# ركع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ركع

الرُّكوع: الخُضوع؛ عن ثعلب. رَكع يَرْكَع رَكْعاً ورُكُوعاً: طَأْطأَ رأْسَه. وكلُّ قَوْمة يتلوها الركوع والسجْدتان من الصلوات، فهِي رَكْعة؛ قال:
وأُفْلِتَ حاجِبٌ فَوْتَ العَوالي،
على شَقّاء تَرْكَعُ في الظِّرابِ
ويقال: رَكع المُصلّي ركعة وركعتين وثلاث رَكعات، وأَما الرُّكوع فهو أَن يَخْفِض المصلي رأْسه بعد القَوْمة التي فيها القِراءة حتى يطمئن ظهره راكعاً؛ قال لبيد:
أَدِبُّ كأَنِّي كُلَّما قُمْتُ راكِع
فالرّاكِعُ: المنحني في قول لبيد. وكلُّ شيء يَنْكَبُّ لوجهه فَتَمسُّ ركبتُه الأَرضَ أَو لا تمسها بعد أَن يخفض رأْسه، فهو راكع. وفي حديث علي، كرم الله وجهه، قال: نَهاني أَن أَقرأَ وأَنا راكع أَو ساجد؛ قال الخطابي: لما كان الركوع والسجود، وهما غاية الذُّلِّ والخُضوع، مخصوصين بالذكر والتسبيح نهاه عن القراءة فيهما كأَنه كَرِه أَن يجمع بين كلام الله تعالى وكلام الناس في مَوْطِن واحد فيكونا على السَّواء في المَحَلِّ والمَوْقِع؛ وجمع الرّاكع رُكَّع ورُكُوع، وكانت العرب في الجاهلية تسمي الحَنِيف راكعاً إِذا لم يَعْبُد الأَوثان وتقول: رَكَع إِلى الله؛ ومنه قول الشاعر:
إِلى رَبِّه رَبِّ البَرِيّةِ راكِع
ويقال: ركَع الرجل إِذا افْتَقَرَ بعد غِنًى وانْحَطَّت حالُه؛ وقال: ولا تُهِينَ الفَقِيرَ، عَلَّكَ أَن
تركَعَ يَوْماً، والدهْرُ قد رَفَعَهْ
أَراد ولا تُهِينَن فجعل النون أَلفاً ساكنة فاستقبلها ساكن آخر فسقطت. والرُّكوع: الانحناء، ومنه رُكوع الصلاة، وركَع الشيخُ: انحنى من الكِبَر، والرَّكْعةُ: الهُوِيُّ في الأَرض، يمانية. قال ابن بري: ويقال ركَع أَي كَبا وعَثَر؛ قال الشاعر:
وأُفلت حاجب فَوْتَ العَوالي
وأَورد البيت
(* راجع هذا البيت سابقاً).

### Türkçe

**الرُّكوع**: boyun eğme; Sa‘leb’den. **رَكع يَرْكَع رَكْعاً ورُكُوعاً**: başını eğdi. Namazlardan her bir kıyamı, onu izleyen rükû ve iki secde ile birlikte, o bir **رَكْعة**’dır; dedi ki:

Ve **حاجِب** yüksek mızrakların (ulaşmasından) kurtuldu,
**شَقّاء** üzerinde, **الظِّراب** içinde rükû eden.

Ve denilir: **رَكع المُصلّي** bir rek‘at, iki rek‘at ve üç **رَكعات**; ama **الرُّكوع** ise, okuyuşun bulunduğu kıyamdan sonra, namaz kılanın başını indirmesidir; ta ki sırtı rükû hâlinde sakinleşip yerleşsin; Lebîd dedi ki:

Sürünürüm; sanki ben, her ne zaman rükû eden olarak kalksam.

Öyleyse **الرّاكِعُ**: Lebîd’in sözünde eğilen (kimsedir). Ve her şey yüzüstü kapanır da, başını indirdikten sonra dizleri yere değse de değmese de, o **راكع**dır. Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın, dedi: Beni, ben rükûda yahut secdede iken okumaktan nehyetti; Hattâbî dedi ki: Rükû ve secde, ki ikisi zillet ve boyun eğmenin nihayetidir, zikir ve tesbih ile tahsis olunduğundan, onda okumadan onu nehyetti; sanki o, bir tek mekânda Allah Teâlâ’nın kelâmı ile insanların kelâmını bir araya getirmeyi kerih gördü de, mahal ve mevkide eşit olurlar (diye). **الرّاكع**’ın çoğulu **رُكَّع** ve **رُكُوع**’dur. Araplar câhiliyede, putlara ibadet etmezse **الحَنِيف**’i **راكعاً** diye adlandırırlardı ve: **رَكَع إِلى الله** derlerdi; ondan şairin sözü:

Yaratılmışların Rabbi olan Rabbine rükû eden.

Ve denilir: **ركَع الرجل**; zenginlikten sonra fakirleştiği ve hâli aşağı düştüğü zaman; ve dedi ki:

Fakiri hor görme; umulur ki sen,
Bir gün **تركَع**; hâlbuki zaman onu yükseltmiştir.

“Ve lâ tuhînenne”yi kastetti; nûn’u sâkin bir elif kıldı; böylece onu başka bir sâkin karşıladı da düştü. **الرُّكوع**: eğilme; ondan namazın **رُكوع**’u. Ve **ركَع الشيخُ**: yaşlılıktan eğildi. Ve **الرَّكْعةُ**: yere düşüş; Yemenî (lehçesi). İbn Berrî dedi ki: Ve denilir: **ركَع** yani sendeledi ve tökezledi; şair dedi ki:

Ve حاجب yüksek mızrakların (ulaşmasından) kurtuldu

Ve beyti nakletti.

(* Bu beyti daha önceye müracaat et.)
