# رغد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%BA%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رغد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رغد

عيشة رغد، بفتح فسكون، ورغد، محركة، قال أبو بكر: وهما لغتان: واسعة طيبة، وكذلك عيش رغيد، وراغد وأرغد، الأخيرة عن اللحياني، أي مخصب رفيه غزير، والفعل كسمع وكرم، تقول: رغد عيشهم ورغد. وقوم رغد ونسوة رغد، محركتين: مخصبون مغزرون. وأرغدوا موأشيهم: تركوها وسومها، وأرغدوا: أخصبوا وأصابوا عيشا واسعا، أو صاروا في عيش رغد، وأرغد الله عيشهم. وتقول: الأمن في المعيشة الرغيدة أطيب من البرني بالرغيدة، الرغيدة: لبن حليب يغلى ويذر عليه دقيق حتى يختلط فيلعق لعقا. وفسره الزمخشري بالزبدة، وجمعه:رغائد، تقول: هم في العيش الراغد، في الرطب والرغائد. وارغاد اللبن ارغيدادا: اختلط بعضه ببعض، ولم تتم خثورته بعد. والمرغأد، بضم الميم مشددة الدال: الغضبان المتغير اللون غضبا، وقيل: هو الذي لا يجيبك من الغيظ. والمرغاد أيضا: هو المريض لم يجهد. وقيل: ارغاد المريض، إذا عرفت فيه ضعضعة من هزأل، وقال النضر: ارغاد الرجل ارغيدادا، فهو مرغأد، وهو الذي بدأ به الوجع فأنت ترى فيه خمصا ويبسا وفترة، والمرغاد أيضا: النائم الذي لم يقض كراه فاستيقظ وفيه ثقلة. والمرغاد أيضا: الشاك في رأيه لا يدري كيف يصدره. وكذلك الارغيداد لكل مختلط بعضه في بعض والمصدر من المرغاد الارغيداد. والرغيداء بالغين، لغة في الرعيداء بالمهملة، عن أبي حنيفة وقد تقدمت الإشارة في رعد.
 ومما يستدرك عليه: انزل حيث يسترغد العيش. والرغد: الكثير الواسع الذي لا يعييك من مال، أو ماء، أو عيش، أو كلإ. والمرغدة: الروضة. والمرغاد اللبن الذي لا تتم خثورته. ارغلد افعلل من الرغد، قال الصاغاني: اللام زائدة، انتهى، فلا تجعل حينئذ ترجمة على حدة، ولا تكتب بالحمرة، كما هو ظاهر، ولذا أورده الصاغاني في آخر تركيب: ر - غ - د .

### Türkçe

**عيشة رغد**, fetha ile sonra sükûn ile; ve **رغد**, harekeli: Ebû Bekr dedi: İkisi de iki lugattır: geniş, hoş. Ve yine bunun gibi **عيش رغيد**, ve **راغد** ve **أرغد**; sonuncusu Lihyânî’dendir; yani bereketli, refah içinde, bol. Fiil **سمع** ve **كرم** gibi; dersin: **رغد** onların yaşayışı ve **رغد**. Ve bir kavim **رغد** ve kadınlar **رغد**, ikisi de harekeli: bereketli, bol rızıklı kimseler. Ve **أرغدوا موأشيهم**: onları bıraktılar ve onları otlattılar. Ve **أرغدوا**: bereketlendiler ve geniş bir yaşayışa eriştiler; yahut **عيش رغد** içinde oldular. Ve Allah onların yaşayışını **أرغد** kıldı. Ve dersin: **المعيشة الرغيدة**deki güvenlik, **الرغيدة** ile **البرني**’den daha hoştur. **الرغيدة**: kaynatılan süt; üzerine un serpilir, ta ki karışsın; sonra yalanarak yenir. Zemahşerî onu tereyağı ile açıkladı. Çoğulu: **رغائد**. Dersin: onlar **العيش الراغد** içindedirler; **الرطب** ve **الرغائد** içinde. Ve **ارغاد اللبن ارغيدادا**: onun bir kısmı bir kısmına karıştı; ve henüz pıhtılaşması tamamlanmadı.

Ve **المرغأد**, mîm’in dammesiyle, dâl şeddeli: öfkeli, öfkeyle rengi değişen. Ve denildi: o, kin/öfke sebebiyle sana cevap vermeyendir. Ve **المرغاد** da: o, yorgun düşmemiş hastadır. Ve denildi: hastanın **ارغاد**’ı; onda zayıflıktan bir sarsıntı bildiğin zaman. Nadr dedi: adam **ارغاد** oldu, **ارغيدادا**; o hâlde o **مرغأد**’dir; o, ağrının kendisiyle başladığı kimsedir; onda içe çöküklük, kuruluk ve gevşeklik görürsün. Ve **المرغاد** da: uykusunu gidermemiş uyuyan; sonra uyanır ve onda bir ağırlık vardır. Ve **المرغاد** da: görüşünde şüphe eden; onu nasıl çıkaracağını bilmez. Ve yine **الارغيداد** her bir kısmı bir kısmına karışmış olan her şey içindir; ve **المرغاد**’dan masdar **الارغيداد**’dır. Ve **الرغيداء** (ğayn ile), **الرعيداء** (mu‘ceme olmayan ile) hakkında bir lugattır; Ebû Hanîfe’den; ve **رعد** maddesinde işaret geçmişti.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: “**انزل حيث يسترغد العيش**”: yaşayışın **يسترغد** olduğu yere in. Ve **الرغد**: çok, geniş; maldan, yahut sudan, yahut yaşayıştan, yahut ottan seni yormayan. Ve **المرغدة**: çayır/yeşillik. Ve **المرغاد**: pıhtılaşması tamamlanmayan süt. **ارغلد**: **الرغد**’den **افعلل** vezninde; Sâğânî dedi: lâm ziyadedir; bitti. O hâlde onu müstakil bir tercüme yapma; ve kırmızıyla yazma; göründüğü üzere. Bu yüzden Sâğânî onu şu terkibin sonunda zikretti: **ر - غ - د**.
