# رقي — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%8A/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%82%D9%8A/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%8A.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رقى

رَقِىَ
1 رَقِىَ ذ , aor. يَرْقَى, inf. n. رُقِىٌّ (JK, K, TA, [but this inf. n. is omitted in the CK,]) and رَقْىٌ, (K, TA, [but this is omitted in my MS. copy of the K,]) He ascended, اـِلَيْهِ [to him, or it]; as also ↓ ارتقى, and ↓ ترقّى: (K:) or he ascended a ladder, or a stair: (JK:) or رَقِيتُ فِيهِ, (S, Msb, in the Mgh رَقِىَ فيه,) inf. n. رُقِىٌّ (S, Mgh, Msb) and رَقْىٌ; (S, Msb;) and ↓ ارتقيت, (S, Mgh, * Msb,) and ↓ ترقّيت; (Mgh, * Msb;) I ascended it; (S;) namely, a ladder, or a stair, (S, Mgh, Msb,) &c.: (Msb:) and رَقِيتُ الجَبَلَ (Msb,) and السَّطْحَ, (Mgh, Msb, TA,) the verb being thus trans. by itself, (Msb, TA,) without فِى (Mgh,) and likewise with فى, (TA,) I ascended, or mounted, upon the mountain, and upon the house-top: (Msb:) and ↓ ارتقى is in like manner trans. without فى; whence the saying, لَقَدِ صَعْبًا ↓ ارْتَقَيْتَ مُرْتَقًى [Thou hast indeed ascended a difficult place of ascent]. (Mgh.) ― -b2- [Hence,] اِرْقَ عَلَى ظَلْعِكَ Ascend thou, and go, [according to thy limping, or halting, i. e.] as far as thou art able to do so, and impose not upon thyself that which thou art not able to perform. (S, TA. [Some, instead of اِرْقَ, say اِرْقَأْ; and some, اِرْقِ, from the verb mentioned in the next sentence; and some, ق: see 1 in art. رقأ; and see also art. ظلع.]) -A2- رَقَاهُ, (JK, S, Mgh, Msb, K,) aor. يَرْقِى, (JK, Mgh, Msb,) inf. n. رُقْيَةٌ (JK, S, Mgh, K) and رَقْى (JK, Mgh, Msb, * K) and رُقِىٌّ (K,) He charmed him, syn. عَوَّذَهُ, (JK, Mgh, Msb,) by [invoking] God: (Msb:) and (Mgh) he puffed, or sputtered, upon his charm; syn. نَفَثَ فِى عُوذَتِهِ: (Mgh, K:) [it signifies he charmed him from, or against, such a thing; (مِنْ كَذَا;) and also he enchanted him, or fascinated him; by uttering a spell; or by tying knots in a thread, or string, and puffing, or sputtering, upon them; or by both these actions combined: see the last chap. but one of the Kur-لn:] the epithet applied to the performer is ↓ رَاقٍ [meaning Charming; &c.]; (S, Mgh, TA;) and ↓ رَقَّآءٌ [A charmer; &c.; or one who habitually practises charming; &c.]: (JK, K, TA:) and the epithet applied to the person who is the object of the performance is ↓ مَرْقِىٌّ [meaning Charmed; &c.]. (JK, TA.) In the saying اِرْقِ عَلَى رَأْسِى مِنَ الصُّدَاعِ, meaning Charm thou me (عَوِّذْنِى [or rather charm thou my head against the headache]), the verb is made trans. by means of على because it is as though it implied the meaning of اِقْرّأْ [i. e. “ recite thou ” a spell] and اُنْفُثْ [i. e. “ puff, ” or “ sputter, ” upon knots]. (Mgh.)

رِقّاهُ
2 رِقّاهُ ذ , inf. n. تَرْقِيَةٌ, He made him to ascend; syn. صَعَّدَهُ. (TA.) [See an ex. in a verse of ElAashà cited in art. ثمن, voce ثَمَانُونَ.] ― -b2- [And hence, He elevated, or exalted, him.] ― -b3- [Hence also,] رَقَّى عَلَيْهِ كَلَامًا, inf. n. as above, i. q. رَفَعَ [meaning He told, or related, a saying against him; he informed against him; as is indicated by what next follows, and by a meaning of ترقّى as quasi-pass. of رقّى thus used]. (S, K.) You say also, رقّى عَلَى البَاطِلَ, inf. n. as above, He brought a false accusation against me; said, against me, what was not the case; and exaggerated [in what he said against me]. (JM, TA.)

5 تَرَقَّىَ see 1, first sentence, in two places. ― -b2- [Hence,] ترقّى فِىِ العِلْمِ He rose by degrees, or step by step, in knowledge, or science. (S, TA.) And hence, مَا زَالَ يَتَرَقَّى بِهِ الحَالُ حَتَّى بَلَغَ غَايَتَهُ The state, or condition, ceased not to rise with him until he reached the utmost point thereof. (TA.) ― -b3- [Hence also, the verb being quasi-pass. of 2,] ترقّى اـِلَيْهِ الخَبَرٌ The news, or information, came to him, or reached him. (MA.)

تراقى
6 تراقى ذ [meaning He exalted himself] is from الرُّقِىُّ signifying الصُّعُودُ and الاِرْتِفَاعُ. (Har p. 128.)

8 اـِرْتَقَىَ see 1, first sentence, in three places. ― -b2- [Hence,] ارتقى بَطْنُهُ His belly became [drawn up, i. e.] lean, or lank; syn. اِنْطَوَى: said of a camel, and of a sheep or goat. (JK.)

استرقاهُ
10 استرقاهُ ذ He asked him, or desired him, to charm him. (S, * TA.)

رُقْيَةٌ
رُقْيَةٌ ذ i. q. عُوذَةٌ [as meaning A charm, or spell, either uttered or written], (K, TA,) by which a person having an evil affection, such as fever and epilepsy &c., is charmed: (TA:) when it is in any other language than that of the Arabs, and one knows not what is in it, it is disapproved, lest it should involve enchantment (سِحْر) and infidelity; but in such as is from the Kur-لn or any of the forms of prayer, there is no harm: (Mgh in art. تم: [see تَمِيمَةٌ:]) [but عُوذَةٌ generally signifies “ an amulet to charm the wearer against the evil eye &c. ”:] 'Orweh says,
فَمَا تَرَكَا مِنْ عُوذَةٍ يَعْرِفَانِهَا
وَلَا رُقْيَةٍ اـِلَّا بِهَا رَقَيَانِى
[And they two left not any amulet that they knew, nor any charm, or spell, but with it they charmed me]: (TA:) [sometimes, also, it signifies anything by which one enchants, or fascinates: and hence it is said,] المَرْأَةُ رُقْيَةٌ [Woman is a thing by which one is enchanted, or fascinated]: (Msb:) pl. رُقًى. (S, Msb, K.)

رُقْيَا
رُقْيَا ذ [The act, or practice, or art, of charming: and also, of enchanting, or fascinating; i. e. enchantment, or fascination:] the subst., (Msb,) of the measure فُعْلَى, from رَقَاهُ, aor. يَرْقِيهِ. (Msb, TA.)

رُقِيَّةٌ
رُقِيَّةٌ ذ [Ascent; or the act of ascending;] the subst. from رَقِىَ aor. يَرْقَى. (TA.)

رَقَّآءٌ
رَقَّآءٌ ذ One who ascends mountains much or often. (TA.) -A2- See also 1, last sentence but one.

رَاقٍ
رَاقٍ ذ : see 1, last sentence but one. The saying in the Kur [lxxv. 27], مَنْ رَاقٍ [Who is one that charms?] means that there is no charmer that shall charm him and protect him: or, accord. to I'Ab, the meaning is, who is he that ascendeth with his soul? shall the angels of mercy [ascend with it] or the angels of punishment? (TA.) In the saying of a rلjiz,
لَقَدْ عَلِمْتَ وَالأَجَلِّ البَاقِى
أَنْ لَنْ يَرُدَّ القَدَرَ الرَّوَاقِى
[the meaning may be, Assuredly thou knowest, by the Most Majestic, the Everlasting, that the female charmers will not repel, or avert, that which is decreed; or, that the potent charmers will not &c.: for] the pl. may be that of ↓ رَاقِيَةٌ as an epithet applied to a woman, or of this same word as an intensive epithet applied to a man. (S.)

رَاقِيَةٌ
رَاقِيَةٌ ذ ; pl. رَوَاقٍ (with the article الرَّوَاقِى): see what next precedes.

مَرْقًى
مَرْقًى ذ A place of ascent; as also ↓ مُرْتَقًى; (Msb, TA;) and so ↓ مَرْقَاةٌ and ↓ مِرْقَاةٌ: (Msb:) or ↓ these last two signify a series of steps or stairs; or a ladder; syn. دَرَجَةٌ; (S, K;) and سُلَّمٌ; (M and K in art. سلم;) the former of them as being a place of ascent, and the latter of them as being likened to an instrument; (S, Msb;) and both of them are authorized by the M; (TA;) but the latter of them is disallowed by A'Obeyd, and said by him to be not of the language of the Arabs: (Msb, TA:) the pl. of ↓ مِرَقَاةٌ [and of مَرْقًى] is مَرَاقٍ. (TA.) You say جَبَلٌ لَا مَرْقَى فِيهِ and ↓ لا مُرْتَقَى (JK, TA) A mountain in which is no place of ascent. (TA.)

مَرْقِيَا الأَنْفِ
مَرْقِيَا الأَنْفِ ذ [in my MS. copy of the K مُرْقِيَا] The two edges [or alœ] of the nose: (K, TA:) so says Th; but the expression commonly known is مَرَقَّا الأَنْفِ, mentioned before [in art. رق]. (TA.)

مَرْقَاةٌ
مَرْقَاةٌ ذ and مِرْقَاةٌ: see مَرْقًى, in four places.

مَرْقِىٌّ
مَرْقِىٌّ ذ : see 1, last sentence but one.

مُرْتَقًى
مُرْتَقًى ذ : see مَرْقًى, in two places; and see an ex. in the first sentence of this article.

### Türkçe

رَقِىَ
1 **رَقِىَ** ذ , muzârîsi **يَرْقَى**, mastarı **رُقِىٌّ** (JK, K, TA, [lâkin bu mastar CK’de hazfedilmiştir,]) ve **رَقْىٌ**, (K, TA, [lâkin bu, K’nın bende bulunan yazma nüshasında hazfedilmiştir,]) O yükseldi, **اـِلَيْهِ** [ona, yahut ona/doğru]; bunun gibi ↓ **ارتقى**, ve ↓ **ترقّى**: (K:) yahut o, bir merdivene yahut bir basamağa çıktı: (JK:) yahut **رَقِيتُ فِيهِ**, (S, Msb, Mgh’de **رَقِىَ فيه**, ) mastarı **رُقِىٌّ** (S, Mgh, Msb) ve **رَقْىٌ**; (S, Msb;) ve ↓ **ارتقيت**, (S, Mgh, * Msb,) ve ↓ **ترقّيت**; (Mgh, * Msb;) Ben ona çıktım; (S;) yani bir merdivene yahut bir basamağa, (S, Mgh, Msb,) vb.: (Msb:) ve **رَقِيتُ الجَبَلَ** (Msb,) ve **السَّطْحَ**, (Mgh, Msb, TA,) fiil böylece kendi başına müteaddî kılınarak, (Msb, TA,) **فِى** olmaksızın (Mgh,) ve yine **فى** ile, (TA,) Ben dağa ve damın üstüne çıktım, yahut bindim: (Msb:) ve ↓ **ارتقى** da aynı şekilde **فى** olmaksızın müteaddî olur; buradan şu söz: لَقَدِ صَعْبًا ↓ **ارْتَقَيْتَ مُرْتَقًى** [Gerçekten zor bir çıkış yerini çıktın]. (Mgh.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **اِرْقَ عَلَى ظَلْعِكَ** Sen çık ve git, [topallamana yahut aksamana göre, yani] buna gücün yettiği kadar; ve kendine, yapmaya güç yetiremeyeceğin şeyi yükleme. (S, TA. [Bazıları **اِرْقَ** yerine **اِرْقَأْ** der; bazıları, bir sonraki cümlede zikredilen fiilden olarak **اِرْقِ** der; bazıları da, ق: bk. رقأ maddesinde 1; ve ayrıca ظلع maddesine de bk.]) -A2- **رَقَاهُ**, (JK, S, Mgh, Msb, K,) muzârîsi **يَرْقِى**, (JK, Mgh, Msb,) mastarı **رُقْيَةٌ** (JK, S, Mgh, K) ve **رَقْى** (JK, Mgh, Msb, * K) ve **رُقِىٌّ** (K,) O, onu rukye yaptı; eş anlamlısı **عَوَّذَهُ**, (JK, Mgh, Msb,) Allah ile: (Msb:) ve (Mgh) o, rukyesinin üzerine üfledi yahut tükürür gibi yaptı; eş anlamlısı **نَفَثَ فِى عُوذَتِهِ**: (Mgh, K:) [mânası: onu, şu şeyden ( **مِنْ كَذَا** ) rukye yaptı; ve ayrıca onu büyüledi yahut etkiledi; bir efsun söyleyerek; yahut bir ipte/dizgide düğümler bağlayıp onların üzerine üfleyerek yahut tükürür gibi yaparak; yahut bu iki fiili birleştirerek: Kur-لn’ın sondan bir önceki babına bk.:] bunu yapan kimseye verilen sıfat ↓ **رَاقٍ** [yani rukye yapan; vb.]; (S, Mgh, TA;) ve ↓ **رَقَّآءٌ** [rukyeci; vb.; yahut rukyeyi alışkanlıkla yapan; vb.]: (JK, K, TA:) ve fiilin kendisine yapıldığı kimseye verilen sıfat ↓ **مَرْقِىٌّ** [yani rukye yapılmış; vb.]. (JK, TA.) **اِرْقِ عَلَى رَأْسِى مِنَ الصُّدَاعِ** sözünde, mânası “Bana rukye yap” ( **عَوِّذْنِى** [daha doğrusu “başımı baş ağrısına karşı rukye yap”]) iken, fiil **على** vasıtasıyla müteaddî kılınmıştır; çünkü sanki **اِقْرّأْ** [yani “oku” bir efsun] ve **اُنْفُثْ** [yani “üfle” yahut “tükürür gibi yap” düğümlerin üzerine] mânasını tazammun eder gibidir. (Mgh.)

رِقّاهُ
2 **رِقّاهُ** ذ , mastarı **تَرْقِيَةٌ**, O, onu yükseltti; eş anlamlısı **صَعَّدَهُ**. (TA.) [Bunun bir örneğine, ثمن maddesinde, **ثَمَانُونَ** lafzı altında zikredilen ElAashà’nın bir beytinde bk.] ― -b2- [Ve bundan dolayı, O, onu yükseltti yahut yüceltti.] ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **رَقَّى عَلَيْهِ كَلَامًا**, mastarı yukarıdaki gibi, **رَفَعَ** ile aynı mânadadır [yani onun aleyhine bir söz söyledi yahut nakletti; onu şikâyet etti; bir sonraki şeyin delâlet ettiği üzere, ve **ترقّى**’nın, böyle kullanılan **رقّى**’nin kısmen meçhulü gibi bir mânasıyla]. (S, K.) Yine şöyle dersin: **رقّى عَلَى البَاطِلَ**, mastarı yukarıdaki gibi, Bana karşı yalan bir isnatta bulundu; bana karşı, vâki olmayan şeyi söyledi; ve [bana karşı söylediğinde] mübalağa etti. (JM, TA.)

5 تَرَقَّىَ 1’e bak, ilk cümle, iki yerde. ― -b2- [Bundan dolayı,] **ترقّى فِىِ العِلْمِ** O, ilimde yahut bilimde derece derece, yahut adım adım yükseldi. (S, TA.) Ve bundan dolayı, **مَا زَالَ يَتَرَقَّى بِهِ الحَالُ حَتَّى بَلَغَ غَايَتَهُ** Hâl yahut durum, onunla birlikte yükselmeye devam etti; ta ki onun nihayetine ulaştı. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca, fiil 2’nin kısmen meçhulü gibi olmak üzere,] **ترقّى اـِلَيْهِ الخَبَرٌ** Haber yahut bilgi ona geldi, yahut ona ulaştı. (MA.)

تراقى
6 **تراقى** ذ [mânası: O, kendini yüceltti] **الرُّقِىُّ**’den olup **الصُّعُودُ** ve **الاِرْتِفَاعُ** mânasına gelir. (Har p. 128.)

8 اـِرْتَقَىَ 1’e bak, ilk cümle, üç yerde. ― -b2- [Bundan dolayı,] **ارتقى بَطْنُهُ** Onun karnı [toparlanmış, yani] zayıfladı yahut inceldi; eş anlamlısı **اِنْطَوَى**: deve hakkında ve koyun yahut keçi hakkında söylenir. (JK.)

استرقاهُ
10 **استرقاهُ** ذ O, ondan kendisine rukye yapmasını istedi, yahut arzuladı. (S, * TA.)

رُقْيَةٌ
**رُقْيَةٌ** ذ **عُوذَةٌ** ile aynı mânadadır [yani söylenen yahut yazılan bir rukye/efsun], (K, TA,) bununla, ateşli hastalık ve sara vb. gibi kötü bir hastalığı olan kimseye rukye yapılır: (TA:) Arapların dili dışında bir dilde olduğunda ve içinde ne bulunduğu bilinmediğinde, hoş görülmez; sihir ( **سِحْر** ) ve küfrü içermesinden korkulur; fakat Kur-لn’dan yahut dua şekillerinden olanında bir sakınca yoktur: (Mgh, تم maddesinde: [**تَمِيمَةٌ**’ye bak:]) [lâkin **عُوذَةٌ** genellikle “nazar vb.’ye karşı takılan muska” mânasına gelir:] 'Orweh der ki,
فَمَا تَرَكَا مِنْ عُوذَةٍ يَعْرِفَانِهَا
وَلَا رُقْيَةٍ اـِلَّا بِهَا رَقَيَانِى
[İkisi, bildikleri hiçbir muska bırakmadılar; hiçbir rukye/efsun da bırakmadılar; ancak onunla bana rukye yaptılar]: (TA:) [bazen de, bununla, kişinin büyülediği yahut etkilediği her şey kastedilir: buradan şöyle denir:] **المَرْأَةُ رُقْيَةٌ** [Kadın, kendisiyle büyülenilen yahut etkilenilen bir şeydir]: (Msb:) çoğulu **رُقًى**. (S, Msb, K.)

رُقْيَا
**رُقْيَا** ذ [rukye yapma fiili yahut uygulaması yahut sanatı: ve ayrıca büyüleme yahut etkileme; yani büyüleme yahut etkileme:] isimdir, (Msb,) vezni **فُعْلَى**, **رَقَاهُ**, muzârîsi **يَرْقِيهِ**’den. (Msb, TA.)

رُقِيَّةٌ
**رُقِيَّةٌ** ذ [yükseliş; yahut yükselme fiili;] **رَقِىَ**, muzârîsi **يَرْقَى**’dan isimdir. (TA.)

رَقَّآءٌ
**رَقَّآءٌ** ذ Dağlara çok yahut sık çıkan kimse. (TA.) -A2- Yine 1’e bak, sondan bir önceki cümle.

رَاقٍ
**رَاقٍ** ذ : 1’e bak, sondan bir önceki cümle. Kur’da [lxxv. 27] geçen **مَنْ رَاقٍ** [Kim rukye yapacak?] sözü, onu rukye yapıp koruyacak bir rukyeci yoktur, demektir: yahut İ'Ab’a göre mânası, ruhuyla birlikte kim yükseliyor? rahmet melekleri mi [onunla] yükselir, yoksa azap melekleri mi? (TA.) Bir recez söyleyenin şu sözünde,
لَقَدْ عَلِمْتَ وَالأَجَلِّ البَاقِى
أَنْ لَنْ يَرُدَّ القَدَرَ الرَّوَاقِى
[mânası şöyle olabilir: Şüphesiz sen, En Yüce, Bâkî olan ile, bilmişsindir ki, dişi rukyeciler takdir edilmiş olanı geri çevirmeyecekler; yahut güçlü rukyeciler geri çevirmeyecekler; çünkü] çoğul, kadına sıfat olarak ↓ **رَاقِيَةٌ**’nin çoğulu olabilir; yahut bu kelimenin, erkeğe şiddet bildiren sıfat olarak olanının çoğulu olabilir. (S.)

رَاقِيَةٌ
**رَاقِيَةٌ** ذ ; çoğulu **رَوَاقٍ** (belirtili olarak **الرَّوَاقِى**): bir önce gelen şeye bak.

مَرْقًى
**مَرْقًى** ذ Yükselme yeri; bunun gibi ↓ **مُرْتَقًى**; (Msb, TA;) ve yine ↓ **مَرْقَاةٌ** ve ↓ **مِرْقَاةٌ**: (Msb:) yahut ↓ bu son ikisi, basamaklar yahut merdivenler dizisi; yahut bir merdiven; eş anlamlısı **دَرَجَةٌ**; (S, K;) ve **سُلَّمٌ**; (M ve K, سلم maddesinde;) bunların birincisi, yükselme yeri olmak bakımından; ikincisi ise, bir alete benzetilmek bakımından; (S, Msb;) ve ikisi de M tarafından câiz görülmüştür; (TA;) fakat ikincisi A'Obeyd tarafından reddedilmiş ve onun tarafından Arapların dilinden değildir denilmiştir: (Msb, TA:) ↓ **مِرَقَاةٌ**’nin [ve **مَرْقًى**’nın] çoğulu **مَرَاقٍ**’dir. (TA.) Şöyle dersin: **جَبَلٌ لَا مَرْقَى فِيهِ** ve ↓ **لا مُرْتَقَى** (JK, TA) İçinde yükselme yeri olmayan bir dağ. (TA.)

مَرْقِيَا الأَنْفِ
**مَرْقِيَا الأَنْفِ** ذ [K’nın bende bulunan yazma nüshasında **مُرْقِيَا**] Burnun iki kenarı [yahut kanatları]: (K, TA:) Th böyle der; fakat yaygın olarak bilinen ifade, daha önce zikredilen **مَرَقَّا الأَنْفِ**’dir [رق maddesinde]. (TA.)

مَرْقَاةٌ
**مَرْقَاةٌ** ذ ve **مِرْقَاةٌ**: **مَرْقًى**’ya bak, dört yerde.

مَرْقِىٌّ
**مَرْقِىٌّ** ذ : 1’e bak, sondan bir önceki cümle.

مُرْتَقًى
**مُرْتَقًى** ذ : **مَرْقًى**’ya bak, iki yerde; ve bu maddenin ilk cümlesinde bir örneğe bak.
