# رفل (ر-ف-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%81%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ف - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الرّاء والّلام والفاء معهما
ر ف ل تستعمل فقط
رفل:
الرَّفْلُ: جَرُّ الذَّيْل، ورَكْضُهُ بالرِّجْلِ.. امرأة رافلةٌ ورَفِلَةٌ، أي: تَتَرَفّلُ في مشيها، أي: تَجُرُّ ذيلها إذا مَشَتْ وماسَتْ في ذلك.. وامرأة رفلاء، أي: لا تُحْسِنُ المَشْيَ في الثّياب.. عن أبي الدُّقَيْش.
وفَرَسٌ رِفَلٌّ، وثَوْرٌ رِفَلٌّ إذا كان طَويلَ الذَّنَب. وبعير رِفَلٌّ يوصف به على وجهين: إذا كان طويلَ الذَّنَب، وإذا كان واسعَ الجِلْدِ، قال: جَعْدِ الدَّرانِيكِ رِفَلِّ الأَجْلادْ والرَّفْنُ: لغة في الرَّفْلِ، ولا يُشْتَقُّ الفِعْل إلاّ باللاّم.
وامرأةٌ مِرْفالٌ: كثيرةُ الرُّفُول في ثَوْبها.
وشَعرٌ رَفالٌ: طويلٌ، قال: بفاحِمٍ مُنْسَدِلٍ رَفالِ وقوله: أو زِيرَ بيضٍ تَرْفُل المَرافِلا أي: تمشي كلّ ضَرْبٍ من الرَّفْلِ، وهذا كقولهم: يَمْشِي المَماشي، ويَأْكُلُ المآكِل، أي: يَفْعلُ كلّ نوع من لك، ولو قيل: امرأةٌ رَفِلة تُطَوِّلُ ذيلها وتَرْفُل فيه كان حسناً.
ورفّلوا فُلاناً ترفيلاً، أي: سَوَّدُوهُ على قَوْمِهِ... والتّرفيل: بِرُّ المَلِكِ، قال:
إذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً ساد قومـه		وإن لم يَكُنْ مِنْ قَبْلِ ذلك يُذْكَرُ
والرّجل يَرْفُلُ في سَيْفه وحَمائِلِهِ.
وقيل امرأة رفلاءُ ورَفلةٌ، أي: خَرْقاء، وهي الّتي لا تُحْسِنُ عملا.
والمُرَفَّلُ من أجزاء العَرُوض: ما زِيدَ في آخر الجُزْء سَبَبٌ آخر فيصير متفاعلان مكانَ متفاعلن.

##### Türkçe

باب **الرّاء** ve **الّلام** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ر ف ل** yalnızca kullanılır

**رفل**:

**الرَّفْلُ**: eteği sürümek ve onu ayakla tekmelemek.. **رافلةٌ** ve **رَفِلَةٌ** kadın; yani: yürüyüşünde **تَتَرَفّلُ** eder; yani: yürüdüğünde ve bunda salınarak yürüdüğünde eteğini sürür.. ve **رفلاء** kadın; yani: elbiselerde yürümeyi iyi yapmaz.. Ebû **الدُّقَيْش**’ten.

Ve **رِفَلٌّ** at, ve **رِفَلٌّ** boğa; kuyruğu uzun olduğunda. Ve **رِفَلٌّ** deve; iki yönden onunla vasfedilir: kuyruğu uzun olduğunda ve derisi geniş olduğunda. Dedi ki: **جَعْدِ الدَّرانِيكِ رِفَلِّ الأَجْلادْ**. Ve **الرَّفْنُ**: **الرَّفْلِ**’de bir dildir (lehçedir); fiil ancak **باللاّم** ile türetilir.

Ve **مِرْفالٌ** kadın: elbisesinde **الرُّفُول**’u çok olan.

Ve **رَفالٌ** saç: uzun; dedi ki: **بفاحِمٍ مُنْسَدِلٍ رَفالِ**. Ve onun sözü: **أو زِيرَ بيضٍ تَرْفُل المَرافِلا** yani: **الرَّفْلِ**’in her tür yürüyüşünü yürür; bu, onların şu sözleri gibidir: **يَمْشِي المَماشي** ve **يَأْكُلُ المآكِل**; yani: bunun her türünü yapar; ve eğer “**رَفِلةٌ** kadın, eteğini uzatır ve onda **تَرْفُل** eder” denilseydi güzel olurdu.

Ve **رفّلوا** falancayı **ترفيلاً**; yani: onu kavmi üzerine efendi yaptılar... ve **التّرفيل**: kralın iyiliği; dedi ki:

**إذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً ساد قومـه		وإن لم يَكُنْ مِنْ قَبْلِ ذلك يُذْكَرُ**

Ve adam kılıcında ve askılarında **يَرْفُلُ** eder.

Ve “**رفلاءُ** ve **رَفلةٌ** kadın” denildi; yani: beceriksiz; o, işi iyi yapmayan kimsedir.

Ve arûz cüzlerinden **المُرَفَّلُ**: cüzün sonunda bir sebep daha artırılan şeydir; böylece **متفاعلان** olur, **متفاعلن** yerine.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

رَفَلَ في ثيابه يَرْفُلُ، إذا أطالها وجرَّها متبختراً، فهو رافِلٌ. ورَفِلَ بالكسر رَفَلاً: خَرُقَ في لِبْسَتِهِ، فهو رَفِلٌ. الأصمعيّ:
في الرَكْبِ وَشْواشٌ وفي الحَيِّ رَفِلْ
وكذلك أَرْفَلَ في ثيابه. وامرأَةٌ رَفِلَةٌ: تَتَرَفَّلُ في مِشيتها خُرْقاً، فإن لم تُحسن المشيَ في ثيابها قيل رَفْلاءُ. والرَفِلُ أيضاً: الأحمق. ومعيشةٌ رَفِلَةٌ، أي واسعةٌ. وثوبٌ رِفَلٌ. وفرسٌ رِفَلٌّ، أي طويل الذَنَبِ، وكذلك البعير. والتَرْفيلُ: التعظيمُ. قال ذو الرمَّة:
إذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً سادَ قَـوْمَةُ		وإن لم يكنْ من قبل ذلك يُذْكَرُ
وتَرفيلُ الرَكِيَّةِ: إجمامها.

##### Türkçe

**رَفَلَ** **في ثيابه** **يَرْفُلُ**, onu uzatıp böbürlenerek sürüklediği zaman; o hâlde o, **رافِلٌ**’dir. Ve **رَفِلَ** (kesre ile) **رَفَلاً**: giyiminde beceriksiz oldu; o hâlde o, **رَفِلٌ**’dir. **الأصمعيّ**:
“**في الرَكْبِ وَشْواشٌ وفي الحَيِّ رَفِلْ**”

Ve aynı şekilde **أَرْفَلَ** **في ثيابه**. Ve bir kadın **رَفِلَةٌ**: yürüyüşünde beceriksizlikle **تَتَرَفَّلُ** eder; eğer elbiseleri içinde yürümeyi iyi yapmazsa ona **رَفْلاءُ** denir. Ve **الرَفِلُ** ayrıca: ahmak. Ve bir geçim **رَفِلَةٌ**, yani geniş. Ve bir elbise **رِفَلٌ**. Ve bir at **رِفَلٌّ**, yani uzun kuyruklu; aynı şekilde deve. Ve **التَرْفيلُ**: yüceltme. **ذو الرمَّة** dedi ki:
“**إذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً سادَ قَـوْمَةُ		وإن لم يكنْ من قبل ذلك يُذْكَرُ**”

Ve **تَرفيلُ الرَكِيَّةِ**: onun suyunun yeniden toplanmasıdır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ر ل ف
رفل
استعمل من وجوهه : ( رفل ) .
رفل : قال اللَّيْث : الرَّفْلُ : جَرُ الذَّيْل ورَكْضُه بالرِّجْلِ ؛ وأَنْشد :
يَرْفُلْن في سَرَق الحَرِير وقَزِّه
يَسْحَبْن مِن هُدَّابِه أَذْيَالاَ
قال : وامرأة رَافِلة ، ورَفِلة : تَجُرّ ذَيْلَها إذا مَشت وتَميس في ذلك .
وامرأة رَفْلاَء : وهي التي لا تُحْسِن المَشْي في الثّيَاب . [
حكاه عن أبي الدُّقَيش .
قال : وفَرَسٌ رِفَلٌّ ، وثَوْرٌ رِفَلٌّ ، إذا كان طويل الذَّنَب .
قال : وبَعِيرٌ رِفَلٌّ ، يُوصَف به على وَجْهين : إذا كان طَويل الذَّنَب ، وإذا كان واسع الجِلْد ؛ وأَنشد :
جَعْد الدَّرانِيك رِفَلُّ الأَجْلاَد
قال : وامرأة مِرْفالٌ : كثيرة الرُّفُول في ثَوْبها .
وشَعَرٌ رَفَال : طويلٌ ؛ وأَنْشد :
بفاحِمٍ مُنْسَدِلٍ رَفَالِ
وأمّا قوله : تَرفل المَرافلا ، فمعناه : تَمْشي كل ضَرْب من الرَّفْل .
قال : ولو قيل : امرأة رَفِلة : تُطَوّل ذَيْلها وتَرْفُل فيه ، كان حَسَناً .
ومَرافل : سَويق يَنْبُوت عُمَان .
أبو عُبيد : رَفَّلْت الرَّجُل : إذا عَظّمْتَه ومَلّكته ؛ وأَنْشد :
إذا نَحن رَفَّلْنا امْرءاً ساد قَوْمَه
وإن لم يكن مِن قَبل ذلك يُذْكَرُ
وفي حديث وائل بن حُجْر : يَسْعَى وَيَتَرَفَّل على الأَقْوال .
قال شَمِر : التَّرَفُّل : التَّسَوُّد .
والتَّرْفيل : التَّسْويد .
ورُفِّل فلانٌ ، إذا سُوِّد على قَوْمه .
قال : وأَرْفل الرَّجلُ ثِيابه ، إذا أَرْخاها .
وإزار مُرْفَلٌ : مُرْخًى .
أبو عُبيد ، عن الكسائيّ : رَفّلْت الرَّكِيّةَ : أَجْمَمْتُها .
وهذا رَفَلُ الرَّكِيّة : جُمّعتها .
قال شَمِر : لا أَعْرف : ( رَفَّلت الرَّكِيّة ) لغير
الكِسائيّ .
وقال الخَليل : المُرَفّل من أجزاء العَروض : ما زِيد في آخر الجزء سَبَب آخر ، فيصير مستفعلان مكان مستفعلن .
ابن السّكّيت ، عن الأصمعيّ : فرسٌ رفَلٌّ ورِفَنٌّ ، إذا كانَ طَويل الذَّنَب .
وفي حديث : مثل الرّافلة في غَير أَهلها كالظّلمة يومَ القيامة .
والرَّافلة : المُتَبَرِّجة بالزِّينة .
يقال : رفل إزارَه ، وأَسْبَله ، وأَغْدفه ، وأَذاله ، وأَرْخاه .
والرِّفْلُ : الذِّيْل .

##### Türkçe

ر ل ف
**رفل**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: (**رفل**).

**رفل**: اللَّيْث dedi: **الرَّفْلُ**: eteği sürümek ve onu ayakla tekmelemek; ve inşad etti:
“يَرْفُلْن في سَرَق الحَرِير وقَزِّه
يَسْحَبْن مِن هُدَّابِه أَذْيَالاَ”
Dedi: ve **رَافِلة** bir kadın, ve **رَفِلة**: yürüdüğü zaman eteğini sürür ve bunda salınır.
Ve **رَفْلاَء** bir kadın: o, elbiselerde yürümeyi iyi yapmayan kimsedir. [
Bunu Ebû الدُّقَيش’den hikâye etti.
Dedi: ve **رِفَلٌّ** bir at, ve **رِفَلٌّ** bir boğa, kuyruğu uzun olduğu zaman.
Dedi: ve **رِفَلٌّ** bir deve, onunla iki vecih üzere vasfedilir: kuyruğu uzun olduğu zaman, ve derisi geniş olduğu zaman; ve inşad etti:
“جَعْد الدَّرانِيك رِفَلُّ الأَجْلاَد”
Dedi: ve **مِرْفالٌ** bir kadın: elbisesinde **الرُّفُول**u çok olan.
Ve **رَفَال** saç: uzun; ve inşad etti:
“بفاحِمٍ مُنْسَدِلٍ رَفَالِ”
Ama onun sözü: **تَرفل المَرافلا**; bunun manası: **الرَّفْل**in her türüyle yürür.
Dedi: ve eğer denilse: **رَفِلة** bir kadın: eteğini uzatır ve onda **تَرْفُل** eder, güzel olurdu.
Ve **مَرافل**: Umân’ın **سَويق**i, biter.

Ebû عُبيد: **رَفَّلْت** adamı: onu büyüttüğün ve onu melik yaptığın zaman; ve inşad etti:
“إذا نَحن رَفَّلْنا امْرءاً ساد قَوْمَه
وإن لم يكن مِن قَبل ذلك يُذْكَرُ”
Ve Vâil b. حُجْر hadîsinde: “**يَسْعَى وَيَتَرَفَّل على الأَقْوال**.”
شَمِر dedi: **التَّرَفُّل**: efendilik.
Ve **التَّرْفيل**: efendi kılma.
Ve falan **رُفِّل** edildi, kavmi üzerine efendi kılındığı zaman.
Dedi: ve adam elbiselerini **أَرْفل** etti, onları saldığı zaman.
Ve **مُرْفَلٌ** bir izâr: salınmış.

Ebû عُبيد, الكسائيّ’den: **رَفّلْت** kuyuyu: onu **أَجْمَمْتُ** ettim.
Ve bu, kuyunun **رَفَلُ**udur: onu **جُمّعتها** ettin.
شَمِر dedi: **( رَفَّلت الرَّكِيّة )**i, الكسائيّ’den başkası için bilmem.

Ve الخَليل dedi: arûz cüzlerinden **المُرَفّل**: cüzün sonunda bir başka **سَبَب** artırılan şeydir; böylece **مستفعلن** yerine **مستفعلان** olur.

İbn السّكّيت, الأصمعيّ’den: **رفَلٌّ** ve **رِفَنٌّ** bir at, kuyruğu uzun olduğu zaman.
Ve bir hadîste: “**الرّافلة**nin, ehli olmayanlarda misali, kıyamet günü karanlıklar gibidir.”
Ve **الرَّافلة**: ziynetle açılıp saçılan.

Denir: izârını **رفل** etti, ve onu **أَسْبَله** etti, ve onu **أَغْدفه** etti, ve onu **أَذاله** etti, ve onu **أَرْخاه** etti.
Ve **الرِّفْلُ**: etek.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والفاء وما يثلثهما)
  (رفق)  الراء والفاء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على موافقةٍ ومقاربةٍ بلا عُنْف. فالرِّفق: خلاف العُنْف؛ يقال رفَقْتُ أْرْفُق. وفي الحديث: "إنّ الله جلّ ثناؤه يحبُّ الرِّفْق في الأمر كله".
  هذا هو الأصل ثم يشتقّ منه كلُّ شيءٍ يدعو إلى راحةٍ وموافَقة. والمرفق([1]) مَِرفق الإنسان؛ لأنه يستريح في الاتِّكاء عليه. يقال ارتَفَق الرّجلُ: إذا اتَّكأ على مَِرفقه في جلوسه. ومن ذلك الحديثُ لمّا سأل الأعرابيُّ عن رسول الله صلى الله عليه وسلم، قيل له: "هو ذاكَ الأمغَرُ المرتَفِقُ"، أي المتَّكئ على مَِرفقه.ويقال فيه مَرْفِق ومِرْفَق، حكاهما ثعلب. والرُِّفْقَة: الجماعة ترافِقُهم في سفرك؛ واشتقاقه من الباب، للموافَقة، ولأنَّهم إذا تَمَاشَوْا تحاذَوْا بمرافقِهم. قال الخليل: الرُِّفْقة في السفر: الجماعة الذين يرافِقونك، فإذا تفرَّقْتم ذهب اسمُ الرُِّفقة. قال: والرّفيق: الذي يرافقك، وهو أن يجمعَك وإياه رفْقة؛ وليس يذهب اسمُه إذا تفرَّقْتُما. والمُرْفِق: الأمر الرَّافِقُ بك. والرِّفاقُ: حبلٌ يشدُّ به مَِرفق البعير إلى وَظيفِهِ. وهو قوله:
  * كذاتِ الضِّغْنِ تَمْشِي في الرِّفاقِ([2]) *
  والمِرْفق: المِرْحاض، والجمع مَرَافِق. ويقال ارتفَقَ الرّجلُ ساهراً، إذا بات على مَِرفقِهِ لا ينام. وشاةٌ مُرَفَّقَةٌ([3]): يداها بَيْضاوانِ إلى المرفقين. والرَّفَق: انفتالٌ عن الجنب؛ ناقةٌ رَفْقاءُ، وجملٌ أرفَقُ. ويقال ماءٌ رَفَقٌ ومَرتعٌ رفَقٌ، أي سهلُ المطْلَب.
  (رفل)  الراء والفاء واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سَعةٍ ووُفُورٍ. من ذلك رَفَل في ثيابه يَرْفُل، وذلك إذا طالَتْ عليه فجَرَّها. والرِّفَلُّ: الفَرَس الطويل الذّنَب.
  (رفن)  [الراء والفاء والنون ليس أصلاً([4])]، وإنّما النُّون [في رِفَنٍّ] مبدلةٌ من لام؛ لأنّه في الأصل رِفَلٌّ. فأما قولهم ارفأَنَّ، إِذا سكَنَ، فإنّ النون فيه زائدة.
  (رفه)  الراء والفاء والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على نَعمةٍ وسَعة مَطْلَبٍ. من ذلك الرِّفْهُ، وهو أن تَرِدَ الإِبلُ كلَّ يومٍ متى شاءت. قال الشاعر([5]):
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غيرَ صادرةٍ *** وكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِرُ  ومن ذلك الرَّفاهَةُ في العَيش والرّفاهِية. ويقال: بينَنَا وبين فلانٍ ليلةٌ رافهة، أي ليِّنة السّيرِ لا تُعيِي. ومن ذلك الإرفاه: كثرة [التدَهُّن([6])]، وهو من الرِّفْه الذي ذكرناه. ورُفِّه عنه: إذا نُفِّس عنه الكَربُ.
  (رفو/أ)  الراء والفاء والحرف المعتل أو الهمزة أصلٌ واحد يدلُّ على موافقةٍ وسكون وملاءَمة. من ذلك رفَوْتُ الثَّوْبَ أرفُوه، ورفَأته أرفَؤه. ورفَوْت الرّجلَ، إذا سكَّنْته من رُعْب. قال:
رَفَوْنِي وقالُوا يا خُوَيلِد لا تُرَعْ *** فقلتُ وأنكرتُ الوجوهَ هُمُ هُمُ([7])  والمرافاة([8]): الاتِّفاق. قال:
ولمَّا أنْ رأيتُ أبَا رُوَيمٍ *** يُرَافِينِي ويَكرَهُ أن يُلاما([9])  والرِّفاء: الاتِّفاق والالتحام. ومن ذلك الحديث "أنّه نَهَى أن يقال بالرِّفاء والبنين". يقال ذلك لِلْمُمْلِك. ومن الباب أرفَأْتُ إليه، إِذا لَجَأْتَ إِليه. وأرفأْتُ فلاناً في البيع، إذا زِدْتَه محاباة. ومنه أرفأْتُ السّفينةَ، إذا قرّبْتَها للشَّطّ. وذلك المكان مَرْفَأٌ.
  ومما شذَّ عن الباب: اليَرْفَئِيُّ، قال قوم: هو راعي الغَنَم؛ وقال قومٌ: هو الظليم. ويقال: بلْ كل نافرٍ يَرْفَئِيٌّ.
  (رفت)  الراء والفاء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على فَتٍّ ولَيٍّ. يقال رفَتُّ الشّيءَ بيدي، إِذا فتَتَّه حتّى صارَ رُفاتا. وارْفَتَّ الحَبْلُ، إذا انقطع. واشتُقّ منه رفَتَ عُنقَه، إِذا دقَّها وَلَفَتَها [و] لوَاها.
  (رفث)  الراء والفاء والثاء أصلٌ واحدٌ، وهو كلُّ كلام يُستَحْيا من إظهاره. وأصلُه الرَّفَثُ، وهو النِّكاح. قال الله جلّ ثناؤُه: {أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إلى نِسَائِكُمْْ [البقرة 187]. والرّفَث: [الفُحْش] في الكلام. يقال أَرْفَثَ وَرَفَثَ.
  (رفد)  الراء والفاء والدال أصلٌ واحدٌ مطّرد منقاس، وهو المعاوَنة والمظاهَرة بالعَطاء وغيره. فالرَّفْد مصدر رفَدَهُ يَرْفِدُه، إذا أعطاه. والاسم الرِّفْد. وجاء في الحديث: "ويكون الفَيْء رِفْداً"، أي يكون صِلاتٍ لا يوضَع مواضِعَه. ويقال ارتفَدْتَ من فلانٍ: أصبْتُ من كَسبه. وأُرفِدت المال: اكتسبته. والرافد: المُعين، والمُرْفِدُ أيضاً. ورفَدَ بنو فلانٍ فلاناً، إذا سَوَّدُوه عليهم وعظَّموه، وهو مرفَّد. والرّافِدانِ: دِجْلةُ والفرات. قال الفرزدق:
بَعثْتَ على العِراق ورافديْهِ *** فَزَارِيّاً أحَذَّ يَدِ القَميصِ([10])  وترافدوا، إذا تعاوَنُوا عليه، والرِّفادة: شيءٌ كانت قريش تُرَافِدُ به في الجاهلية، يُخرِج كلُّ إنسانٍ شيئاً، ثم يشترون به للحاجِّ طعاماً وزَبيباً وشراباً. والرَّوافِد: خشب السَّقف؛ وهو من الباب؛ لأنه يُرفدَ بها السَّقْف. قال:
روافِدُه أكرمُ الرّافداتِ *** بَخٍ لك بَخٍّ لبَحْرٍ خِضَمّْ([11])  والمرفد: العُظَّامَة التي تعظِّم بها الرّسْحاء عَجِيزتَها. ومن الباب الرِّفْد، وهو القَدَح الضَّخم؛ وهو الرَّفْد والمِرْفَد أيضاً.
  ويقال المِرْفَد: الإناء الذي يُقْرَى فيه. والرَّفُود: الناقة تملأ الرِّفْد، وهو القدح الضخم، في حَلْبةٍ واحدة. والرُّفَيْدات: قومٌ من العرَب.
  (رفز)  الراء والفاء والزاء ليس هو عندنا أصلاً، لكنَّهم قالوا: إنّ الرّفْز الضَّرْب؛ يقال ما يَرْفِزُ منه عِرْقٌ: أي ما يضرِب. قال:
وبلدةٍ للداء فيها غامِزُ *** مَيْتٍ بها العِرقُ الصَّحيح الرَّافِزُ([12])  (رفس)  الراء والفاء والسين قريبٌ من الباب الذي قبله، إلا أنّ في كتاب الخليل: الرَّفْس: الصَّدْمة في الصَّدر بالرِّجْل.
  (رفش)  الراء والفاء والشين ليس* شيئاً. ويقولون: الرَّفْش الأكل.
  (رفص)  الراء والفاء والصاد فيه كلمة واحدة. يقولون: ارتَفَص السِّعْر: غَلاَ. فأما الرُّفْصَة فالماءُ يكون بين القوم نَوْبةً. ويقال إنه مقلوب من الفُرْصة. يقال: هم يتفارصُون الماءَ بينهم ويترافصون، إذا تناوبوا. وقد كتب البابُ في موضعه.
  (رفض)  الراء والفاء والضاد أصلٌ واحد، وهو التَّرك، ثم يشتقّ منه. يقال رَفَضْتُ الشيءَ: تركته. هذا هو الأصل، ثم يشتقّ منه ارفَضَّ الدّمْعُ من العين: سال، كأنه تَرَكَ موضِعَه. وكلُّ متفرّقٍ مرفَضّ. ويقال للطَّريق المتفرِّقة أخادِيده: رِفَاض. قال:
  * كالعِيسِ فَوقَ الشَّرَكِ الرِّفاضِ([13]) *
  والرَّفَض: الفِرَق، في قول ذي الرُّمّة:
  * بها رَفَضٌ مِنْ كلِّ خَرْجَاء صَعْلةٍ([14]) *
  أي فِرَق. وفي القِربة رفَضٌ من ماءٍ: مثلُ الجُرْعة، كأنها رُفِضَت فيه. يقال فيه رفَّضْتُ. ورُفُوض الأرض: مواضعُ لا تُمْلَك، كأنها رُفِضت. والرَّاوفض: جنودٌ تَركوا أميرَهم وانصَرفوا. ويقال: رجلٌ رُفَضَةٌ، للذي يُمسِك الشيءَ ثم لا يلبثُ أن يدَعَه، ويقال رَفَضَ النّخلُ، وذلك إِذا انتشر عِذْقه وسقط قِيقاؤُه. ويقال في أرضِ بني فلانٍ رُفوض من كلأ، إذا كان متفرِّقاً بعيداً بعضُه من بعض، وقال بعضهم: مَرافِضُ الوادي: مَفاجرُه، وذلك حيث يرفضُّ إليه السَّيل. قال ابن السّكيت: راعٍ رُفضَةٌ قُبَضَة، للذي يقبض الإبلَ ويجمعها، فإذا صار إلى الموضع الذي [تحبُّه و] تهواه [رفَضَها([15])] فتركها ترعَى حيث شاءت تذهب وتجيء.
  (رفع)  الراء والفاء والعين أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على خلاف الوضع. تقول: رفعتُ الشيءَ رفعاً؛ وهو خلاف الخَفْض. ومَرفُوع الناقةِ في سيرها: خلاف المَوْضوع. قال طرَفة:
مَوضُوعُها زَوْلٌ ومرفوعها *** كمَرِّ صَوْبٍ لِجبٍ وَسْطَ ريحْ([16])  يقال رَفَع البعيرُ ورَفَّعته أنا.
  ومن الباب الرَّفع: تقريب الشيء. قال الله جلّ ثناؤُه: ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾ [الواقعة 34]، أي مقرَّبة لهم. ومن ذلك قوله رَفَعْتُه للسُّلطان، ومصدر ذلك الرُِّفْعانُ ويقال للناقة إذا رفَعت اللِّبَأ في ضَرعها: هي رافعٌ. والرفع: إذاعة الشيء وإظهارُه. ومنه الحديث، قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "كلُّ  رافِعَة رفعَتْ علينا من البَلاغ([17]) فقد حرَّمتُها"، أي كلُّ جماعةٍ مبلِّغة تبلّغ عنا فلتبلّغ أنِّي حرَّمْتُ المدينَةَ. وذلك كقولهم رَفَع فلانٌ على العامل، وذلك إذا أذاعَ خَبرَه ورَفْع الزَّرعِ: أن يُحمل بعد الحَصاد إلى البَيْدر؛ يقال هذه أيّام الرَِّفاع.
  (رفغ)  الراء والفاء والغين كلمةٌ تدل على ضَعةٍ ودناءة. فالرَّفْغ ألأَمُ الوادِي وشرُّه تُراباً. والرُّفْغ: أصل الفخِذ، وكلُّ موضع اجتمع فيه الوَسَخ. وفي الحديث: "كيف لا أُوهِمُ ورُفْغُ أحدِكم بين ظُفْره وأنملته([18])". والأَرفاغ من الناس: السِّفْلة. فأما قولهم عيشٌ رافغ ورفيغ: طيّب واسع، فهذا له وجهان: إمّا أن يكونَ الغَينُ منقلبةً عن الهاء فيكون من الرَّفْه، وإمَّا أن يكون شُبِّه مالُه في كثرته برَفْغ التُّراب، يراد به الكثرة.
---------------------------------------------------------------
([1]) المرفق كمنبر ومجلس.
([2]) البيت لبشر بن أبي خازم، كما في اللسان (رفق) والمخصص (7: 153/ 13: 129).
([3]) ذكرت هذه الكلمة في القاموس، ولم ترد في اللسان.
([4]) أثبت هذه التكملة مطاوعة لطريقة ابن فارس، وللحاجة إليها.
([5]) هو لبيد. ديوانه 52 طبع 1880 واللسان (رفه، غمر). وفي الموضع الأول من اللسان "غير صادية"، وقد أشير إليها في شرح الديوان. وفي جميع المواضع: "فكلها كارع".
([6]) التكملة من المجمل واللسان. وفي الحديث "أنه نهى عن الإرفاء".
([7]) البيت لأبي خراش الهذلي، كما في اللسان (رفأ، رفا)، وهو مطلع قصيدة له في شرح السكري 71 والقسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين 62. و انظر الخزانة (1: 211).
([8]) في الأصل: "والرافات"، صوابه في المجمل.
([9]) البيت في المجمل واللسان (رفا) والخزانة (1: 211). وفي الأصل: "أبا ذريم" صوابه من المراجع السابقة.
([10]) ديوان الفرزدق 487 واللسان (رفد، حذذ) والكامل 479 ليبسك والمعارف 179 والشعراء (ترجمة الفرزدق) وزهر الآداب (1: 21) والأغاني (19: 17) وكنايات الجرجاني 74 والحيوان (5: 197/6: 510). وفي المجمل: "أأطعمت".
([11]) البيت في اللسان (بخخ، رفد) وقد سبق في (بخ).
([12]) البيتان في اللسان (رفز، رقز) حيث أنشد في الموضع الأخير رواية "الراقز"، وكلاهما بمعنى. وفي الأصل: "رافز"، صوابه "الرافز"، أي إن العرق الصحيح يموت بها من الفزع.
([13]) البيت لرؤبة في ديوانه 82 واللسان (رفض). ورواية ابن فارس تطابق رواية الجوهري.  قال ابن بري: "صوابه: بالعيس، لأن قبله:
* يقطع أجواز الفلا انقضاضي *".
([14]) عجزه كما في الديوان 516 واللسان (رفض): *وأخرج يمشي مثل مشي المخبل*
([15]) هذه التكملة والتي قبلها من المجمل.
([16]) في ديوان طرفة 13: "مرفوعها زول وموضوعها"، وبهذه الرواية صحح ابن بري رواية البيت. انظر اللسان. وسيعيده في (وضع).
([17]) ويروى أيضاً "من البلاغ" بضم الباء وتشديد اللام، أي المبلغين.
([18]) الأنملة: رأس الإصبع، وفيها تسع لغات تثليث الهمزة مع تثليث الميم.
ـ

##### Türkçe

(باب **الراء** و**الفاء** ve onları üçleyen şeyler)

  (**رفق**)  **الراء** ve**الفاء** ve**القاف** tek bir asıldır; şiddetsiz bir uygunluğa ve yakınlığa delâlet eder. Şu hâlde **الرِّفق**: **العُنْف**’un zıddıdır; **رفَقْتُ أْرْفُق** denir. Hadiste: “Şüphesiz Allah—övgüsü yüce olsun—işin hepsinde **الرِّفْق**’i sever.”

  Bu asıldır; sonra ondan, rahatlığa ve uygunluğa çağıran her şey türetilir. Ve **المرفق**([1]) insanın **مَِرفق**’udur; çünkü ona dayanmakta rahat eder. “Adam **ارتَفَق** etti” denir: oturuşunda **مَِرفقه**’una dayanırsa. Ve bundan hadistir: bedevî Resûlullah صلى الله عليه وسلم hakkında sorunca ona denildi: “O, işte şu **الأمغَرُ المرتَفِقُ**’tir”; yani **مَِرفقه**’una dayanmış olan. Ve onda **مَرْفِق** ve **مِرْفَق** denir; ikisini de Sa‘leb nakletti. Ve **الرُِّفْقَة**: yolculuğunda onlarla birlikte gittiğin topluluktur; onun iştikakı babdandır: uygunluk içindir; ve çünkü yürüdüklerinde **مرافق**leriyle hizalanırlar. Halîl dedi: yolculukta **الرُِّفْقة**: sana refakat eden topluluktur; siz ayrıldığınızda **الرُِّفقة** adı gider. Dedi: ve **الرّفيق**: sana refakat eden kimsedir; o, seni ve onu bir **رفْقة**’da toplamasıdır; siz ikiniz ayrıldığınızda onun adı gitmez. Ve **المُرْفِق**: sana yumuşak davranan iş/şeydir. Ve **الرِّفاقُ**: devenin **مَِرفق**unu **وَظيف**ine bağlamakla sıkılan iptir. Ve o, şu sözdür:
  * **كذاتِ الضِّغْنِ تَمْشِي في الرِّفاقِ**([2]) *
  Ve **المِرْفق**: hela; çoğulu **مَرَافِق**. Ve “adam uykusuz olarak **ارتفَقَ** etti” denir: **مَِرفقِهِ** üzerinde geceleyip uyumazsa. Ve **شاةٌ مُرَفَّقَةٌ**([3]): iki eli dirseklere kadar beyaz olan koyun. Ve **الرَّفَق**: yan taraftan bükülmedir; **ناقةٌ رَفْقاءُ** ve **جملٌ أرفَقُ**. Ve **ماءٌ رَفَقٌ** ve **مَرتعٌ رفَقٌ** denir; yani istenmesi kolay.

  (**رفل**)  **الراء** ve**الفاء** ve**اللام** tek bir asıldır; genişliğe ve bolluğa delâlet eder. Bundan: elbisesinde **رَفَل** etti, **يَرْفُل**; bu, elbise ona uzayıp da onu sürüklediği zamandır. Ve **الرِّفَلُّ**: kuyruğu uzun attır.

  (**رفن**)  [**الراء** ve**الفاء** ve**النون** asıl değildir([4])]; ancak **النُّون** [**رِفَنٍّ** içinde] bir **لام**’dan bedeldir; çünkü aslında **رِفَلٌّ**dur. Ama onların “**ارفأَنَّ**” sözleri, sakinleştiği zaman; şüphesiz ondaki **النون** ziyadedir.

  (**رفه**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الهاء** tek bir asıldır; nimete ve istenenin genişliğine delâlet eder. Bundan **الرِّفْهُ**; o, develerin her gün, ne zaman isterlerse suya varmasıdır. Şair([5]) dedi:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غيرَ صادرةٍ *** وكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِرُ
  Ve bundan: yaşayışta **الرَّفاهَةُ** ve **الرّفاهِية**. Ve denir: bizimle falan arasında **ليلةٌ رافهة** vardır; yani yürüyüşü yumuşak, yormayan. Ve bundan **الإرفاه**: [**التدَهُّن**([6])]’ün çokluğu; o, zikrettiğimiz **الرِّفْه**’dendir. Ve “ondan **رُفِّه** edildi” denir: keder ondan giderilip ferahlatıldıysa.

  (**رفو/أ**)  **الراء** ve**الفاء** ve illetli harf yahut **الهمزة** tek bir asıldır; uygunluğa, sükûna ve uyuma delâlet eder. Bundan: elbiseyi **رفَوْتُ** ederim, **أرفُوه**; ve onu **رفَأته** ederim, **أرفَؤه**. Ve adamı **رفَوْت** ettim: onu korkudan sakinleştirdimse. Dedi:
رَفَوْنِي وقالُوا يا خُوَيلِد لا تُرَعْ *** فقلتُ وأنكرتُ الوجوهَ هُمُ هُمُ([7])
  Ve **المرافاة**([8]): anlaşmadır. Dedi:
ولمَّا أنْ رأيتُ أبَا رُوَيمٍ *** يُرَافِينِي ويَكرَهُ أن يُلاما([9])
  Ve **الرِّفاء**: anlaşma ve kaynaşmadır. Ve bundan hadistir: “Şüphesiz o, **بالرِّفاء والبنين** denilmesini yasakladı.” Bu, evlenen kimseye söylenir. Ve babdandır: ona **أرفَأْتُ** ettim: ona sığındığın zaman. Ve satışta falana **أرفأْتُ** ettim: ona kayırma ile artırdığın zaman. Ve ondan: gemiyi **أرفأْتُ** ettim: onu kıyıya yaklaştırdığın zaman. Ve o yer **مَرْفَأٌ**dur.

  Ve babdan şâz olanlardan: **اليَرْفَئِيُّ**; bir kavim dedi: o, koyun çobanıdır; bir kavim dedi: o, devekuşu erkeğidir. Ve denir: bilakis her ürken şey **يَرْفَئِيٌّ**dir.

  (**رفت**)  **الراء** ve**الفاء** ve**التاء** tek bir asıldır; ufalama ve bükmeye delâlet eder. “Şeyi elimle **رفَتُّ** ettim” denir: onu ufalayıp **رُفاتا** oluncaya kadar. Ve ip **ارْفَتَّ** etti: koptuğu zaman. Ve ondan “boynunu **رفَتَ** etti” türetildi: onu inceltip kırdığı ve [ve] büktüğü [ve] çevirdiği zaman.

  (**رفث**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الثاء** tek bir asıldır; o, açığa vurulmasından haya edilen her sözdür. Aslı **الرَّفَثُ**tur; o da cinsel ilişkidir. Allah—övgüsü yüce olsun—dedi: {أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إلى نِسَائِكُمْْ [البقرة 187]. Ve **الرّفَث**: sözde [**الفُحْش**]tur. **أَرْفَثَ** ve**رَفَثَ** denir.

  (**رفد**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الدال** tek bir asıldır; düzenli, kıyaslıdır; o, bağış ve başkasıyla yardımlaşma ve desteklemedir. Şu hâlde **الرَّفْد**: **رفَدَهُ يَرْفِدُه**’nun masdarıdır; ona verdiği zaman. İsim **الرِّفْد**’dir. Hadiste geldi: “ve **الفَيْء** **رِفْداً** olur”; yani yerlerine konulmayan bağışlar olur. Ve “falancadan **ارتفَدْتَ**” denir: onun kazancından elde ettim. Ve “malı **أُرفِدت**” denir: onu kazandım. Ve **الرافد**: yardımcıdır; **المُرْفِدُ** da. Ve “falanoğulları falanı **رفَدَ** etti” denir: onu üzerlerine efendi kılıp büyüttükleri zaman; o, **مرفَّد**dir. Ve **الرّافِدانِ**: Dicle ve Fırat’tır. Ferazdak dedi:
بَعثْتَ على العِراق ورافديْهِ *** فَزَارِيّاً أحَذَّ يَدِ القَميصِ([10])
  Ve “**ترافدوا**” denir: ona karşı yardımlaştıkları zaman. Ve **الرِّفادة**: câhiliyede Kureyş’in onunla yardımlaştığı bir şeydi; her insan bir şey çıkarır, sonra onunla hacı için yiyecek, kuru üzüm ve içecek satın alırlardı. Ve **الرَّوافِد**: tavanın keresteleridir; o, babdandır; çünkü tavan onunla desteklenir. Dedi:
روافِدُه أكرمُ الرّافداتِ *** بَخٍ لك بَخٍّ لبَحْرٍ خِضَمّْ([11])
  Ve **المرفد**: **الرّسْحاء**’ın kalçasını büyüttüğü büyüklüktür. Ve babdandır **الرِّفْد**; o, büyük kadehtir; o, **الرَّفْد** ve**المِرْفَد** de olur.

  Ve denir: **المِرْفَد**: içinde ikram edilen kaptır. Ve **الرَّفُود**: bir sağımda **الرِّفْد**’i—o büyük kadehtir—dolduran devedir. Ve **الرُّفَيْدات**: Araplardan bir kavimdir.

  (**رفز**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الزاء** bize göre asıl değildir; fakat dediler ki: **الرّفْز** vuruştur; “ondan bir damar **يَرْفِزُ** etmez” denir: yani vurmaz/atmaz. Dedi:
وبلدةٍ للداء فيها غامِزُ *** مَيْتٍ بها العِرقُ الصَّحيح الرَّافِزُ([12])
  (**رفس**)  **الراء** ve**الفاء** ve**السين** bir önceki bab’a yakındır; ancak Halîl’in kitabında: **الرَّفْس**: ayakla göğüste vuruştur.

  (**رفش**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الشين** bir şey değildir. Ve derler: **الرَّفْش** yemektir.

  (**رفص**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الصاد**’da tek bir kelime vardır. Derler: fiyat **ارتَفَص** etti: pahalandı. Ama **الرُّفْصَة**: kavimler arasında nöbetle olan sudur. Ve denir ki o, **الفُرْصة**’dan kalbedilmiştir. “Suyu aralarında **يتفارصُون** ve**يترافصون**” denir: nöbetleşe yaptıkları zaman. Bab, yerinde yazılmıştır.

  (**رفض**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الضاد** tek bir asıldır; o, terk etmektir; sonra ondan türetilir. “Şeyi **رَفَضْتُ**” denir: onu terk ettim. Bu asıldır; sonra ondan “gözden yaş **ارفَضَّ** etti” türetilir: aktı; sanki yerini terk etti. Ve her dağılmış şey **مرفَضّ**dır. Ve yolların ayrık yarıntılarına **رِفَاض** denir. Dedi:
  * **كالعِيسِ فَوقَ الشَّرَكِ الرِّفاضِ**([13]) *
  Ve **الرَّفَض**: fırkalardır; Zü’r-Rumme’nin sözünde:
  * **بها رَفَضٌ مِنْ كلِّ خَرْجَاء صَعْلةٍ**([14]) *
  yani fırkalar. Ve kırbada sudan bir **رفَضٌ** vardır: bir yudum gibi; sanki onun içinde bırakılmıştır. Onda “**رفَّضْتُ**” denir. Ve **رُفُوض الأرض**: mülk edinilmeyen yerlerdir; sanki terk edilmiştir. Ve **الرَّاوفض**: emirlerini terk edip dönen askerlerdir. Ve “adam **رُفَضَةٌ**” denir: bir şeyi tutup sonra gecikmeden bırakan kimse için. Ve “hurma **رَفَضَ** etti” denir: salkımı yayıldığı ve **قِيقاؤُه** düştüğü zaman. Ve “falanoğullarının arazisinde ottan **رُفوض** vardır” denir: birbirinden uzak, dağınık olduğu zaman. Ve bazısı dedi: **مَرافِضُ الوادي**: onun yarıklarıdır; bu, selin ona doğru aktığı yerdir. İbnü’s-Sikkît dedi: “çoban **رُفضَةٌ قُبَضَة**”dır: develeri tutup toplayan; sevdiği ve arzuladığı yere varınca [onu sevdiği ve] arzuladığı yere [**رفَضَها**([15])] yani onları bırakıp diledikleri yerde otlasınlar diye; gider gelirler.

  (**رفع**)  **الراء** ve**الفاء** ve**العين** tek bir asıldır; koymanın zıddına delâlet eder. “Şeyi **رفعتُ** ettim, **رفعاً**” dersin; o, **الخَفْض**’ın zıddıdır. Devenin yürüyüşünde **مَرفُوع** olanı: **المَوْضوع**’un zıddıdır. Tarafe dedi:
مَوضُوعُها زَوْلٌ ومرفوعها *** كمَرِّ صَوْبٍ لِجبٍ وَسْطَ ريحْ([16])
  “Deve **رَفَع** etti” ve “ben onu **رَفَّعته**” denir.

  Ve babdandır **الرَّفع**: şeyi yaklaştırmak. Allah—övgüsü yüce olsun—dedi: ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾ [الواقعة 34]; yani onlara yaklaştırılmış. Ve bundan “onu sultana **رَفَعْتُ**” sözüdür; bunun masdarı **الرُِّفْعانُ**dur. Ve deveye, memesindeki ağız sütünü kaldırdığı zaman: o, **رافعٌ**dır denir. Ve **الرفع**: şeyi yaymak ve açığa vurmaktır. Ondan hadistir; Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “Bize karşı tebliğden **رافِعَة** kaldıran her [topluluk]—onu haram kıldım”; yani bize dair tebliğ eden her topluluk, benim Medine’yi haram kıldığımı tebliğ etsin. Bu, onların “falan, âmile karşı **رَفَع** etti” sözleri gibidir; bu, haberini yaydığı zamandır. Ve ekinin **رَفْع**ı: hasattan sonra harman yerine taşınmasıdır; “bunlar **الرَِّفاع** günleridir” denir.

  (**رفغ**)  **الراء** ve**الفاء** ve**الغين** aşağılık ve bayağılığa delâlet eden bir kelimedir. Şu hâlde **الرَّفْغ**: vadinin en alçağı ve toprağı en kötüsüdür. Ve **الرُّفْغ**: uyluğun köküdür; ve pisliğin toplandığı her yerdir. Hadiste: “Nasıl yanılmam; hâlbuki birinizin **رُفْغُ** tırnağı ile parmak ucu arasındadır([18]).” Ve insanlardan **الأَرفاغ**: aşağı tabakadır. Ama onların “**عيشٌ رافغ ورفيغ**: hoş, geniş” sözleri; bunun iki vechi vardır: ya **الغَين** **الهاء**’dan dönmüştür de **الرَّفْه**’dendir; yahut malının çokluğunda toprağın **رَفْغ**’una benzetilmiştir; onunla çokluk kastedilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ف ل
رفـل فـي ثيابـه ورفـل وأرفـل وترفـل وله رفل ورفول وهو جر الذيل والركض بالرجل‏.‏
وأرفل ذيله ورفله‏:‏ أسبله‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وثوب رفال‏.‏
ورجل رفل‏.‏
وامرأة رفلة ومرفال وهي ترفل المرافل أي كل ضرب من الرفول كقولك تمشي المماشي‏.‏
وخرج إلينا في مرفلة‏:‏ في حلة طويلة يرفل فيها‏.‏
قال المتلمس‏:‏ إنـي كسانـي أبـو قابـوس مرفلـة كأنهـا سلـخ أبكـار المخاريط الحيّات التي خرطت خراشيها أي سلختها جمع مخراط‏.‏
وشمر رفله أي ذيله‏.‏
وقميص سابغ الرفل بوزن الطفل‏.‏
ومـن المجاز‏:‏ عيش رفلة‏:‏ واسعة سابغة‏.‏
وفرس رفل‏:‏ ذيّال‏.‏
ورفّل الملك فلاناً‏:‏ سوده وأمره‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ كما ذببت عذراء غير مشيحة بعوض القرى عن فارسيّ مرفل وحكمته ورفلته‏:‏ زدته على ما احتكم‏.‏
ورفلت الركية‏:‏ أجمعتها وهذا رفل الركية‏:‏ مكلتها بوزن تفل‏.‏

##### Türkçe

ر ف ل
**رفـل** elbisesi içinde **رفـل** etti; **رفـل** etti; **أرفـل** etti; **ترفـل** etti; onun için **رفل** ve **رفول** vardır; o, eteği sürümek ve ayakla koşmaktır.
Ve **أرفل** etti onun eteğini ve **رفله**: onu salıverdi.
ذو الرمة dedi: Ve **ثوب رفال**.
Ve **رجل رفل**.
Ve **امرأة رفلة** ve **مرفال**; o, **المرافل**i **ترفـل** eder; yani **الرفول**dan her tür; senin “**تمشي المماشي**” demen gibi.
Ve bize **مرفلة** içinde çıktı: içinde **يرفل** ettiği uzun bir **حلة** içinde.
المتلمس dedi: “Şüphesiz beni **أبو قابوس** bir **مرفلة** ile giydirdi; sanki o, **المخاريط** bakirelerinin derisi yüzülmüşü gibidir; **الحيّات** ki **خرطت** onların **خراشيها**sını; yani onları derisini yüzdü; **مخراط**ın cem‘i.”
Ve onun **رفله**sini, yani eteğini, yukarı topladı.
Ve **قميص**: **الرفل**i bol, **الطفل** vezninde.
Ve mecazdan: **عيش رفلة**: geniş, bol.
Ve **فرس رفل**: kuyruklu.
Ve **رفّل** etti kral falancayı: onu efendi kıldı ve onu emretti.
ذو الرمة dedi: “Nasıl ki, köy sivrisineklerini, yüz çevirmeyen bir bakire, **فارسيّ مرفل**den uzaklaştırdı.”
Ve onun **حكمته**si ve **رفلته**si: hükmettiği şeye onu artırdım.
Ve **رفلت** ettim **الركية**yi: onu topladım; ve bu, **رفل الركية**dir: onun tamlığıdır, **تفل** vezninde.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الليث: الرَّفْل جَرُّ الذيل ورَكْضُه بالرِّجْل؛ وأَنشد: يَرْفُلْن في سَرَق الحَرِير وقَزَّه،
                    يَسْحَبْن من هُدَّابه أَذْيالا
رَفَل يَرْفُل رَفْلاً ورَفِل، بالكسر، رَفَلاً: خَرُق باللباس وكُلِّ عمل، فهو رَفِلٌ؛ وأَنشد الأَصمعي: في الرَّكْب وَشْواشٌ وفي الحَيِّ رَفِل
وكذلك أَرْفَل في ثيابه. ورجُل أَرْفَلُ ورَفِلٌ: أَخْرَق باللباس وغيره، والأُنثى رَفْلاء. وامرأَة رافلة ورَفِلة: تَجُرُّ ذيلها إِذا مشت وتَمِيس في ذلك، وقيل: امرأَة رَفِلة تتَرَفَّل في مِشْيتها خُرْقاً، فإِن لم تحسن المشي في ثيابها قيل رَفْلاء. ابن سيده: امرأَة رَفِلة ورِفِلة قبيحة، وكذلك الرجل. ورَفَل يَرْفُل رَفْلاً ورَفَلاناً وأَرْفَل: جرّ ذيله وتبختر، وقيل: خَطَر بيده. وأَرْفَلَ الرجلُ ثيابَه إِذا أَرخاها. وإِزار مُرْفَلٌ: مُرْخىً. ورَفَل في ثيابه يرْفُل إِذا أَطالها وجرّها متبختراً، فهو رافل. والرَّفِل: الأَحمق. ورجل تَرْفِيلٌ: يَرْفُلُ في مشيه؛ عن السيرافي. وأَرْفَل ثوبه: أَرسله. وشَمَّر رِفْله أَي ذيله. وامرأَة رَفِلة: تَجُرُّ ذيلها جَرّاً حسناً، ورَفْلاء: لا تُحْسِن المشي في الثياب، فهي تَجُرُّ ذيلها، ومِرْفالٌ: كثير الرَّفَلان. وامرأَة مِرْفالٌ: كثيرة الرُّفول في ثوبها، ولو قيل: امرأَة رَفِلة تُطَوِّل ذيلها وتَرْفُل فيه، كان حسناً. وفي الحديث: إِن الرافلة في غير أَهلها كالظُّلْمة يوم القيامة؛ هي التي تَرْفُل في ثوبها أَي تتبختر. والرِّفْل: الذيل. ورَفَّل إِزاره إِذا أَسبله وتبختر فيه؛ ومنه حديث أَبي جهل: يَرْفُل في الناس، ويروى يَزُول، بالزاي والواو، أَي يُكثر الحركة ولا يستقرّ. والتَّرْفيل في عروض الكامل: زيادة سبب في قافيته. ابن سيده: الترفيل في مُرَبَّع الكامل أَن يزاد «تُنْ» على مُتَفاعلن فيجيء مُتَفاعِلاتُنْ وهو المُرَفَّل؛ وبيته قوله: ولقد سَبَقْتَهُمُ إِليْــيَ فلِمْ نَزَعْتَ، وأَنت آخر؟
فقوله «تَ وَأَنت آخر» متفاعلاتن؛ قال: وإِنما سُمِّي مُرَفَّلاً لأَنه وُسِّع فصار بمنزلة الثوب الذي يُرْفَل فيه. وشَعرٌ رَفالٌ: طويل؛ قال الشاعر :
بفاحِمٍ مُنْسدِلٍ رَفال
قال: وأَما قول الشاعر:
ترفل المَرافلا
فمعناه تمشي كل ضرب من الرَّفْل. وفرس رِفَلُّ: طويل الذنب، وكذلك البعير والوَعِل؛ قال الجعدي: فَعَرَفْنا هِزَّةً تأْخُذُه،
              فَقَرَنَّاه  برَضْراضٍ  رِفَل
أَيِّدِ الكاهلِ جَلْدٍ بازلٍ،
              أَخْلَف البازل عاماً أَو بَزَل
ورِفَنٌّ لغة، وقيل نونها بدل من لام رِفَلّ؛ قال ابن مَيَّادة: يَتْبَعْنَ سَدْوَ سَبِط جَعْدٍ رِفَل،
كأَن حيث تلتقي منه المُحُل،
من جانبيه، وعِلان ووَعِل
وقال: الرَّفَلُّ والرِّفَنُّ من الخيل جميعاً الكثير اللحم. وبعير رِفَلٌّ: واسع الجلد، وقد يكون الطويل الذنب يوصف به على الوجهين؛ وأَنشد لرؤبة: جَعْدُ الدَّرانِيك، رِفَلُّ الأَجلاد،
كأَنه مُخْتَضِبٌ في أَجساد
وثوبٌ رِفَلُّ مثل هِجَفٍّ: واسعٌ. ومعيشة رِفَلَّة: واسعة. والتَّرفيل: التسويد والتعظيم. ورَفَّلْت الرجلَ إِذا عَظَّمته ومَلَّكْته؛ قال ذو الرمة: إِذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً ساد قومَه،
                     وإِن لم يكن، من قبل ذلك، يُذْكَر
وفي حديث وائل بن حجر: يَسْعى ويَترفَّل على الأَقوال أَي يَتَسَوَّد ويَتَرأْس استعارة من ترفيل الثوب وهو إِسباغه وإِسباله؛ قال شمر: الترفُّل التسوّد، والترفيل التسويد. ورُفِّل فلان إِذا سُوّد على قومه، وقيل: رَفَّلت الرجل ذَلَّلته ومَلَكْته. وترفيل الرَّكِيَّة: إِجْمامها. ورَفَّلْتُ الركيَّة: أَجْممتها. ورَفَلُ الرَّكِيَّةِ: مَكْلتُها. ورِفال التيس: شيء يوضع بين يدي قَضِيبه لئلا يَسْفِد. وناقة مُرَفَّلة: تُصَرُّ بخِرْقة ثم تُرْسَل على أَخْلافها فتُغَطَّى بها. ومرافل: سَوِيقُ يَنْبُوتِ عُمان. ورَوْفَل: اسم.

##### Türkçe

الليث: **الرَّفْل** kuyruğun eteğini sürüklemek ve onu ayakla tekmelemek; ve inşad etti:
يَرْفُلْن في سَرَق الحَرِير وقَزَّه،
                    يَسْحَبْن من هُدَّابه أَذْيالا

**رَفَل** **يَرْفُل** **رَفْلاً** ve **رَفِل** (kesre ile), **رَفَلاً**: elbisede ve her işte beceriksiz oldu, o hâlde o **رَفِلٌ**’dir; ve el-أَصمعي inşad etti:
في الرَّكْب وَشْواشٌ وفي الحَيِّ رَفِل

Ve bunun gibi: elbiselerinde **أَرْفَل**. Ve **رَجُل أَرْفَلُ** ve **رَفِلٌ**: elbisede ve başkasında daha beceriksiz; dişisi **رَفْلاء**. Ve **امرأَة رافلة** ve **رَفِلة**: yürüdüğü zaman eteğini sürükler ve bunda salınır; ve denildi: **امرأَة رَفِلة** yürüyüşünde beceriksizlikle **تَتَرَفَّل** eder; eğer elbiselerinde yürümeyi iyi yapmazsa ona **رَفْلاء** denir. İbn Sîde: **امرأَة رَفِلة** ve **رِفِلة** çirkindir; erkek de böyledir. Ve **رَفَل يَرْفُل رَفْلاً** ve **رَفَلاناً** ve **أَرْفَل**: eteğini sürükledi ve çalım sattı; ve denildi: eliyle salındı. Ve adam elbiselerini **أَرْفَلَ** etti, onları salıverdiği zaman. Ve **إِزار مُرْفَلٌ**: salıverilmiş. Ve elbiselerinde **رَفَل** eder, **يَرْفُل**: onları uzattığı ve çalım satarak sürüklediği zaman; o hâlde o **رافل**’dir. Ve **الرَّفِل**: ahmak. Ve **رجل تَرْفِيلٌ**: yürüyüşünde **يَرْفُلُ** eder; es-Sîrâfî’den. Ve elbisesini **أَرْفَل** etti: onu salıverdi. Ve **شَمَّر رِفْله** yani eteğini. Ve **امرأَة رَفِلة**: eteğini güzel bir sürüyüşle sürükler; ve **رَفْلاء**: elbiselerde yürümeyi iyi yapmaz; o hâlde eteğini sürükler; ve **مِرْفالٌ**: **الرَّفَلان**ı çok olan. Ve **امرأَة مِرْفالٌ**: elbisesinde **الرُّفول**u çok olan; ve eğer “**امرأَة رَفِلة** eteğini uzatır ve onda **تَرْفُل** eder” denilseydi, güzel olurdu. Ve hadiste: “Şüphesiz **الرافلة** kendi ehli dışında kıyamet günü karanlık gibidir”; o, elbisesinde **تَرْفُل** eden, yani çalım satan kimsedir. Ve **الرِّفْل**: etek. Ve izarını **رَفَّل** etti: onu aşağı saldığı ve onda çalım sattığı zaman; bundan Ebû Cehil hadisi: “insanlar içinde **يَرْفُل** eder”; ve **يَزُول** diye rivayet edilir, **الزاي** ve **الواو** ile; yani hareketi çoğaltır ve yerleşip durmaz.

Ve **التَّرْفيل** kâmil bahrinin aruzunda: kafiyesinde bir sebebin artırılmasıdır. İbn Sîde: kâmilin murabba‘ında **الترفيل** şudur: **مُتَفاعلن** üzerine “**تُنْ**” artırılır da **مُتَفاعِلاتُنْ** gelir; o da **المُرَفَّل**dir; ve beyti, onun sözü:
ولقد سَبَقْتَهُمُ إِليْــيَ فلِمْ نَزَعْتَ، وأَنت آخر؟

Bunun “**تَ وَأَنت آخر**” sözü **متفاعلاتن**’dir; dedi ki: ancak **مُرَفَّلاً** diye adlandırıldı; çünkü genişletildi, böylece içinde **يُرْفَل** edilen elbise menzilesinde oldu.

Ve **شَعرٌ رَفالٌ**: uzun; şair dedi:
بفاحِمٍ مُنْسدِلٍ رَفال

Dedi ki: şairin şu sözüne gelince:
ترفل المَرافلا

Onun manası: **الرَّفْل**in her türüyle yürür. Ve **فرس رِفَلُّ**: kuyruğu uzun; deve ve dağ keçisi de böyledir; el-Ca‘dî dedi:
فَعَرَفْنا هِزَّةً تأْخُذُه،
              فَقَرَنَّاه  برَضْراضٍ  رِفَل
أَيِّدِ الكاهلِ جَلْدٍ بازلٍ،
              أَخْلَف البازل عاماً أَو بَزَل

Yani. Ve **رِفَنٌّ** bir lehçedir; ve denildi: onun **النون**’u **رِفَلّ**ın **لام**’ının bedelidir; İbn Meyyâde dedi:
يَتْبَعْنَ سَدْوَ سَبِط جَعْدٍ رِفَل،
كأَن حيث تلتقي منه المُحُل،
من جانبيه، وعِلان ووَعِل

Ve dedi: **الرَّفَلُّ** ve **الرِّفَنُّ** atlardan, hepsi, eti çok olan (tür)dür. Ve **بعير رِفَلٌّ**: derisi geniş; ve iki vech üzere onunla kuyruğu uzun olan da vasfedilebilir; ve Ru’be’ye inşad etti:
جَعْدُ الدَّرانِيك، رِفَلُّ الأَجلاد،
كأَنه مُخْتَضِبٌ في أَجساد

Ve **ثوبٌ رِفَلُّ** tıpkı **هِجَفٍّ** gibi: geniştir. Ve **معيشة رِفَلَّة**: geniş. Ve **التَّرفيل**: karartma ve yüceltme. Ve adamı **رَفَّلْت**: onu yücelttiğin ve onu hükümdar yaptığın zaman; Zû’r-Rumme dedi:
إِذا نحن رَفَّلْنا امْرَأً ساد قومَه،
                     وإِن لم يكن، من قبل ذلك، يُذْكَر

Ve Vâil b. Hucr hadîsinde: “sözler üzerinde koşar ve **يَترفَّل** eder” yani **يَتَسَوَّد** eder ve reislik eder; elbisenin **ترفيل**inden, o da onu tam yapmak ve aşağı salmak oluşundan bir istiâre olarak; Şemr dedi: **الترفُّل** efendileşmedir, ve **الترفيل** efendileştirmedir. Ve falan **رُفِّل** edildi: kavmi üzerine efendi kılındığı zaman; ve denildi: adamı **رَفَّلت**: onu zelil kıldın ve ona malik oldun. Ve kuyunun **ترْفيل**i: onun suyunun toplanması.

Ve kuyuyu **رَفَّلْتُ**: onun suyunu topladım. Ve kuyunun **رَفَلُ**u: onun suyunun azalmasıdır. Ve tekenin **رِفال**ı: onun çiftleşmemesi için aletinin önüne konulan bir şeydir. Ve **ناقة مُرَفَّلة**: bir bezle bağlanır, sonra memeleri üzerine salıverilir de onunla örtülür.

Ve **مرافل**: Umân’ın **يَنْبُوتِ**’unun kavrulmuş unudur. Ve **رَوْفَل**: bir isimdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ف ل * * رَفَلَ * في ثيابه أطالها وجرها متبخترا من باب نصر فهو * رَفِلٌ * وكذا * أرْفَلَ * في ثيابه

##### Türkçe

* ر ف ل * * **رَفَلَ** * elbiseleri içinde onları uzattı ve onları sürüdü; böbürlenerek; **نصر** babındandır; o hâlde o * **رَفِلٌ** *dür; aynı şekilde * **أرْفَلَ** * elbiseleri içinde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

رفل، كنصر، يرفل، رفلا، ورفل أيضا، مثل فرح، رفلا: خرق باللباس، وكل عمل، وهو أرفل، ورفل، ككتف، قال جندل بن حري:
  رب ابن عم لسليمى مشـمـعـل
  يحبه الـقـوم وتـشـنـاه الإبـل
  في الشول وشواش وفي الحي رفل

  وأنشد الأصمعي في الركب وشواش. وهي رفلاء، وامرأة رفلة، كفرحة، وبكسرتين: أي قبيحة، نقله ابن سيده. ورفل الرجل في ثيابه، يرفل، رفلا، بالفتح، ورفلانا، بالتحريك، وأرفل: جر ذيله وتبختر، وقال الليث: الرفل: جر الذيل، وركضه بالرجل، وأنشد:
  يرفلن في سرق الحرير وقزه                      يسحبن مـن هـدابـه أذيالا أو رفل، وأرفل: خطر بيده تبخترا، فهو رافل. ورجل ترفيل، كتمتين: يرفل في مشيته، عن السيرافي، والتاء زائدة. وأرفل رفله، بالكسر: أي أرسل ذيله، عن ابن دريد، وكذلك أفل ثوبه، وقميص سابغ الرفل أي الذيل، ووقع في بعض نسخ الجمهرة: الرفل، كهجف: الذيل، يقال: شمر رفله، أي ذيله. وامرأة رفلة، كفرحة، ورافلة: تجر ذيلها جرا حسنا إذا مشت، وتميس في ذلك، وقيل: رفلة، تترفل في مشيتها خرقا، ورفلاء إذا كانت لا تحسن المشي في ثيابها، فتجر ذيلها. ورجل مرفال: كثير الرفلان، وامرأة مرفال: كثيرة الرفول في ثيابها. وشعر رفال، كسحاب: طويل، قال الشاعر:
  بفاحم منسدل رفال ومن المجاز: الرفل، كخدب: الطويل الذنب من الخيل، وكذلك من البعير، والوعل، قال النابغة الجعدي، رضي الله تعالى عنه:
  فعرفنـا هـزة تـأخـذه                      فقرناه برضراض رفـل
  أيد الكاهل جـلـد بـازل                      أخلف البازل عاما أو بزل ورفن: لغة، وقيل: نونها بدل من لام رفل. والرفل، والرفن جميعا من الخيل: الكثير اللحم، والرفل: الثوب الواسع، وأيضا: البعير الواسع الجلد، وقد يكون الطويل الذنب، يوصف بالوجهين، قال رؤبة:
  جعد الدرانيك رفل الأجلاد
  كأنه مختضب في أجساد والترفيل: إجمام الركية، كالرفل، بالفتح، وهو مجاز. ومن المجاز: الترفيل: أن يزاد في عروض الكامل سبب خفيف، وهو: تن على متفاعلن، فيصير متفاعلاتن، سمي به لأنه وسع فصار بمنزلة الثوب الذي يرفل فيه، وبيته قول الحطيئة:
  أغررتني وزعمت أن                      نك لابن بالصيف تامر ومن المجاز: الترفيل التسويد، والتأمير، والتحكيم، رفله الملك، فترفل، ومنه حديث وائل بن حجر، رضي الله تعالى عنه: ويترفل على الأقوال حيث كانوا من أهل حضرموت أي يتسود ويترأس، مستعار من ترفيل الثوب، وهو إسباغه وإسباله. والترفيل: التعظيم، وهو في معنى التسويد.وقيل: الترفيل: التذليل، فهو ضد، لأنه إذا حكمه في أمر فكأنه جعله ذليلا، مسخرا لخدمته. والترفيل: التمليك، قال ذو الرمة:
  إذا نحن رفلنا امرأ ساد قومـه                      وإن لم يكن من قبل ذلك يذكر

  ورفال التيس، ككتاب: شيء يوضع بين يدي قضيبه لئلا يسفد، عن ابن دريد. قال: وناقة مرفلة، كمعظمة: تصر بخرقة، ثم ترسل على أخلافها فتغطى بها، كما في العباب، واللسان. وروفل، كجوهر: اسم، عن ابن دريد. وترفل، كتنصر: ابن عبد الكريم، وابن داود: محدثان، وأصحاب الحديث يضمون تاءها، كما في العباب. وكزبير: رفيل بن المسلمة، رجل، وإليه نسب نهر رفيل، عن ابن دريد. ورفل الركية، محركة: حمئتها، هكذا في النسخ، والصواب: جمتها، كما في العباب، وفي الأساس، واللسان: مكلتها، وهو مجاز. ورفل رفل: دعاء للنعجة إلى الحلب، عن ابن عباد. وترفل، ترفلة: تبختر كبرا، والتاء زائدة. ومما يستدرك عليه: امرأة رافلة: تجر ذيلها إذا مشت، وتميس. وإزار مرفل: مرخى. وهي ترفل المرافل: أي كل ضرب من الرفول. وثوب رفال: طويل. وترفل في ثيابه، مثل رفل، وأرفل. وخرج في مرفلة: أي حلة طويلة، يرفل فيها. وعيش رفل واسع سابغ وهو مجاز. والرفل: الأحمق. ورفله، ترفيلا: زاده على ما احتكم، وهو مجاز.

##### Türkçe

**رفل**; **كنصر**; **يرفل**; **رفلا**; ve **رفل** de; **مثل فرح**; **رفلا**: elbisede yırtıklık; ve her iş; ve o **أرفل**’dir; ve **رفل**; **ككتف**. Cündel b. Harî dedi:
  Selîmâ’nın bir amcaoğlu nice vardır ki, pek çevik,
  kavim onu sever, develer ondan hoşlanmaz;
  sütü azalmış develerde ve karışık sürüde ve mahallede **رفل**.

  el-Asma‘î “**في الركب وشواش**” hakkında rivayet etti. Ve o **رفلاء**’dır; ve **امرأة رفلة**; **كفرحة**; ve iki kesre ile: yani çirkin; bunu İbn Sîde nakletti. Ve adam elbiselerinde **رفل** eder; **يرفل**; **رفلا**; fetha ile; ve **رفلانا**; hareke ile; ve **أرفل**: eteğini sürüdü ve salınarak yürüdü. el-Leys dedi: **الرفل**: eteği sürümek ve onu ayakla koşturmak; ve şu beyiti okudu:
  İpeğin ve ham ipeğin hırsızlığında **يرفلن** ederler;
  onun saçaklarından etekler sürüklerler.
  yahut **رفل**; ve **أرفل**: elini salınarak salladı; o hâlde o **رافل**’dir. Ve **رجل ترفيل**; **كتمتين**: yürüyüşünde **يرفل** eder; es-Sîrâfî’den; ve **التاء** ziyadedir. Ve **أرفل رفله**; kesre ile: yani eteğini salıverdi; İbn Düreyd’den; ve aynı şekilde **أفل ثوبه**. Ve **قميص سابغ الرفل**: yani etek. Ve **الجمهرة**’nin bazı nüshalarında vâki oldu: **الرفل**; **كهجف**: etek; denir ki: **شمر رفله**; yani eteğini. Ve **امرأة رفلة**; **كفرحة**; ve **رافلة**: yürüdüğünde eteğini güzelce sürüyerek çeker ve bunda salınır. Ve denildi ki: **رفلة**: yürüyüşünde yırtıklıkla **تترفل** eder. Ve **رفلاء**: elbiselerinde yürümeyi iyi yapmadığında, eteğini sürükler. Ve **رجل مرفال**: **الرفلان**’ı çok olan. Ve **امرأة مرفال**: elbiselerinde **الرفول**’ü çok olan. Ve **شعر رفال**; **كسحاب**: uzun. Şair dedi:
  Kapkara, sarkık, **رفال**.

  Ve mecazdan: **الرفل**; **كخدب**: atlardan kuyruğu uzun olan; ve aynı şekilde deveden ve dağ keçisinden. en-Nâbiğa el-Ca‘dî, Allah Teâlâ ondan razı olsun, dedi:
  Onu alan bir sarsıntıyı tanıdık;
  onu **رفل** bir çakıl yığınıyla boynuzladık;
  omuz başı kuvvetli, derisi sert, yaşlı;
  yaşlı olan bir yıl geri kaldı yahut yaşlandı.
  Ve **رفن**: bir lehçedir; ve denildi ki: onun **نون**’u **رفل**’in **لام**’ının bedelidir. Ve **الرفل** ve **الرفن** ikisi de atlardan: eti çok olan. Ve **الرفل**: geniş elbise. Ve ayrıca: derisi geniş deve; ve kuyruğu uzun da olabilir; iki vasıfla nitelenir. Ru’be dedi:
  **رفل الأجلاد** derili, kıvırcık **الدرانيك**.
  Sanki bedenlerde kınalanmış.
  Ve **الترفيل**: kuyunun suyunu çoğaltmak; **كالرفل**; fetha ile; ve o mecazdır. Ve mecazdan: **الترفيل**: **الكامل**’in arûzunda hafif bir sebep artırılmasıdır; o da: **تن**’in **متفاعلن** üzerine olmasıdır; böylece **متفاعلاتن** olur. Ona bu ad verildi; çünkü genişledi, böylece içinde **يرفل** edilen elbise menzilesinde oldu. Ve onun beyti el-Hutay’e’nin sözü:
  Beni aldattın ve zannettin ki
  sen yazın hurma kurutan birinin oğlusun.
  Ve mecazdan: **الترفيل** karartma, emirlik verme ve hüküm kılmadır; kral onu **رفله** etti, o da **فترفل** etti. Ve ondan Vâil b. Hucr hadisi, Allah Teâlâ ondan razı olsun: “ve **يترفل على الأقوال**” yani Hadramut ehlinden oldukları hâlde sözler üzerinde reislik eder; bu, elbisenin **ترفيل**’inden ödünçtür; o da onu bol yapmak ve salıvermektir. Ve **الترفيل**: yüceltmedir; ve o, karartma mânasındadır. Ve denildi ki: **الترفيل**: zelil kılmadır; o hâlde zıddıdır; çünkü onu bir işte hükmü altına alınca sanki onu zelil, hizmetine boyun eğdirilmiş kılmış olur. Ve **الترفيل**: mülk vermedir. Zû’r-Rumme dedi:
  Biz birini **رفلنا** ettiğimizde kavminin efendisi olur;
  bundan önce anılmıyor olsa bile.

  Ve **رفال التيس**; **ككتاب**: tekesinin aletinin önüne konulan bir şey; çiftleşmesin diye; İbn Düreyd’den. Dedi: ve **ناقة مرفلة**; **كمعظمة**: bir bezle bağlanır, sonra memeleri üzerine salıverilir; böylece onunla örtülür; **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **روفل**; **كجوهر**: bir isim; İbn Düreyd’den. Ve **ترفل**; **كتنصر**: İbn Abdülkerîm ve İbn Dâvûd: iki muhaddis; ve hadis ehli onun **تاء**’sını damme ile okurlar; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **كزبير**: **رفيل بن المسلمة**; bir adam; ve ona **نهر رفيل** nisbet edildi; İbn Düreyd’den. Ve **رفل الركية**; harekeli: onun çamuru; nüshalarda böyledir; doğrusu: onun suyu çoğaldı; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **الأساس** ve **اللسان**’da: onun yiyeceği; ve o mecazdır. Ve **رفل رفل**: koyunu sağmaya çağırma; İbn Abbâd’dan. Ve **ترفل**; **ترفلة**: kibirle salınarak yürüdü; ve **التاء** ziyadedir. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **امرأة رافلة**: yürüdüğünde eteğini sürükler ve salınır. Ve **إزار مرفل**: salıverilmiş. Ve o **ترفل المرافل** eder: yani **الرفول**’ün her türü. Ve **ثوب رفال**: uzun. Ve elbiselerinde **ترفل** etti; **مثل رفل** ve **أرفل**. Ve **في مرفلة** içinde çıktı: yani içinde **يرفل** ettiği uzun bir hülle. Ve **عيش رفل**: geniş, bol; ve o mecazdır. Ve **الرفل**: ahmak. Ve onu **رفله** etti; **ترفيلا**: hükmettiği şey üzerine ona artırdı; ve o mecazdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَفِلَ
1 رَفِلَ ذ , (S, M, K,) aor. رَفَلَ , (K,) inf. n. رَفَلٌ; (S, M;) and رَفَلَ, aor. رَفُلَ , (M, K,) inf. n. رَفْلٌ; (M;) He was awkward (S, M, K,) in his manner of wearing his clothes, (S,) or with his clothes [when walking &c. (see رَفِلٌ)], and in every work. (M, K.) ― -b2- And رَفَلَ, (M, K,) or رَفَلَ فِى ثِيَابِهِ, (S, TA,) aor. رَفُلَ , (S, M,) inf. n. رَفْلٌ (Lth, T, M, K) and رُفُولٌ (T, TA) and رَفَلَانٌ; (M, K;) and ↓ ارفل; (S, M, K;) He dragged his skirt, and kicked it with his foot: (Lth, T:) or he made his clothes long, and dragged them, walking with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of his body from side to side: (S:) or he dragged his skirt, and walked in the manner described above: or he moved his arm up and down [in walking]: (M, K:) and فِى ثِيَابِهِ ↓ ترفّل signifies the same as رَفَلَ and ارفل: (TA:) or ↓ اـِرْفَالٌ [inf. n. of 4] signifies a man's having a long garment, such as a skirt and a جُبَّة: (Khلlid Ibn-Jembeh, T in art. ذيل:) and one says, فِى مِشْيَتِهَا خرْقًا ↓ تَتَرَفَّلُ [She drags her skirt, &c., in her gait, by reason of awkwardness]. (S.) تَرْفُلُ المَرَافِلَا, a phrase used by Ru-beh, [↓ مَرَافِلُ being app. pl. of مَرْفَلٌ, a regular inf. n. of رَفَلَ,] means She walks with every sort of رَفْل or رُفُول [i. e. dragging of the skirt, &c.]. (Lth, T accord. to different copies.) And ↓ تَرْفَلَ, inf. n. تَرْفَلَةٌ, He walked with an inclining of his body from side to side (تَبَخْتَرَ) by reason of pride (كِبْرًا), or by reason of old age (كِبَرًا): (K, accord. to different copies:) the ت is augmentative. (TA.) -A2- See also the next paragraph, last sentence, in two places.

تَرْفِيلٌ
2 تَرْفِيلٌ ذ The making a garment ample, or long towards the ground: the letting it down, or making it to hang down: (TA:) [and so ↓ اـِرْفَالٌ:] you say, ثِيَابَهُ ↓ ارفل, (Sh, T,) or ثَوْبَهُ, (M,) or رِفْلَهُ, (K, TA, in the CK رَفِلَهُ,) He let down, or made to hang down, his garments, or his garment, or his skirt. (Sh, T, M, K.) ― -b2- Hence, (TA,) رفّلهُ, (A 'Obeyd, T, S, M,) inf. n. as above, (Sh, T, S, M, K,) (tropical:) He magnified him, or honoured him: (A 'Obeyd, T, S, M, K:) he made him a king, (A 'Obeyd, T, M, K,) and a lord, or chief, (Sh, T, M, K,) and a commander, and a judge: (TA:) [like رَفَّدَهُ:] and he rendered him submissive; made him to submit; or brought him under, or into, subjection: (M, K:) thus it has two contr. meanings; (K;) [like تَرَّفَهُ;] for when a man is made judge in an affair, it is as though he were subjected to service therein. (TA.) Dhu-r-Rummeh says,
اـِذَا نَحْنُ رَفَّلْنَا امْرَأً سَادَ قَوْمَهُ
وَاـِنْ لَمْ يَكُنْ مِنْ قَبْلِ ذٰلِكَ يُذْكَرُ
(assumed tropical:) [When we magnify a man, or make a man a king, &c., he becomes lord, or chief, of his people, though he have been before that not mentioned]. (T, S, M.) And you say, رُفِّلَ فُلَانٌ (assumed tropical:) Such a one was made a lord, or chief, over his people. (Sh, T.) ― -b3- Also (tropical:) He increased, or exceeded, to him that over which he had authority to judge, or to decide. (TA.) ― -b4- And تَرْفِيلٌ also signifies (tropical:) The leaving a well for its water to collect in it; (S, O, K;) and so ↓ رَفْلٌ: (O, K:) you say, رفّل الرَّكيَّة (tropical:) He left the well for its water to collect in it; (Ks, T, M;) as also ↓ رَفَلَهَا, aor. رَفُلَ , inf. n. رَفْلٌ. (O.)

ارفل
4 ارفل ذ , and its inf. n. اـِرْفَالٌ: see 1, in two places: -A2- and see also 2, in two places.

5 تَرَفَّلَ see 1, in two places. ― -b2- ترفّل also signifies (tropical:) He was, or became, or was made, a lord, or chief. (Sh, T, TA.) Hence, in a trad. of Wلïl Ibn-Hojr, يَتَرَفَّلُ عَلَى الأَقْوَالِ حَيْثُ كَانُوا مِنْ أَهْلِ حَضْرَمَوْتَ (tropical:) [He is, or will be, &c., a lord, or chief, over the subordinate kings, wherever they are, of the people of Hadramowt]. (T, * TA.)

تَرْفَلَ
Q. Q. 1 تَرْفَلَ ذ , inf. n. تَرْفَلَةٌ: see 1.

رِفْلٌ
رِفْلٌ ذ , (IDrd, O, K, TA,) or, as in some copies of the Jm, ↓ رِفَلٌّ, (O, TA,) or ↓ رَفَلٌ, (accord. to a copy of the M,) or ↓ رَفِلٌ, (accord. to the CK,) [in the K said to be with kesr, which, accord. to a rule observed in that work, indicates that it is رِفْلٌ,] The skirt, or lower extremity, of a garment. (M, O, K.) You say, أَرْفَلَ رِفْلَهُ [explained above: see 2]. (K.) And قَمِيصٌ سَابِغُ الرِّفْلِ, i. e. [A shirt ample, or long,] in the skirt. (TA.)

رَفَلٌ
رَفَلٌ ذ (tropical:) The water that collects after drawing, (جَمَّة, thus accord. to the T and O and some copies of the K, [and this is said in the TA to be the right explanation,]) or the black mud, or black fetid mud, (حَمْأَة, thus accord. to other copies of the K, or مُكْلَة [which has the same or a similar meaning], thus accord. to the M and A and L,) of a well. (T, M, O, A, L, K.) -A2- See also the next preceding paragraph. -A3- رَفَلْ رَفَلْ A call to the ewe, to be milked. (Ibn-'Abbلd, K.)

رَفِلٌ
رَفِلٌ ذ Awkward (S, M, K) in his manner of wearing his clothes, (S,) or with his clothes [when walking &c.], and in every work; as also ↓ أَرْفَلُ; fem. [of the latter] ↓ رَفْلَآءُ. (M, K.) And رَفِلَةٌ (Lth, T, M, K, TA) and ↓ رَافِلَةٌ (Lth, T, TA) A woman who drags her skirt (Lth, T, M, K, TA) well, or beautifully, (M, K, TA,) when she walks, and who walks with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of the body from side to side: (Lth, T, TA:) or the former signifies a woman who drags her skirt (تَتَرَفَّلُ), in her gait, by reason of awkwardness: (S, TA:) and ↓ رَفْلآءُ, a woman who does not walk well (ADk, T, S, M, K) in her clothes, (ADk, T, S, M,) dragging her garment, (M,) or dragging her skirt: (K:) and ↓ رَافِلٌ, a man making his clothes long, and dragging them, walking with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of his body from side to side; (S;) in which sense رَفِلَةٌ may be well used as an epithet applied to a woman: (Lth, T:) or ↓ رَافِلٌ (TA) and ↓ تَرْفِيلٌ, (Seer, M, K, TA,) in which latter the ت is augmentative, (TA,) signify a man who drags his skirt, and walks in the manner last described above; or who moves his arm up and down in walking. (Seer, M, K, TA.) ― -b2- Also, i. e. رَفِلٌ, Foolish; stupid; or unsound, or deficient, in intellect, or understanding. (S.) ― -b3- And رَفِلَةٌ, A foul, or an unseemly, or ugly, woman; (M, K;) as also ↓ رِفَلَّةٌ, (M,) or ↓ رِفِلَةٌ, with two kesrehs: (K:) and the same epithets are applied likewise in this sense to a man. (M.) -A2- See also رِفْلٌ.

رِفِلَةٌ
رِفِلَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, near the end.

رِفَلٌّ
رِفَلٌّ ذ Long in the tail; (Lth, T, S, M, K;) applied to a garment: (S:) or, thus applied, wide, or ample: (M, K:) in the former sense, applied to a horse, (Lth, As, T, M,) and to a bull, (Lth, T,) and to a camel, (Lth, T, S, M,) and to a mountaingoat; (M;) and رَفَنٌّ signifies the same: (Lth, As, M:) and applied to a horse as meaning also (M) having much flesh; (M, K;) and so رِفَنٌّ: (M:) and to a camel as meaning also wide in the skin: (Lth, T, S, M, K:) and, applied to hair, long; (M;) [or] so ↓ رَفَالٌ, like سَحَابٌ; (K;) or ↓ رُفَالٌ, or ↓ رِفَالٌ; (so accord. to different copies of the T;) and so ↓ رَفَالٌ applied to a garment. (TA.) Also A man having a long skirt. (Ham p. 386.) ― -b2- [Hence,] عَيْشٌ رِفَلٌّ, (TA,) or مَعِيشَةٌ رِفَلَّةٌ, (S, M, in one copy of the S رَفِلَةٌ,) (tropical:) Ample means of subsistence. (S, M, TA.) -A2- See also رِفْلٌ. -A3- And see رَفِلٌ.

رَفَالٌ
رَفَالٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

رُفَالٌ
رُفَالٌ ذ : see رِفَلٌ.

رِفَالٌ
رِفَالٌ ذ : see رِفَلٌّ. -A2- رِفَالُ التَّيْسِ A thing that is put before the penis of the goat, in order that he may not copulate. (IDrd, M, K.)

رَافِلٌ
رَافِلٌ ذ ; and its fem., with ة: see رَفِلٌ, in three places.

أَرْفَلُ
أَرْفَلُ ذ ; and its fem., رَفْلَآءُ: see رَفِلٌ, in three places.

تَرْفِيلٌ
تَرْفِيلٌ ذ : see رَفِلٌ.

اـِزَارٌ مُرْفَلٌ
اـِزَارٌ مُرْفَلٌ ذ [A waist-wrapper] made to hang down. (Sh, T.) [Hence, perhaps, what next follows.]

مرفلة
مرفلة ذ [written without any syll. signs, app. either مُرْفَلَةٌ or مُرَفَّلَةٌ, an epithet used as a subst., or converted into a subst. by the addition of ة,] A long [dress or garment such as is called] حُلَّة, in which one drags his skirt, and walks with an elegant and a proud and self-conceited gait (يُرْفَلُ فِيهَا). (TA.)

مُرَفَّلَةٌ
مُرَفَّلَةٌ ذ A she-camel having her udder bound with a piece of rag, which is made to hang down over her teats so as to cover them. (M, O, L, K.) ― -b2- [See also the next preceding paragraph.]

مِرْفَالٌ
مِرْفَالٌ ذ , applied to a woman, means كَثِيرَةُ الرُّفُولِ فِى ثَوْبِهَا [i. e. Who drags her skirt, &c., much]: (Lth, T:) [and in like manner,] applied to a man, (TA,) كَثيرُ الرَّفَلَانِ [which means the same: see 1]. (M, K, TA.)

مَرَافِلُ
مَرَافِلُ ذ [app. pl. of مَرْفَلٌ, an inf. n. of رَفَلَ]: see 1.

##### Türkçe

**رَفِلَ**
1 **رَفِلَ** ذ , (S, M, K,) muzâri‘ı **رَفَلَ** , (K,) mastarı **رَفَلٌ**; (S, M;) ve **رَفَلَ**, muzâri‘ı **رَفُلَ** , (M, K,) mastarı **رَفْلٌ**; (M;) O, elbisesini giyiş tarzında (S, M, K,) (S,) yahut elbisesiyle [yürürken vb. (bk. **رَفِلٌ**)] ve her işte (M, K.) sakardı. ― -b2- Ve **رَفَلَ**, (M, K,) yahut **رَفَلَ فِى ثِيَابِهِ**, (S, TA,) muzâri‘ı **رَفُلَ** , (S, M,) mastarı **رَفْلٌ** (Lth, T, M, K) ve **رُفُولٌ** (T, TA) ve **رَفَلَانٌ**; (M, K;) ve ↓ **ارفل**; (S, M, K;) Eteğini sürüdü ve ayağıyla ona tekme vurdu: (Lth, T:) yahut elbiselerini uzun yaptı ve onları sürüdü; zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle, bedenini bir yandan bir yana yapmacıkça eğerek yürüdü: (S:) yahut eteğini sürüdü ve yukarıda vasfedilen tarzda yürüdü: yahut yürürken kolunu yukarı aşağı hareket ettirdi: (M, K:) ve **فِى ثِيَابِهِ** ↓ **ترفّل** **رَفَلَ** ve **ارفل** ile aynı mânaya gelir: (TA:) yahut ↓ **اـِرْفَالٌ** [4’ün mastarı] bir kimsenin etek ve **جُبَّة** gibi uzun bir elbiseye sahip olması mânasına gelir: (Khلlid Ibn-Jembeh, T, madde **ذيل**’de:) ve şöyle denir: **فِى مِشْيَتِهَا خرْقًا** ↓ **تَتَرَفَّلُ** [O, sakarlık sebebiyle yürüyüşünde eteğini sürür, vb.]. (S.) **تَرْفُلُ المَرَافِلَا**, Ru-beh’in kullandığı bir ibaredir; [↓ **مَرَافِلُ**’ün, **رَفَلَ**’ın muntazam bir mastarı olan **مَرْفَلٌ**’ün çoğulu olması muhtemeldir;] “O, her çeşit **رَفْل** yahut **رُفُول** ile [yani eteği sürüme vb.] yürür” demektir. (Lth, T, nüshalara göre.) Ve ↓ **تَرْفَلَ**, mastarı **تَرْفَلَةٌ**, O, kibir sebebiyle ( **كِبْرًا** ) yahut yaşlılık sebebiyle ( **كِبَرًا** ) bedenini bir yandan bir yana eğerek ( **تَبَخْتَرَ** ) yürüdü: (K, nüshalara göre:) **ت** ziyadedir. (TA.) -A2- Ayrıca bir sonraki paragrafın son cümlesine, iki yerde, bak.

**تَرْفِيلٌ**
2 **تَرْفِيلٌ** ذ Elbiseyi bol yapmak yahut yere doğru uzun yapmak: onu aşağı salmak yahut sarkıtmak: (TA:) [ve bunun gibi ↓ **اـِرْفَالٌ**:] şöyle dersin: **ثِيَابَهُ** ↓ **ارفل**, (Sh, T,) yahut **ثَوْبَهُ**, (M,) yahut **رِفْلَهُ**, (K, TA, CK’de **رَفِلَهُ**,) O, elbiselerini yahut elbisesini yahut eteğini aşağı saldı yahut sarkıttı. (Sh, T, M, K.) ― -b2- Buradan, (TA,) **رفّلهُ**, (A 'Obeyd, T, S, M,) mastarı yukarıdaki gibi, (Sh, T, S, M, K,) (mecaz:) O, onu büyüttü yahut ona ikram etti: (A 'Obeyd, T, S, M, K:) onu bir kral yaptı, (A 'Obeyd, T, M, K,) ve bir efendi yahut reis, (Sh, T, M, K,) ve bir kumandan ve bir kadı yaptı: (TA:) [**رَفَّدَهُ** gibi:] ve onu boyun eğdirilmiş kıldı; ona boyun eğdirdi; yahut onu tâbiiyet altına soktu: (M, K:) böylece onun iki zıt mânası vardır; (K;) [**تَرَّفَهُ** gibi;] çünkü bir adam bir işte kadı yapıldığında, sanki o işte hizmete tâbi kılınmış olur. (TA.) Dhu-r-Rummeh der ki,
**اـِذَا نَحْنُ رَفَّلْنَا امْرَأً سَادَ قَوْمَهُ**
**وَاـِنْ لَمْ يَكُنْ مِنْ قَبْلِ ذٰلِكَ يُذْكَرُ**
(mecaz kabul edilerek:) [Biz bir adamı büyüttüğümüzde yahut bir adamı kral yaptığımızda vb., o, daha önce bununla anılmamış olsa bile, kavminin efendisi yahut reisi olur]. (T, S, M.) Ve şöyle dersin: **رُفِّلَ فُلَانٌ** (mecaz kabul edilerek:) Falan kimse, kavmi üzerine efendi yahut reis yapıldı. (Sh, T.) ― -b3- Ayrıca (mecaz:) O, kendisine, hükmetme yahut karar verme yetkisi bulunduğu şeyin üstünde artırdı yahut aştı. (TA.) ― -b4- Ve **تَرْفِيلٌ** ayrıca (mecaz:) Bir kuyuyu, suyunun onda toplanması için bırakmak mânasına gelir; (S, O, K;) ve bunun gibi ↓ **رَفْلٌ**: (O, K:) şöyle dersin: **رفّل الرَّكيَّة** (mecaz:) O, kuyuyu, suyunun onda toplanması için bıraktı; (Ks, T, M;) yine bunun gibi ↓ **رَفَلَهَا**, muzâri‘ı **رَفُلَ** , mastarı **رَفْلٌ**. (O.)

**ارفل**
4 **ارفل** ذ , ve onun mastarı **اـِرْفَالٌ**: 1’e, iki yerde, bak: -A2- ve ayrıca 2’ye, iki yerde, bak.

5 **تَرَفَّلَ** 1’e, iki yerde, bak. ― -b2- **ترفّل** ayrıca (mecaz:) O, bir efendi yahut reis oldu, yahut oldu hâle geldi, yahut efendi yahut reis yapıldı mânasına gelir. (Sh, T, TA.) Buradan, Wلïl Ibn-Hojr rivayetinde, **يَتَرَفَّلُ عَلَى الأَقْوَالِ حَيْثُ كَانُوا مِنْ أَهْلِ حَضْرَمَوْتَ** (mecaz:) [O, Hadramowt halkından olanların, nerede olurlarsa olsunlar, tâbi krallar üzerine efendi yahut reis olur yahut olacaktır vb.]. (T, * TA.)

**تَرْفَلَ**
Q. Q. 1 **تَرْفَلَ** ذ , mastarı **تَرْفَلَةٌ**: 1’e bak.

**رِفْلٌ**
**رِفْلٌ** ذ , (IDrd, O, K, TA,) yahut Jm’nin bazı nüshalarında olduğu üzere ↓ **رِفَلٌّ**, (O, TA,) yahut M’nin bir nüshasına göre ↓ **رَفَلٌ**, yahut CK’ye göre ↓ **رَفِلٌ**, [K’de kesr ile olduğu söylenmiştir; bu da o eserde gözetilen bir kaideye göre bunun **رِفْلٌ** olduğunu gösterir,] Bir elbisenin eteği yahut alt ucu. (M, O, K.) Şöyle dersin: **أَرْفَلَ رِفْلَهُ** [yukarıda açıklanmıştır: 2’ye bak]. (K.) Ve **قَمِيصٌ سَابِغُ الرِّفْلِ**, yani [etek kısmında] eteği bol yahut uzun bir gömlek. (TA.)

**رَفَلٌ**
**رَفَلٌ** ذ (mecaz:) Çekip aldıktan sonra toplanan su, ( **جَمَّة** , T ve O’ya ve K’nin bazı nüshalarına göre böyle; [ve TA’da bunun doğru açıklama olduğu söylenir,]) yahut bir kuyunun kara çamuru yahut kara pis kokulu çamuru, ( **حَمْأَة** , K’nin diğer nüshalarına göre böyle; yahut **مُكْلَة** [aynı yahut benzer mânaya gelir], M ve A ve L’ye göre böyle,) (T, M, O, A, L, K.) -A2- Ayrıca bir önceki paragrafın bir sonrakine bak. -A3- **رَفَلْ رَفَلْ** Süt sağılmak üzere koyuna yapılan bir çağrı. (Ibn-'Abbلd, K.)

**رَفِلٌ**
**رَفِلٌ** ذ Elbisesini giyiş tarzında (S, M, K) (S,) yahut elbisesiyle [yürürken vb.] ve her işte sakar; bunun gibi ↓ **أَرْفَلُ**; [ikincisinin] müennesi ↓ **رَفْلَآءُ**. (M, K.) Ve **رَفِلَةٌ** (Lth, T, M, K, TA) ve ↓ **رَافِلَةٌ** (Lth, T, TA) yürüdüğünde eteğini (Lth, T, M, K, TA) iyi yahut güzel (M, K, TA) sürüyen ve zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle, bedenini bir yandan bir yana yapmacıkça eğerek yürüyen kadın: (Lth, T, TA:) yahut birincisi, yürüyüşünde sakarlık sebebiyle eteğini sürüyen ( **تَتَرَفَّلُ** ) kadın mânasına gelir: (S, TA:) ve ↓ **رَفْلآءُ**, elbisesi içinde (ADk, T, S, M, K) (ADk, T, S, M,) iyi yürümeyen, elbisesini (M,) yahut eteğini sürüyen kadın: (K:) ve ↓ **رَافِلٌ**, elbiselerini uzun yapan ve onları sürüyen, zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle, bedenini bir yandan bir yana yapmacıkça eğerek yürüyen erkek; (S;) bu mânada **رَفِلَةٌ** bir kadına sıfat olarak güzelce kullanılabilir: (Lth, T:) yahut ↓ **رَافِلٌ** (TA) ve ↓ **تَرْفِيلٌ**, (Seer, M, K, TA,) ki bunda **ت** ziyadedir, (TA,) eteğini sürüyen ve yukarıda en son vasfedilen tarzda yürüyen; yahut yürürken kolunu yukarı aşağı hareket ettiren erkek mânasına gelir. (Seer, M, K, TA.) ― -b2- Ayrıca, yani **رَفِلٌ**, Ahmak; aptal; yahut akıl yahut anlayış bakımından sağlam olmayan yahut noksan. (S.) ― -b3- Ve **رَفِلَةٌ**, Kötü kokulu yahut yakışıksız yahut çirkin bir kadın; (M, K;) bunun gibi ↓ **رِفَلَّةٌ**, (M,) yahut ↓ **رِفِلَةٌ**, iki kesre ile: (K:) ve aynı sıfatlar bu mânada erkeğe de uygulanır. (M.) -A2- Ayrıca **رِفْلٌ**’e bak.

**رِفِلَةٌ**
**رِفِلَةٌ** ذ : bir önceki paragrafın sonlarına yakın kısmına bak.

**رِفَلٌّ**
**رِفَلٌّ** ذ Kuyrukça uzun; (Lth, T, S, M, K;) elbiseye nispetle: (S:) yahut böyle nispetle geniş yahut bol: (M, K:) birinci mânada ata, (Lth, As, T, M,) ve boğaya, (Lth, T,) ve deveye, (Lth, T, S, M,) ve dağ keçisine uygulanır; (M;) ve **رَفَنٌّ** aynı mânaya gelir: (Lth, As, M:) ve ata, ayrıca (M) eti çok olan mânasıyla uygulanır; (M, K;) ve bunun gibi **رِفَنٌّ**: (M:) ve deveye, ayrıca derisi geniş olan mânasıyla uygulanır: (Lth, T, S, M, K:) ve saça nispetle, uzun; (M;) [yahut] bunun gibi ↓ **رَفَالٌ**, **سَحَابٌ** vezninde; (K;) yahut ↓ **رُفَالٌ**, yahut ↓ **رِفَالٌ**; (T’nin nüshalarına göre böyle;) ve bunun gibi ↓ **رَفَالٌ** elbiseye nispetle. (TA.) Ayrıca Eteği uzun olan bir adam. (Ham p. 386.) ― -b2- [Buradan,] **عَيْشٌ رِفَلٌّ**, (TA,) yahut **مَعِيشَةٌ رِفَلَّةٌ**, (S, M, S’nin bir nüshasında **رَفِلَةٌ**,) (mecaz:) Geniş geçim vasıtaları. (S, M, TA.) -A2- Ayrıca **رِفْلٌ**’e bak. -A3- Ve **رَفِلٌ**’e bak.

**رَفَالٌ**
**رَفَالٌ** ذ : bir önceki paragrafın iki yerinde geçenine bak.

**رُفَالٌ**
**رُفَالٌ** ذ : **رِفَلٌ**’e bak.

**رِفَالٌ**
**رِفَالٌ** ذ : **رِفَلٌّ**’e bak. -A2- **رِفَالُ التَّيْسِ** Teke’nin penisinin önüne, çiftleşmemesi için konulan bir şey. (IDrd, M, K.)

**رَافِلٌ**
**رَافِلٌ** ذ ; ve onun müennesi, ة ile: **رَفِلٌ**’e, üç yerde, bak.

**أَرْفَلُ**
**أَرْفَلُ** ذ ; ve onun müennesi, **رَفْلَآءُ**: **رَفِلٌ**’e, üç yerde, bak.

**تَرْفِيلٌ**
**تَرْفِيلٌ** ذ : **رَفِلٌ**’e bak.

**اـِزَارٌ مُرْفَلٌ**
**اـِزَارٌ مُرْفَلٌ** ذ [Bir bel örtüsü] sarkıtılmış. (Sh, T.) [Buradan belki, aşağıda gelen şey.]

**مرفلة**
**مرفلة** ذ [harekesiz yazılmıştır; muhtemelen ya **مُرْفَلَةٌ** ya da **مُرَفَّلَةٌ**; isim olarak kullanılan bir sıfat, yahut ة ilavesiyle isme çevrilmiş,] İçinde eteğini sürüyüp zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüdüğü ( **يُرْفَلُ فِيهَا** ) uzun bir [**حُلَّة** denilen türden] elbise. (TA.)

**مُرَفَّلَةٌ**
**مُرَفَّلَةٌ** ذ Memeleri örtülsün diye, meme uçlarının üzerine sarkıtılacak şekilde, bir bez parçasıyla memesi bağlanmış dişi deve. (M, O, L, K.) ― -b2- [Ayrıca bir önceki paragrafa bak.]

**مِرْفَالٌ**
**مِرْفَالٌ** ذ , bir kadına nispetle, **كَثِيرَةُ الرُّفُولِ فِى ثَوْبِهَا** [yani elbisesinde çokça eteğini sürüyen vb.] demektir: (Lth, T:) [ve aynı şekilde,] bir erkeğe nispetle, (TA,) **كَثيرُ الرَّفَلَانِ** [aynı mânaya gelir: 1’e bak]. (M, K, TA.)

**مَرَافِلُ**
**مَرَافِلُ** ذ [**رَفَلَ**’ın bir mastarı olan **مَرْفَلٌ**’ün çoğulu olması muhtemeldir]: 1’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَفَلَ
رَفَلَ U ( n. ac. رَفْل 1 ,  رُفُوْل 27 ,  رَفَلَاْن 36 ),
a.  Trailed on the ground ( garment ).

b.  Swaggered, strutted; sauntered along.

c.  see infra.

رَفِلَ
رَفِلَ A ( n. ac. رَفَل 4 ),
a.  Was awkward, clumsy; was badly-dressed.

رَفَّلَ
رَفَّلَ II ,
a.  Exalted.

b.  Abased.

c.  Allowed the water to collect ( in a well ).

d.  Added a syllable to.

أَرْفَلَ
أَرْفَلَ IV ,
a.  see I (a) , ( b ).

رِفْل
رِفْل 2 ,
a.  Skirt, train.

رَفِل
رَفِل 5 ,
a.  Awkward, clumsy.

b.  Stupid, foolish.

رِفَلّ
رِفَلّ 12 ,
a.  Trailing ( garment ).

b.  Ample, luxurious ( living ).

أَرْفَلُ
أَرْفَلُ 14 ,
a.  see 5 (a) .

##### Türkçe

رَفَلَ
**رَفَلَ** U (isim-fiil: **رَفْل** 1, **رُفُوْل** 27, **رَفَلَاْن** 36),
a. (elbise) yerde süründü.

b. Salındı, çalımlandı; ağır ağır yürüdü.

c. Aşağıya bak.

رَفِلَ
**رَفِلَ** A (isim-fiil: **رَفَل** 4),
a. Hantal, sakar oldu; kötü giyimli oldu.

رَفَّلَ
**رَفَّلَ** II,
a. Yüceltti.

b. Alçalttı.

c. (kuyuda) suyun birikmesine izin verdi.

d. (bir şeye) bir hece ekledi.

أَرْفَلَ
**أَرْفَلَ** IV,
a. I (a), (b)’ye bak.

رِفْل
**رِفْل** 2,
a. Etek, sürünen kısım.

رَفِل
**رَفِل** 5,
a. Hantal, sakar.

b. Ahmak, budala.

رِفَلّ
**رِفَلّ** 12,
a. (elbise) sürünen.

b. Bol, lüks (yaşayış).

أَرْفَلُ
**أَرْفَلُ** 14,
a. 5 (a)’ya bak.
