# رغب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%BA%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رغب

رَغِبَ
1 رَغِبَ ذ , aor. رَغَبَ , inf. n. رَغْبَةٌ (JK, TA) and رَغْبَى (JK) [and app. رَغَبٌ &c. as in the next sentence but one], He desired a thing [app. in an absolute sense, agreeably with what follows in the next sentence but one: and also,] vehemently, eagerly, greedily, very greedily, with avidity, excessively, or culpably; he coveted a thing, longed for it, or lusted after it. (TA.) رَغَبُ النَّفْسِ means The [soul's] hoping largely, and desiring much. (TA.) ― -b2- رَغِبَ فِيهِ, (S, A, Mgh, Msb, K, &c.,) and رَغِبَهُ, (Msb, TA,) aor. رَغَبَ , (K, TA,) inf. n. رَغْبَةٌ (S, A, * Mgh, K) and رَغَبٌ (S, Msb) and رَغْبٌ (Mgh, Msb, K) and رُغْبٌ (K) and رُغْبَى (A, * Msb) and رَغْبَى (Msb) and رَغْبَآءُ, (A, * Msb,) He desired it, or wished for it; (S, A, Mgh, Msb, K;) as also فيه ↓ ارتغب. (S, K.) You say, مَا لِى فِيهِ رَغْبَةٌ and رُغْبَى and رَغْبَآءُ [I have not any desire, or wish, for it]. (A.) And رُهْبَاكَ خَيْرٌ مِنْ رُغْبَاكَ, i. e. The fearing thee is better than the loving thee; رهباك being an inf. n. prefixed to an objective complement; and so رغباك: and said to mean, thy being given a thing through fear of thee is better than through desire: a prov., similar to رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ. (Meyd. [Freytag explains it otherwise: see his Arab. Prov. i. 542.]) ― -b3- رَغِبَ عَنْهُ He did not desire it, or wish for it; (S, A, Mgh, Msb, K;) he shunned, or avoided, it; abstained from it; (S, TA;) or left it, relinquished it, or forsook it, (JK, S, TA,) intentionally. (JK, TA.) ― -b4- رَغِبَ اـِلَيْهِ, inf. n. رَغَبٌ (K) and رَغْبٌ and رُغْبٌ (TA) and رُغْبَى (Mgh, * K) and رَغْبَى (K) and رَغْبَآءُ (A, * K) and رَغْبَةٌ (Mgh, * TA) and رُغْبَةٌ and رَغَبَةٌ and رَغَبُوتٌ, and رَغَبُوتَى and رَغَبَانٌ, (K,) He made petition to him, addressed a petition to him, asked him, petitioned him, sought of him, or demanded of him: (TA:) or he prayed to him, or supplicated him, with humility or abasement, or with sincerity or earnestness or energy: or he humbled, or abased, himself, and made petition to him. (K, A, TA.) You say, رَغِبَ اـِلَى فُلَانٍ فِى كَذَا He made petition to such a one, petitioned him, or asked him, for such a thing. (TA.) And اـِلَى اللّٰهِ أَرْغَبُ To God I humble, or abase, myself, and make petition; syn. أَضْرَعُ: and اـِلَيْهش أَرْفَعُ رَغْبَتِى [To Him I raise my humble petition]. (A.) And الرُّهْبَى مِنَ اللّٰهِ وَالرُّغْبَى اـِلَيْهِ [Fear should be of God; (not of a creature;) and petition, &c., should be to Him]. (Lth, TA in art. رهب.) See also another ex. in a verse cited voce رَغِيبَةٌ. ― -b5- رَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُ [lit. He made himself to be not desirous of, or to shun, or abstain from, or leave, him, or it; the ب having the same effect as in ذَهَبَ بِهِ &c.; and hence,] he held himself above, or superior to, him, or it. (K.) And رَغِبْتُ بِفُلَانٍ عَنْ هٰذَا I made such a one to shun, abstain from, or leave, this, disliking it for him. (MF.) -A2- رَغُبَ (assumed tropical:) It (anything) was, or became, wide, or ample. (TA. [See also 6.]) You say, رَغُبَ الوَادِى, aor. رَغُبَ , inf. n. رُغْبٌ and رُغُبٌ (K) and رَغَابَةٌ, (TA,) (assumed tropical:) The valley was large and wide, taking, or receiving, much water. (K, * TA.) And رَغُبَتِ الأَرْضُ, inf. n. رُغْبٌ [&c.], (assumed tropical:) The land was soft (S, TA) and wide, with even, or sandy, soil: (TA:) or (S, TA) took much water; (TA;) was such as would not flow unless in consequence of much rain. (S, TA.) ― -b2- And [hence,] رَغُبَ, inf. n. رُغْبٌ (S, K *) and رُغُبٌ, (K, * TA,) (assumed tropical:) He was, or became, voracious, a great eater; (K, TA;) very greedy, or gluttonous; (S, K, TA;) vehemently, excessively, or culpably, desirous of worldly goods, and one who made himself to be large, or abundant, therein: or as some say, large in his hopes, and desirous of much. (TA.) Accord. to the T, رُغْبُ البَطْنِ signifies (assumed tropical:) Voracity: and رُغْبٌ, alone, as occurring in a trad., is explained as meaning capaciousness of the belly, and voracity. (TA.) And رَغُبَ رَأْيُهُ, inf. n. رُغْبٌ, (tropical:) He was, or became, liberal, or bountiful, and large in opinion or judgment. (A.)

رغّبهُ فِى شَىْءٍ
2 رغّبهُ فِى شَىْءٍ ذ , [inf. n. تَرْغِيبٌ,] He made him to desire, or wish for, a thing; (S, * MA, K; *) as also فيه ↓ ارغبهُ. (S, * K: *) both signify the same. (S.) You say, رَغَّبْتُهُ فِى صُحْبَتِهِ [I made him to desire, or wish for, his companionship]. (A.) ― -b2- And رغّبهُ, inf. n. تَرْغِيبٌ; (IAar, TA;) and رغّب اـِلَيْهِ; (TA;) He gave him what he desired, or wished for. (IAar, TA.) ― -b3- [رغّب is also said by Golius to signify Cupivit avide et expetivit; as on the authority of the KL: but this signification is not in my copy of that work, nor do I find it in any other lexicon.]

راغب
3 راغب ذ is said by Golius, as on the authority of the KL, and by Freytag after him, to signify Cupiditatem monstravit: but it is not mentioned in any sense in my copy of the KL, nor have I found it in any other lexicon.]

4 أَرْغَبَ see 2. ― -b2- [ارغبهُ app. signifies also He made it wide, or ample. ― -b3- And hence,] أَرْغَبَ اللّٰهُ قَدْرَكَ means (tropical:) May God enlarge thy power, and make its steps to extend far. (A, TA.)

تراغبوا فِيِه
6 تراغبوا فِيِه ذ They vied, one with another, in desiring it; or they desired it with emulation; syn. تنافسوا فيه. (A and TA in art. نفس.) ― -b2- تراغب المَكَانُ (assumed tropical:) The place was, or became, wide, or ample. (TA. [See also رَغُبَ.])

8 اـِرْتَغَبَ see 1, third sentence.

رَغِبٌ
رَغِبٌ ذ : see رَغِيبٌ, second sentence.

رُغُبٌ
رُغُبٌ ذ : see رَغَابٌ, and رَعِيبٌ; with both of which it is synonymous. ― -b2- It is also a pl. of the latter, (L in art. أسد,) and of رَغِبٌ. (TA.)

رَغْبَةٌ
رَغْبَةٌ ذ A desire, or wish: pl. رَغَبَاتٌ. (Mgh, Msb.) Hence, قَلَّتْ رَغَبَاتُ النَّاسِ [The desires, or wishes, of the people, or of mankind, became few]. (Mgh.) ― -b2- See also رَغِيبَةٌ.

رَغْبَى
رَغْبَى ذ : see رَغِيبَةٌ.

رَغَبُوتٌ
رَغَبُوتٌ ذ , an epithet applied to a man, [signifying One who makes petition; who asks, petitions, seeks, or demands: or who prays, or supplicates, with humility or abasement, or with sincerity or earnestness or energy: or who humbles, or abases, himself, and makes petition: originally an inf. n. of رَغِبَ اـِلَيْهِ; or] from الرَّغْبَةُ. (S, TA. [In one copy of the former erroneously written رَغَبُوبٌ; in another, رَغْبُوبٌ; and in another, omitted.])

رُغْبَانَةٌ
رُغْبَانَةٌ ذ The [knot called] سَعْدَانَة of a sandal; (K;) i. e. the knot beneath the [appertenance called] شِسْع [which passes through the sole and between two of the toes, and to which the شِرَاكَ, also called زِمَام, is attached]. (TA.)

أَرْضٌ رَغَابٌ
أَرْضٌ رَغَابٌ ذ (A'Obeyd, ISk, S, K) and ↓ رُغُبٌ (K) (assumed tropical:) Land that is soft, (A'Obeyd, S, K, TA,) and wide, with even, or sandy, soil: (K, TA:) or (S, K, TA) that takes much water; (TA;) that will not flow unless in consequence of much rain. (ISk, S, K, TA.)

رَغِيبٌ
رَغِيبٌ ذ (assumed tropical:) Wide, or ample; applied in this sense to a watering-trough or tank, and to a skin for water or milk, (S, TA,) &c.: pl. رِغَابٌ (TA) and رُغُبٌ. (L in art. أسد.) You say also ↓ طَرِيقٌ رَغِبٌ (assumed tropical:) A wide road: pl. رُغُبٌ. (TA.) And مَكَانٌ ↓ مُرَاغِبٌ (assumed tropical:) A wide, or an ample, place. (TA.) And ↓ وَادٍ رُغُبٌ (assumed tropical:) A wide valley; (TA;) [and] so وَادٍ رَغِيبٌ: (JK:) or (tropical:) a wide valley, that takes much water; as also رَغِيبٌ; (AHn, K;) contr. of وَادٍ زهِيدٌ. (TA.) And طَعْنَةٌ رَغِيبَةٌ (assumed tropical:) A wide wound inflicted with a spear or the like. (TA.) And سَيْفٌ رَغِيبٌ (assumed tropical:) A wide sword, that inflicts a large wound. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A man, or other animal, (K,) having a capacious inside, or belly: (S, K:) pl. رِغَابٌ. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) Voracious; a great eater: (A, K: [but accord. to the former, not tropical in this sense:]) desirous of much eating: (Msb:) very greedy, or gluttonous: (S, K: [see also رِغِّيبٌ:]) vehemently, excessively, or culpably, desirous of worldly goods; and one who makes himself to be large, or abundant, therein: or large in his hopes, and desirous of much: (TA:) and رَغِيبُ الجَوْفِ a man who is a great eater; (TA;) or capacious in the inside, or belly, and a great eater: (JK:) and بَطْنٌ رَغِيبٌ a belly that devours much. (Ham p. 418.) ― -b4- هُوَ رَغِيبُ العَيْنِ, (T and A and TA in art. زهد,) and لَهُ عَيْنٌ رَغِيبَةٌ, (A in that art.,) (assumed tropical:) He is not content but with much; contr. of هو زَهِيدُ العَيْنِ, (T and A in that art.,) and of لَهُ عَيْنٌ زَهِيدَةٌ. (A in that art.) [رَعِيبُ العَيْنِ has a different meaning: see art. رعب.] ― -b5- فَرَسٌ رَغِيبُ الشَّحْوَةٍ (S, in a copy of the A and in the TA الشحو,) (tropical:) A horse of wide step, that takes a large space of ground (A, TA) with his legs: pl. رِغَابٌ. (TA.) ― -b6- اـِبِلٌ رِغَابٌ, the latter word being the pl. form, (assumed tropical:) Camels yielding a copious supply of milk, and very profitable. (IAth, TA) And (assumed tropical:) Many camels. (TA.) ― -b7- حِمْلٌ رَغِيبٌ and ↓ مُرْتَغِبٌ (assumed tropical:) A heavy load. (TA.)

رَغِيبَةٌ
رَغِيبَةٌ ذ A thing desired, or wished for; (K;) as also ↓ رَغْبَةٌ: (Ham p. 501:) a thing of high account or estimation; that is desired, or wished for: pl. رَغَائِبُ. (A, Mgh.) You say, اـِنَّهُ لَوَهُوبٌ, لِكُلِّ رَغِيبَةٍ, i. e. [Verily he is a liberal giver] of everything that is desired. (TA.) [And ↓ رَغْبَى has a similar meaning; for] you say also, أَصَبْتُ مِنْهُ الرَّغْبَى, i. e. I obtained from him abundance of what I desired. (TA.) ― -b2- A large gift: (S, Mgh, Msb, K:) pl. as above. (S, Mgh, Msb.) A poet (En-Nemir Ibn-Towlab, TA) says,
وَمَتَى تُصِبْكَ خَصَاصَةٌ فَارْجُ الغِنَى
وَاـِلَى الَّذِى يُعْطِى الرَّغَائِبَ فَارْغَبِ
[And when poverty befalls thee, then hope thou for competence, and to Him who gives large gifts humble thyself, and make petition]. (S, * TA.) ― -b3- And A large recompense that one desires to obtain [in the world to come] by prayer: (El-Kilلbee, TA:) or that which is wished for by one who has large hope and who desires much: whence the prayer called صَلَاةُ الرَّغَائِبِ [generally said to be a supererogatory prayer]. (TA.)

الرُّغَابَى
الرُّغَابَى ذ , like الرُّغَامَى (JK, K) and الرُّعَامَى, (TA,) What is called the زِيَادَة of the liver. (JK, K.)

رِغِّيبٌ
رِغِّيبٌ ذ Very, or intensely, or exceedingly, desirous of much eating. (Msb.) [See also رَغِيبٌ.]

رَاغِبٌ
رَاغِبٌ ذ Desiring, or wishing; (K;) [as in the phrase رَاغِبٌ فِى كَذَا desiring, or wishing for, such a thing;] and so ↓ مُرْتَغِبٌ. (TA.)

مَرْغَبٌ
مَرْغَبٌ ذ [A place, or time, of desire or wish: and hence, an object thereof]. You say, خَطَبَ فَأَصَابَ المَرْغَبَ [app. meaning He demanded a woman in marriage, and attained the object of desire]. (A.)

مُرْغِبٌ
مُرْغِبٌ ذ (tropical:) Possessing competence or sufficiency; rich, or wealthy; (K, TA;) possessing much property. (JK, TA.)

مَرْغَبَةٌ
مَرْغَبَةٌ ذ : see مَرَاغِبُ.

مَرْغُوبٌ فِيهِ
[ مَرْغُوبٌ فِيهِ ذ Desired, or wished for. ― -b2- مَرْغُوبٌ عَنْهُ Not desired, &c. ― -b3- مَرْغُوبٌ اـِلَيْهِ Petitioned, &c.: see an ex. voce مَرْهُوبٌ.]

هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا
هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا ذ To him are allowed, or permitted, such and such things; like مُسَعَّبٌ and مُسَغَّبٌ. (TA in art. سعب.)

مَرَاغِبُ
مَرَاغِبُ ذ [lit. Causes of desire; sing., if used, ↓ مَرْغَبَةٌ, a word of the same class as مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c.: and hence,] things that are eagerly desired, or coveted; syn. أَطْمَاعٌ [which also signifies soldiers' stipends, or allowances]: (TA:) and (TA) things that are desired to be gained for subsistence, or sustenance; i. q. مضطربات لِلْمَعَاشِ. (K, TA. [In the CK, the former of the two nouns in this explanation is مُضْطَرِبات: in two MS. copies of the K, it is without the syll. signs: the right reading is evidently مُضْطَرَبَات, syn. with مُكْتَسَبَات: Freytag renders the explanation personو quو in rebus quو spectant ad victum perturbatو et anxiو sunt; deriving this meaning from the rendering in the TK: Golius, with a near approach to correctness, renders it res ad sustentandam vitam necessariو; but he has given this explanation as on the authority of J, by whom it is not mentioned; and has put مَرَاغِبٌ for مَرَاغِبُ.])

مُرَاغِبٌ
مُرَاغِبٌ ذ : see رَغِيبٌ.

مُرْتَغِبٌ
مُرْتَغِبٌ ذ : see رَاغِبٌ. ― -b2- See also رَغِيبٌ, last sentence. ― -b3- Also (assumed tropical:) A large, big, bulky, or corpulent, man. (JK.)

### Türkçe

**رَغِبَ**
1 **رَغِبَ** ذ , muzâri‘ **رَغَبَ** , mastar ismi **رَغْبَةٌ** (JK, TA) ve **رَغْبَى** (JK) [ve görünüşe göre bir sonraki cümleden bir önceki cümlede olduğu gibi **رَغَبٌ** vb.], Bir şeyi istedi [görünüşe göre mutlak bir mânâda, bir sonraki cümleden bir önceki cümlede gelenle uyumlu olarak: ve ayrıca,] şiddetle, iştiyakla, hırsla, çok hırslıca, açgözlülükle, aşırı derecede yahut kınanacak biçimde; bir şeyi gözledi, ona özlem duydu, yahut ona şehvetle arzuladı. (TA.) **رَغَبُ النَّفْسِ** demektir: [nefsin] büyükçe ümit etmesi ve çokça istemesi. (TA.) ― -b2- **رَغِبَ فِيهِ**, (S, A, Mgh, Msb, K, vb.,) ve **رَغِبَهُ**, (Msb, TA,) muzâri‘ **رَغَبَ** , (K, TA,) mastar ismi **رَغْبَةٌ** (S, A, * Mgh, K) ve **رَغَبٌ** (S, Msb) ve **رَغْبٌ** (Mgh, Msb, K) ve **رُغْبٌ** (K) ve **رُغْبَى** (A, * Msb) ve **رَغْبَى** (Msb) ve **رَغْبَآءُ**, (A, * Msb,) Onu istedi, yahut onu diledi; (S, A, Mgh, Msb, K;) bunun gibi **ارتغب** ↓ **فيه**. (S, K.) Şöyle dersin: **مَا لِى فِيهِ رَغْبَةٌ** ve **رُغْبَى** ve **رَغْبَآءُ** [onda hiçbir arzum yahut dileğim yok]. (A.) Ve **رُهْبَاكَ خَيْرٌ مِنْ رُغْبَاكَ**, yani: senden korkmak, seni sevmekten daha hayırlıdır; **رهباك** bir mastar ismidir, mef‘ûl tamamlayıcısının önüne getirilmiştir; **رغباك** da böyledir: ve “sana korkudan dolayı bir şey verilmesi, arzudan dolayı verilmesinden daha hayırlıdır” mânâsına geldiği söylenmiştir: bir darb-ı meseldir; **رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ** benzeridir. (Meyd. [Freytag onu başka türlü açıklar: onun Arab. Prov. i. 542’sine bak.]) ― -b3- **رَغِبَ عَنْهُ** Onu istemedi, yahut onu dilemedi; (S, A, Mgh, Msb, K;) ondan sakındı yahut kaçındı; ondan uzak durdu; (S, TA;) yahut onu bıraktı, terk etti, yahut ondan vazgeçti, (JK, S, TA,) kasıtlı olarak. (JK, TA.) ― -b4- **رَغِبَ اـِلَيْهِ**, mastar ismi **رَغَبٌ** (K) ve **رَغْبٌ** ve **رُغْبٌ** (TA) ve **رُغْبَى** (Mgh, * K) ve **رَغْبَى** (K) ve **رَغْبَآءُ** (A, * K) ve **رَغْبَةٌ** (Mgh, * TA) ve **رُغْبَةٌ** ve **رَغَبَةٌ** ve **رَغَبُوتٌ**, ve **رَغَبُوتَى** ve **رَغَبَانٌ**, (K,) Ona dilekte bulundu, ona bir dilek arz etti, ondan istedi, ona yalvardı, ondan talep etti, yahut ondan istedi: (TA:) yahut alçakgönüllülükle yahut zilletle, yahut ihlâsla yahut ciddiyetle yahut kuvvetle ona dua etti yahut ona niyaz etti: yahut kendini alçalttı yahut zelil kıldı ve ona dilekte bulundu. (K, A, TA.) Şöyle dersin: **رَغِبَ اـِلَى فُلَانٍ فِى كَذَا** Filân kimseye şu şey için dilekte bulundu, ona yalvardı, yahut ondan istedi. (TA.) Ve **اـِلَى اللّٰهِ أَرْغَبُ** Allah’a karşı kendimi alçaltırım yahut zelil kılarım ve dilekte bulunurum; eş anlamlısı **أَضْرَعُ**: ve **اـِلَيْهش أَرْفَعُ رَغْبَتِى** [O’na alçakgönüllü dileğimi yükseltirim]. (A.) Ve **الرُّهْبَى مِنَ اللّٰهِ وَالرُّغْبَى اـِلَيْهِ** [korku Allah’tan olmalıdır; (bir mahlûktan değil;) ve dilek vb. O’na olmalıdır]. (Lth, TA, md. **رهب**’de.) Ayrıca **رَغِيبَةٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte başka bir örneğe de bak. ― -b5- **رَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُ** [lafzen: kendisini ona yahut ona karşı arzusuz kıldı, yahut ondan sakındı, yahut uzak durdu, yahut onu bıraktı; **ب**’nin etkisi **ذَهَبَ بِهِ** vb.’deki gibidir; buradan,] kendisini ona yahut ona karşı yüce tuttu, yahut üstün gördü. (K.) Ve **رَغِبْتُ بِفُلَانٍ عَنْ هٰذَا** Filânı bundan sakındırdım, bundan uzak durdurdum, yahut bunu bıraktırdım; bunu onun için hoş görmeyerek. (MF.) -A2- **رَغُبَ** (mecaz kabul edilerek:) O (herhangi bir şey) geniş oldu yahut genişledi. (TA. [Ayrıca 6’ya bak.]) Şöyle dersin: **رَغُبَ الوَادِى**, muzâri‘ **رَغُبَ** , mastar ismi **رُغْبٌ** ve **رُغُبٌ** (K) ve **رَغَابَةٌ**, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) Vadi büyük ve geniş oldu; çok suyu alır yahut kabul eder oldu. (K, * TA.) Ve **رَغُبَتِ الأَرْضُ**, mastar ismi **رُغْبٌ** [&c.], (mecaz kabul edilerek:) Arazi yumuşak (S, TA) ve geniş oldu; düz yahut kumlu topraklı: (TA:) yahut (S, TA) çok su aldı; (TA;) çok yağmur sebebiyle olmadıkça akmayan türden oldu. (S, TA.) ― -b2- Ve [buradan,] **رَغُبَ**, mastar ismi **رُغْبٌ** (S, K *) ve **رُغُبٌ**, (K, * TA,) (mecaz kabul edilerek:) Obur oldu yahut oburlaştı, çok yiyen oldu; (K, TA;) çok hırslı yahut boğazına düşkün; (S, K, TA;) dünya malını şiddetle, aşırı derecede yahut kınanacak biçimde isteyen ve onda kendisini büyük yahut bol kılan: yahut bazılarına göre, ümitlerinde büyük ve çok isteyen. (TA.) T’ye göre **رُغْبُ البَطْنِ** (mecaz kabul edilerek:) oburluk demektir: ve bir rivayette geçen **رُغْبٌ** tek başına, karnın genişliği ve oburluk mânâsıyla açıklanır. (TA.) Ve **رَغُبَ رَأْيُهُ**, mastar ismi **رُغْbٌ**, (mecaz:) cömert oldu yahut cömertleşti ve görüşte yahut hükümde geniş oldu. (A.)

**رغّبهُ فِى شَىْءٍ**
2 **رغّبهُ فِى شَىْءٍ** ذ , [mastar ismi **تَرْغِيبٌ**,] Ona bir şeyi istemeyi yahut dilemeyi sağladı; (S, * MA, K; *) bunun gibi **ارغبهُ** ↓ **فيه**. (S, * K: *) ikisi de aynı mânâya gelir. (S.) Şöyle dersin: **رَغَّبْتُهُ فِى صُحْبَتِهِ** [ona onun arkadaşlığını istemeyi yahut dilemeyi sağladım]. (A.) ― -b2- Ve **رغّبهُ**, mastar ismi **تَرْغِيبٌ**; (IAar, TA;) ve **رغّب اـِلَيْهِ**; (TA;) Ona istediği yahut dilediği şeyi verdi. (IAar, TA.) ― -b3- [**رغّب**’in ayrıca “şiddetle arzuladı ve iştiyakla istedi” mânâsına geldiği Golius tarafından, KL’ye dayanarak söylenir: fakat bu mânâ benim o eserden olan nüshamda yoktur; başka hiçbir sözlükte de bulmuyorum.]

**راغب**
3 **راغب** ذ Golius tarafından, KL’ye dayanarak, ve Freytag tarafından da onun ardından, “arzu gösterdi” mânâsına geldiği söylenir: fakat benim KL nüshamda hiçbir mânâda zikredilmemiştir; başka hiçbir sözlükte de bulmadım.]

4 **أَرْغَبَ** 2’ye bak. ― -b2- [**ارغبهُ** görünüşe göre ayrıca “onu geniş yahut bol kıldı” mânâsına gelir. ― -b3- Ve buradan,] **أَرْغَبَ اللّٰهُ قَدْرَكَ** demektir (mecaz:) Allah kudretini genişletsin ve adımlarını uzaklara uzanır kılsın. (A, TA.)

**تراغبوا فِيِه**
6 **تراغبوا فِيِه** ذ Onu istemede birbirleriyle yarıştılar; yahut onu rekabetle istediler; eş anlamlısı **تنافسوا فيه**. (A ve TA, md. **نفس**’te.) ― -b2- **تراغب المَكَانُ** (mecaz kabul edilerek:) Mekân geniş oldu yahut genişledi. (TA. [Ayrıca **رَغُبَ**’a bak.])

8 **اـِرْتَغَبَ** 1’e bak, üçüncü cümle.

**رَغِبٌ**
**رَغِبٌ** ذ : **رَغِيبٌ**’e bak, ikinci cümle.

**رُغُبٌ**
**رُغُبٌ** ذ : **رَغَابٌ**’a ve **رَعِيبٌ**’e bak; ikisiyle de eş anlamlıdır. ― -b2- Ayrıca ikincisinin çoğuludur, (L, md. **أسد**’de,) ve **رَغِبٌ**’in de çoğuludur. (TA.)

**رَغْبَةٌ**
**رَغْبَةٌ** ذ Bir arzu yahut dilek: çoğulu **رَغَبَاتٌ**. (Mgh, Msb.) Buradan, **قَلَّتْ رَغَبَاتُ النَّاسِ** [insanların arzuları yahut dilekleri azaldı]. (Mgh.) ― -b2- Ayrıca **رَغِيبَةٌ**’e bak.

**رَغْبَى**
**رَغْبَى** ذ : **رَغِيبَةٌ**’e bak.

**رَغَبُوتٌ**
**رَغَبُوتٌ** ذ , bir erkeğe nispet edilen bir sıfat, [mânâsı: dilekte bulunan; isteyen, yalvaran, talep eden yahut isteyen: yahut alçakgönüllülükle yahut zilletle, yahut ihlâsla yahut ciddiyetle yahut kuvvetle dua eden yahut niyaz eden: yahut kendini alçaltan yahut zelil kılan ve dilekte bulunan: aslında **رَغِبَ اـِلَيْهِ**’in bir mastar ismidir; yahut] **الرَّغْبَةُ**’den. (S, TA. [Bir nüshada yanlışlıkla **رَغَبُوبٌ** yazılmış; bir diğerinde **رَغْبُوبٌ**; bir diğerinde ise düşürülmüş.])

**رُغْبَانَةٌ**
**رُغْبَانَةٌ** ذ Sandalın **سَعْدَانَة** denilen düğümü; (K;) yani [**شِسْع** denilen eklentinin] altındaki düğüm [**شِسْع**: tabandan geçip iki parmak arasından çıkan ve kendisine **شِرَاكَ**’ın, ayrıca **زِمَام** da denilen, bağlandığı parça]. (TA.)

**أَرْضٌ رَغَابٌ**
**أَرْضٌ رَغَابٌ** ذ (A'Obeyd, ISk, S, K) ve ↓ **رُغُبٌ** (K) (mecaz kabul edilerek:) Yumuşak olan arazi, (A'Obeyd, S, K, TA,) ve düz yahut kumlu topraklı, geniş: (K, TA:) yahut (S, K, TA) çok su alan; (TA;) çok yağmur sebebiyle olmadıkça akmayan. (ISk, S, K, TA.)

**رَغِيبٌ**
**رَغِيبٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) Geniş yahut bol; bu mânâda suluk yahut havuz ve su yahut süt için tulum hakkında kullanılır, (S, TA,) vb.: çoğulu **رِغَابٌ** (TA) ve **رُغُبٌ**. (L, md. **أسد**’de.) Şöyle de dersin ↓ **طَرِيقٌ رَغِبٌ** (mecaz kabul edilerek:) geniş bir yol: çoğulu **رُغُبٌ**. (TA.) Ve ↓ **مَكَانٌ مُرَاغِبٌ** (mecaz kabul edilerek:) geniş yahut bol bir yer. (TA.) Ve ↓ **وَادٍ رُغُبٌ** (mecaz kabul edilerek:) geniş bir vadi; (TA;) [ve] böylece **وَادٍ رَغِيبٌ**: (JK:) yahut (mecaz:) çok su alan geniş bir vadi; bunun gibi **رَغِيبٌ**; (AHn, K;) **وَادٍ زهِيدٌ**’in zıddı. (TA.) Ve **طَعْنَةٌ رَغِيبَةٌ** (mecaz kabul edilerek:) mızrak yahut benzeriyle açılmış geniş bir yara. (TA.) Ve **سَيْفٌ رَغِيبٌ** (mecaz kabul edilerek:) geniş bir kılıç; büyük bir yara açar. (TA.) ― -b2- (mecaz kabul edilerek:) İç kısmı yahut karnı geniş olan bir adam yahut başka bir hayvan: (S, K:) çoğulu **رِغَابٌ**. (TA.) ― -b3- (mecaz kabul edilerek:) Obur; çok yiyen: (A, K: [fakat birincisine göre bu mânâda mecaz değildir:]) çok yemeyi isteyen: (Msb:) çok hırslı yahut boğazına düşkün: (S, K: [ayrıca **رِغِّيبٌ**’e bak:]) dünya malını şiddetle, aşırı derecede yahut kınanacak biçimde isteyen; ve onda kendisini büyük yahut bol kılan: yahut ümitlerinde büyük ve çok isteyen: (TA:) ve **رَغِيبُ الجَوْفِ** çok yiyen bir adam; (TA;) yahut içi yahut karnı geniş ve çok yiyen: (JK:) ve **بَطْنٌ رَغِيبٌ** çok yutan bir karın. (Ham p. 418.) ― -b4- **هُوَ رَغِيبُ العَيْنِ**, (T ve A ve TA, md. **زهد**’de,) ve **لَهُ عَيْنٌ رَغِيبَةٌ**, (A, o maddede,) (mecaz kabul edilerek:) O, çok olmadıkça razı olmaz; zıddı **هو زَهِيدُ العَيْنِ**, (T ve A, o maddede,) ve **لَهُ عَيْنٌ زَهِيدَةٌ**’dir. (A, o maddede.) [**رَعِيبُ العَيْنِ** başka bir mânâdadır: md. **رعب**’a bak.] ― -b5- **فَرَسٌ رَغِيبُ الشَّحْوَةٍ** (S, A’nın bir nüshasında ve TA’da **الشحو**), (mecaz:) adımı geniş bir at; (A, TA) bacaklarıyla yerden büyük bir alan kaplar: çoğulu **رِغَابٌ**. (TA.) ― -b6- **اـِبِلٌ رِغَابٌ**, ikinci kelime çoğul kalıbı olmak üzere, (mecaz kabul edilerek:) bol süt veren ve çok kârlı develer. (IAth, TA) Ve (mecaz kabul edilerek:) çok deve. (TA.) ― -b7- **حِمْلٌ رَغِيبٌ** ve ↓ **مُرْتَغِبٌ** (mecaz kabul edilerek:) ağır bir yük. (TA.)

**رَغِيبَةٌ**
**رَغِيبَةٌ** ذ İstenen yahut dilenen bir şey; (K;) bunun gibi ↓ **رَغْبَةٌ**: (Ham p. 501:) yüksek kıymetli yahut itibarlı bir şey; istenen yahut dilenen: çoğulu **رَغَائِبُ**. (A, Mgh.) Şöyle dersin: **اـِنَّهُ لَوَهُوبٌ, لِكُلِّ رَغِيبَةٍ**, yani: [şüphesiz o, istenen her şeyin] bolca vericisidir. (TA.) [Ve ↓ **رَغْبَى** benzer bir mânâdadır; zira] şöyle de dersin: **أَصَبْتُ مِنْهُ الرَّغْبَى**, yani: ondan istediğim şeyden bolluk elde ettim. (TA.) ― -b2- Büyük bir bağış: (S, Mgh, Msb, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (S, Mgh, Msb.) Bir şair (En-Nemir Ibn-Towlab, TA) der ki,
وَمَتَى تُصِبْكَ خَصَاصَةٌ فَارْجُ الغِنَى
وَاـِلَى الَّذِى يُعْطِى الرَّغَائِبَ فَارْغَبِ
[Ve ne zaman sana yoksulluk isabet ederse, o hâlde sen geçim genişliğini um; ve büyük bağışlar verene karşı kendini alçalt ve dilekte bulun]. (S, * TA.) ― -b3- Ve Dua ile [âhirette] elde edilmesi arzulanan büyük bir mükâfat: (El-Kilلbee, TA:) yahut ümitleri büyük olan ve çok isteyen kimsenin dilediği şey: buradan **صَلَاةُ الرَّغَائِبِ** denilen namaz [genellikle nâfile bir namaz olduğu söylenir]. (TA.)

**الرُّغَابَى**
**الرُّغَابَى** ذ , **الرُّغَامَى** (JK, K) ve **الرُّعَامَى** gibi, (TA,) Karaciğerin **زِيَادَة** denilen şeyi. (JK, K.)

**رِغِّيبٌ**
**رِغِّيبٌ** ذ Çokça yemeyi pek, yahut şiddetle, yahut aşırı derecede isteyen. (Msb.) [Ayrıca **رَغِيبٌ**’e bak.]

**رَاغِبٌ**
**رَاغِبٌ** ذ İsteyen yahut dileyen; (K;) [**رَاغِبٌ فِى كَذَا** ibaresinde olduğu gibi: şu şeyi isteyen yahut dileyen;] ve bunun gibi ↓ **مُرْتَغِبٌ**. (TA.)

**مَرْغَبٌ**
**مَرْغَبٌ** ذ [Bir arzu yahut dilek yeri yahut zamanı: buradan, onun konusu]. Şöyle dersin: **خَطَبَ فَأَصَابَ المَرْغَبَ** [görünüşe göre mânâsı: bir kadını nikâh için istedi ve arzu edilen şeye ulaştı]. (A.)

**مُرْغِبٌ**
**مُرْغِبٌ** ذ (mecaz:) Geçim genişliğine yahut yeterliliğe sahip; zengin, varlıklı; (K, TA;) çok mala sahip. (JK, TA.)

**مَرْغَبَةٌ**
**مَرْغَبَةٌ** ذ : **مَرَاغِبُ**’a bak.

**مَرْغُوبٌ فِيهِ**
[ **مَرْغُوبٌ فِيهِ** ذ İstenen yahut dilenen. ― -b2- **مَرْغُوبٌ عَنْهُ** İstenmeyen, vb. ― -b3- **مَرْغُوبٌ اـِلَيْهِ** Kendisine dilekte bulunulan, vb.: **مَرْهُوبٌ** maddesinde bir örneğe bak.]

**هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا**
**هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا** ذ Ona şu ve şu şeyler müsaade edilmiştir yahut izin verilmiştir; **مُسَعَّبٌ** ve **مُسَغَّبٌ** gibi. (TA, md. **سعب**’de.)

**مَرَاغِبُ**
**مَرَاغِبُ** ذ [lafzen: arzu sebepleri; tekili, kullanılırsa, ↓ **مَرْغَبَةٌ**, **مَبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** vb. ile aynı sınıftan bir kelime: buradan,] şiddetle arzulanan yahut göz dikilen şeyler; eş anlamlısı **أَطْمَاعٌ** [bu ayrıca askerlerin ulûfeleri yahut tahsisatları mânâsına da gelir]: (TA:) ve (TA) geçim yahut rızık için elde edilmesi arzulanan şeyler; **مضطربات لِلْمَعَاشِ** ile aynı mânâdadır. (K, TA. [CK’de bu açıklamadaki iki isimden birincisi **مُضْطَرِبات**’tır: K’nin iki yazma nüshasında harekesizdir: doğru okunuşun açıkça **مُضْطَرَبَات** olduğu bellidir; **مُكْتَسَبَات** ile eş anlamlıdır: Freytag açıklamayı personو quو in rebus quو spectant ad victum perturbatو et anxiو sunt diye tercüme eder; bu mânâyı TK’deki tercümeden çıkararak: Golius, doğruluğa yakın biçimde, res ad sustentandam vitam necessariو diye tercüme eder; fakat bu açıklamayı J’ye dayandırarak vermiştir; hâlbuki onda zikredilmez; ve **مَرَاغِبٌ**’i **مَرَاغِبُ** yerine koymuştur.])

**مُرَاغِبٌ**
**مُرَاغِبٌ** ذ : **رَغِيبٌ**’e bak.

**مُرْتَغِبٌ**
**مُرْتَغِبٌ** ذ : **رَاغِبٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca **رَغِيبٌ**’e bak, son cümle. ― -b3- Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) iri, büyük, hacimli, yahut şişman bir adam. (JK.)
