# رفش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%81%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رفش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رفش

الرفش، أهمله الجوهري وقال الليث: هو بالفتح، والضم، لغتان، سوادية، وهي المجرفة يرفش بها البر رفشا، كالمرفشة، يسميها بعضهم هكذا. وقولهم للرجل يشرف بعد خموله أو يعز بعد ذلة: من الرفش إلى العرش. أي قعد على العرش بعد ضربه بالرفش، كناسا أو ملاحا، وفي التهذيب: أي جلس على سرير الملك بعدما كان يعمل بالمجرفة، وهذا من أمثال أهل العراق. والرفش: الدق، لغة في السين المهملة، والرفش: الهرش، هكذا بالشين المعجمة في سائر النسخ، والصواب: الهرس بالسين، كما قيده الصاغاني بخطه، وهو الأكل الجيد، يقال للذي يجيد الأكل: إنه ليرفش الطعام رفشا، ويهرسه هرسا، قال رؤبة:
  دقا كدق الوضم المرفـوش                      أو كاحتلاق النورة الجموش وقيل: الرفش: الأكل والشرب في النعمة والأمن. والرفاش، ككتان: هائل الطعام بالمجرفة إلى يد الكيال. ورفش في الشيء رفوشا: اتسع. ورفش، كفرح، رفشا: عظمت أذنه وكبرت، شبه بالرفش، وهي المجرفة من الخشب يجرف بها الطعام، ومنه الحديث كان سلمان رضي الله تعالى عنه أرفش الأذنين، قال شمر: أي عريضهما. ويقال: أرفش فلان، إذا وقع في الأهيغين، أي الرفش والقفش، وهما: الأكل والشرب في نعمة، والنكاح. وأرفش بالبلد: ألح فلا يبرح ولا يريمه، كأنه وقع في النعمة. وترفيش اللحية: تسريحها حتى تصير كأنها رفش، أي مجرفة. ومما يستدرك عليه: الرفش: مجراف السفينة. والمرفوش: المدقوق جيدا، أو المأكول المستأصل. ورفش البر: جرفه. وعمر بن يوسف بن رفيش، كزبير، الحموي، من شيوخ يوسف بن خليل.

### Türkçe

**الرفش**: Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi ki: O, fetha ile de, damme ile de (okunur); iki lugattır; Sevâdiyye (lehçesi)dir. Ve o, **المجرفة**dir; onunla **البر** **رفشا** olarak **يرفش** edilir; **كالمرفشة** gibi; bazısı onu böyle adlandırır.

Ve onların, gizliliğinden sonra yükselen yahut zilletinden sonra izzet bulan adam için sözleri: **من الرفش إلى العرش**. Yani, **الرفش** ile vurulmasından sonra **العرش** üzerine oturdu; süpürücü yahut denizci (iken). Ve **التهذيب**’de: Yani, **المجرفة** ile çalışır iken, mülk sediri üzerine oturdu. Ve bu, Irak ehlinin mesellerindendir.

Ve **الرفش**: dövme (dakk); **السين** المهملة’de bir lugattır. Ve **الرفش**: kaşıma; diğer nüshaların tamamında **الشين** المعجمة ile böyle (gelmiştir); doğru olan: **الهرس** **بالسين**’dir; Sâgânî onu kendi hattıyla kaydettiği gibi. Ve o, iyi yemektir. İyi yiyen kimse için denir: O, yemeği **رفشا** olarak **يرفش** eder ve onu **هرسا** olarak **يهرسه** eder. Rü’be dedi ki:
  Dövmece, **الوضم** **المرفـوش**’un dövülmesi gibi,
  yahut **النورة** **الجموش**’un yakılıp kavrulması gibi.

Ve denildi ki: **الرفش**: nimet ve emniyet içinde yeme ve içmedir.

Ve **الرفاش** (keten gibi): **المجرفة** ile yiyeceği ölçücünün eline (doğru) yığandır.

Ve bir şeyde **رفوشا** olarak **رفش** etti: genişledi.

Ve **رفش** (sevinmek gibi), **رفشا** olarak: kulağı büyüdü ve irileşti; **الرفش**e benzetildi; o da, ağaçtan olan **المجرفة**dir; onunla yiyecek süpürülür. Ondan (şu) hadis: Selmân (Allah Teâlâ ondan razı olsun) **أرفش الأذنين** idi. Şemmer dedi ki: Yani ikisi geniş (idi).

Ve denir: Falan **أرفش** etti; **الأهيغين**’e düştüğü zaman; yani **الرفش** ve **القفش**. Ve onlar: nimet içinde yeme ve içme ve nikâhtır.

Ve beldede **أرفش** etti: ısrar etti; ayrılmadı ve onu terk etmedi; sanki nimete düşmüş gibidir.

Ve sakalın **ترفيش**i: onu taramak; ta ki sanki **رفش** olsun; yani **مجرفة**.

Ve ona (maddeye) istidrâk olunanlardandır: **الرفش**: geminin küreği.

Ve **المرفوش**: iyi dövülmüş olan; yahut kökünden yenmiş olan.

Ve **رفش البر**: onu süpürdü.

Ve Ömer b. Yûsuf b. Refîş (Zübeyr gibi), Hamevî; Yûsuf b. Halîl’in şeyhlerindendir.
