# رغب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%BA%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رغب

الرَّغْبُ والرُّغْبُ والرَّغَبُ، والرَّغْبَة والرَّغَبُوتُ، والرُّغْبَـى والرَّغْبَـى، والرَّغْبَاءُ: الضَّراعة والمسأَلة. وفي حديث الدعاءِ: رَغْبَةً ورَهْبَةً إِلَيْكَ. قال ابن الأَثير: أَعمل لَفْظَ الرَّغْبَة وَحْدَها، ولو أَعْمَلَهُما مَعاً، لقال: رَغْبة إِليكَ ورَهْبة منكَ، ولكن لـمَّا جمَعَهُما في النظم، حَمَل أَحدَهما على الآخَرِ؛ كقول الراجز: وزَجَّجْنَ الـحَواجِبَ والعُيونا
وقول الآخر:
مُتَقَلِّداً سَيْفاً ورُمْحاً
وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه، قالوا له عند موتِه: جزاكَ اللّهُ خيراً، فعَلْتَ وفَعَلْتَ؛ فقال: راغِبٌ وراهِبٌ؛ يعني: انَّ قولَكم لِـي هذا القولَ، إِمَّا قولُ راغِبٍ فيما عندي، أَو راهِبٍ منِّي؛ وقيل: أَراد إِنَّنِـي راغِبٌ فيما عندَ اللّه، وراهِبٌ من عذابِه، فلا تَعْويلَ عندي على ما قُلتم من الوصف والإِطْراءِ. ورجل رَغَبُوت: من الرَّغْبَةِ. وقد رَغِبَ إِليه ورَغَّـبَه هو، عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: إِذا مالَتِ الدُّنْيا على الـمَرْءِ رَغَّـبَتْ *  إِليه، ومالَ الناسُ حيثُ يَمِـيلُ وفي الحديث أَن أَسماءَ بنتَ أَبي بكر، رضي اللّه عنهما، قالت: أَتَتْنِـي أُمـِّي راغِـبةً في العَهْدِ الذي كان بين رسولِ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وبينَ قريشٍ، وهي كافِرة، فسأَلَتْنِـي، فسأَلتُ النبـيَّ، صلى اللّه عليه وسلم: أَصِلُها؟ فقال: نعم. قال الأَزهري: قولُها أَتَتْنِـي أُمـِّي راغِـبةً، أَي طائعة، تَسْـأَلُ شيئاً. يقال: رَغِـبْتُ إِلى فلانٍ في كذا وكذا أَي سأَلتُه إِيَّاه. ورُوِي عن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَنه قال: كيفَ أَنتُم إِذا مَرِجَ الدِّينُ، وظَهَرَتِ الرَّغْبة؟ وقوله: ظَهَرَتِ الرَّغْبةُ أَي كثُر السُّـؤال وقَلَّتِ العِفَّة، ومَعْنَى ظُهورِ الرَّغْبة: الـحِرْصُ على الجَمْع، مع مَنْعِ الـحَقِّ. رَغِبَ يَرْغَبُ رَغْبة إِذا حَرَصَ على الشيءِ، وطَمِعَ فيه. والرَّغْبة: السُّـؤالُ والطَّمَع.
وأَرْغَبَنِـي في الشَّيءِ ورغَّبَنِـي، بمعنًى.
ورَغَّبَه: أَعْطاه ما رَغِبَ؛ قال ساعدة بنُ جُؤَيَّة:
لَقُلْتُ لدَهْري: إِنَّه هو غَزْوَتي، *  وإِنِّي، وإِنْ رَغَّبْتَني، غيرُ فاعِلِ والرَّغِـيبةُ من العَطاءِ: الكثيرُ، والجمعُ الرَّغائبُ؛ قال النَّمِرُ بنُ تَوْلَبٍ:
لا تَغْضَبَنَّ على امْرِئٍ في ماله، *  وعلى كرائِمِ صُلْبِ مالِكَ، فاغْضَبِ \<ص:423>
ومَتى تُصِـبْكَ خَصاصةٌ، فارْجُ الغِنى، *  وإِلى الَّذي يُعْطِـي الرَّغائبَ، فارْغَبِ ويقال: إِنه لَـوَهُوبٌ لكلِّ رَغِـيبةٍ أَي لكلِّ مَرْغُوبٍ فيه. والـمَراغِبُ: الأَطْماعُ. والـمَراغِبُ: الـمُضْطَرَباتُ للـمَعاشِ. ودَعا اللّهَ رَغْبةً ورُغْبةً، عن ابن الأَعرابي. وفي التنزيل العزيز: يَدْعُونَنا رَغَباً ورَهَباً؛ قال: ويجوز رُغْباً ورُهْباً؛ قال: ولا نعلم أَحَداً قَرَأَ بها، ونُصِـبَا على أَنهما مفعولٌ لهما؛ ويجوز فيهما المصدر. ورَغِبَ في الشيءِ رَغْباً ورَغْبةً ورَغْبَـى، على قياس سَكْرَى، ورَغَباً بالتحريك: أَراده، فهو راغِبٌ؛ وارْتَغَبَ فيه مثلُه. وتقول: إِليك الرَّغْبَاءُ ومنكَ النَّعْماءُ.
وقال يعقوب: الرُغْبَـى والرَّغْبَاءُ مثل النُّعْمَى والنَّعْمَاءِ. وفي الحديث أَنَّ ابنَ عُمرَ كان يَزِيدُ في تَلْبِـبتِه: والرُّغْبَـى إِليكَ والعَمَل. وفي رواية: والرَّغْباءُ بالمدّ، وهما من الرَّغْبة، كالنُّعْمى والنَّعْماءِ من النِّعْمةِ. أَبو زيد: يقال للبَخِـيل يُعْطِـي من غيرِ طَبْعِ جُودٍ، ولا سَجِـيَّةِ كَرَمٍ: رُهْباك خير من رُغْباكَ؛ يقول: فَرَقُه منكَ خيرٌ لك، وأَحْرى أَنْ يُعْطِـيَكَ عليه من حُبّه لك. قال ومثَلُ العامَّة في هذا: فَرَقٌ خيرٌ من حُبٍّ. قال أَبو الهيثم: يقول لأَنْ تُرْهَبَ، خيرٌ من أَن يُرْغَبَ فيكَ. قال: وفعلتُ ذلك رُهْباكَ أَي من رَهْبَتِك. قال ويقال: الرُّغْبَى إِلى اللّه تعالى والعملُ أَي الرَّغْبة؛ وأَصَبْتُ منك الرُّغْبَـى أَي الرَّغْبة الكَثيرة. وفي حديث ابن عمر: لا تَدَعْ رَكْعَتَيِ الفجر، فإِنَّ فيهما الرَّغائِبَ؛ قال الكلابي: الرَّغائِبُ ما يُرْغَبُ فيه من الثوابِ العظيمِ، يقال: رَغيبة ورَغائِب؛ وقال غيره: هي ما يَرْغَبُ فيه ذو رَغَبِ النفسِ، ورَغَبُ النفسِ سَعَةُ الأَمَلِ وطَلَبُ الكثير؛ ومن ذلك صلاةُ الرَّغائِب، واحدتُها رَغيبةٌ؛ والرَّغيبةُ: الأَمرُ الـمَرْغوبُ فيه. ورَغِبَ عن الشيءِ: تَرَكَه مُتَعَمّداً، وزَهِدَ فيه ولم يُرِدْهُ. ورَغِبَ بنفسه عنه: رأَى لنفسِه عليه فضلاً. وفي الحديث: إِني لأَرْغَبُ بك عن الأَذانِ. يقال: رَغِـبْتُ بفلانٍ عن هذا الأَمرِ إِذا كَرِهْتَه له، وزَهِدتَ له فيه.والرُّغْبُ، بالضم: كثرة الأَكلِ، وشدة النَّهْمة والشَّرَهِ. وفي الحديث: الرُّغْبُ شُؤْمٌ؛ ومعناه الشَّرَه والنَّهْمة، والـحِرْصُ على الدنيا، والتَّبَقُّرُ فيها؛ وقيل: سَعَة الأَمَل وطَلَبُ الكثير. وقد رَغُبَ، بالضم، رُغْباً ورُغُباً، فهو رغيب. التهذيب: ورُغْبُ البطنِ كثرةُ الأَكلِ؛ وفي حديث مازنٍ:
وكنت امْرَأً بالرُّغْبِ والخَمْرِ مُولَعاً
أَي بسَعَةِ البطنِ، وكثرةِ الأَكلِ؛ ورُوِي بالزاي، يعني الجماع؛ قال ابن الأَثير: وفيه نظر. والرَّغابُ، بالفتح: الأَرضُ اللَّـيِّنة. وأَرضٌ رَغابٌ ورُغُبٌ: تأْخُذُ الماءَ الكَثيرَ، ولا تَسيلُ إِلاّ من مَطَرٍ كثير؛ وقيل: هي اللينة الواسعة، الدَّمِثةُ. وقد رَغُبَتْ رُغْباً.
والرَّغيب: الواسع الجوفِ. ورجلٌ رَغيبُ الجَوْفِ إِذا كان أَكُولاً. وقد رَغُبَ يَرْغُب رَغابةً: يقال: حَوْضٌ رَغيبٌ وسِقاءٌ رَغيبٌ. وقال أَبو حنيفة: وادٍ رَغيبٌ ضَخْمٌ واسِعٌ كثير الأَخذِ للماءِ، ووادٍ زَهيدٌ: قليلُ الأَخْذِ. وقد \<ص:424>
 رَغُبَ رُغْباً ورُغُباً: وكلُّ ما اتَّسَع فقد رَغُبَ رُغْباً. ووادٍ رُغُبٌ: واسعٌ. وطريق رَغِبٌ: كذلك، والجمع رُغُبٌ؛ قال الحطيئة: مُسْتَهْلِكُ الوِرْدِ، كالأُسْتيِّ، قد جَعَلَتْ  *  أَيْدي الـمَطِـيِّ به عاديَّـةً رُغُبا ويُروى رُكُبا، جمع رَكُوبٍ، وهي الطريقُ التي بها آثارٌ. وتراغَبَ المكانُ إِذا اتَّسَع، فهو مُتَراغبٌ.
وحِمْلٌ رَغِـيبٌ ومُرْتَغِبٌ: ثقِـيلٌ؛ قال ساعدة ابنُ جُؤَيَّة: تَحَوَّبُ قَدْ تَرَى إِنِّي لِحَمْلٍ، *  على ما كانَ، مُرْتَغِبٌ، ثَقِـيلُ وفَرَسٌ رَغِـيبُ الشَّحْوة: كَثيرُ الأَخذِ من الأَرضِ بِقَوائِمِه، والجمعُ رِغَابٌ. وإِبِلٌ رِغابٌ: كَثِـيرَةٌ؛ قال لبيد:
ويَوْماً مِنَ الدُّهْمِ الرِّغَابِ، كأَنـَّها *  اشَاءٌ دَنا قِنْوانُهُ، أَوْ مَجادِلُ وفي الحديث: أَفْضَلُ الأَعْمالِ مَنْحُ الرِّغابِ؛ قال ابن الأَثير: هي الواسِعَة الدَّرِّ، الكَثيرَةُ النَّفْعِ، جَمْعُ الرَّغِـيبِ، وهو الواسِعُ. جَوْفٌ رَغيبٌ: وواد رَغيبٌ. وفي حديث حُذَيْفة: ظَعَنَ بهم أَبو بكر ظَعْنَـةً رَغيبةً، ثم ظَعَنَ بهم عمر كذلك أَي ظَعْنَـةً واسعةً كثيرةً؛ قال الحربي: هو إِن شاء اللّه تَسْيِـير أَبي بكر الناسَ إِلى الشام، وفتحه إِيَّاها بهم، وتَسْيِـيرُ عمر إِيَّاهم إِلى العراق، وفتْحُها بهم. وفي حديث أَبي الدَّرْداءِ: بئسَ العَوْنُ عَلى الدِّينِ: قَلْبٌ نَخِـيبٌ، وبَطْنٌ رَغِـيبٌ. وفي حديث الحجاج لـمَّا أَراد قَتْلَ سعيدِ بن جبير: ائتُوني بسيفٍ رَغِـيبٍ أَي واسِعِ الحدَّينِ، يأْخُذُ في ضَرْبَتِه كثيراً من الـمَضْرِب.
ورجلٌ مُرْغِبٌ: مَيِّلٌ غَنيٌّ، عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: أَلا لا يَغُرَّنَّ امْرَأً مِن سَوامِهِ *  سَوامُ أَخٍ، داني القَرابةِ، مُرْغِبِ شمر: رَجلٌ مُرْغِبٌ أَي مُوسِرٌ، له مالٌ كثيرٌ رَغِـيبٌ. والرُّغْبانةُ من النَّعْل: العُقْدَة التي تحتَ الشِّسْع. وراغِبٌ ورُغَيْبٌ ورَغْبانُ: أَسْماء.
ورَغباء: بِئرٌ معروفة؛ قال كثَيّر عزة:
إِذا وَرَدَتْ رَغْباءَ، في يومِ وِرْدِها، *  قَلُوصِـي، دَعَا إِعْطاشَه وتَبَلَّدَا والـمِرْغابُ: نَهْر بالبَصْرة.
ومَرْغابِـينُ: موضعٌ، وفي التهذيب: اسم لنَهْرٍ بالبَصْرة.

### Türkçe

**الرَّغْبُ** ve **الرُّغْبُ** ve **الرَّغَبُ**, ve **الرَّغْبَة** ve **الرَّغَبُوتُ**,
ve **الرُّغْبَـى** ve **الرَّغْبَـى**, ve **الرَّغْبَاءُ**: yalvarma ve istemedir. Duâ hadîsinde: “**رَغْبَةً** ve **رَهْبَةً** sana (doğru).” İbnü’l-Esîr dedi: **الرَّغْبَة** lafzını tek başına işletmiştir; eğer ikisini birlikte işletseydi “**رَغْبة** sana ve **رَهْبة** senden” derdi; fakat onları nazımda bir araya getirdiği için, birini ötekine hamletti; râcizin sözü gibi:
“Ve kaşları ve gözleri zeccelediler”
ve başkasının sözü:
“Bir kılıç ve bir mızrak kuşanmış olarak.”

Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: ölümünde ona dediler ki: “Allah seni hayırla mükâfatlandırsın; yaptın ve yaptın”; dedi ki: “**راغِبٌ** ve **راهِبٌ**”; yani: sizin bana bu sözü söylemeniz, ya yanımdakine rağbet eden bir **راغِب**in sözü yahut benden korkan bir **راهِب**in sözüdür; ve denildi ki: Allah katındakine rağbet edenim ve azabından korkanım; bu yüzden, vasıf ve övgüden söylediğinize yanımda itimat yoktur. Ve adam **رَغَبُوت**: **الرَّغْبَة**dendir. Ve ona doğru **رَغِبَ** ve onu (başkasını) **رَغَّـبَه**; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
“Dünya kişiye meylettiğinde, ona doğru rağbet ettirir; insanlar da nereye meylederse oraya meyleder.”

Hadîste: Ebû Bekir’in kızı Esmâ, Allah ikisinden de razı olsun, dedi:
“Annem bana, Resûlullah, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, ile Kureyş arasında olan ahid sırasında, kâfir olduğu hâlde, **راغِـبةً** olarak geldi; benden istedi; ben de Peygamber’e, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, sordum: ‘Onu sılayım mı?’ dedi: ‘Evet.’” Ezherî dedi: “Annem bana **راغِـبةً** olarak geldi” sözü: yani itaatkâr olarak; bir şey ister.

Denir: “Şu ve şu hususta falana doğru **رَغِـبْتُ**” yani onu ondan istedim. Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildi: “Din karıştığında ve **الرَّغْبة** ortaya çıktığında siz nasılsınız?” Ve “**الرَّغْبة** ortaya çıktı” sözü: yani soru çoğaldı ve iffet azaldı; **الرَّغْبة**nin ortaya çıkmasının mânâsı: hakkı men etmekle birlikte biriktirmeye hırstır.

**رَغِبَ** **يَرْغَبُ** **رَغْبة**: bir şeye hırs ettiğinde ve onda tamah ettiğinde.
Ve **الرَّغْبة**: soru ve tamahtır.
Ve “Beni şeyde **أَرْغَبَنِـي**” ve “Beni **رغَّبَنِـي**”: aynı mânâdadır.
Ve “Onu **رَغَّبَه**”: ona rağbet ettiği şeyi verdi; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi:
“Dehrime derdim ki: Şüphesiz o benim gazvemdir; ve ben, beni **رَغَّبْتَني** (rağbet ettirsen de), yapan değilim.”

Ve **الرَّغِـيبةُ** (atadan): çok olandır; çoğulu **الرَّغائبُ**; Nemir b. Tevleb dedi:
“Bir kimseye malında kızma; ve malının özünün kerimlerine (de) kızma, kız.”
Ve ne zaman sana bir yoksunluk isabet ederse, zenginliği um; ve **الرَّغائبَ** veren kimseye doğru rağbet et.

Ve denir: “Şüphesiz o, her **رَغِـيبةٍ** için çok bağışlayıcıdır” yani her kendisine rağbet edilene.
Ve **الـمَراغِبُ**: tamahtır. Ve **الـمَراغِبُ**: geçim için çırpınış yerleridir.
Ve Allah’a **رَغْبةً** ve **رُغْبةً** ile dua etti; İbnü’l-A‘râbî’den. Aziz tenzilde: “Bize **رَغَباً** ve **رَهَباً** dua ederler”; dedi: ve **رُغْباً** ve **رُهْباً** da câizdir; dedi: bununla okuyan hiç kimseyi bilmiyoruz; ikisi, onlar için mef‘ûl leh olmak üzere nasbedilmiştir; ikisinde masdar da câizdir.

Ve şeyde **رَغِبَ**: **رَغْباً** ve **رَغْبةً** ve **رَغْبَـى** (سَكْرَى kıyasınca), ve harekeli olarak **رَغَباً**: onu istedi; o hâlde o **راغِبٌ**dir; ve **ارْتَغَبَ** onda: onun gibidir.
Ve dersin: “Sana **الرَّغْبَاءُ**, senden **النَّعْماءُ**.”

Yakub dedi: **الرُغْبَـى** ve **الرَّغْبَاءُ**, **النُّعْمَى** ve **النَّعْمَاءِ** gibidir.
Hadîste: İbn Ömer, telbiyesinde artırırdı: “ve **الرُّغْبَـى** sana ve amel.” Bir rivayette: med ile **الرَّغْباءُ**; ikisi de **الرَّغْبة**dendir; **النُّعْمى** ve **النَّعْماءِ**ın **النِّعْمة**den olması gibi. Ebû Zeyd: denir ki cimriye—cömertlik tabiatından ve kerem seciyesinden olmaksızın veren—: “Senin **رُهْباك**ın, senin **رُغْباك**ından hayırlıdır”; yani: senden korkusu senin için daha hayırlıdır ve sana, sana olan sevgisinden daha çok, onun üzerine (korku sebebiyle) vermeye daha lâyıktır. Dedi: avâmın bu husustaki meseli: “Korku, sevgiden hayırlıdır.” Ebû’l-Heysem dedi: “Kendinden korkulman, kendine rağbet edilmeden hayırlıdır” der. Dedi: “Bunu senin **رُهْباك**ınla yaptım” yani senin korkundan. Dedi: ve denir: “Allah Teâlâ’ya doğru **الرُّغْبَى** ve amel” yani **الرَّغْبة**; ve “Senden **الرُّغْبَـى**yı elde ettim” yani çok **الرَّغْبة**yi.

İbn Ömer hadîsinde: “Sabahın iki rek‘atini bırakma; çünkü ikisinde **الرَّغائِبَ** vardır.” Kelâbî dedi: **الرَّغائِبُ**, büyük sevaptan kendisine rağbet edilendir; denir: **رَغيبة** ve **رَغائِب**. Başkası dedi: o, nefsi **رَغَب** sahibi olanın rağbet ettiği şeydir; ve nefsin **رَغَب**ı: emelin genişliği ve çok olanı talep etmektir; bundan da **صلاةُ الرَّغائِب** (rağâib namazı)dır; onun bir tanesi **رَغيبةٌ**dir; ve **الرَّغيبةُ**: kendisine rağbet edilen iştir. Ve şeyden **رَغِبَ**: onu kasten terk etti, onda zühd etti ve onu istemedi. Ve ondan kendi nefsiyle **رَغِبَ**: kendi nefsi için onun üzerinde bir fazilet gördü. Hadîste: “Şüphesiz ben, seninle ezandan **أَرْغَبُ** ederim.”

Denir: “Bu işten falanla **رَغِـبْتُ**” onu onun için kerih gördüğünde ve onda onun için zâhid olduğunda.
Ve **الرُّغْبُ**, zamme ile: yemenin çokluğu, ve oburluğun ve iştahın şiddetidir. Hadîste: “**الرُّغْبُ** uğursuzluktur”; mânâsı: oburluk ve iştah, dünyaya hırs, ve onda genişleyip yayılmadır; ve denildi: emelin genişliği ve çok olanı talep etmektir. Ve zamme ile **رَغُبَ**, **رُغْباً** ve **رُغُباً**; o hâlde o **رغيب**dir. Tehzîb: ve karnın **رُغْبُ**u, yemenin çokluğudur; Mâzin hadîsinde:
“Ve ben, **بالرُّغْبِ** ve şaraba düşkün bir adam idim”
yani karnın genişliği ve yemenin çokluğu ile; ve **بالزاي** ile rivayet edildi, yani cima; İbnü’l-Esîr dedi: bunda bakış vardır.

Ve **الرَّغابُ**, fetha ile: yumuşak topraktır. Ve bir yer **رَغابٌ** ve **رُغُبٌ**: çok suyu alır ve ancak çok yağmurdan (sonra) akar; ve denildi: yumuşak, geniş, düz ve nemli olandır. Ve **رَغُبَتْ** **رُغْباً**.

Ve **الرَّغيب**: içi geniş olandır. Ve bir adam **رَغيبُ الجَوْفِ**: çok yiyici olduğunda.
Ve **رَغُبَ** **يَرْغُب** **رَغابةً**: denir: “**حَوْضٌ رَغيبٌ** ve **سِقاءٌ رَغيبٌ**.” Ebû Hanîfe dedi: “**وادٍ رَغيبٌ**: iri, geniş, suyu çok alan; ve **وادٍ زَهيدٌ**: az alan.” Ve **رَغُبَ** **رُغْباً** ve **رُغُباً**: genişleyen her şey **رَغُبَ** **رُغْباً** genişlemiştir. Ve **وادٍ رُغُبٌ**: geniştir. Ve **طريق رَغِبٌ**: böyledir; çoğulu **رُغُبٌ**; Hutay’e dedi:
“Suya varışı tüketen, **كالأُسْتيِّ** gibi; bineklerin elleri onda **عاديَّـةً رُغُبا** kılmıştır.”
Ve **رُكُبا** diye rivayet edilir; **رَكُوبٍ**un çoğuludur; o, üzerinde izler bulunan yoldur.

Ve mekân **تراغَبَ** ettiğinde: genişledi; o hâlde o **مُتَراغبٌ**dir.

Ve bir yük **رَغِـيبٌ** ve **مُرْتَغِبٌ**: ağırdır; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi:
“Günah yüklenirsin; görürsün ki ben bir yüke—ne olursa olsun—**مُرْتَغِبٌ** (ağır), ağır (bir yük)e (sahibim).”

Ve bir at **رَغِـيبُ الشَّحْوة**: ayaklarıyla yerden çok alan; çoğulu **رِغَابٌ**. Ve develer **رِغابٌ**: çoktur; Lebîd dedi:
“Ve bir gün, kara **الرِّغَابِ**dan; sanki onlar, salkımı yaklaşmış ağaçlar yahut iplerdir.”

Hadîste: “Amellerin en faziletlisi **مَنْحُ الرِّغابِ**dır.” İbnü’l-Esîr dedi: o, sütü geniş, faydası çok olanlardır; **الرَّغِـيب**in çoğuludur; o da geniş olandır. **جَوْفٌ رَغيبٌ**: ve **وادٍ رَغيبٌ**. Huzeyfe hadîsinde: “Ebû Bekir onları **ظَعْنَـةً رَغيبةً** ile göçürdü; sonra Ömer onları bunun gibi göçürdü” yani geniş, çok (kapsamlı) bir göçürme ile. Harbî dedi: o, inşallah, Ebû Bekir’in insanları Şam’a sevk etmesi ve onun fethini onlarla gerçekleştirmesi; ve Ömer’in onları Irak’a sevk etmesi ve onun fethini onlarla gerçekleştirmesidir. Ebû’d-Derdâ hadîsinde: “Dine karşı kötü yardımcı: **قَلْبٌ نَخِـيبٌ** ve **بَطْنٌ رَغِـيبٌ**.” Haccâc hadîsinde, Saîd b. Cübeyr’i öldürmek istediğinde: “Bana **سيفٍ رَغِـيبٍ** getirin” yani iki ağzı geniş; darbesinde vurulan yerden çokça alır.

Ve bir adam **مُرْغِبٌ**: meyilli, zengin; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
“Bir kimseyi, yakın akraba, **مُرْغِبِ** bir kardeşin sürüsü aldatmasın.”

Şemmer: “Bir adam **مُرْغِبٌ**” yani varlıklı; onun çok malı, **رَغِـيبٌ** (bol) malı vardır.

Ve **الرُّغْبانةُ** (nalden): kayışın altındaki düğümdür.

Ve **راغِبٌ** ve **رُغَيْبٌ** ve **رَغْبانُ**: isimlerdir.

Ve **رَغباء**: bilinen bir kuyudur; Kesîr Azze dedi:
“**رَغْباءَ**ya, su alma gününde, dişi devem vardığında, susuzluğunu çağırdı ve ağırlaştı.”

Ve **الـمِرْغابُ**: Basra’da bir nehirdir.
Ve **مَرْغابِـينُ**: bir yerdir; ve Tehzîb’de: Basra’da bir nehrin adıdır.
