# رقع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%82%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رقع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رقع

ر ق ع
الصاحب كالرقعة في الثوب فاطلبه مشاكلاً‏.‏
وثوب فيه رقع ورقاع وثوب مرفوع ومرقع في مواضع وارقع ثوبك واسترقع‏:‏ طلب أن يرقع‏.‏
ومن المجاز‏:‏ رقعه بسهم‏:‏ أصابه به‏.‏
قال الشماخ‏:‏ تزاور عن ماء الأساود أن رأت بـه راميـاً يعتـام رقـع الخواصـر وأصاب رقعة الغرض وهي قرطاسه‏.‏
ورقعته بقولي فهو مرقوع إذا رميته بلسانك وهجوته‏.‏
ولأرقعنه رقعاً رصيناً‏.‏
ورأى فيه مترقعاً‏:‏ موضعاً للشتم‏.‏
قال‏:‏ وما ترك الهاجون لي في أديمكم مصحاً ولكنّي أرى مترقعاً أحال عليه بالقناة غلامنـا فـأذرع به لخلة الشاة راقعاً ومرّ يرقع الأرض بقدميه‏.‏
ورقع الشيخ‏:‏ اعتمد على راحتيه عند القيام‏.‏
وجمل مرقوع وبه رقـاع مـن جـرب ورقعـة مـن جـرب وهـي النقبة‏.‏
ورقع الناقة بالهناء ترقيعاً‏:‏ تتبع رقاعها أي نقبها به‏.‏
وبقرة رقعاء‏:‏ مختلفة الألوان كأنها رقاع‏.‏
وهذه رقعة من الكلأ وما وجدنا غير رقاع من الغشـب‏.‏
وفـي مثـل ‏"‏ فيـه مـن كـلّ زق رقـع ‏"‏ أي فيـه مـن كـل شـيء شـيء‏.‏
ولهـم رقعـة مـن الـأرض‏:‏ قطعـة ورقـاع الـأرض مختلفـة‏.‏
وتقـول‏:‏ الـأرض مختلفـة الرقـاع متفاوتـة البقاع ولذلك اختلف شجرها ونباتها وتفاوت بنوها وبناتها‏.‏
وهذا الثوب له رقعة جيدة‏.‏
قال‏:‏ كريط اليماني قد تقادم عهـده ورقعته ما شئت في العين واليد ورقّع حاله ومعيشته‏:‏ أصلحها‏.‏
قال‏:‏ نرقـع دنيانـا بتمزيـق ديننا فـلا ديننا يبقى ولا ما نرقع وهو رقاعي مال كرقاحي لأنه يرقع حاله ورجل مرقع وموقع‏:‏ مجرب‏.‏
ورجل رقيع وهو الذي يتمزق عليه رأيه وأمره وقد رقع رقاعة‏.‏
وأرقعت يا فلان‏:‏ جئت برقاعة‏.‏
وتقول‏:‏ يا مرقعان ويا مرقعانة‏:‏ للأحمقين وتزوّج مرقعان مرقعانه فولدا ملكعاناً وملكعانـه‏.‏
وفـي الحديـث ‏"‏ لقـد حكمـت بحكـم اللـه فـوق سبعـة أرقعـة ‏"‏ لـأن كـل طبـق رقيع للآخر وعاقر الخمر وراقعها‏:‏ لازمها‏.‏
ناشدتنـا بكتـاب اللـه حرمتنا ولـم تكن بكتاب الله ترتقع وما ترتقع مني برقاع‏:‏ ما تقبل نصيحتي‏.‏
وما رقع فلان مرقعاً‏:‏ ما صنع شيئاً‏.‏

### Türkçe

ر ق ع
Dost, elbisedeki **الرُّقْعَة** gibidir; öyleyse onu benzeşen olarak ara.

Ve üzerinde **رِقَع** ve **رِقَاع** bulunan elbise; ve yerlerinde kaldırılmış ve **مُرَقَّع** elbise. Ve “elbisenı **اِرْقَعْ**” ve “**اِسْتَرْقَعْ**”: **يَرْقَع** (yama yapması) için talepte bulundu.

Mecazdan: Onu okla **رَقَعَهُ**: onunla onu vurdu.

**الشَّمَّاخ** dedi:
تزاور عن ماء الأساود أن رأت بـه راميـاً يعتـام رقـع الخواصـر
Ve hedefin **رُقْعَة**sini isabet etti; o, onun kâğıdıdır.

Onu sözümle **رَقَعْتُهُ**; o hâlde o **مَرْقُوع**dur: onu dilinle attığında ve onu hicvettiğinde.

Ve onu sağlam bir yamayla mutlaka **لَأَرْقَعَنَّهُ**.

Ve onda bir **مُتَرَقَّع** gördü: sövme için bir yer.

Dedi:
وما ترك الهاجون لي في أديمكم مصحاً ولكنّي أرى مترقعاً
أحال عليه بالقناة غلامنـا فـأذرع به لخلة الشاة راقعاً
Ve geçti; ayaklarıyla yeri **يَرْقَعُ**.

Yaşlı adam **رَقَعَ**: kalkarken iki avucuna dayandı.

Ve **مَرْقُوع** deve; onda uyuzdan **رِقَاع**; ve uyuzdan bir **رُقْعَة**; o, **النُّقْبَة**dir.

Dişi deveyi katranla **رَقَعَ** ( **تَرْقِيعًا** ): onun **رِقَاع**ını, yani onun **نُقَب**ını onunla takip eder.

Ve **رَقْعَاء** inek: renkleri farklı; sanki onlar **رِقَاع**dır.

Ve bu, ottan bir **رُقْعَة**dir; ve biz kaba ottan **رِقَاع**dan başkasını bulmadık.

Ve meselde: “فِيهِ مِنْ كُلِّ زِقٍّ رُقَعٌ” yani onda her şeyden bir şey vardır.

Ve onların yerden bir **رُقْعَة**si vardır: bir parça; ve yerin **رِقَاع**ı farklıdır.

Ve dersin ki: yer, **الرِّقَاع**ı farklı, **البِقَاع**ı birbirinden ayrıktır; bu yüzden onun ağacı ve bitkisi farklılaştı; ve onun oğulları ve kızları birbirinden ayrı oldu.

Ve bu elbisenin iyi bir **رُقْعَة**si vardır.

Dedi:
كريط اليماني قد تقادم عهـده ورقعته ما شئت في العين واليد
Ve onun hâlini ve geçimini **رَقَّعَ**: onu düzeltti.

Dedi:
نرقـع دنيانـا بتمزيـق ديننا فـلا ديننا يبقى ولا ما نرقع
Ve o, **رِقَاعِيّ**dir: malı **رِقَاحِيّ** gibidir; çünkü o, hâlini yamalar. Ve **مُرَقَّع** ve **مُوَقَّع** adam: tecrübeli.

Ve **رَقِيع** adam: o, görüşü ve işi üzerinde parçalanandır; ve o, **رَقَعَ** ( **رَقَاعَةً** ).

Ve “ey falan, **أَرْقَعْتَ**”: bir **رَقَاعَة** getirdin.

Ve dersin ki: “ey **مُرَقَّعَان** ve ey **مُرَقَّعَانَة**”: iki ahmak için. Ve **مُرَقَّعَان**, **مُرَقَّعَانَة** ile evlendi; böylece **مُلَكَّعَانًا** ve **مُلَكَّعَانَه** doğurdular.

Ve hadiste: “لَقَدْ حَكَمْتَ بِحُكْمِ اللهِ فَوْقَ سَبْعَةِ أَرْقِعَةٍ”: çünkü her tabaka, ötekine **رَقِيع**dir. Ve şarap içen ve onunla düşüp kalkan: ona devam edendir.

Bizi Allah’ın kitabıyla çağırdı; bizi haram kıldı; hâlbuki Allah’ın kitabıyla **تَرْتَقِعُ** (kendini korumaz) değildi.

Ve benden bir **رِقَاع** ile **تَرْتَقِعُ** (kendini korursun) değil: nasihatimi kabul etmezsin.

Ve falan bir **مُرَقَّع**ı **رَقَعَ**madı: hiçbir şey yapmadı.
