# ركد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ركد

ركد القوم يَرْكُدون رُكوداً: هدأُوا وسكنوا؛ قال الطرماح: لها، كُلَّما رِيعَتْ، صلاةٌ ورَكْدَةٌ
بِمُصْدانَ، أَعْلى اثْنَيْ شمام البوائن
ورَكَدَ الماءُ والريحُ والسفينةُ والحرُّ والشمسُ إِذا قامَ قائمُ الظهيرة. وكل ثابت في مكان: فهو راكد. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه نهى أَن يُبالَ في الماء الراكد ثم يُتوضأَ منه؛ قال أَبو عبيد: الراكد هو الدائم الساكن الذي لا يجري. يقال: رَكَدَ الماءُ رُكُوداً إِذا سكن؛ ومنه حديث الصلاة: في ركوعها وسجودها ورُكودها؛ هو السكون الذي يفصل بين حركاتها كالقيام والطمأْنينة بعد الركوع والقَعْدة بين السجدتين وفي التشهد؛ ومنه حديث سعد ابن أَبي وقاص: أَركُدُ بهم في الأُولَيَيْن وأَحْذِفُ في الأَخيرَتَيْن أَي أَسكن وأُطيل القيام في الركعتين الأُولَيين من الصلاة الرباعية، وأُخفِّف في الأَخيرتين. ورَكَدت الريح إِذا سكنت فهي راكدة. وركَد الميزان إِذا استوى؛ وأَنشد:
وقوّم الميزان حين يَرْكُد،
هذا سميريٌّ، وهذا مولد
قال: هما درهمان. ورَكَد العَصير من العنب: سَكَن غَلَيانه. وكل ما ثبت في شيء، فقد رَكَد. والرواكِدُ: الأَثافي، مشتق من ذلك لثباتها. ورَكَدت البكرة: ثبتت ودارت، وهو ضد؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
كما رَكَدَتْ حَوَّاءُ، أُعْطِيَ حُكْمَه
بها القَيْنُ من عُودٍ، تَعَلَّلَ جاذبه
ثم فسره فقال: ركدت؛ وتكون بمعنى وقفت، يعني بَكْرة من عود. والقين: العامل.
والمَراكِدُ: المواضع التي يَرْكُدُ فيها الإِنسان وغيره. والمراكد: مَغامِض الأَرض؛ قال أُسامة بن حبيب الهذلي يصف حماراً طردته الخيل فَلَجأَ إِلى الجبال في شعابها وهو يرى السماء طرائق:
أَرَتْهُ من الجَرْباء في كلِّ موطن
طِباباً، فَمثْواهُ، النهارَ، المراكِدُ
وجفنة رَكُود: ثقيلة مملوءة؛ وأَنشد:
المُطْعِمِينَ الجَفْنَةَ الرَّكُودا،
ومَنعُوا الرَّيْعانَة الرَّفودا
يعني بالرَّيْعانة الرَّفود: ناقة فَتِيَّة تُرِفدُ أَهلها بكثرة لبنها.

### Türkçe

**ركد** kavim **يَرْكُدون** **رُكوداً**: sakinleştiler ve duruldular; الطرماح dedi ki:

Onun için, her ne zaman ürkütülse, bir namaz ve bir **رَكْدَةٌ**
**بِمُصْدانَ**’da, **شمام البوائن**’in iki tanesinin üst tarafında

Ve su, rüzgâr, gemi, sıcak ve güneş, öğle vaktinin ayakta duran(ı) ayakta durduğu zaman **ورَكَدَ** olur. Ve her sabit olan şey, bir yerde: o, **راكد**’dir. Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet olundu ki: o, sonra ondan abdest alınsın diye **الماء الراكد**’e bevletmeyi yasakladı; Ebû Ubeyd dedi ki: **الراكد**; akmayan, sürekli sakin duran şeydir. Denir ki: su **رَكَدَ** **رُكُوداً**; sakinleştiği zaman; ve ondan, namaz hadisi: onun rükûunda, secdesinde ve **رُكودها**’sında; o, onun hareketleri arasını ayıran sükûndur; kıyam gibi ve rükûdan sonra itmi’nan ve iki secde arasındaki oturuş ve teşehhüdde; ve ondan, Sa‘d b. Ebî Vakkâs hadisi: “Onlarla ilk ikisinde **أَركُدُ** ederim ve son ikisinde **أَحْذِفُ** ederim”; yani: dört rek‘atlı namazın ilk iki rek‘atında sakinleşir ve kıyamı uzatırım, son ikisinde ise hafifletirim. Ve rüzgâr **رَكَدت**; sakinleştiği zaman; o hâlde o **راكدة**’dir. Ve terazi **ركَد**; eşitlendiği zaman; ve şu beyit okundu:

Teraziyi doğrulttu, **يَرْكُد** olduğu zaman,
Bu **سميريٌّ**’dir, ve bu **مولد**

Dedi ki: ikisi iki dirhemdir. Ve üzüm şırasının **رَكَد** etmesi: kaynaması sakinleşti. Ve her ne bir şeyde sabit olursa, muhakkak **رَكَد** etmiştir. Ve **الرواكِدُ**: ocak taşlarıdır; bununla, onların sabit oluşundan türetilmiştir. Ve makara **رَكَدت**: sabit oldu ve döndü; ve o, zıddır; İbnü’l-A‘râbî şu beyiti okudu:

Nitekim **حَوَّاءُ** **رَكَدَتْ**, hükmü ona verildi,
Onda demirci, bir ağaçtan (parçayla), çekenini oyaladı

Sonra onu açıkladı ve dedi ki: **ركدت**; ve “durdu” mânâsında olur; yani ağaçtan bir makara. Ve **القين**: işçidir.

Ve **المَراكِدُ**: insanın ve başkasının içinde **يَرْكُدُ** ettiği yerlerdir. Ve **المراكد**: yerin çukurluklarıdır; Üsâme b. Habîb el-Hüzelî, atların kovaladığı bir merkebi vasfederek; o da vadilerinde dağlara sığındı, ve göğü çizgiler hâlinde görüyordu:

Ona, **الجَرْباء**’dan her menzilde
tepeler gösterdi; böylece onun barınağı, gündüz, **المراكِدُ**dür

Ve **جفنة رَكُود**: ağır, dolu (çanak)tır; ve şu beyit okundu:

**الجَفْنَةَ الرَّكُودا**’yı yedirenler,
ve **الرَّيْعانَة الرَّفودا**’yı men ettiler

**الرَّيْعانة الرَّفود** ile kasteder: sütünün çokluğu ile ehlini destekleyen genç bir dişi deve.
