# رطن (ر-ط-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B7%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ط - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والراء والنون معهما
ط رن، ر ط ن، ن ط ر مستعملات
طرن:
الطُّرْنُ: الخَزُّ، والطّارُونُّي ضَرْبٌ منه: وفي النّوادر: طَرْيَنَ الشَّرْبُ، وطَرْيَمُوا، إذا اختلطوا من السُّكْر.
رطن:
الرَّطانةُ: تَكَلُّم الأَعْجميّة. تقول: رأيتهما يَتَراطنانِ، وهو كلّ كلامٍ لا تَفْهَمُهُ العرب.
نطر:
النّاطر: الذّي يَحْفَظُ الزَّرْعَ، سَوادية، غير عربيّة.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve**الراء** ve**النون**’un onlarla birlikte olduğu bölüm
**ط رن**، **ر ط ن**، **ن ط ر** kullanımdadırlar.

**طرن**:
**الطُّرْنُ**: **الخَزُّ**’dür; **الطّارُونُّي** de ondan bir türdür. Ve **النّوادر**’de: **طَرْيَنَ الشَّرْبُ** ve **طَرْيَمُوا**; sarhoşluktan karıştıkları zaman (denir).

**رطن**:
**الرَّطانةُ**: Acemce konuşmaktır. Dersin ki: “Onları gördüm, **يَتَراطنانِ**”; ve o, Arapların anlamadığı her sözdür.

**نطر**:
**النّاطر**: ekini koruyan kimsedir; **سَوادية** (bir lafızdır), Arapça değildir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَطانَةُ والرِطانَةُ: الكلام بالأعجميّة. تقول: رَطَنْتُ له رَطانَةً ورَاطَنْتَهُ، إذا كلَّمتَه بها. وتَراطَنَ القوم فيما بينهم. وقال:
أصواتَهم كتَراطُنِ الفُرْسِ
الفراء: إذا كانت الإبلُ رِفاقاً ومعها أهلُها فهي الرَطَّانَةُ والرَطونُ بالفتح.

##### Türkçe

**الرَطانَةُ** ve **الرِطانَةُ**: Acemce ile konuşma. Dersin ki: Ona **رَطَنْتُ** bir **رَطانَةً** ile ve onu **رَاطَنْتَهُ**; onunla onunla (o dille) konuştuğun zaman. Kavim de kendi aralarında **تَراطَنَ** etti. Ve dedi ki:
Sesleri, Farsların **تَراطُنِ**’u gibi.

**الفراء**: Develer yoldaşlar (bir arada) oldukları ve beraberlerinde ehilleri bulunduğu zaman, işte o **الرَطَّانَةُ** ve fetha ile **الرَطونُ**’dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ر ن
رطن ، طرن ، نطر : ( مستعملة ) .
رطن : قال الليث : الرِّطانة : تكلُّم الأعجمية ، تقول : رأيت عَجْمِيَّيْنِ يتراطنان ، وهو كلامٌ لا تفهمُه العرب ، وأنشد :
كما تَرَاطَنَ في حافاتها الرّومُ
أبو عُبَيد عن الكسائيّ : هي الرَّطانة والرِّطانة ، لغتان ، وقد رَطَن العَجَميّ لفلانٍ إذا كلّمه بالعجمية ؛ يقال : ما رُطَّيْناك هذه ، أي : ما كلامُك ، وما رُطَيْناك بالتخفيف أيضاً .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : إذا كانت الإبِل كثيرة رِفاقاً ومعها أهلُها فهي الرَّطانة والرّطون ، والطَّحّانة والطّحُون .
نطر : قال الليث : النَّاطر من كلام أهلِ السّود وهو الذي يحفظ لهم الزَّرْع ، ليست بعربيَّة مَحْضة ، وأنشد الباهليّ :
ألا يا جَارَتا بأَباضَ إنّا
وجَدْنا الرِّيحَ خَيْراً منكِ جارَا
تُفَدِّينا إذا هَبّت عَلَينا
وتَملأ وجهَ ناظِرِكُمْ غُبارَا
قال : الناطر : الحافظ .
قلتُ : ولا أدري أخَذَه الشاعرُ من كلام السَّواديين أو هو عربيّ . ورأيتُ بالبَيْضاء من بلاد بني جَذيْمة ، عَرازِيل سُوِّيتْ لمن يَحفَظ تمر النّخيل وقتَ الصِّرام ، فسألتُ رَجُلاً عنها ، فقال : تعي مَظالُّ النَّواطير كأنه جمعُ الناطُور .
ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : النَّطْرة : الْحِفظ بالعَيْنَين ، بالطاء ، ومنه أُخِذ النّاطُور ، هكذا رواه أبو عمرو عنه .
طرن : قال اللّيث : الطَّرْنُ : الخَزّ ، والطّارُنيّ : ضَرْبٌ منه . وفي ( النوادر ) :
طَرْيَنَ الشَّرْبُ وطَرْيَموا : إذا اختلطوا من السكر .

##### Türkçe

ط ر ن
**رطن** , **طرن** , **نطر** : (kullanılan).

**رطن** : el-Leys dedi: **الرِّطانة**: Acemce konuşmak; dersin ki: “İki Acem gördüm, **يتراطنان** (birbirleriyle Acemce konuşuyorlar)”; o, Arapların anlamadığı bir sözdür. Ve şu beyti okudu:
“كما تَرَاطَنَ في حافاتها الرّومُ”
Ebû ʿUbeyd, el-Kisâî’den: O, **الرَّطانة** ve **الرِّطانة**’dır; iki lugattır. Ve Acem, falana Acemce konuştuğu zaman: **رَطَن**; denir ki: “**ما رُطَّيْناك هذه**”, yani: senin sözün nedir? Ve hafifletmeyle de: “**ما رُطَيْناك**”.

Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den: Develer çok olup bölükler hâlinde ve beraberlerinde sahipleri bulunursa, o **الرَّطانة** ve **الرّطون**’dur; ve **الطَّحّانة** ve **الطّحُون**.

**نطر** : el-Leys dedi: **النَّاطر** Sudan ehlinin sözündendir; o, onlar için ekini koruyan kimsedir; katıksız Arapça değildir. Ve el-Bâhilî şu beyti okudu:
“ألا يا جَارَتا بأَباضَ إنّا
وجَدْنا الرِّيحَ خَيْراً منكِ جارَا
تُفَدِّينا إذا هَبّت عَلَينا
وتَملأ وجهَ ناظِرِكُمْ غُبارَا”
Dedi: **الناطر**: koruyandır.

Ben dedim: Şairin onu Sevâdîlerin sözünden mi aldığını, yoksa Arapça mı olduğunu bilmiyorum. Benî Cezîme diyarından el-Bayḍâ’da, hurma kurutma vaktinde hurma meyvesini koruyan kimse için düzlenmiş **عَرازِيل** gördüm; onun hakkında bir adama sordum, dedi ki: “**تعي مَظالُّ النَّواطير**”; sanki **الناطُور**’un çoğulu olan bir cem‘dir.

Ebû’l-ʿAbbâs, İbnü’l-Aʿrâbî’den rivayet etti ki o dedi: **النَّطْرة**: iki gözle korumadır; **بالطاء**. Ve ondan **النّاطُور** alınmıştır; Ebû ʿAmr onu ondan böyle rivayet etti.

**طرن** : el-Leys dedi: **الطَّرْنُ**: ipekli kumaş; **والطّارُنيّ**: ondan bir türdür. Ve (en-Nevâdir)’de:
**طَرْيَنَ الشَّرْبُ** ve **طَرْيَموا**: sarhoşluktan birbirine karıştıkları zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والطاء وما يثلثهما)
(رطع) الراء والطاء والعين ليس بشيءٍ، إلاّ أنّ ابنَ دُريدٍ(1) ذكر أنَّهم يقولون: رَطَعها، إذا نكحها. وليس ذلك بشيءٍ.‏
(رطل) الراء والطاء واللام كالذي قبله، إلاّ أنَّهم يقولون للشيء يُكال به رِطْلٌ. ويقولون: غُلامٌ رِطلٌ: شابٌّ. ورطَّلَ شَعَْرَه: كَسَّره وثَنَّاه. وليس [هذا] وما أَشبهه من مَحْض اللغة.‏
(رطم) الراء والطاء والميم كلمةٌ تدلُّ على ارتباكٍ واحتباسٍ. يقولون: ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه، إذا سُدَّتْ عليه مذاهبهُ. ويقولون: ارتطَمَ في الوحل. ومن الباب تسميتُهم اللازِمَ للشّيءِ راطماً. والرَّطُوم: الأحمق؛ وسمِّي بذلك لأنّه يرتَطِم في أمورِه. ومن الباب الرُّطام، وهو احتباس نَجْو البعير. ويقولون رَطَمها، إذا نَكَحها. وقد قُلْنا إنّ هذا وشِبْهَه ممّا لا يكونُ من مَحْض اللُّغة.‏
(رطن) الراء والطاء والنون بناءٌ ليس بالمُحْكَم ولا لـه قياسٌ في كلامهم، إلاّ أنَّهم يقولون: تراطَنُوا، إذا أتَوْا بكلامٍ لا يُفهَم؛ ويُخَصُّ بذلك العَجم. قال:‏
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)‏
ويقال الرّطَّانة: الإبل معها أهلُها. قال:‏
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *‏
(رطو) الراء والطاء والواو ليس بشيء. وربما قالوا: رطَاها ورطأها، إذا جامَعَها. وممّا يقرب [من] هذا في الضّعف قولُهم للأحمق: رطِيٌّ.‏
(رطب) الراء والطاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف اليُبْس. من ذلك الرَّطْب والرَّطِيب. والرُّطْب: المرعى، بضم الراء. والرُّطَب معروف. ويقال أرْطَبَ النّخْل إرطاباً. ورطَّبْتُ القومَ تَرطيباً، إذا أطعمتَهم رُطَباً. والرِّطاب(4) من النَّبت. تقول: رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً. والرَّطْبَة: اسمٌ للقَضْب خاصّةً مادام رَطْباً. ورِيشٌ رَطِيبٌ، أي ناعم. وحكى ناسٌ عن أبي زيد: رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ(5)، إذا تكلَّم بما كان عنده مِن خطأٍ أو صواب. والله أعلم.‏
--------------------------------------------------------ـ
(1) الجمهرة (2: 368).‏
(2) البيت لطرفة في اللسان (رطن، غطط)، وليس في ديوانه، وسيعيده في (غط).‏
(3) إثبات الكلمة الأخيرة من اللسان. وبدلها في المجمل: "يجنب".‏
(4) الرطاب: جمع رطبة بالفتح، وهي القضب.‏
(5) ذكرت في القاموس، وجعلها من باب فرح، ولم ترد في اللسان.‏
ـ

##### Türkçe

(راء, طاء ve ikisini üçleyen(ler) babı)

(**رطع**) **الراء** ve **الطاء** ve **العين** bir şey değildir; ancak İbn Düreyd(1) onların “**رَطَعها**” dediklerini zikretti: onu nikâhladı (cinsel ilişkiye girdi)ği zaman. Ve bu bir şey değildir.‏

(**رطل**) **الراء** ve **الطاء** ve **اللام** bir önceki gibidir; ancak onlar kendisiyle ölçülen şeye **رِطْلٌ** derler. Ve “**غُلامٌ رِطلٌ**” derler: genç. Ve “**رطَّلَ شَعَْرَه**”: onu kırdı ve ikiye katladı. Ve [bu] ve benzeri, saf dil(den) değildir.‏

(**رطم**) **الراء** ve **الطاء** ve **الميم** bir kelimedir; bir karışıklığa ve tıkanmaya delâlet eder. Derler ki: “**ارتطَمَ على الرّجُل أمْرُه**”, yolları ona kapatıldığı zaman. Ve derler ki: “**ارتطَمَ في الوحل**”: çamura saplandı. Babdandır: onların, şeye lâzım olanı **راطماً** diye adlandırmaları. Ve **الرَّطُوم**: ahmak; ve bununla adlandırıldı, çünkü işlerinde bocalar. Ve babdandır **الرُّطام**; o, devenin dışkısının tıkanmasıdır. Ve “**رَطَمها**” derler: onu nikâhladığı (cinsel ilişkiye girdi)ği zaman. Ve biz, bunun ve benzerinin saf dil(den) olmadığını söylemiştik.‏

(**رطن**) **الراء** ve **الطاء** ve **النون** sağlamlaştırılmış olmayan bir yapıdır ve onların كلامında onun için bir kıyas yoktur; ancak onlar “**تراطَنُوا**” derler: anlaşılmayan bir söz getirdikleri zaman; ve bununla özellikle Acemler kastedilir. Dedi ki:‏
فأثارَ فارِطُهُمْ غَطَاطاً جُثَّماً *** أصواتُهُ كَتَراطُنِ الفُرِس(2)‏
Ve **الرّطَّانة** denir: develer, beraberlerinde ehilleri (sahipleri) olduğu hâlde. Dedi ki:‏
* رَطَّانة مَنْ يَلْقَها يُخَيَّبِ(3) *‏

(**رطو**) **الراء** ve **الطاء** ve **الواو** bir şey değildir. Ve belki “**رطَاها**” ve “**رطأها**” dediler: onunla cima ettiği zaman. Ve bunun zayıflıkta yakını olan şeylerdendir: onların ahmağa “**رطِيٌّ**” demeleri.‏

(**رطب**) **الراء** ve **الطاء** ve **الباء** tek bir asıldır; kuruluğun zıddına delâlet eder. Ondandır: **الرَّطْب** ve **الرَّطِيب**. Ve **الرُّطْب**: otlak; **الراء**’ın dammesiyle. Ve **الرُّطَب** bilinir. Ve “**أرْطَبَ النّخْل إرطاباً**” denir. Ve “**رطَّبْتُ القومَ تَرطيباً**”: onlara **رُطَباً** yedirdiğin zaman. Ve **الرِّطاب**(4) bitkidendir. Dersin ki: “**رطَبْتُ الفرسَ أرطُبه رطْباً ورُطوباً**”. Ve **الرَّطْبَة**: özellikle **القَضْب** için bir isimdir; **رَطْباً** olduğu müddetçe. Ve **رِيشٌ رَطِيبٌ**: yani yumuşak. Ve bir topluluk, Ebû Zeyd’den nakletti: “**رَطِبَ الرجُل بما عنده يَرْطَبُ**”(5): yanında olan hatadan veya doğrudan konuştuğu zaman. Ve Allah daha iyi bilir.‏

--------------------------------------------------------ـ
(1) el-Cemhere (2: 368).‏
(2) Beyit, Lisân’da (رطن، غطط) Tarfeye aittir; ve onun divanında değildir; ve onu (غط) içinde tekrar edecektir.‏
(3) Son kelimenin ispatı Lisân’dandır. Ve onun yerine el-Mücmel’de: “يجنب”.‏
(4) **الرطاب**: fetha ile **رطبة**’nin çoğuludur; o da **القضب**’dır.‏
(5) Kāmûs’ta zikredildi; ve onu “فرح” babından kıldı; ve Lisân’da gelmedi.‏
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ط ن
كلمـه بالرطانـة والرطانـة ورطـن لـه يرطـن‏:‏ كلمـه بالعجميـة ولا ترطـن لـه‏.‏
وراطنه مراطنة‏.‏
دويـة ودجـى ليـل كأنهمـا يـم تراطـن في حافاته الروم ويقولون‏:‏ ما رطيناك وما رطيناك بالخفة والثقل‏.‏

##### Türkçe

ر ط ن
**كلمـه بالرطانـة** ve **الرطانـة**: **رطـن لـه يرطـن**: ona Acemce konuştu; ve ona **لا ترطـن لـه**.
Ve **راطنه مراطنة**.
**دويـة** ve **دجـى ليـل**: sanki ikisi, onun kenarlarında Rumlar **يـم تراطـن** ediyorlar; ve derler ki: **ما رطيناك وما رطيناك** hafiflik ve ağırlık ile.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

رَطَنَ العجميّ يَرْطُنُ رَطْناً: تكلم بلغته. والرَّطَانة والرِّطَانة والمُراطَنة: التكلم بالعجمية، وقد تَراطَنا. تقول: رأَيت أَعجمين يتراطَنان، وهو كلام لا يفهمه العرب؛ قال الشاعر:
كما تَراطَنَ في حافاتِها الرُّومُ
ويقال: ما رُطَّيْناك هذه أَي ما كلامك، وما رُطَيْناكَ، بالتخفيف أَيضاً. وتقول: رَطَنْتُ له رَطانة ورَاطَنْته إذا كلمته بالعجمية. وتَراطَنَ القومُ فيما بينهم؛ وقال طَرَفة بن العبد:
فأَثارَ فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً
أَصواتُهم كتَراطُنِ الفُرْسِ.
وفي حديث أَبي هريرة قال: أَتت امرأَة فارسية فَرَطَنَتْ له؛ قال: الرَّطانة، بفتح الراء وكسرها، والتَّراطُنُ كلام لا يفهمه الجمهور، وإنما هو مُواضَعةٌ بين اثنين أَو جماعة، والعرب تخص بها غالباً كلام العجم؛ ومنه حديث عبد الله بن جعفَر والنجاشي: قال له عمرو أَما ترى كيف يَرْطُنون بِحزْب الله أَي يَكْنُونَ ولم يُصَرّحوا بأَسمائهم. والرَّطَّانة والرَّطُون، بالفتح: الإِبل إذا كانت رِفاقاً ومعها أَهلوها، زاد الأَصمعي: إذا كانت كثيراً؛ قال: ويقال لها الطَّحّانة والطَّحُون أَيضاً، ومعنى الرِّفاق أَي نَهَضوا على الإِبل مُمتارين من القُرى كلُّ جماعة رُفْقة؛ وأَنشد الجوهري:
رَطَّانَة من يَلْقَها يُخَيَّب.

##### Türkçe

**رَطَنَ** acem **يَرْطُنُ** **رَطْناً**: kendi diliyle konuştu. Ve **الرَّطَانة** ve **الرِّطَانة** ve **المُراطَنة**: acemce konuşmak; ve **تَراطَنا**. Dersin ki: iki acem gördüm, **يتراطَنان**; bu, Arapların anlamadığı bir sözdür; şair dedi ki:
كما **تَراطَنَ** في حافاتِها الرُّومُ

Ve denilir: **ما رُطَّيْناك هذه** yani: senin sözün nedir; ve **ما رُطَيْناكَ** (hafifletmeyle) da. Ve dersin ki: ona **رَطَنْتُ** bir **رَطانة**; ve onu acemce konuşturduğumda **رَاطَنْته**. Ve kavim kendi aralarında **تَراطَنَ**; ve **طَرَفة بن العبد** dedi ki:
فأَثارَ فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً
أَصواتُهم كتَراطُنِ الفُرْسِ.

Ve Ebû Hureyre’nin hadisinde dedi ki: Farslı bir kadın geldi de ona **فَرَطَنَتْ**; dedi ki: **الرَّطانة**, **الراء**’nın fethiyle ve kesriyle; ve **التَّراطُنُ** cumhurun anlamadığı bir sözdür; ancak o, iki kişi yahut bir cemaat arasında bir uzlaşıdır; ve Araplar bununla çoğunlukla acemlerin sözünü tahsis ederler; ve ondan, Abdullah b. Ca‘fer ile Necâşî hadisi: Amr ona dedi ki: Allah’ın hizbi hakkında nasıl **يَرْطُنون** gördün mü; yani gizliyorlar ve isimlerini açıkça söylemediler. Ve **الرَّطَّانة** ve **الرَّطُون**, fetihle: ehliyle beraber yoldaşlar halinde olan develer; Asma‘î artırdı: çok olduğu zaman; dedi ki: ona **الطَّحّانة** ve **الطَّحُون** da denilir; ve **الرِّفاق**’ın manası: yani köylerden azık edinmek üzere develer üzerine kalktılar; her cemaat bir **رُفْقة** (yol arkadaşlığı)dır; ve Cevherî inşad etti:
**رَطَّانَة** من يَلْقَها يُخَيَّب.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ط ن * * الرِّطَانَةُ * بفتح الراء وكسرها الكلام بالأعجمية تقول * رَطَن * له من باب كتب و * رَطَانة * أيضا بالفتح و * رَاطَنَهُ * أيضا إذا كلمه بها و * تَرَاطَن * القوم فيما بينهم

##### Türkçe

* ر ط ن * * **الرِّطَانَةُ** *: **الراء**’ın fethası ve kesrası ile; Acemce konuşmadır. Dersin ki: **رَطَن** ona, “كتب” bâbından; ve **رَطَانة** da, yine fetha ile. Ve **رَاطَنَهُ** da: onunla onunla (o dille) konuştuğu zaman. Ve **تَرَاطَن** kavim kendi aralarında.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الرَّطانَةُ ) ، بالفتْحِ ( ويُكْسَرُ : الكَلامُ بالأَعْجَمِيَّةِ ) ، كذا في نسخِ الصِّحاحِ ، وأصْلَحه أَبو زكرِيَّا بالعُجْمِيَّة .
( ورَطَنَ له ) رَطانَةً ( ورَاطَنَهُ : كَلَّمَهُ بها ؛ وتَراطَنُوا : تَكَلّمُوا بها ) . يقالُ : رأَيْتُ أَعْجميين يَتَرَاطَنان ، وهو كلامٌ لا يفْهمُه الجمهورُ وإنَّما هو مُواضَعَةٌ بينَ اثْنَيْن أَو جماعَةٍ ؛ قالَ حُمَيْدُ بنُ ثوْرٍ :
ومحوّض صوت القطاط بهسأد الضحى كتَراطُنِ الفُرْسِوقالَ آخر :
كما تَراطَنَ في حافاتِها الرُّومُ .
وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لطَرَفَة :
فأَثارَ فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً أَصواتُهم كتَراطُنِ الفُرْسِ ( و ) يقالُ : ( ما رُطَّيْناكَ ، هذه بالضَّمِّ ) والتَّشْديدِ ( وقد يُخَفَّفُ : أَي ما كَلامُكَ ) .
قالَ الأَصْمعيُّ : ( وإذا كَثُرَتِ الإِبِلُ : و ) قالَ الفرَّاءُ : إذا ( كانت ) الإِبِلُ ( رِفاقاً ومَعَها أصْلُها فهي الرَّطَّانَةُ ) ، بالتَّشْديدِ ، ( والرَّطُونُ ) ، كما في الصِّحاحِ .
قالَ الأَصْمعيُّ : ويقالُ لها : الطَّحَّانَةُ والطَّحُونُ أَيْضاً ، ومعْنَى الرِّفاقِ أَي نَهَضوا على

الإِبِلِ مُمْتارِين مِن القُرَى كلُّ جماعَةٍ رُفْقة ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ :
رَطَّانَة من يَلْقَها يُخَيَّب (

##### Türkçe

: (**الرَّطانَةُ**), fetha ile (ve kesrelenir: **الكَلامُ بالأَعْجَمِيَّةِ**), böylece **الصِّحاح** nüshalarında; ve onu Ebû Zekeriyyâ **بالعُجْمِيَّة** ile düzeltti.

(**ورَطَنَ له**) **رَطانَةً** (ve **ورَاطَنَهُ**: onu onunla konuşturdu; ve **تَراطَنُوا**: onunla konuştular). Denir: İki Acem gördüm, **يَتَرَاطَنان**; ve o, cumhurun anlamadığı bir sözdür; ancak iki kişi yahut bir cemaat arasında bir uzlaşmadır; Humeyd b. Sevr dedi ki:
ومحوّض صوت القطاط بهسأد الضحى كتَراطُنِ الفُرْسِ
Ve bir başkası dedi ki:
كما تَراطَنَ في حافاتِها الرُّومُ .
Ve Cevherî, Tarafe’ye ait olarak inşâd etti:
فأَثارَ فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً أَصواتُهم كتَراطُنِ الفُرْسِ
(ve) denir: (**ما رُطَّيْناكَ ، هذه بالضَّمِّ**) ve şeddeli (ve hafifletilebilir: yani “senin sözün nedir”).

Asmaî dedi ki: (ve develer çoğaldığı vakit: ve) Ferrâ dedi ki: develer (olduğu zaman) (**رِفاقاً** ve onunla beraber aslı varsa, işte o **الرَّطَّانَةُ**’dır), şeddeli; (ve **الرَّطُونُ**), **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

Asmaî dedi ki: ve ona denir: **الطَّحَّانَةُ** ve **الطَّحُونُ** da; ve **الرِّفاقِ**’ın mânâsı: yani köylerden azık tedarik edenler olarak develerin üzerine kalktılar; her cemaat bir **رُفْقة**’dır; ve Cevherî inşâd etti:
رَطَّانَة من يَلْقَها يُخَيَّب (

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَطَنَ لَهُ
1 رَطَنَ لَهُ ذ , (S, K,) aor. رَطُنَ , (MS, JM,) inf. n. رَطَانَةٌ and رِطَانَةٌ; (S, * K, * MA, MS, JM, TA;) and ↓ راطنهُ, (S, K,) inf. n. مُرَاطَنَةٌ; (TK;) He spoke to him بِالأَعْجمِيَّةِ [i. e. with a barbarous, or vitious, speech]; (S, K;) or, correctly, accord. to Aboo-Zekereeyà, بِالعَجَمِيَّةِ [i. e. in a language foreign to the Arabs]: (TA: [and in like manner expl. in the MA and PS and TK:]) or, [as sometimes used,] in a language not generally understood, conventionally formed between two, or several, persons: (JM, TA:) [or he gibbered, or uttered gibberish or jargon, to him: (see R. Q. 1 in art زم:)] and ↓ تَرَاطَنُوا (S, K) فِيمَا بَيْنَهُمْ (S) They so spoke (&c.] (S, K) among themselves. (S.) A poet says, (S,) namely, Tarafeh, (TA,)
الفُرْسِ ↓ أَصْوَاتُهُمْ كَتَرَاطُنِ
[Their voices were like the barbarous, or vitious, or rather the foreign, speech, among themselves, of the Persians]. (S.) ― -b2- You say also, رَطَنَ بِشَىْءٍ, meaning He alluded to a thing, not mentioning its name explicitly, or unequivocally. (JM.)

3 رَاْطَنَ see above, first sentence.

6 تَرَاْطَنَ see 1, in two places.

رَطُونٌ
رَطُونٌ ذ : see the next paragraph.

رَطَانَةٌ
رَطَانَةٌ ذ , (so in my copies of the S, [like the former of the two inf. ns. of رَطَنَ,] and so in copies of the K,) or رَطَّانَةٌ, (so accord. to the TA, as from the K,) and ↓ رَطُونٌ, (S, K,) accord. to As, Camels when they are many, (TA,) or, accord. to Fr, camels when they are such as are termed رِفَاق [pl. of رُفْقَةٌ], and have their owners with them: (S, TA:) or camels when they are many, and are such as are termed رِفَاق, and have their owners with them: (K:) and accord. to As, they are also termed طَحَّانَةٌ and طَحُونٌ: by رِفَاق being meant those upon which people have gone forth to purvey for themselves wheat, or corn, or other provisions from the towns or villages; each, or every, company being a رُفْقَة. (TA.)

مَا رُطَيْنَاكَ
مَا رُطَيْنَاكَ ذ and رُطَّيْنَاكَ means مَا الذَّى تَرْطُنُ بِهِ [i. e. What is that to which thou alludest, not mentioning it explicitly?]: (JM:) or مَا رُطَّيْنَاكَ هٰذِهِ, and sometimes without teshdeed, means What is [this] thy speech? (K.)

##### Türkçe

رَطَنَ لَهُ
1 **رَطَنَ لَهُ** ذ , (S, K,) muzâri‘i **رَطُنَ** , (MS, JM,) mastarı **رَطَانَةٌ** ve **رِطَانَةٌ**; (S, * K, * MA, MS, JM, TA;) ve ↓ **راطنهُ**, (S, K,) mastarı **مُرَاطَنَةٌ**; (TK;) Ona **بِالأَعْجمِيَّةِ** [yani barbarca yahut bozuk bir söz ile] konuştu; (S, K;) yahut, doğru olan, Ebû-Zekeriyyâ’ya göre, **بِالعَجَمِيَّةِ** [yani Araplara yabancı bir dil ile]: (TA: [ve aynı şekilde MA ve PS ve TK’da açıklanmıştır:]) yahut, [bazen kullanıldığı üzere,] iki yahut birkaç kişi arasında uzlaşımsal olarak oluşturulmuş, genel olarak anlaşılmayan bir dil ile: (JM, TA:) [yahut ona geveledi, yahut geveleme yahut jargon söyledi: (bk. زم maddesinde R. Q. 1:)] ve ↓ **تَرَاطَنُوا** (S, K) **فِيمَا بَيْنَهُمْ** (S) Kendi aralarında böyle konuştular (&c.]. (S, K) (S.) Bir şair der ki, (S,) yani, Tarafeh, (TA,)
**الفُرْسِ** ↓ **أَصْوَاتُهُمْ كَتَرَاطُنِ**
[Onların sesleri, Farsların kendi aralarındaki barbarca yahut bozuk, daha doğrusu yabancı konuşması gibi idi]. (S.) ― -b2- Ayrıca dersin ki, **رَطَنَ بِشَىْءٍ**, manası: Bir şeye, adını açıkça yahut kesin olarak anmadan, imada bulundu. (JM.)

3 **رَاْطَنَ**: yukarıya bak, ilk cümle.

6 **تَرَاْطَنَ**: 1’e bak, iki yerde.

رَطُونٌ
**رَطُونٌ** ذ : sonraki paragrafa bak.

رَطَانَةٌ
**رَطَانَةٌ** ذ , (S’nin nüshalarımda böyle, [**رَطَنَ**’ın iki mastarından ilkinin gibi] ve K’nın nüshalarında da böyle,) yahut **رَطَّانَةٌ**, (TA’ya göre, K’dan olarak,) ve ↓ **رَطُونٌ**, (S, K,) As’a göre, develer çok olduklarında, (TA,) yahut Fr’ye göre, **رِفَاق** diye adlandırılan türden olup sahipleri yanlarında bulunan develer: (S, TA:) yahut develer çok olduklarında ve **رِفَاق** diye adlandırılan türden olup sahipleri yanlarında bulunduklarında: (K:) ve As’a göre, onlar ayrıca **طَحَّانَةٌ** ve **طَحُونٌ** diye de adlandırılır: **رِفَاق** ile kastedilen, insanların şehirlerden yahut köylerden kendileri için buğday yahut tahıl yahut başka erzak tedarik etmeye çıktıkları bineklerdir; her bir yahut her topluluk bir **رُفْقَة** olmak üzere. (TA.)

مَا رُطَيْنَاكَ
**مَا رُطَيْنَاكَ** ذ ve **رُطَّيْنَاكَ** demektir: **مَا الذَّى تَرْطُنُ بِهِ** [yani: Adını açıkça anmadan imada bulunduğun şey nedir?]: (JM:) yahut **مَا رُطَّيْنَاكَ هٰذِهِ**, ve bazen şeddesiz olarak, demektir: Bu senin sözün nedir? (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B7%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَطَنَ
رَطَنَ U ( n. ac. رَطَاْنَة 22t ,  رِطَاْنَة 23t )
a.  [ La ], Spoke to in a foreign tongue; mumbled, muttered to.

رَاْطَنَ
رَاْطَنَ III
a.  see I .

رَطُوْن
رَطُوْن 26 ,  رَطَّاْنَة 28t ,
a.  Large number of camels with their drivers.

رُطَيْنَى
رُطَيْنَى
a.  Inexplicit talk, jabber.

##### Türkçe

رَطَنَ
**رَطَنَ** U (isim-fiil: **رَطَاْنَة** 22t, **رِطَاْنَة** 23t)
a. [La], yabancı bir dille konuştu; (birine) mırıldandı, homurdandı.

رَاْطَنَ
**رَاْطَنَ** III
a. I’e bak.

رَطُوْن
**رَطُوْن** 26, **رَطَّاْنَة** 28t,
a. Sürücüleriyle birlikte (olan) büyük sayıda deve.

رُطَيْنَى
**رُطَيْنَى**
a. Açık olmayan konuşma, gevezelik.
