# رقق — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%82%D9%82/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رقق

ر ق ق
رقّ الشيء رقّةً وشيء رقيـق‏.‏
وعـن بعـض العـرب لا يـزداد إلا رقوقـاً حتـى يخلـل‏.‏
وأرقـه ورققه‏.‏
وطعنه في مراق بطنه وهي ما رقّ منه في أسافله‏.‏
وضرب مرقّ أنفه ومراق أنفه‏.‏
وابتل رقيقاه‏:‏ ناحيتا منخريه‏.‏
وقال مزاحم‏:‏ أصاب رقيقيـه بمهـوٍ كأنـه شعاعة قرن الشمس ملتهب النصل يريـد خاصرتيـه‏.‏
وحور القرص بالمرقاق وهو السهم الذي يرقق به‏.‏
وخبز رقاق‏.‏
وجاء بشواء فـي رقاقـةٍ‏.‏
وأرض رقـاق‏:‏ لينـة التـراب رقيقـة‏.‏
وعبـد رقيـق مـن عبيـد أرقـاء وأمة رقيقة من إماء رقائق وقد رق رقاً وضرب الرق عليه وعبد الشهوة أذل من عبد الرق والعبد المعتق بعضه يسعى فيما رق منه وأعتق أحد العبديـن وأرق الآخـر واستـرق فلـان وتقـول‏:‏ أقـر لـه بالحـق وكتبـه فـي الـرق‏.‏
وزرعـوا فـي الرقـة وهـي الـأرض إلـى جنـب الـوادي ينبسـط عليهـا المـاء أيـام المدّ ثم يحسر عنها فتكون مكرمة للنبات وجمعها الرقاق وبها سميت الرقة‏.‏
وترقرق الماء‏:‏ جرى جرياً ومن المجاز‏:‏ في حاله رقة وعجبت من قلة ماله ورقة حاله‏.‏
وهو رقيق الدين ورقيق الحال وأرق فلان‏:‏ رقت حاله‏.‏
وفي ماله رقق‏.‏
وشاخ ورق عظمه ورقت عظامه‏.‏
ورققـت لـه ورق له قلبي وأرق الوعظ قلبه ورققه‏.‏
وأرقت بكم أخلاقكم إذا شحوا ومنعوا خيرهـم‏.‏
وكلام رقيق الحواشي ورقّق كلامـه‏.‏
ورقـق عـن كـذا‏:‏ كنـى عنـه كنايـة يتوضـح منهـا مغـزاه للسامع‏.‏
وفي المثل ‏"‏ أعن صبوح ترقق ‏"‏ واسترق الليل‏:‏ مضى أكثره‏.‏
وقال ذو الرمة‏:‏ كأنني بين شرخي رحل ساهمة حرفٍ إذا ما استرق الليل مأموم ورقّق مشيه إذا مشى مشياً سهلاً‏.‏
ورقق ما بين القوم إذا أفسده‏.‏
قال الأعشى‏:‏ ومـازال إهـداء الهواجـر بيننا وترقيق أقوام لحيـن ومأثـم وإنك لا تدري علام يتراق هرمك أي على أي شيء يتناهى رأيك ويبلغ آخره‏.‏
وماذا تختار من استرقاق الليل‏.‏
وترقرق السراب‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ يدوّم رقراق السراب‏.‏
ورقرق الشراب‏:‏ مزجه‏.‏
ورقرق الطيب في الثوب‏.‏
قال الأعشى‏:‏ وتبرد برد رداء العرو - س بالليل رقرقت فيه العبيرا ورقرق الثريد بالدسم‏.‏
وماء السيف يترقرق في صفحتيه وماؤه في متنه رقراق‏.‏

### Türkçe

ر ق ق
**رقّ** şey **رقّةً** (incelik) ile (oldu); ve (o) şey **رقيق**(tir).
Bazı Araplardan (rivayetle): “O, ancak **رقوقاً** (daha da incelerek) artar; ta ki delinir.”
Ve onu **أرقّه** (inceltti) ve onu **رققه** (inceltti).
Ve onu, karnının **مراق**’ına sapladı; o, onun alt taraflarında ondan incelen şeydir.
Ve burnunun **مرقّ**’ına ve burnunun **مراق**’ına vurdu.
Ve onun **رقيقاه**’ı ıslandı: iki burun deliğinin iki yanı.
Ve مزاحم dedi: “Onun iki **رقيقيه**’ine, bir çukurlukla isabet etti; sanki o, güneş boynuzunun ışıncığıdır; alevli ağızlı (bir şey); iki böğrünü kasteder.”
Ve ekmeği **القرص**’u **المرقاق** ile inceltti; o, onunla inceltilen oktur.
Ve **رقاق** ekmek.
Ve bir kızartma ile geldi; bir **رقاقةٍ** içinde.
Ve **رقاق** yer: toprağı yumuşak, ince (olan).
Ve **رقيق** köle: **أرقاء** kölelerden; ve **رقيقة** cariye: **رقائق** cariyelerden. Ve **رقّ** (köle) **رقّاً** (kölelik) oldu; ve onun üzerine **الرق** (kölelik) vuruldu (uygulandı). Ve şehvetin kölesi, **الرق**’ın kölesinden daha zelildir. Ve bir kısmı azat edilmiş köle, ondan köle kalan kısmı hakkında çalışır. Ve iki köleden birini azat etti, ötekini **أرق** (köleleştirdi). Ve falan kimse köleleştirildi; ve sen dersin ki: “Ona hakkı ikrar etti ve onu **الرق**’a yazdı.”
Ve **الرقة**’da ekin ekerler; o, vadi kenarındaki arazidir; su, med (kabarması) günlerinde onun üzerine yayılır; sonra ondan çekilir; böylece bitki için verimli olur. Onun çoğulu **الرقاق**’tır; ve onunla **الرقة** adlandırılmıştır.
Ve su **ترقرق** etti: bir akışla aktı. Ve mecazdan: “Onun hâlinde **رقة** (incelik/zayıflık) vardır.” Ve malının azlığından ve hâlinin **رقة**’sından hayret ettim.
Ve o, din bakımından **رقيق** ve hâl bakımından **رقيق**tir. Ve falan kimse **أرق** etti: hâli inceldi (zayıfladı).
Ve onun malında **رقق** vardır.
Ve yaşlandı; ve kemiği **رقّ** etti; ve kemikleri **رقت** etti.
Ve ona karşı **رققت** ettim; ve kalbim ona karşı **رقّ** etti. Ve öğüt, onun kalbini **أرق** etti ve onu **رققه** etti.
Ve sizin ahlâkınız **أرقت** etti; ne zaman cimrilik edip hayırlarını esirgeseler.
Ve söz, kenarları bakımından **رقيق**tir; ve sözünü **رقّق** etti.
Ve “şundan **رقّق** etti”: onu, dinleyene maksadı açıklanan bir kinaye ile kinayeledi.
Ve meselde: “**أعن صبوح ترقق**.” Ve gece **استرق** etti: onun çoğu geçti.
Ve ذو الرمة dedi:
“Ben, semersiz bir binek üzerindeki iki heybe parçası arasında gibiyim;
gece **استرق** ettiği vakit, başı eğik bir deve;”
Ve yürüyüşünü **رقّق** etti: kolay bir yürüyüşle yürüdüğü zaman.
Ve kavim arasındaki şeyi **رقق** etti; onu bozduğu zaman.
الأعشى dedi:
“Ve öğle sıcağında gidip gelmenin aramızda hediye edilişi sürüp durdu;
ve bir kavimleri bir vakit için ve bir günah için **ترقيق** (yumuşatma/uzlaştırma).”
Ve sen bilmezsin: ihtiyarlığın ne üzerine **يتراق** eder; yani görüşün hangi şey üzerine nihayete erer ve sonuna ulaşır.
Ve gecenin **استرقاق**’ından neyi seçersin?
Ve serap **ترقرق** etti.
ذو الرمة dedi:
“Serabın **رقراق**’ı döner durur.”
Ve içkiyi **رقرق** etti: onu karıştırdı.
Ve güzel kokuyu elbisede **رقرق** etti.
الأعشى dedi:
“Ve gelin elbisesinin serinliği gibi serinler;
gece içinde **العبير**’i **رقرقت** ettin.”
Ve **الثريد**’i yağ ile **رقرق** etti.
Ve kılıcın suyu, iki yüzünde **يترقرق** eder; ve onun suyu, sırtında **رقراق**tır.
