# ركا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ركا

الرَكِيَّةُ: البئر. وجمعها رَكِيٌّ ورَكايا. والرَكْوَةُ التي للماء، والجمع رِكاءٌ ورَكَواتٌ بالتحريك. وفي المثل: صارت القوس رَكْوَةً، يضرب في الإدبار وانقلاب الأمور. والمَرْكوُّ: الحوض الكبير. والجرموز: الصغير. وأَرْكَيْتُ إليه، أي لجأت. قال أبو عمرو: يقال للغريم: أَرْكِني إلى كذا وكذا، أي أَخِّرْني. ورَكَوْتُ الحِمْلَ على البعير: ضاعفته. ورَكَوْتُ على فلان الذنْبَ، أي وَرَّكْتُهُ. ورَكَوْتُ بقيّةَ يومي، أي أقمت. ابن الأعرابي: رَكَوْتُ الشيء أَرْكوهُ، إذا شددته وأصلحته. قال سُويد:
فَدعْ عنك قوماً قد كَفَوْكَ شُئُونَهُمْوشَأْنُكَ إنْ لم تَرْكُهُ يَتَـفـاقَـمُ
وأَرْكَيتُ لبَني فلان جنداً، أي هيّأتُه لهم. قال الفراء: أَرْكَيْتُ عليه الذنبَ والأمر، أي وَرَّكْتُهُ. وأنا مُرْتَكٍ على كذا، أي مُعَوِّلٌ عليه. ومالي مُرْتَكَى إلاّ عليك.

### Türkçe

**الرَكِيَّةُ**: kuyu. Çoğulu **رَكِيٌّ** ve **رَكايا**’dır. **الرَكْوَةُ**: su için olan (kap); çoğulu harekeli olarak **رِكاءٌ** ve **رَكَواتٌ**’tır. Meselde: “Yay **رَكْوَةً** oldu”; geri dönme ve işlerin tersine dönmesi hakkında darb-ı mesel olarak söylenir. **المَرْكوُّ**: büyük havuz. **الجرموز**: küçük olan. “**أَرْكَيْتُ** ona”: yani sığındım. Ebû Amr dedi: Borçluya şöyle denir: “**أَرْكِني** şuna şuna”; yani “beni ertele”. “**رَكَوْتُ** yükü deve üzerine”: onu katladım (iki kat yaptım). “**رَكَوْتُ** falana günahı”: yani onu **وَرَّكْتُهُ**. “**رَكَوْتُ** günümün geri kalanını”: yani ikamet ettim (kaldım). İbnü’l-A‘râbî: “**رَكَوْتُ** şeyi, **أَرْكوهُ**”; onu sıkılaştırdığım ve düzelttiğim zaman (denir). Süveyd dedi:
فَدعْ عنك قوماً قد كَفَوْكَ شُئُونَهُمْوشَأْنُكَ إنْ لم تَرْكُهُ يَتَـفـاقَـمُ
“**أَرْكَيتُ** Benî falan için bir ordu”: yani onu onlar için hazırladım. Ferrâ dedi: “**أَرْكَيْتُ** onun üzerine günahı ve işi”: yani onu **وَرَّكْتُهُ**. “Ben **مُرْتَكٍ**’im şuna”: yani ona dayanıcıyım (ona güvenenim). Ve benim **مُرْتَكَى**’m yoktur; ancak senin üzerinedir.
