# رفس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%81%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رفس

باب السين والراء والفاء معهما
س ر ف، ر س ف، ف ر س، ر ف س، س ف ر، ف س ر مستعملات
سرف:
الأسراف وسَرِفٌ موضِعان بالحِجاز.
والأِسراف نقيض الاقتصاد.
ولِلَّحْمِ سَرَفٌ كسَرَفِ الخَمر، وهو الضَّراوةُ.
والمَسروفةُ من الشّاءِ: التي تُقُطَعُ أُذُنُها أصلاً.
وفي المَثَل: أَصْنَعُ من سُرْفةٍ، وهي دُوَيبَّة صغيرة تَنْقُبُ الشَّجَر وتَبني فيه بَيْتاً، وسَرِفَ الشَّجَرُ أي أصابَتْه السُّرْفة.
والسَّرِفُ: الجاهِلُ، وقال:
إنَّ امرَءاً سَرِفَ الفُؤادِ يَرَى		عَسَلاً بماءِ سَحابةٍ شَتْمـي
والسَّرَفُ: الخَطَأ، يقال: أردْتُكم فسَرِفْتُكُم، قال:
ما في عَطائِهُمُ مَنٌّ ولا سَرَف
أي لا يُخطِئُون ويَضَعُونَه موضِعَه.
رسف:
الرَّسْفُ والرَّسيفُ والرَّسَفانُ: مِشْيَة المُقَيَّد، وقد رَسَفَ في القَيْد يَرسُفُ رَسيفاً فهو راسفٌ.
والمَرْسَفةُ: المَمْشى لمّا نجدها ووَجَدنا المَرْسَف.
فرس:
هذا فَرَسٌ وهذه فَرَسٌ والفُروسَةُ، مصدر الفارس، لا فِعْلَ له.
والفِراسةُ مصدر التفرس.
والفَرْسُ: دَقُّ العُنُق.
والفَريسةُ فَريسةُ الأسَد، ونادَى منادي عُمَرَ فقال: لا تَنخَعُوا ولا تفرِسُوا: أي لا تكسِروا العُنَقَ.
وأبو فِراس: كُنيةُ الأسَد، وكنية الفرزدق أيضاً.
والفَريس: حَلْقةُ الحَبْل من خَشَب، قال:
فلو كانَ الرِّشا مِئتَيْنِ باعـاً		لكانَ مَمَرُّ ذلك في الفَريسِ
رفس:
الرَّفسَةُ: الصَّدْمَةُ بالرِّجْل في الصَّدْرِ.
سفر:
السَّفْر: قومٌ مسافِرون وسُفّار، والأَسفار جماعة السَّفْر.
والسَّفَر: بَياض النَّهار، وأسفَرَتْ: أَصَبَحت، وأَسَفَرَ الصُّبْحُ، تقول: رُحْ بنا إلى المنزل بسَفَرٍ أي قبل اللَّيل.
ووجهٌ مُسْفِرٌ: منيرٌ مُشرِقٌ سروراً وحسناً.
وسَفَرْتُ الشيءَ عن الشيء سَفْراً أي كَشَطْتُه فانسفَرَ وذَهَبَ قال:
سَفْرَ الشَّمالِ الزِّبزجَ المُزَبْرَج		ا
وانسَفَرَتِ الإِبِل: تَصَرَّفَت فذَهَبَت.
والسَّفيرُ: ما تَساقَطَ من الشَّجَر أيّامَ الخريف، سَفَرَتْ به الرَّيحُ.
ويقال: اعلِفُوه سَفيراً.
وسَفَرْتُ البيتَ بالمِسْفَرةِ أي كَنَستُه بالمِكنَسةِ سَفْراً.
والسَّفيرُ: الكُناسةُ.
والسُّفُور: سَفْرُ المرأةِ نِقابَها عن وجهها فهي سافِرٌ وهُنَّ سَوافِرُ، قال تَوْبةُ:
فقد رابني منها الغَداةَ سُفُورُها
السِّفارُ: خَيطٌ يُشَدُّ طَرَفه على خِطام البعير فيُدارُ عليه، ويُجُعَل بقيَّتُه زمامَها، ورُبَّما كان السِّفار من حديد، والجمع أسفِر.
والسَّفيرُ: رسول بعض القوم إلى قوم، وهم السُّفَراءُ.
والأسفار أجزاءُ التَّوراة، وجُزءٌ منه سِفرٌ، والتَّوراة خمسة أسفار أي كُتُب.
سِفْرٌ يخرُجُ من بني إسرائيلَ من مِصر، وسِفر لسيرة الملوك، وسِفْر الوَصيّة وسفر مُكَرّرٌ.
والسَّفَرة: الكَتَبةُ، وملائكةُ السَّماءِ والأرضِ سَفَرة أي كَتَبةٌ، وهم الكنبة الذين يُحصُون أعمالَ أهلِ الأرض من قوله سبحانه: بأيدي سَفَرة.
ويقال: سَفَرت الكتاب أي كَتَبْتُ أسفِره سَقراً.
والسِّفُيرُ: الفَيْج والتابع والخادم.
وسُفْرة الطعام تُتَّخَذُ للمسافرِ.
فسر:

الفَسْرُ: التفسير وهو بيان وتفصيل للكِتاب، وفَسَره يفسِره فَسْراً، وفَسَّرَه تفسيراً.
والتَّفْسِرة: اسمٌ للبَوُل الذي ينظُر فيه الأَطِّباء، يُسْتَدَلُّ به على مَرَض البَدَنِ، وكلُّ شيءٍ يُعرفَ به تفسيرُ الشيءِ فهو التَّفسِرةُ.

### Türkçe

باب **السين** ve**الراء** ve**الفاء** onlarla birlikte
**س ر ف**، **ر س ف**، **ف ر س**، **ر ف س**، **س ف ر**، **ف س ر** kullanımdadırlar.

**سرف**:
**الأسراف** ve **سَرِفٌ**: Hicaz’da iki yerdir.
Ve **الأِسراف** iktisadın zıddıdır.
Ve et için **سَرَفٌ**, şarabın **سَرَف**’i gibi vardır; o, aşırı düşkünlüktür.
Ve koyundan **المَسروفةُ**: kulağı aslından kesilen (koyun)dur.
Ve meselde: “**سُرْفةٍ**’den daha maharetli”; o, ağacı delen ve onda bir ev yapan küçük bir böcekçiktir; ve “**سَرِفَ** ağaç” yani **السُّرْفة** ona isabet etti.
Ve **السَّرِفُ**: cahildir; ve dedi ki:
“Şüphesiz, gönlü **سَرِفَ** olan bir kimse görür		bir bulut suyunda balı, kışlı”
Ve **السَّرَفُ**: hatadır; denir: “Sizi kastettim de size **سَرِفْتُكُم** (hata ettim)”; dedi ki:
“Onların bağışında ne başa kakma vardır ne de **سَرَف**”
Yani hata etmezler ve onu yerine koyarlar.

**رسف**:
**الرَّسْفُ** ve **الرَّسيفُ** ve **الرَّسَفانُ**: bağlanmışın yürüyüşüdür; ve bağda **رَسَفَ** eder, **يَرسُفُ** **رَسيفاً**; o hâlde o **راسفٌ**tir.
Ve **المَرْسَفةُ**: yürüyüş yeri; onu bulduğumuzda ve **المَرْسَف**’i bulduğumuzda.

**فرس**:
Bu bir **فَرَسٌ**tur ve bu bir **فَرَسٌ**tur; ve **الفُروسَةُ**, **الفارس**’ın masdarıdır; onun fiili yoktur.
Ve **الفِراسةُ** **التفرس**’in masdarıdır.
Ve **الفَرْسُ**: boynu ezip kırmadır.
Ve **الفَريسةُ**: aslanın avıdır; ve Ömer’in münâdîsi nida etti de dedi ki: “**لا تَنخَعُوا** ve **لا تفرِسُوا**”; yani boynu kırmayın.
Ve **أبو فِراس**: aslanın künyesidir; ve Ferazdak’ın da künyesidir.
Ve **الفَريس**: ip halkasıdır, ağaçtandır; dedi ki:
“Eğer ipler iki yüz arşın olsaydı		şüphesiz bunun geçidi **الفَريس**’te olurdu”

**رفس**:
**الرَّفسَةُ**: göğüste ayakla vurma darbesidir.

**سفر**:
**السَّفْر**: yolculuk eden bir kavim ve **سُفّار**; ve **الأَسفار** **السَّفْر**’in topluluğudur.
Ve **السَّفَر**: gündüzün beyazlığıdır; ve “**أسفَرَتْ**”: sabahladı; ve “**أَسَفَرَ الصُّبْحُ**”; dersin ki: “Bizi menzile **بسَفَرٍ** ile götür” yani geceden önce.
Ve **وجهٌ مُسْفِرٌ**: sevinç ve güzellikle aydınlık, parlak.
Ve “Bir şeyi bir şeyden **سَفَرْتُ** **سَفْراً**” yani onu kazıdım; böylece **انسفَرَ** ve gitti; dedi ki:
“**سَفْرَ** kuzey rüzgârının, süslü nakışlıyı”
Ve **انسَفَرَتِ الإِبِل**: dağılıp gitti.
Ve **السَّفيرُ**: sonbahar günlerinde ağaçtan dökülen şeydir; rüzgâr onu **سَفَرَتْ** (sürükledi).
Ve denir: “Onu **سَفيراً** olarak yemleyin.”
Ve “Evi **بالمِسْفَرةِ** ile **سَفَرْتُ**” yani süpürgeyle onu **سَفْراً** süpürdüm.
Ve **السَّفيرُ**: süprüntüdür.
Ve **السُّفُور**: kadının peçesini yüzünden açmasıdır; böylece o **سافِرٌ**dir ve onlar **سَوافِرُ**dir; Tevbe dedi ki:
“Sabahleyin onun **سُفُورُها**’sı beni kuşkulandırdı”
**السِّفارُ**: bir iptir; ucu devenin yularına bağlanır da onun üzerinde döndürülür; ve kalanı onun dizgini yapılır; ve bazen **السِّفار** demirden olur; çoğulu **أسفِر**dir.
Ve **السَّفيرُ**: bir kavmin bazılarını bir kavme (gönderdiği) elçidir; onlar **السُّفَراءُ**dır.
Ve **الأسفار** Tevrat’ın bölümleridir; ondan bir bölüm **سِفرٌ**dür; ve Tevrat beş **أسفار**dır, yani kitaplar.
Mısır’dan Benî İsrail’in çıkışı için bir **سِفْرٌ**; ve kralların sîreti için bir **سِفر**; ve vasiyet için bir **سِفْر**; ve tekrar edilmiş bir **سفر**.
Ve **السَّفَرة**: kâtiplardır; ve göğün ve yerin melekleri **سَفَرة**dir, yani kâtiplardır; onlar, yüce sözünden dolayı yeryüzü ehlinin amellerini sayan kâtiplardır: “**بأيدي سَفَرة**”.
Ve denir: “Kitabı **سَفَرت**” yani yazdım; onu **أسفِره** **سَقراً**.
Ve **السِّفُيرُ**: ulak, tâbi ve hizmetçidir.
Ve **سُفْرة** yemek: yolcu için yapılır.

**فسر**:

**الفَسْرُ**: tefsirdir; o, kitabın beyanı ve tafsilidir; ve onu **فَسَره** eder, **يَفسِره** **فَسْراً**; ve onu **فَسَّرَه** **تفسيراً**.
Ve **التَّفْسِرة**: tabiplerin içine baktıkları idrarın adıdır; onunla beden hastalığına delil getirilir; ve bir şeyin tefsiriyle bir şeyin bilindiği her şey, o **التَّفسِرةُ**dir.
