# ركك (ر-ك-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ك - ك
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والراء
ك ر، ر ك مستعملان كر: الكَرُّ: الحبل الغليظ، وهو أيضاً حبل يصعد به على النخل، قال أبو الوازع:
فإن يك حاذقاً بالكَرِّ يغنم		بيانع معوها أثر الرقي
وقال أبو النجم:
كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله
والكَرُّ: الرجوع عليه، ومنه التَّكرار.
والكَريرُ: صوت في الحلق كالحشرجة. والكَريرُ: بحة تعتري من الغبار.
والكُرّةُ: سرقين وتراب يجلى به الدروع.
والكُرُّ: مكيال لأهل العراق. والكر نهر يقال إنه في أرمينة.
والكِرْكِرة: رحى زور البعير، والكَراكِرُ: جمعها.
والكَرْكَرَة في الضحك فوق القَرْقَرة.
والكَراكِرُ: كَراديس من الخيل، قال:
ونحن بأرض الشرق فينا كَراكرٌ		وخيل جياد ما تجف لبـودهـا
والكَرْكَرةُ: تعريف الريح السحاب إذا جمعته بعد تفرق.
رك: الرَّكُّ: المطر القليل، وسيل الرّكِّ أقل السيل.
والرّكاكةُ: مصدر الرَّكيك، أي: القليل. ورجل رَكيكُ العلم: قليله.
والرَّكُّ: إلزامُك الشيء إنساناً، تقول: ركَكْتُ الحق في عنقه، ورُكَّتِ الأغلال في أعناقهم.
ورَكّ بالتّشديد: ماء بفيد ولما لم يستقم الوزن لزهير جعله رَكَك.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الراء**

**ك ر**، **ر ك** kullanımdadır. **كر**: **الكَرُّ**: kalın ip; o, ayrıca hurma ağacına onunla çıkılan iptir. Ebû’l-Vâzi‘ dedi ki:
فإن يك حاذقاً بالكَرِّ يغنم		بيانع معوها أثر الرقي

Ebû’n-Necm dedi ki:
كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله

Ve **الكَرُّ**: ona dönüş; ondan **التَّكرار** (tekrar) vardır.
Ve **الكَريرُ**: boğazda hırıltı gibi bir sestir. Ve **الكَريرُ**: tozdan arız olan bir kısıklıktır.
Ve **الكُرّةُ**: zırhların onunla parlatıldığı tezek ve topraktır.
Ve **الكُرُّ**: Irak ehli için bir ölçektir. Ve **الكر**: bir nehirdir; denilir ki o, Ermeniye’dedir.
Ve **الكِرْكِرة**: devenin göğsünün değirmen taşıdır; **الكَراكِرُ** onun çoğuludur.
Ve gülmede **الكَرْكَرَة** **القَرْقَرة**’nin üstündedir.
Ve **الكَراكِرُ**: atlardan eklemler; dedi ki:
ونحن بأرض الشرق فينا كَراكرٌ		وخيل جياد ما تجف لبـودهـا

Ve **الكَرْكَرةُ**: rüzgârın bulutu, onu dağıldıktan sonra topladığında, tanımlamasıdır.

**رك**: **الرَّكُّ**: az yağmur; **الرّكِّ**’in seli, selin en azıdır.
Ve **الرّكاكةُ**: **الرَّكيك**’in masdarıdır; yani: az olan. Ve **رَكيكُ العلم** bir adam: ilmi az olanıdır.
Ve **الرَّكُّ**: bir şeyi bir insana yüklemen; dersin ki: **رَكَكْتُ** hakkı onun boynuna; ve **رُكَّتِ** zincirler onların boyunlarına.
Ve şeddeli **رَكّ**: Feyd’de bir sudur; ve vezin Züheyr’e düzgün gelmeyince onu **رَكَك** yaptı.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

رَكَكْتُ العُلَّ في عنقه أَرُكُّهُ رُكَّاً، إذا غلَلت يدَه إلى عنقه ورككت الذنب في عنقه إذا ألزمته إياه. ورَكَكْتُ الشيء بعضَه على بعض، إذا طرحته. والركُّ: المطر الضعيف، والجمع رِكَاكٌ. وأَرَكَّتِ السماءُ، أي جاءت بالركّ. وأَرَكَّتِ الأرضُ، على ما لم يسمَّ فاعله. ورَكَّ الشيءُ، أي رَقَّ وضَعُفَ ومنه قولهم: اقْطَعْهُ من حيث رَكَّ.
والرَكيكُ: الضعيف. وثوبٌ رَكيكُ النسجِ. واسْتَرَكَّهُ، أي استضعَفَه. وفي الحديث أنه لعن الرُكاكَةَ، وهو الذي لا يغار على أهله. وسَكْرانُ مُرْتَكُّ، إذا لم يبيِّن كلامَه. وقولهم في المثل: شَحْمَةُ الرُكّى وهو الذي يذُوب سريعاً يضرب لمن لا يعنِّيك في الحاجات. وسقاءٌ مَرْكوكٌ: قد عولج وأصلح.

##### Türkçe

**رَكَكْتُ** **العُلَّ** onun boynunda **أَرُكُّهُ** **رُكَّاً**: elini boynuna bağladığım zaman; ve günahı onun boynunda **رككت**: onu ona yüklediğim zaman. Ve bir şeyi, onun bir kısmını bir kısmı üzerine **رَكَكْتُ**: onu attığım zaman. Ve **الركُّ**: zayıf yağmur; çoğulu **رِكَاكٌ**. Ve gök **أَرَكَّتِ**: yani **الركّ** ile geldi. Ve yer **أَرَكَّتِ**: faili adlandırılmamış olarak. Ve şey **رَكَّ**: yani inceldi ve zayıfladı; bundan onların sözü: “Onu, **رَكَّ** olduğu yerden kes.”

Ve **الرَكيكُ**: zayıf. Ve dokuması **رَكيكُ** bir elbise. Ve onu **اسْتَرَكَّهُ**: yani onu zayıf saydı. Ve hadiste: **الرُكاكَةَ**’yi lânetlediği (geçer); o, ehli üzerine kıskançlık göstermeyen kimsedir. Ve **سَكْرانُ مُرْتَكُّ**: sözünü açıklığa kavuşturmadığı zaman. Ve onların meseldeki sözü: **شَحْمَةُ الرُكّى**; o, çabuk eriyen kimsedir; ihtiyaçlarda seni ilgilendirmeyen kimse için darb-ı mesel yapılır. Ve **سقاءٌ مَرْكوكٌ**: işlenmiş ve düzeltilmiş (olan).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ك ك
رجل ركيك‏:‏ ضعيف النحيزة فسل‏.‏
ورك يرك ركة وركاكة‏.‏
واقطع الحبل من حيث ركّ أي ضعف‏.‏
واستركوه فاستجرءوا عليه‏.‏
قال القطامي‏:‏ تراهم يغمزون من استركّوا ويجتذبون من صدق المصاعـا ورجـل ركيـك وركاكة‏:‏ تستركه النساء فلا يهبنه ولا يغار عليهن ‏"‏ ولعن الركاكة ‏"‏ وما أصابنا إلا رك من مطـر وركيـك وركيكـة ومـا وقـع إلا ركائـك المطـر وأركـت السمـاء وأرذت وارشـت‏.‏
وككت هذا الأمر في عنقه أركه‏:‏ ألزمته إياه‏.‏
وركت الأغلال في أعناقهم‏.‏

##### Türkçe

ر ك ك
**رجل ركيك**: tabiatı zayıf, gevşektir.
Ve **رك يرك ركة وركاكة**.
Ve ipi, **ركّ** olduğu (yani zayıfladığı) yerden kes.
Ve onu **استركوه**; böylece ona karşı cüretkâr oldular.
**القطامي** dedi ki:
Onlar, **استركّوا** olanı ayıplarlar ve **صدق المصاعـا** olanı çekerler; ve **رجـل ركيـك** ve **ركاكة**: kadınlar onu **تستركه**; böylece ondan korkmazlar ve onlar hakkında kıskanmaz. “Ve **الركاكة**’ye lanet etti.” Ve bize, yağmurdan ancak bir **رك** isabet etti; ve **ركيـك** ve **ركيكـة**; ve yağmurun **ركائـك**’inden başka bir şey düşmedi. Ve gök **أركـت** ve **أرذت** ve **ارشـت**.
Ve bu işi onun boynunda **وككت**; onu **أركه**: onu ona bağlayıp yükledim.
Ve zincirler onların boyunlarında **وركت**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّكِيكُ والرُّكاكةُ والأَرَكّ من الرجال: الفَسْل الضعيف في عقله ورأْيه، وقيل: الرَّكِيكُ الضعيف فلم يقيد، وقيل: الذي لا يَغار ولا يَهابُه أهلُه، وكله من الضعف. وامرأَة رُكاكةً وركِيكة، وجمعها ركاك، وقد رَكّ يَرِكّ رَكاكةً. واسْتَرَكَّه: استضعفه. ورَكَّ عقلُه ورأيُه وارْتَكَّ: نقص وضعف.
والمُرْتَكّ: الذي تَراه بليغاً وحده، فإذا وقع في خصومة عَيِيَ، وقد ارْتَكّ. وسكران مُرْتَكّ إذا لم يبين كلامه. والرَّكْرَكةُ: الضعف في كل شيء. ورَكّ الشيءُ أَي رقّ وضعف؛ ومنه قولهم: اقطعْه من حيث رَكّ، والعامة تقول: من حيث رَقّ؛ وثوب رَكِيكُ النسج. ويقال: رَكّ الرجل المرأَة يرُكّها وبَكّها بَكّاً ودَكّها دَكّاً إذا جهدها في الجماع؛ قالت خِرْنقِ بنت عَبْعَبَة تهجو عبد عمرو بن بشر:
ألا ثكِلَتْكَ أُمُّكَ عَبْدَ عَمْروٍ،
أَبا الخزياتِ، آخَيْتَ المُلوكا
هُمُ رَكُّوكَ للورِكَيْنِ رَكّاً،
ولو سَأَلوك أَعطيتَ البُرُوكا
أَبو زيد: رجل ركيك ورُكاكة إذا كان النساء يستضعفنهُ فلا يَهَبْنَه ولا يَغار عليهن، واسْتَرْكَكْتُه إذا استضعفته؛ قال القطامي يصف أَحوال الناس:
تَرَاهم يَغْمِزُون من اسْتَرَكّوا،
ويَجْتَنبون مَنْ صَدَقّ المِصاعا
وفي الحديث: أَنه لعن الرُّكاكةَ، وهو الدَّيّوث الذي لا يغَار على أَهله، سماه رُكاكةً على المبالغة في وصفه بالرَّكاكة وهو الضعف. وفي الحديث: إن الله يبغض السلطان الرُّكاكةَ أَي الضعيف. وورد: إنه يبغض الولاةَ الرَّكَكَة؛ هو جمع رَكِيكٍ مثل ضَعِيف وضَعَفة.
والرِّكُّ والرَّكُّ: المطر القليل، وفي التهذيب: مطر ضعيف، وقيل: هو فوق الرَّشِّ. وقال ابن الأعرابي: أَول المطر الرَّشّ ثم الطَّشّ ثم البَغْش ثم الرَّك، بالكسر، والجمع أَرْكاك ورِكاك؛ وجمعه الشاعر رَكائك فقال:توَضِّحْنَ في قَرْنِ الغَزالةِ، بعدما
تَرَشَّفْن ذَرَّاتِ اللذِّهاب الرَّكائِكِ
والرَّكِيكةُ من المطر: كالرَّكّ. وقد أَرَكَّت السماء أَي جاءت بالركّ؛ ورَكَّكَت السحابة، وأَرض مُرَكٌّ عليها ورَكيكة. ابن الأعرابي. قيل لأعرابي ما مَطَرَة أرضِك؟ فقال: مركَّكَةٌ فيها ضروس وثَرْد يَذُرُّ بَقْلَه ولا يُقَرِّحُ، قال: والثَّرْدُ المطر الضعيف. الليث: الرَّكاكةُ مصدر الرَّكيكِ وهو الثقليل. اللحياني: أَرَكّت الأَرض تُرِكّ فهي مِرِكَّة وأُرِكَّتْ، على ما لم يسم فاعله، فهي مُرَكَّة إذا أَصابها الرِّكاكُ من الأمطار. ابن شميل: الرِّكّ المكان المضْعُوف الذي لم يمطر إلا قليلاً. يقال: أَرض رِكّ لم يصبها مطر إلاضعيف. ومطر رِكّ: قليل ضعيف. وأَرض مُرَكَّكة ورَكِيكة: أَصابها رِكّ وما بها مرتع إلا قليل. قال شمر: وكل شيء قليل دقيق من ماء ونبت وعلم، فهو رَكيك. وفي الحديث: أَن المسلمين أَصابهم يوم حُنين رِكّ من مطر؛ هو، بالكسر والفتح، المطر الضعيف. ورجل رَكيك العلم: قليله. ورَكيك العقل: قليله؛ وقوله أنشده ابن الأَعرابي: وقد جَعَل الرَّكُّ الضعيفُ يُسِيلني
إِليك، ويُشْريكَ القليلُ فتَغْلَقُ
ومعناه: أَنه إذا أَتاك عني شيء قليل غضبت، وأَنا كذلك، فمتى نتفق؟ ورَكَّ الأَمرَ يَرُكُّه رَكّاً: رد بعضه على بعض. ورَكَكْتُ الشيء بعضَه على بعضٍ إذا طرحته؛ ومنه قول رؤبة:
فنَجِّنا من حَبْس حاجاتٍ ورَكّْ،
فالذُّخْرُ منها عندنا، والأَجْرُ لَكْ
والرَّكْراكةُ: المرأَة الكبيرة العجز والفخذين. وقولهم في المثل: شحمةُ الرُّكَّى، على فُعْلى، وهو الذي يذوب سريعاً، يضرب لمن لا يُعِينُك في الحاجات. وسقاء مَرْكوك: قد عُولِج وأُصْلِح.
والرَّكَّاءُ: الصيحة التي تُجيبك من الجبل كأَنها تردّ عليك صوتك وتحاكي ما به نطقتَ. والرَّكّ: إلزامُك الإنسانَ الشيء، تقول: رَكَكْتُ الحق في عنقه، ورَكَّ هذا الأَمرَ في عنقه يَرُكُّه رَكّاً. ورَكَّ الأغلالَ في أَعناقهم: أَلزمها إياها. ورَكَّت الأَغلالُ في أعناقهم. ورَكَكْت الغُلَّ في عنقه أَرُكُّه رَكّاً إذا غللت يده إلى عنقه. ورَكَكْتُ الذَّنْب في عنقه إذا أَلزمته إياها. ورَكّ الشيءَ بيده، فهو مَرْكوك ورَكِيكٌ: غمزه ليعرف حجمه. ومر يَرْتَكُّ أَي يَرْتَجُّ، وزعم يعقوب أَنه بدل. ابن الأعرابي: ائتَزَرَ فلان إزْرَة عَكَّ وَكَّ، وهو أَن يسبل طرفي إزاره؛ وأَنشد:
إن زُرْتَه تجده عَكَّ وَكَّا
مِشْيَتُه في الدار هاكَ رَكّا
قال: هاكَ رَكّ حكاية لتبختره؛ وفي رواية:
إزْرَته تجده عَكّ وَكّا
قال: وكذا أَنشده الجوهري في ترجمة عكك؛ وهذا الرجز ذكره ابن بري في أَماليه:
إن زُرْتَهُ تجده عَكَّ بَكّا
وروى فيه: إن زرته أَيضاً، وقال: العَكُّ الصلب والبَك دق العنق. ورَكَكٌ: ماء؛ وزعم الأَصمعي أَنه رَكّ وأَن زهيراً لم تستقم له القافية بِرَكٍ فقال رَكَك حين قال:
ثم اسْتَمرُّوا وقالوا: إنَّ مَوْعِدَكُم
ماءٌ بشَرْقِيِّ سَلْمى، فَيْدُ أَو رَكَكُ
فأَظهر التضعيف ضرورة. وقال مرة: سأَلت أَعرابيّاً عن رَكَكٍ من قوله فَيْدُ أَو رَكَكُ فقال: بلى قد كان هنالك ماء يقال له رَكّ. ابن الأعرابي. كَرْكَرَ إذا انهزم، ورَكْرَكَ إذا جبن، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الرَّكِيكُ** ve **الرُّكاكةُ** ve erkeklerden **الأَرَكّ**: aklında ve görüşünde zayıf, aşağı (kimse); ve denildi ki: **الرَّكِيكُ** zayıftır, fakat kayıtlanmadı; ve denildi ki: kıskanmayan ve ehli onu korkulacak saymayan (kimsedir); ve hepsi zayıflıktandır. Ve (bir) kadın: **رُكاكةً** ve **ركِيكة**; çoğulu **ركاك**tır. Ve **رَكّ يَرِكّ رَكاكةً**. Ve **اسْتَرَكَّه**: onu zayıf saydı. Ve **رَكَّ** aklı ve görüşü ve **ارْتَكَّ**: eksildi ve zayıfladı.

Ve **المُرْتَكّ**: onu yalnızken beliğ görürsün; sonra bir çekişmeye düştüğünde dili tutulur; ve **ارْتَكّ** etmiştir. Ve konuşması açıklık kazanmadığında sarhoş **مُرْتَكّ** (denir). Ve **الرَّكْرَكةُ**: her şeyde zayıflık. Ve şey **رَكّ** etti, yani inceldi ve zayıfladı; bundan onların sözü: “Onu, **رَكّ** ettiği yerden kes”; avam “**رَقّ** ettiği yerden” der. Ve dokuması gevşek elbise: **رَكِيكُ النسج**. Ve denilir: adam kadını **رَكّ** eder, onu **يرُكّها**; ve onu **بَكّها بَكّاً** ve **دَكّها دَكّاً** (eder), eğer onu cinsel birleşmede zorlarsa; **خِرْنقِ بنت عَبْعَبَة** dedi, **عبد عمرو بن بشر**’i hicvederek:

ألا ثكِلَتْكَ أُمُّكَ عَبْدَ عَمْروٍ،
أَبا الخزياتِ، آخَيْتَ المُلوكا
هُمُ رَكُّوكَ للورِكَيْنِ رَكّاً،
ولو سَأَلوك أَعطيتَ البُرُوكا

**أَبو زيد**: kadınlar onu zayıf sayıp ondan korkmadıkları ve onlar hakkında kıskanmadığı zaman adam **ركيك** ve **رُكاكة** (dır); ve onu zayıf saydığımda **اسْتَرْكَكْتُه**; **القطامي** dedi, insanların hâllerini vasfederek:

تَرَاهم يَغْمِزُون من اسْتَرَكّوا،
ويَجْتَنبون مَنْ صَدَقّ المِصاعا

Ve hadiste: onun **الرُّكاكةَ**’yı lânetlediği (vardır); o, ehli hakkında kıskanmayan **الدَّيّوث**tur; onu, **الرَّكاكة** ile vasfında mübalağa için **رُكاكةً** diye adlandırdı; o da zayıflıktır. Ve hadiste: “Allah **السلطان الرُّكاكةَ**’yı, yani zayıfı, buğzeder.” Ve (şu da) vârid olmuştur: “O, **الولاةَ الرَّكَكَة**’yi buğzeder”; o, **رَكِيكٍ**’in çoğuludur; **ضَعِيف** ve **ضَعَفة** gibi.

Ve **الرِّكُّ** ve **الرَّكُّ**: az yağmur. Ve **التهذيب**’de: zayıf yağmur. Ve denildi ki: **الرَّشِّ**’in üstündedir. **ابن الأعرابي** dedi: yağmurun ilki **الرَّشّ**, sonra **الطَّشّ**, sonra **البَغْش**, sonra kesre ile **الرَّك**; çoğulu **أَرْكاك** ve **رِكاك**tır. Şair onu **رَكائك** olarak çoğul yaptı da şöyle dedi:

توَضِّحْنَ في قَرْنِ الغَزالةِ، بعدما
تَرَشَّفْن ذَرَّاتِ اللذِّهاب الرَّكائِكِ

Ve yağmurdan **الرَّكِيكةُ**: **الرَّكّ** gibidir. Ve gök **أَرَكَّت** etti, yani **الركّ** ile geldi; ve bulut **رَكَّكَت** etti; ve üzerinde **مُرَكٌّ** ve **رَكيكة** bulunan yer. **ابن الأعرابي**. Bir bedevîye “Senin yerinin yağmuru nedir?” denildi; dedi ki: “**مركَّكَةٌ**; içinde **ضروس** ve **ثَرْد** vardır; otunu serper de yaralamaz.” Dedi ki: **الثَّرْدُ** zayıf yağmurdur. **الليث**: **الرَّكاكةُ**, **الرَّكيكِ**’in masdarıdır; o da ağır (olan)dır. **اللحياني**: yer **أَرَكّت** eder, **تُرِكّ** eder; o hâlde o **مِرِكَّة**dir; ve edilgen olarak **أُرِكَّتْ**; o hâlde o, yağmurlardan **الرِّكاكُ** isabet ettiğinde **مُرَكَّة**dir. **ابن شميل**: **الرِّكّ**, az yağmurdan başka yağmur almamış zayıf yerdir. Denilir: **أَرض رِكّ**; ona ancak zayıf yağmur isabet etmiştir. Ve **مطر رِكّ**: az, zayıf. Ve **أَرض مُرَكَّكة** ve **رَكِيكة**: ona **رِكّ** isabet etmiştir; onda otlak ancak azdır. **شمر** dedi: sudan, bitkiden ve ilimden her az, ince şey, o **رَكيك**tir. Ve hadiste: Müslümanlara Huneyn günü yağmurdan bir **رِكّ** isabet etti; o, kesre ve fetha ile, zayıf yağmurdur. Ve **رجل رَكيك العلم**: ilmi az olan. Ve **رَكيك العقل**: aklı az olan; ve onun sözü; **ابن الأَعرابي** onu inşad etti:

وقد جَعَل الرَّكُّ الضعيفُ يُسِيلني
إِليك، ويُشْريكَ القليلُ فتَغْلَقُ

Ve manası: senden bana dair az bir şey geldiğinde öfkelenirsin; ben de öyleyim; öyleyse ne zaman uyuşuruz?

Ve işi **رَكَّ** eder, onu **يَرُكُّه رَكّاً**: onun bir kısmını bir kısmı üzerine geri döndürdü. Ve şeyi bir kısmını bir kısmı üzerine **رَكَكْتُ** ettim, onu attığımda; bundan **رؤبة**’nin sözü:

فنَجِّنا من حَبْس حاجاتٍ ورَكّْ،
فالذُّخْرُ منها عندنا، والأَجْرُ لَكْ

Ve **الرَّكْراكةُ**: kalça ve uylukları büyük kadın. Ve meselde onların sözü: **شحمةُ الرُّكَّى**, **فُعْلى** vezninde; o, çabuk eriyen (şey)dir; ihtiyaçlarda sana yardım etmeyen kimse için darb-ı mesel yapılır. Ve **سقاء مَرْكوك**: işlenmiş ve onarılmıştır.

Ve **الرَّكَّاءُ**: dağdan sana cevap veren çığlık; sanki sesini sana geri çevirir ve onunla söylediğini taklit eder. Ve **الرَّكّ**: insana bir şeyi yüklemen; dersin: hakkı onun boynuna **رَكَكْتُ**; ve bu işi onun boynuna **رَكَّ** etti, onu **يَرُكُّه رَكّاً**. Ve boyunlarında halkaları **رَكَّ** etti: onları kendilerine yükledi. Ve halkalar boyunlarında **رَكَّت** etti. Ve boynuna bukağıyı **رَكَكْتُ**, onu **أَرُكُّه رَكّاً**, eğer elini boynuna bağlarsam. Ve günahı boynuna **رَكَكْتُ**, eğer onu kendisine yüklersem. Ve şeyi eliyle **رَكّ** etti; o hâlde o **مَرْكوك** ve **رَكِيكٌ** (dur): hacmini bilmek için onu sıktı. Ve geçti, **يَرْتَكُّ**, yani titrer; **يعقوب** onun bir بدل olduğunu iddia etti. **ابن الأعرابي**: falan, **إزْرَة عَكَّ وَكَّ** ile izar bağladı; o, izarının iki ucunu salıvermesidir; ve inşad etti:

إن زُرْتَه تجده عَكَّ وَكَّا
مِشْيَتُه في الدار هاكَ رَكّا

Dedi ki: **هاكَ رَكّ** onun salınarak yürümesini hikâye etmektir; ve bir rivayette:

إزْرَته تجده عَكّ وَكّا

Dedi ki: **الجوهري** de **عكك** maddesinde onu böyle inşad etti; ve bu recez’i **ابن بري** **أَماليه**’sinde zikretti:

إن زُرْتَهُ تجده عَكَّ بَكّا

Ve onda “**إن زرته**” de rivayet etti; ve dedi ki: **العَكُّ** sert (olan), **البَك** ise boynu inceltmektir.

Ve **رَكَكٌ**: su. **الأَصمعي** onun **رَكّ** olduğunu ve **زهير**’e **رَكٍ** ile kafiye düzgün gelmediği için, şu dediğinde **رَكَك** dediğini iddia etti:

ثم اسْتَمرُّوا وقالوا: إنَّ مَوْعِدَكُم
ماءٌ بشَرْقِيِّ سَلْمى، فَيْدُ أَو رَكَكُ

Böylece şiddetlendirmeyi zaruret olarak ortaya koydu. Ve bir defa dedi ki: “**فَيْدُ أَو رَكَكُ**” sözündeki **رَكَكٍ** hakkında bir bedevîye sordum; dedi ki: “Evet, orada **رَكّ** denilen bir su vardı.” **ابن الأعرابي**. **كَرْكَرَ**: bozguna uğradığında; ve **رَكْرَكَ**: korkaklık ettiğinde; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ك ك * * رَكَّ * الشيء يرك بالكسر * رِكَّةً * و * رَكَاكَةً * رق وضعف فهو * رَكِيكٌ * ومنه قولهم اقطعه من حيث رك والعامة تقول من حيث رق و * اسْتَرَكَّهُ * استضعفه وفي الحديث ﴿أنه عليه اللاة والسلام لعن * الرُّكَاكَةَ *﴾ وهو الذي لا يغار على أهله قلت في غريب أبي عبيد والهروي الركاكة مضموم مخفف وفي المجمل مضموم مشدد وفي التهذيب مفتوح مخفف ضبطا لا نصا وسكران * مُرْتَكُّ * إذا لم يبين كلامه

##### Türkçe

* ر ك ك * **رَكَّ** şey, kesre ile yark; **رِكَّةً** ve **رَكَاكَةً** (olarak): inceldi ve zayıfladı; o hâlde o **رَكِيكٌ**dur. Bundan, onların “onu, **رك** olduğu yerden kes” sözleri gelir; avam ise “**رق** olduğu yerden” der. Ve **اسْتَرَكَّهُ**: onu zayıf saydı. Hadiste: {onun -aleyhi **اللاة** ve selâm- **الرُّكَاكَةَ**’yı lânetlediği} (vardır); o, ehline karşı kıskançlık göstermeyen kimsedir. Dedim ki: Garîb Ebî Ubeyd’de ve Herevî’de **الركاكة** zamme ile, hafifletilmiş (olarak); ve el-Mücmel’de zamme ile, şeddeli; ve et-Tehzîb’de fetha ile, hafifletilmiş (olarak), ضبط olarak, نص olarak değil. Ve sarhoş **مُرْتَكُّ**: sözü açıklık kazanmadığı zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الركيك، كأمير وغراب وغرابة، والأرك من الرجال: الفسل الضعيف في عقله ورأيه وقيل: الركيك هو الضعيف؛ فلم يقيد، قال جميل بن مرثد:
  لا تكونن ركيكا تنبلا
  لعوا إذا لاقيته تقهلا أو من لا يغار على أهله، وهو الديوث أو من لا يهابه أهله وكله من الضعف، وفي الحديث: أنه لعن الركاكة سماه ركاكة على المبالغة في وصفه بالركاكة على وجهين: أحدهما بالبناء لأن فعالا أبلغ من فعيل كقولك طوال في طويل، والثانية إلحاق الهاء للمبالغة. وقال أبو زيد: رجل ركاكة وركيك: إذا كن النساء يستضعفنه، فلا يهبنه، ولا يغار عليهن، وفي الحديث:  إن الله يبغض السلطان الركاكة  . أي: الضعيف وهي ركاكة وركيكة، ركاك بالكسر.
 وقد رك يرك ركاكة: ضعف عقله ورأيه ونقص. ورك الشيء رق ومنه قولهم اقطعه من حيث رك، والعامة تقول: من حيث رق. وقال الليث: ركه، كمده ركا: طرح بعضه على بعض قال رؤبة:
  ونجنا من حبس حاجات ورك
  فالذخر منها عندنا والأجر لك ورك الذنب في عنقه ركا: ألزمه إياه. وقال الليث: الرك: إلزامك الشيء إنسانا، تقول: رككت هذا الحق في عنقه، ورككت الأغلال في أعناقهم. وقال ابن دريد: رك الشيء بيده ركا: إذا غمزه غمزة خفيفة ليعرف حجمه.
 قال: ورك المرأة ركا، وبكها بكا، ودكها دكا: إذا جامعها فجهدها في الجماع، قالت خرنق بنت عبعبة تهجو عبد عمرو بن بشر:
  ألا ثكلتك أمك عبد عمـرو                      أبالخزيات آخيت الملوكـا
  هم ركوك للوركـين ركـا                      ولو سألوك أعطيت البروكا واستركه: استضعفه قال القطامي يصف أحوال الناس:
  تراهم يغمزون من استركـوا                      ويجتنبون من صدق المصاعا والمرتك: من تراه بليغا وحده وإذا خاصم عيي أي إذا وقع في خصومة عجز. وقد ارتك ارتكاكا: ضعف.
 وارتك في أمره، أي: شك. وقال ابن عباد: المرتك من الجمال: الرخو الممذوق النقي. والركركة: الضعف في كل شيء. والرك بالفتح ويكسر، وكسفينة: المطر القليل وفي التهذيب: الضعيف أو هو فوق الدث. وقال ابن الأعرابي: أول المطر الرش، ثم الطش، ثم البغش، ثم الرك، بالكسر أركاك وركاك زاد الصاغاني وركان، وجمع الركيكة ركائك، قال الشاعر:
  توضحن في قرن الغزالة بعدما                      ترشفن درات الذهاب الركائك

  وقد أركت السماء: جاءت بالرك ورككت وهذه عن ابن عباد وأرض مرك عليها، وركيكة ورك، بالكسر، وهذه عن ابن شميل: لم يصبها مطر إلا ضعيف. وأرض مرككة، وركيكة: أصابها رك، وما بها مرتع إلا قليل، وقال ابن الأعرابي: قيل لأعرابي ما مطر أرضك? فقال: مرككة، فيها ضروس وثرد يذر بقله ولا يقرح، قال: والثرد: المطر الضعيف. ورجل ركيك العلم والعقل أي: قليله. وقال شمر: كل شيء قليل دقيق من ماء ونبت وعلم فهو ركيك. والركاء بالمد: صوت الصدى يردك من الجبل ويحاكي ما به نطقت. وقال ابن عباد: ارتك: مثل ارتج يقال: مر يرتك ويرتج واحد، وقال يعقوب: إنه بدل. قال: وارتك في أمره أي: شك. ورك: ماء شرقي سلمى أحد جبلي طيئ، له ذكر في سرية علي رضي الله عنه إلى القلس، وفي المراصد: محلة من محال سلمى، قال الشاعر:
  هذا أحق منزل برك
  الذئب يعوي والغراب يبكي وفك إدغامه زهير بن أبي سلمى ضرورة فقال:
  ثم استمروا فقالوا: إن مشربكم                      ماء بشرقي سلمى فيد أو ركك قال ابن جني في الشواذ: قال أبو عثمان: قال الأصمعي: سألت أعرابيا ونحن في الموضع الذي ذكره زهير - يعني هذا البيت - فقلت: هل تعرف رككا? فقال: قد كان ها هنا ماء يسمى ركا، فعلمت أن زهيرا احتاج إليه فحركه. والركراكة: المرأة العظيمة العجز والفخذين. وقولهم في المثل: شحمة الركى، كربى، وهو الذي يذوب سريعا، يضرب لمن لا يعينك في الحاجات ولا يغني عنك. وسقاء مركوك: قد عولج وأصلح قال ابن عباد: وتركركه، أي السقاء هو تمخضه بالزبد.
 ومما يستدرك عليه: سكران مرتك: إذا لم يبين كلامه. وثوب ركيك النسج: ضعيفه. وورد في الحديث: أنه يبغض الولاة الرككة هو جمع ركيك كضعيف وضعفة وزنا ومعنى. وقال اللحياني: أركت الأرض - على ما لم يسم فاعله - فهي مركة: أصابها الركاك من الأمطار، وكذلك رككت فهي مرككة. وقال ابن شميل: الرك، بالكسر: المكان المضعوف.
 ورك الأمر يركه ركا: رد بعضه على بعض. والمركوك، والركيك: المغموز. وقال ابن الأعرابي: يقال: ائتزر فلان إزرة عك رك، وهو أن يسبل، طرفي إزاره، وأنشد:
  إزرته تجده عـك وكـا
  مشيته في الدار هاك ركا قال: هاك رك: حكاية لتبختره. وركرك: إذا جبن، عن ابن الأعرابي. وقال أبو عمرو: الركى، على فعلى: العفلق الواسع. والرك، بالكسر: المهزول، قال:
  يا حبذا جارية مـن عـك
  تلفق المرط علـى مـدك
  مثل كثيب الرمل غير رك وذكره الجوهري في ز ك ك قال الصاغاني: وهو تصحيف، والصواب في اللغة والرجز بالراء، وسيأتي.
 وقال ابن عباد: رك الله نماه، أي: غض الله نماه. والركوكة بالضم: الضعف.

##### Türkçe

**الركيك**, **كأمير** ve **غراب** ve **غرابة** (vezninde); ve erkeklerden **الأرك**: aklında ve görüşünde gevşek, zayıf olan alçak (kimse); ve denildi ki: **الركيك** zayıf olandır; böylece kayıtlanmadı. Cemîl b. Merşed dedi:
  “Sakın **ركيكا** olma, **تنبلا**;
  Ona rastladığında ‘**لعوا**’ (derler), ‘**تقهلا**’.”
Veya ehline kıskançlık göstermeyen; o **الديوث**tur; yahut ehlinin kendisinden çekinmediği; bunların hepsi zayıflıktandır. Hadiste: onun **الركاكة**yi lânetlediği (vardır); onu, **الركاكة** ile vasfetmede mübalağa için **ركاكة** diye adlandırdı; **الركاكة** ile vasfetmede iki vecih üzere: birincisi bina iledir; çünkü **فعال** vezni **فعيل**den daha beliğdir; senin “**طوال**” (demende) “**طويل**” (gibi); ikincisi mübalağa için **الهاء**’yı ilhak etmektir. Ebû Zeyd dedi: **رجل ركاكة وركيك**: kadınlar onu zayıf gördüklerinde; artık ondan çekinmezler, onlara kıskançlık göstermez. Hadiste: “Allah **السلطان الركاكة**’yi buğzeder.” Yani: zayıf. Ve o **ركاكة** ve **ركيكة**dir; **ركاك** (kesre ile).

Ve **رك** eder, **يرك** (eder), **ركاكة** (olarak): aklı ve görüşü zayıfladı ve eksildi. Ve **رك** (oldu) şey, **رق** (oldu); ondan onların sözü: “Onu, **رك** olduğu yerden kes.” Avam ise der: “**رق** olduğu yerden.” Leys dedi: **ركه** (etti), **كمده** (etti) **ركا** (olarak): onun bir kısmını bir kısmı üzerine attı. Ru’be dedi:
  “Ve bizi, ihtiyaçların hapsinden ve **رك**’ten kurtardık;
  Artık azık bizde, ecir ise senindir.”
Ve **رك** etti günahı onun boynuna **ركا** (olarak): onu ona yükledi. Leys dedi: **الرك**: senin bir şeyi bir insana ilzam etmendir; dersin ki: “Bu hakkı onun boynuna **رككت** ettim” ve “Boyunlarına zincirleri **رككت** ettim.” İbn Düreyd dedi: **رك** etti şeyi eliyle **ركا** (olarak): eğer onu, hacmini bilmek için hafif bir sıkma ile sıktıysa.

Dedi ki: ve **رك** etti kadını **ركا**, ve **بكها** (etti) **بكا**, ve **دكها** (etti) **دكا**: eğer onunla cima etti de cima’da onu zorladıysa. Hırnık bint ‘Ub‘ube, ‘Abd ‘Amr b. Bişr’i hicvederek dedi:
  “Anan seni yitirsin, ey ‘Abd ‘Amr;
  Krallarla ayıplar üzere mi kardeşlik ettin?
  Onlar iki kalçaya **ركوك** (ederler) **ركا** (olarak);
  Senden isteselerdi, **البروكا**’yı verirdin.”
Ve **استركه**: onu zayıf gördü. Kutâmî, insanların hallerini vasfederek dedi:
  “Onlar, **استركوا** ettiklerini dürterler;
  Ve doğru vuruşu tasdik edeni sakınırlar.”
Ve **المرتك**: onu tek başına beliğ görürsün; fakat çekiştiğinde **عيي** (olur); yani bir husumete düştüğünde aciz kalır. Ve **ارتك** etti **ارتكاكا** (olarak): zayıfladı.

Ve **ارتك** etti işinde; yani: şüphe etti. İbn ‘Abbâd dedi: develerden **المرتك**: gevşek, inceltilmiş, temiz (olan). Ve **الركركة**: her şeyde zayıflık. Ve **الرك** (fetha ile) ve (kesre ile de): ve **كسفينة** (vezninde): az yağmur. Ve **التهذيب**’de: zayıf (yağmur); yahut o, **الدث**’in üstündedir. İbnü’l-A‘râbî dedi: yağmurun ilki **الرش**; sonra **الطش**; sonra **البغش**; sonra **الرك** (kesre ile): **أركاك** ve **ركاك**. Sâğânî artırdı: **وركان**. Ve **الركيكة**’nin cemi **ركائك**. Şair dedi:
  “Gazel boynuzunda,
  **الركائك** gidişin damlalarını yudumladıktan sonra belirginleşirler.”

Ve sema **أركت** etti: **الرك** ile geldi. Ve **رككت** (etti). Bu, İbn ‘Abbâd’dandır. Ve üzerinde **رك** bulunan yer: **أرض مرك**; ve **ركيكة** ve **رك** (kesre ile). Bu, İbn Şümeyl’dendir: ona yağmur isabet etmedi; ancak zayıf (olan). Ve **أرض مرككة** ve **ركيكة**: ona **رك** isabet etti; ve onda otlak yoktur; ancak az. İbnü’l-A‘râbî dedi: bir bedevîye “Toprağının yağmuru nedir?” denildi; dedi ki: “**مرككة**; onda **ضروس** ve **ثرد** vardır; onun azını saçar, fakat (toprağı) yarmaz.” Dedi ki: **الثرد**: zayıf yağmurdur. Ve ilimde ve akılda **رجل ركيك**; yani: onun azı. Şemmer dedi: sudan, bitkiden ve ilimden her az, ince şey **ركيك**tir. Ve **الركاء** (med ile): dağın senden geri çevirdiği ve onunla konuştuğun şeyi taklit eden yankının sesidir. İbn ‘Abbâd dedi: **ارتك**: **ارتج** gibidir; denilir: “Şu geçti, **يرتك** eder ve **يرتج** eder”; birdir. Ya‘kūb dedi: o, bedeldir. Dedi ki: ve **ارتك** etti işinde; yani: şüphe etti. Ve **رك**: Selmâ’nın doğusunda bir sudur; Tayıy’ın iki dağından biridir; Ali (Allah ondan razı olsun)’in **القلس**’e seriyyesinde onun zikri vardır. Ve **المراصد**’da: Selmâ’nın mahallelerinden bir mahalledir. Şair dedi:
  “Bu, **رك** menzilinin en haklısıdır;
  Kurt ulur, karga ağlar.”
Züheyr b. Ebî Sülmâ, zaruret olarak idğamını çözdü; dedi ki:
  “Sonra yürüdüler ve dediler ki: sizin su yeriniz,
  Selmâ’nın doğusunda bir sudur: **فيد** yahut **ركك**.”
İbn Cinnî, **الشواذ**’da dedi: Ebû ‘Osmân dedi: Asma‘î dedi: Züheyr’in zikrettiği yerde biz iken bir bedevîye sordum – yani bu beyti – ve dedim: “**رككا**’yı tanır mısın?” Dedi ki: “Burada **ركا** diye adlandırılan bir su vardı.” Böylece bildim ki Züheyr ona muhtaç oldu da onu harekeledi. Ve **الركراكة**: kalçası ve uylukları büyük kadın. Ve onların meselde sözü: “**شحمة الركى**: **كربى**”; o, çabuk eriyen şeydir; ihtiyaçlarda sana yardım etmeyen ve senden yana fayda sağlamayan kimse için darb-ı mesel yapılır. Ve **سقاء مركوك**: işlenmiş ve ıslah edilmiş (tulum). İbn ‘Abbâd dedi: ve **تركركه**; yani tulum: onu kaymakla çalkalaman (dır).

Ve ona ilave olarak istidrâk olunanlardandır: **سكران مرتك**: eğer onun sözü açıklık kazanmazsa. Ve **ثوب ركيك النسج**: dokuması zayıf olanı. Ve hadiste vârid oldu: “O, **الولاة الرككة**’yi buğzeder”; o, **ركيك**’in cemidir; **ضعيف** ve **ضعفة** gibi; vezin ve mana bakımından. Lihyânî dedi: **أركت الأرض** – faili adlandırılmayan üzere – artık o **مركة**dir: yağmurlardan **الركاك** ona isabet etti; ve yine **رككت** (oldu) da o **مرككة**dir. İbn Şümeyl dedi: **الرك** (kesre ile): zayıflatılmış yer.

Ve **رك** etti iş, **يركه** (eder) **ركا** (olarak): onun bir kısmını bir kısmı üzerine geri çevirdi. Ve **المركوك** ve **الركيك**: sıkılmış (olan). İbnü’l-A‘râbî dedi: denilir: “Falan, **إزرة عك رك** ile izar bağladı”; o, izarının iki ucunu salmasıdır. Ve inşad etti:
  “İzarı: onu bulursun **عـك وكـا**;
  Evde yürüyüşü: **هاك ركا**.”
Dedi ki: **هاك رك**: onun salınışını hikâye (eden söz)dür. Ve **ركرك**: eğer korkaklık ettiyse; İbnü’l-A‘râbî’den. Ebû ‘Amr dedi: **الركى**, **فعلى** üzere: geniş **العفلق**. Ve **الرك** (kesre ile): zayıf, cılız. Dedi ki:
  “Ne hoş, **عـك**’ten bir cariye;
  **المرط**’u **مدك** üzerine yamalar;
  **رك** olmayan kum tepeciği gibi.”
Cevherî onu **ز ك ك**’de zikretti. Sâğânî dedi: o, tashiftir; doğru olan, dilde ve recezde **الراء** iledir; ve gelecektir.

İbn ‘Abbâd dedi: “Allah onu **رك** etti”; yani: Allah onun gelişmesini eksiltti. Ve **الركوكة** (damme ile): zayıflık.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%83/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَكَّ
رَكَّ I ( n. ac. رَكّ 1 ,  رَكَاْكَة 22t ),
a.  Was weak, feeble; was thin, small.

b.  U ( n. ac. رَكّ 1 ) [ acc. &  Fī ], Threw round ( the neck ) of; forced, imposed upon.

c.  [ acc. &  Bi ], Felt, touched with ( the hand ).

d.  Filled up with rubble-stone; macadamized.

رَكَّكَ
رَكَّكَ II ,  أَرْكَكَ IV ,
a.  Drizzled, rained slightly.

اِرْتَكَكَ
اِرْتَكَكَ VIII ,
a.  Was bewildered.

b.  Was agitated.
رَكّ 1 ,  رِكّ 2 , ( pl. رُكُوْك 27 ,  أَرْكَاْك 38 ), Fine rain.
رُكَاْك
رُكَاْك 24 ,
a.  see 25 (a) .

رَكِيْك
رَكِيْك 25 , ( pl. رِكَاْك 23 ),
a.  Weak, feeble; thin, small;   light, flimsy ( texture ).

b.  Incorrect, faulty.

##### Türkçe

رَكَّ
رَكَّ I ( n. ac. **رَكّ** 1 , **رَكَاْكَة** 22t ),
a. Zayıf, güçsüz idi; ince, küçük idi.

b. U ( n. ac. **رَكّ** 1 ) [ acc. & Fī ], (boynun) etrafına attı; üzerine zorladı, dayattı.

c. [ acc. & Bi ], (elle) hissetti, dokundu.

d. Moloz-taş ile doldurdu; mıcırla kapladı.

رَكَّكَ
رَكَّكَ II , **أَرْكَكَ** IV ,
a. Çiseledi, hafifçe yağdı.

اِرْتَكَكَ
اِرْتَكَكَ VIII ,
a. Şaşkına döndü.

b. Çalkalandı.

**رَكّ** 1 , **رِكّ** 2 , ( pl. **رُكُوْك** 27 , **أَرْكَاْك** 38 ), İnce yağmur.

رُكَاْك
**رُكَاْك** 24 ,
a. 25 (a)’ya bak.

رَكِيْك
**رَكِيْك** 25 , ( pl. **رِكَاْك** 23 ),
a. Zayıf, güçsüz; ince, küçük; hafif, dayanıksız (doku).

b. Yanlış, hatalı.
