# رعبل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رعبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رعبل

جَمَلٌ رَعْبَلٌ: ضخم؛ فأَما قوله:
منتشرٌ، إِذا مَشَى، رَعْبَلُّ
إِذا مَطاه السَّفَرُ الأَطْوَلُّ،
والبَلَدُ العَطَوّدُ الهَوْجَلُّ
فإِنه أَراد رَعْبَل والأَطْوَل والهَوْجَل فثَقَّل كل ذلك للضرورة. ورَعْبَل اللحمَ رَعْبَلة: قَطَّعه لتصل النار إِليه فتُنْضجه، والقطْعة الواحدة رُعْبُولة. ورَعْبَل الثوبَ فتَرَعْبَل: مَزَّقه فتمزق. والرُّعْبولة: الخِرْقة المتمزقة. والرَّعْبِلة: ما أَخْلَق من الثوب. وثوب مُرَعْبَل أَي ممزق، وتَرَعْبَل. وثوب رَعابيلُ: أَخْلاقٌ، جمعوا على أَن كل جزء منه رعْبُولة؛ قال ابن سيده: وزعم ابن الأَعرابي أَن الرَّعابيل جمع رِعْبِلة، وليس بشيء، والصحيح أَنه جمع رُعْبولة، وقد غَلِط ابن الأَعرابي. ويقال: جاء فلان في رَعابيل أَي في أَطمار وأَخلاق. والرَّعابيل: الثياب المتمزقة. وفي الحديث: أَن أَهل اليمامة رَعْبَلوا فسُطاط خالد بالسيوف أَي قَطَّعوه؛ ومنه قصيد كعب بن زهير:
تَفْرِي اللَّبان بكَفَّيْها، ومِدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عن تَرَاقِيها، رَعابيل
وريح رَعْبَلة إِذا لم تسقم في هُبوبها؛ قال ابن أَحمر يصف الريح: عَشْواء رَعْبَلة الرَّواح، خَجَوْ
جاة الغُدُوِّ، رَواحُها شَهْر
وامرأَة رَعْبَلٌ: في خُلْقان الثياب ذات خُلْقان؛ وقيل: هي الرَّعْناء الحَمْقاء؛ قال أَبو النجم:
كصَوْت خَرْقاء تلاحِي، رَعْبَل
وفي الدعاء: ثَكِلته الرَّعْبَل أَي أُمُّه الحَمْقاء، وقيل: ثَكِلَته الرَّعْبَل أَي أُمُّه، حَمْقاء كانت أَو غير حَمْقاء. يقال: ثَكِلَتْه الجَثَل وثَكِلته الرَّعْبَل، معناهما ثَكِلته أُمه؛ وأَنشد ابن بري: وقال ذو العَقْل لمن لا يَعْقِل:
اذهب إِليك، ثَكِلَتْك الرَّعْبَل
وقال شمر في قول الكميت يصف ذئباً:
يراني في اللِّمام له صَدِيقاً،
وشادِنَةُ العَسابِرِ رَعْبَلِيب
قال شمر: يراني يعني الذئب، وشادنة العَسابر: يعني أَولادها ورَعْبَلِيب أَي مُلاطِفة؛ وقال غيره: رَعْبَلِيب يُمَزِّق ما قدر عليه من رَعْبَلْت الجلد إِذا مَزَّقته؛ ومنه ابن أَبي الحُقَيْق:
مَنْ سَرَّه ضَرْبٌ يُرَعْبِل بعضُه
بعضاً، كمَعْمَعة الأَباء المُحْرَق
الجوهري: رَعْبَلت اللحم قَطَّعته؛ ومنه قول الشاعر:
تَرَى الملوك حَوْله مُرَعْبَله،
يَقْتُل ذا الذنب، ومن لا ذنب له
ويروى مُغَرْبَله؛ وقال آخر:
طَها هُذْرُبَانٌ قَلَّ تغميضُ عينه،
على دَبَّةٍ، مثل الخَنِيف المُرَعْبَل
وقال آخر:
قد انْشَوَى شِواؤنا المُرَعْبَلُ،
فاقْتَرِبوا إِلى الغَدَاء فكُلُوا
وأَبو ذُبيان بن الرَّعْبَل
(* قوله: وأَبو ذبيان بن الرعبل: هكذا في
الأصل، وفي الكلام سقط).

### Türkçe

**جَمَلٌ رَعْبَلٌ**: iri; fakat onun sözüne gelince:

Dağınık, yürüdüğü zaman, **رَعْبَلُّ**
En uzun yolculuk ona bindiği zaman,
Ve ülke, azgın, uzun boyunlu

Şüphesiz o, **رَعْبَل** ve **الأَطْوَل** ve **الهَوْجَل**’i kastetti; sonra zaruret için bunların hepsini ağırlaştırdı.

Ve **رَعْبَل** eti **رَعْبَلة** ile: onu parçaladı ki ateş ona ulaşsın da onu pişirsin; tek parça ise **رُعْبُولة**’dur. Ve **رَعْبَل** elbiseyi, böylece **تَرَعْبَل**: onu yırttı da yırtıldı. Ve **الرُّعْبولة**: yırtık bez parçasıdır. Ve **الرَّعْبِلة**: elbiseden eskimiş olan şeydir. Ve **ثوب مُرَعْبَل** yani yırtık, ve **تَرَعْبَل**. Ve **ثوب رَعابيلُ**: eskiler; her bir parçasının **رعْبُولة** olduğuna göre çoğul yaptılar; İbn Sîde dedi ki: İbnü’l-A‘râbî, **الرَّعابيل**’in **رِعْبِلة**’nin çoğulu olduğunu iddia etti; bu bir şey değildir; doğru olan, onun **رُعْبولة**’nin çoğulu olmasıdır; İbnü’l-A‘râbî hata etmiştir. Ve denir ki: falan kimse **رَعابيل** içinde geldi, yani yamalar ve eskiler içinde. Ve **الرَّعابيل**: yırtık elbiselerdir. Ve hadiste: Yemâme halkı, Hâlid’in çadırını kılıçlarla **رَعْبَلوا** ettiler, yani onu parçaladılar; ondan Ka‘b b. Züheyr’in kasidesi:

İki eliyle göğüsleri yarar; zırhı
Köprücük kemiklerinden yırtılmış, **رَعابيل**

Ve **ريح رَعْبَلة**: esişinde zayıflamazsa; İbn Ahmer rüzgârı vasfederek dedi:

Gece rüzgârının **رَعْبَلة**’si körcesine; sabahın
Süratli gelişi; onun akşamı bir ay

Ve **امرأَة رَعْبَلٌ**: elbiselerin eskilerinde, eskileri olan; ve denildi ki: o, ahmak budala kadındır; Ebû’n-Necm dedi:

Çekişen bir aptalın sesi gibi, **رَعْبَل**

Ve duada: **ثَكِلته الرَّعْبَل** yani onun ahmak annesi; ve denildi ki: **ثَكِلَته الرَّعْبَل** yani annesi; ahmak olsun ya da ahmak olmasın. Denir: **ثَكِلَتْه الجَثَل** ve **ثَكِلته الرَّعْبَل**; ikisinin manası: annesi onu kaybetsin; İbn Berrî inşad etti:

Akıllı, akılsıza dedi ki:
Git başımdan, **ثَكِلَتْك الرَّعْبَل**

Ve Şemmer, Kümeýt’in bir kurdu vasfederek söylediği söz hakkında dedi:

Beni, onun için, yakınlıkta bir dost görür,
Ve **شادِنَةُ العَسابِرِ** **رَعْبَلِيب**

Şemmer dedi ki: “Beni görür” yani kurt; ve **شادنة العَسابر**: yani onun yavruları; ve **رَعْبَلِيب** yani okşayıcı; başkası dedi ki: **رَعْبَلِيب**: gücünün yettiğini parçalar; **رَعْبَلْت** deriyi, onu yırttığım zaman (denir); ondan İbn Ebî’l-Hukayk:

Kimi sevindirirse bir vuruş ki onun bir kısmı
Bir kısmını **يُرَعْبِل** eder; yanmış kamışların gürültüsü gibi

Cevherî: **رَعْبَلت** eti, onu parçaladım; ondan şairin sözü:

Etrafında kralları **مُرَعْبَله** görürsün,
Günah sahibini öldürür, günahı olmayanı da

Ve **مُغَرْبَله** diye de rivayet edilir; bir başkası dedi:

Hudrubân pişirdi; gözünü yumması azdır,
Bir ayı üzerinde; **الخَنِيف** gibi **المُرَعْبَل**

Ve bir başkası dedi:

Parçalanmış kızartmamız kızardı,
Öğle yemeğine yaklaşın da yiyin

Ve **أَبو ذُبيان بن الرَّعْبَل**

(* Onun sözü: Ve **أَبو ذبيان بن الرعبل**: asılda böyledir; sözde bir düşme vardır.)
