# ركز — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B2/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D8%B2/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B2.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ركز

الكاف والزاي والراء معهما
ك ر ز، ز ك ر، ر ك ز مستعملات كرز: الكُرْزُ: ضرب من الجوالق. والكَرازُ: كبش يحمل عليه الراعي طعامه ومتعاعه أمام الغنم.
والكُرَّزُ من الناس: العيي اللئيم، الذي يسميه الفرس: كرزياً، قال رؤبة:
وكُرَّزٌ يمشي بطين الكُرز
والطائر يُكَرزُ، دخيل، قال رؤبة:
رأيته كما رأيت النسرا
كُرِّز يلقي قادمات زعرا
زكر: الزَّكْرةُ: وعاء من أدم، لشراب أو خل.
وتَزَكَّرَ بطن الصبي إذا عظم وحسنت حاله وفي زَكَرِيّا أربع لغات: زكرياء بالمد، وفي التثنية: زَكَرِيّاءان، وزَكريّاوَان، وفي الجمع: زَكَرِيّاءون.
وزكريّا، بطرح الهمزة، وفي التثنية: زكريّيان، وفي الجمع: زكريَّيُون.
وزَكَريّ، وفي التثنية: زَكَريّان، والجميع: زَكَرِيُّون، مثل: مدني، ومدنيان ومدنيون.
وزكري، بطرح الألف، وتخفيف الياء، وفي التثنية: زَكَرِيانِ، وفي الجمع: زَكَرُون بطرح الياء.
وعنز حمراء زَكْرِيَّة: شديدة الحمرة، وزَكَرِيَّة، لغتان.
ركز: الرِّكزْ: صوت خفي من بعيد كرِكْز الصائد إذا ناجى كلابه، قال ذو الرمة:
وقد توجس رِكْزاً مقفـر نـدس		بنبأة الصوت ما في سمعه كذب
والرَّكْزُ: غرزك شيئاً منتصباً كالرمح. رَكَزْتُ الرمح وغيره أَرْكُزُه رَكْزاً، إذا غرزته منتصباً في مركزه.
والمُرْتكِزُ من يابس الحشيش: أن ترى ساقاً وقد تطاير ورقها وأغصانها عنها.
ومَرْكَزُ الجند: موضع أمروا ألا يبرحوه.
والرِّكازُ: قطع من ذهب وفضة تخرج من المعدن، وفيه الخمس، وهو الرَّكيزُ أيضاً.
وأَرْكَزَ المعدن إذا انقطع ما كان يخرج منه، فإذا وجد بغتة فقد أنال.
والرَّكائِزُ: ما غرس من الأشجار ورُكِزَ، الواحدة: ركيزة.

### Türkçe

**الكاف** ve **الزاي** ve **الراء** bunlarla birlikte

**ك ر ز**، **ز ك ر**، **ر ك ز** kullanımdadır. **كرز**: **الكُرْزُ**: çuvaldan bir tür. Ve **الكَرازُ**: çoban’ın koyunların önünde üzerine yiyeceğini ve eşyasını yüklediği koç.
Ve insanlardan **الكُرَّزُ**: kekeme, alçak; Farsların ona **كرزياً** dediği kimse. Rü’be dedi ki:
وكُرَّزٌ يمشي بطين الكُرز

Ve kuş **يُكَرزُ**; dâhil (yabancı kelime). Rü’be dedi ki:
رأيته كما رأيت النسرا
كُرِّز يلقي قادمات زعرا

**زكر**: **الزَّكْرةُ**: içecek yahut sirke için, deriden bir kap.
Ve çocuğun karnı, büyüdüğü ve hâli güzelleştiği zaman **تَزَكَّرَ**. Ve **زَكَرِيّا** hakkında dört lugat vardır: **زكرياء** med ile; ve tesniyede: **زَكَرِيّاءان** ve **زَكريّاوَان**; ve cem‘de: **زَكَرِيّاءون**.
Ve **وزكريّا**; hemzeyi atmakla; ve tesniyede: **زكريّيان**; ve cem‘de: **زكريَّيُون**.
Ve **وزَكَريّ**; ve tesniyede: **زَكَريّان**; ve cem‘in tamamı: **زَكَرِيُّون**; misal: **مدني** ve **مدنيان** **ومدنيون** gibi.
Ve **وزكري**; elifi atmakla ve yâ’yı hafifletmekle; ve tesniyede: **زَكَرِيانِ**; ve cem‘de: yâ’yı atmakla **زَكَرُون**.
Ve kırmızı bir keçi **زَكْرِيَّة**: kızıllığı şiddetli; ve **زَكَرِيَّة**; iki lugattır.

**ركز**: **الرِّكزْ**: uzaktan gizli bir ses; avcının köpekleriyle fısıldaştığı zamanın **رِكْز**’i gibi. Zü’r-Rumme dedi ki:
وقد توجس رِكْزاً مقفـر نـدس		بنبأة الصوت ما في سمعه كذب

Ve **الرَّكْزُ**: mızrak gibi dik duran bir şeyi saplamandır. Mızrağı ve başkasını **رَكَزْتُ**; onu **أَرْكُزُه** **رَكْزاً** (olarak), onu merkezinde dik olarak sapladığım zaman.
Ve kuru otlardan **المُرْتكِزُ**: bir sap görmendir; yaprakları ve dalları ondan uçuşup ayrılmış olduğu hâlde.
Ve askerlerin **مَرْكَزُ**’i: kendilerinden ayrılmamaları emredilmiş yer.
Ve **الرِّكازُ**: madenden çıkan altın ve gümüş parçalarıdır; onda beşte bir vardır; o, **الرَّكيزُ** da olur.
Ve maden **أَرْكَزَ** (oldu), ondan çıkmakta olan şey kesildiği zaman; fakat onu ansızın bulursa, gerçekten (ona) eriştirmiş olur.
Ve **الرَّكائِزُ**: ağaçlardan dikilmiş ve saplanmış olan şeylerdir; teki: **ركيزة**.
