# رفع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%81%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رفع

ر ف ع
رفعه فارتفع ورفّعه ورفع فهو رفيع وفيه رفعة‏.‏
ورفعه على السرير‏.‏
ورفع القيد بالرفاعة وهي الخيط الذي يرفع به المقيد قيده إليه‏.‏
رفعتها طرد النعام وفوقد حتى إذا سخنت وخفّ عظامها ورفع البعير بنفسه‏.‏
وإنه لحسن المرفوع والموضوع‏.‏
قال طرفة‏:‏ موضوعها زولٌ ومرفوعها كمـرّ غيـث لجـبٍ وسـط ريـح ويقولون‏:‏ ارفع من دابتك‏.‏
ورفعه إلى السطان رفعاناً ورافعته وترافعا إليه‏.‏
ورفع فلان على العامل‏:‏ أذاع عليه خبره‏.‏
ورفع في رفيعته كذا أي في قصته التي رفعها‏.‏
ولي عليه رفيعة ورفائع‏.‏
وارفع هذا الشيء‏:‏ خذه واحمله‏.‏
ورفعوا الزرع‏:‏ حملوه بعد الحصاد إلى البيدر‏.‏
وهذه أيام الرفاع‏.‏
ورفعه على صاحبه في المجلس‏.‏
ويقال للداخل‏:‏ ارتفع وارتفع إليّ‏:‏ تقدّم‏.‏
ومنه قول النابغة‏:‏ خلت سبيل أتـيّ كـان يحبسـه ورفّعته إلى السّجفين فالنضـد أي قدمتـه‏.‏
ورفعـت الرجـل‏:‏ نميته ونسبته ومنه رفع الحديث إلى النبي صلى الله عليه وسلم‏.‏
وبرق رافع‏:‏ ساطع‏.‏
قال الأحوص‏:‏ أصاح ألم تحزنـك ريـح مريضـة وبرق تلالا بالعقيقين رافع ورجـل رفيـع الحسـب والقـدر‏.‏
ورفـع قدره وخفضه‏.‏
والله يرفع ويخفض‏.‏
وله رفعة في المنزلة‏.‏
ورفعه في خزانته وفي صندوقه‏:‏ خبأه‏.‏
وثوب رفيع ومرتفع‏.‏
وارتفع السعر وانحط‏.‏
وترفع سرح العنيق إذا ترفعت الضحى هدج الثفال بحمله المتثاقل شبّـه اضطـراب الـآل بهدجان هذا البعير واضطرابه في مشيه‏.‏
وترفّع عن كذا‏.‏
ورفعت الناقة لبنها وناقة رافع إذا لم تدر‏.‏
ورفعوا في البلاد‏:‏ أصعدوا‏.‏
قال الراعي يصف ظعائن‏:‏ دعاهنّ داعٍ للخريف ولم تكـن لهن بلاداً فانتجعن روافعا ورافعني فلان وخافضني فلم أفعل أي داورني كل مداورة‏.‏
وكلامٌ مرفوع‏:‏ جهير‏.‏
ويقال في وصف المرأة‏:‏ حديثها موضوع وليس بمرفوع‏.‏
قال الفرزدق‏:‏ وكلامهـنّ إذا التقين كأنما مرفوعه لحديثهن سرار أي جهره كالسر‏.‏
وهو رفيع الصوت ورفع صوته وخفضه‏.‏
وفي صوته رفاعة ورفاعة بالفتح والضم كالطّلاوة والطلاوة‏.‏
ورفعته لأمر كذا‏:‏ قدّمته إليه‏.‏
ورفعت له غاية فسما إليها‏.‏
قال بشر‏:‏ إذا مـا المكرمـات رفعـن يوماً وقصّر مبتغوها عن مداها وضاقت أذرع المثرين عنها سمـا أوسٌ إليهـا فاحتواهـا وفي الحديث ‏"‏ رفع له علمٌ فشمّر إليه ‏"‏ ودخلت عليه فلم يرفع لي رأساً‏.‏
ورفعوا إليّ عيونهم‏.‏

### Türkçe

ر ف ع
**رفعه**: böylece yükseldi; ve **رفّعه**: onu yükseltti; ve **رفع**: yükseldi; o hâlde o **رفيع**dir; ve onda **رفعة** vardır.‏
Ve onu sedirin üzerine kaldırdı.‏
Ve bağı **الرفاعة** ile kaldırdı; o, bağlanmış kimsenin bağını kendisine onunla kaldırdığı iptir.‏
**رفعتها**: devekuşlarının kovalanmasıdır; ve **فوقد**: ateş yakıldı; nihayet ısındığında ve kemikleri hafiflediğinde; ve deve kendi kendine yükseldi.‏
Ve o, elbette güzel **المرفوع** ve **الموضوع**dur.‏
Tarafa dedi ki: “Onun **موضوعها**sı bir zayıf; ve onun **مرفوعها**sı, rüzgârın ortasında gürültülü bir sağanak yağmur gibi.” Ve derler ki: “Binek hayvanından **ارفع**.”‏
Ve onu sultana kaldırdı: **رفعاناً**; ve onunla **رافعته**; ve ikisi ona **ترافعا** etti.‏
Ve falan kimseyi âmile karşı **رفع** etti: onun haberini ona karşı yaydı.‏
Ve onun **رفيعته**sinde şöyle şöyle **رفع** etti; yani kaldırdığı kıssasında.‏
Ve benim onun üzerinde bir **رفيعة**m ve **رفائع**im vardır.‏
Ve “Bu şeyi **ارفع**”: onu al ve taşı.‏
Ve ekini **رفعوا** ettiler: hasattan sonra onu harman yerine taşıdılar.‏
Ve bunlar **الرفاع** günleridir.‏
Ve onu mecliste arkadaşının üzerine **رفع** etti.‏
Ve içeri girene denir: **ارتفع**; ve “Bana **ارتفع**”: ilerle.‏
Ve ondan, Nâbiga’nın sözü: “Bir **أتـيّ**nin yolunu boş bıraktım; onu hapseden vardı; ve onu **رفّعته** ettim iki **السّجفين**e, sonra **النضـد**e”; yani onu öne geçirdim.‏
Ve adamı **رفعت**: onu yükselttim ve onu nisbet ettim; ve ondan, hadisi Peygamber’e (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) **رفع** etmek.‏
Ve **برق رافع**: parlayan.‏
Ahvas dedi ki: “Ey arkadaş, hasta bir rüzgâr seni hüzünlendirmedi mi? Ve iki akik yanında parıldayan bir şimşek, **رافع**.” Ve bir adam **رفيع**dir; soy ve değer bakımından.‏
Ve onun değerini **رفع** etti ve onu alçalttı.‏
Ve Allah yükseltir ve alçaltır.‏
Ve onun mertebede bir **رفعة**si vardır.‏
Ve onu hazinesinde ve sandığında **رفع** etti: onu sakladı.‏
Ve bir elbise **رفيع** ve **مرتفع**tir.‏
Ve fiyat **ارتفع** etti ve düştü.‏
Ve genç devenin sürüsü, kuşluk yükseldiğinde **ترفع** eder: yükü ağırlaşmış olan **الثفال**i salladı; serabın çalkantısını bu devenin sallanmasına ve yürüyüşündeki çalkantısına benzetti.‏
Ve şundan **ترفّع** etti.‏
Ve dişi deve sütünü **رفعت**; ve **ناقة رافع**: süt vermediği zaman.‏
Ve memleketlerde **رفعوا**: yukarı çıktılar.‏
Râî, göçen kadınları vasfederek dedi ki: “Onları sonbahara bir çağıran çağırdı; ve onların bir memleketi yoktu; böylece **روافعا**ya gittiler.” Ve falan kimse beni **رافعني** etti ve beni **خافضني** etti de ben yapmadım; yani beni her türlü dolaştırmayla dolaştırdı.‏
Ve **كلامٌ مرفوع**: gür (yüksek)tir.‏
Ve kadının vasfında denir: “Onun konuşması **موضوع**dur ve **مرفوع** değildir.”‏
Ferazdak dedi ki: “Ve onların sözleri, buluştuklarında, sanki onların konuşmasının **مرفوعه**su bir sırdır”; yani onun açığı sır gibidir.‏
Ve o, sesçe **رفيع**dir; ve sesini **رفع** etti ve onu alçalttı.‏
Ve onun sesinde **رفاعة** vardır; ve **رفاعة** (fetha ve damme ile), **الطّلاوة** ve **الطلاوة** gibi.‏
Ve onu şu iş için **رفعته**: onu ona takdim ettim.‏
Ve onun için bir **غاية** **رفعت** ettim; böylece ona yükseldi.‏
Bişr dedi ki: “Ne zaman ki ikramlar bir gün **رفع** olunsa, ve onu isteyenler onun erişeceği yerden kısa kalsa, ve zenginlerin kolları ondan daralsa, Evs ona **سما** etti de onu kuşattı.” Ve hadiste: “Onun için bir sancak **رفع** edildi de ona doğru sıvadı.” Ve onun yanına girdim de bana bir baş **رفع** etmedi.‏
Ve bana gözlerini **رفعوا** ettiler.‏
