُطُومَةٌ**]; şu sözde olduğu gibi: **وَقَعَ فِى رُطْمَةٍ** ve **رطومةٍ** [çabalınılan vb. bir işe düştü]. (TA.)

**رُطَامٌ**
**رُطَامٌ** ذ (varsayılan mecaz:) Devede dışkının tutulması. (K.)

**رَطُومٌ**
**رَطُومٌ** ذ Vulvası geniş bir kadın; (S, TA;) bir recez şairinin sözünde olduğu gibi,
يَاابْنَ رَطُومٍ ذَاتِ فَرْجٍ عَفْلَقِ
çünkü o, [ey oğlu] vulvası geniş bir kadın, [vulvası] çok rutubetli olan, demek ister; her ne kadar F der ki, (TA,) bu mânâya gelmez, bilakis vulvası dar (demektir): (K, TA:) ve bir dişi deveye uygulandığında, bu son mânâya gelir: (AA, K, TA:) ve ayrıca, bir kadına uygulandığında, impervia coëunti; eş anlamlısı **رَتْقَآءُ** [bkz.]. (K.) ― -b2- Ayrıca Ahmak; aptal; yahut akılda sağlam olmayan, yahut eksik olan. (TA.) ― -b3- Ve Beyaz; evcil tavuğa uygulanır. (AA, TA.)

**رطومة**
**رطومة** ذ [görünüşe göre **رُطُومَةٌ**]: **رُطْمَةٌ**’ye bak.

**رَاطِمٌ**
**رَاطِمٌ** ذ Bir şeye tutunan, yapışan yahut bağlı kalan. (S, K.)

**مَرْطُومَةٌ**
**مَرْطُومَةٌ** ذ Inita; genç bir kadına uygulanır: yahut böyle uygulanır, ve ayrıca bir dişi eşeğe de, inita toto veretro immisso. (TA.) -A2- Ayrıca, bir kadına uygulanır, Kötülükle itham edilen yahut şüphe edilen. (K, * TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَطَمَ
رَطَمَ U ( n. ac. رَطْم 1 ),
a.  Threw into embarrassment; made to stick fast.

أَرْطَمَ
أَرْطَمَ IV ,
a.  Was silent.

اِرْتَطَمَ
اِرْتَطَمَ VIII
a.  [ Fī ], Stuck fast, got involved in, embarrassed over.

رُطْمَة
رُطْمَة 3t ,
a.  Embarrassing affair, entanglement, complication.

رُطَاْم
رُطَاْم 24 ,
a.  Constipation.

##### Türkçe

رَطَمَ
**رَطَمَ** U (mastar: **رَطْم** 1),
a. Utanca düşürdü; sıkıca yapışık kalır hâle getirdi.

أَرْطَمَ
**أَرْطَمَ** IV,
a. Sustı.

اِرْتَطَمَ
**اِرْتَطَمَ** VIII
a. [Fī], sıkıca yapıştı, içine karıştı, hakkında utandı.

رُطْمَة
**رُطْمَة** 3t,
a. Utandırıcı iş, dolaşıklık, karmaşıklık.

رُطَاْم
**رُطَاْم** 24,
a. Kabızlık.
