# رغا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%BA%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رغا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: رغا

الرُغاءُ: صوت ذواتِ الخفّ. وقد رَغا البعير يَرْغو رُغاءً، إذا ضجّ. وفي المثل: كَفى برُغائِها منادياً، أي إنّ رُغاء بعيرِه يقوم مقامَ ندائه في التعرُّض للضيافة والقِرى. وقد رَغَى اللبن تَرْغِيَةً، أي أزبَدَ. ومنه قولهم: كلامٌ مُرَغٍّ، إذا يفصِحْ عن معناه. ويقال أيضاً: أمست إبلهم تُرَغِّي وتُنَشِّفُ، أي لها نُشافَةٌ ورُغْوَةٌ. والمِرْغاةُ: شيءٌ تؤخذ به الرُغْوَةُ. والرُغْوَةُ فيها ثلاث لغات: رُغْوَةٌ ورَغْوَةٌ ورِغْوَةٌ. وحكى الكسر فيها اللحياني وغيرُه، وهو زُبد اللبن، والجمع رُغاً. وكذلك رُغايةُ اللبن بالضم والياء، ورِغاوَةُ اللبن بالكسر والواو. وارْتَغيْتُ: شربت الرَغْوَة. وفي المثل: يُسِرُّ حَسْواً في ارْتِغاءٍ، يضرب لمن يُظهر أمراً ويريد غيره. وناقةٌ رَغُوُّ، أي كثيرة الرُغاء. وأَرْغَيْتُهُ أنا: حملتُه على الرُغاء. قال الشاعر:
أَيَبْغي آلُ شدَّادٍ علـينـاوما يُرْغي لشَدَّادٍ فَصيلُ
يقول: هم أشِحَّاءُ لا يفرّقون بين الفصيل وأمّه بنَحْرٍ ولا هِبةٍ. وتَراغَوْا، إذا رَغا واحدٌ ها هنا وواحدٌ ها هنا وفي الحديث: "إنهم والله تَراغَوْا عليه فقَتَلوه". وقولهم: ما له ثاغِيَةٌ ولا راغيةٌ، أي ما له شاةٌ ولا ناقةٌ. ويقال أيضاً: أتيته فما أَثْغى ولا أَرْغى. أي لم يُعْطِ شاةً ولا ناقةً.

### Türkçe

**الرُغاءُ**: devegillerin sesidir. Ve deve **رَغا** **يَرْغو** **رُغاءً**, gürültü çıkardığı zaman. Ve meselde: “**كَفى برُغائِها منادياً**”, yani onun devesinin **رُغاء**’ı, misafirlik ve ikram istemeye yönelmede onun çağrısının yerini tutar. Ve süt **رَغَى** **تَرْغِيَةً**, yani köpürdü. Ve ondan onların sözü: “**كلامٌ مُرَغٍّ**”, eğer manasını açıkça ifade etmezse. Ve yine denir: onların develeri akşamladı, **تُرَغِّي** ve **تُنَشِّفُ**, yani onda kuruluk ve **رُغْوَةٌ** vardır. Ve **المِرْغاةُ**: **الرُغْوَةُ**’nın onunla alındığı bir şeydir. Ve **الرُغْوَةُ**’da üç lehçe vardır: **رُغْوَةٌ** ve **رَغْوَةٌ** ve **رِغْوَةٌ**. Ve onda kesreyi el-Lihyânî ve başkası nakletti; o, sütün köpüğüdür; çoğulu **رُغاً**’dır. Ve aynı şekilde sütün **رُغايةُ**’si (damme ve yâ ile) ve sütün **رِغاوَةُ**’si (kesre ve vâv ile). Ve ben **ارْتَغيْتُ**: **الرَغْوَة**’yi içtim. Ve meselde: “**يُسِرُّ حَسْواً في ارْتِغاءٍ**”, bir şeyi ortaya koyup başkasını isteyen kimse hakkında darb-ı mesel olarak söylenir. Ve **ناقةٌ رَغُوُّ**: yani **الرُغاء**’ı çok olan. Ve ben onu **أَرْغَيْتُهُ**: onu **الرُغاء**’a sevk ettim. Şair dedi ki:
أَيَبْغي آلُ شدَّادٍ علـينـاوما يُرْغي لشَدَّادٍ فَصيلُ
Der ki: onlar cimridirler; boğazlama ile de, bağış ile de, yavru ile anası arasında ayırım yapmazlar. Ve **تَراغَوْا**, bir burada bir orada biri **رَغا** ettiği zaman. Ve hadiste: “إنهم والله **تَراغَوْا** عليه فقَتَلوه”. Ve onların sözü: “ما له **ثاغِيَةٌ** ولا **راغيةٌ**”, yani onun ne koyunu vardır ne de devesi. Ve yine denir: ona geldim de ne **أَثْغى** ne de **أَرْغى**; yani ne koyun verdi ne de deve.
