# ركل (ر-ك-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ك - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والراء واللام معهما
ر ك ل مستعمل فقط ركل: الرَّكْلُ: الضرب برجل واحدة، ومَرْكلا الدابة: موضع القصريين من الجنبين. والمِرْكَلُ: الجيد الرَّكْل، والمِركَل: الرجل من الراكب.
والتَّرَكُّلُ: كفعل الحافر بالمسحاة حين يتركّل عليها برجله. قال الأخطل:
ربت وربا في كرمها ابن مدينة		يظل على مسحاته يتـركَّـل

##### Türkçe

**الكاف** ve **الراء** ve **اللام** bunlarla birlikte

ر ك ل yalnızca استعمال edilmiştir: **ركل**: **الرَّكْلُ**: tek bir ayakla vurma. Ve **مَرْكلا الدابة**: iki yan(ın)dan iki **قصريين**in yeri. Ve **المِرْكَلُ**: **الرَّكْل**i iyi olan. Ve **المِركَل**: binekli(ler)den adam.

Ve **التَّرَكُّلُ**: **الحافر**in **المسحاة** ile (yaptığı) fiil gibi; onu ayağıyla üzerine basıp dayanarak **يتركّل** olduğu zaman. **الأخطل** dedi ki:
ربت وربا في كرمها ابن مدينة		يظل على مسحاته يتـركَّـل

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَكْلُ: الضربُ بالرجلِ الواحدة. وقد رَكَلَهُ يَرْكُلُهُ وتَراكَلَ القومُ. والمَرْكَلُ: الطريقُ. ومَراكِلُ الدابّة: حيث يَرْكُلُها الفارس برجلِه إذا حرَّكه للركض، وهُمَا مُرْكَلانِ. قال عنترة:
وحَشِيَّتي سَرجٌ على عَبْلِ الشَوىنَهْدٍ مَراكِلُهُ نَبيلِ الـمَـحْـزِمِ
أي أنه واسعُ الجوف عظيم المَراكِلِ. وأرضٌ مُرَكَّلةٌ، إذا كُدَّتْ بحوافر الدوابّ، ومنه قول امرئ القيس يصف الخيل:
أَثَرْنَ الغُبارَ بالكَديدِ المُرَكَّل
وتَرَكَّلَ الرجل بِمِسْحَاتِهِ: إذا ضربها برجله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل:
رَبَتْ ورَبا في كَرمِها ابنُ مدينةٍ		يَظَلُّ على مِسْحاتِهِ يَتَـرَكَّـلُ

##### Türkçe

**الرَكْلُ**: tek ayakla vurmadır. Ve gerçekten onu **رَكَلَهُ يَرْكُلُهُ**; ve kavim **تَراكَلَ**. Ve **المَرْكَلُ**: yol. Ve binitin **مَراكِلُ**’i: süvarinin onu koşuya sevk etmek için hareket ettirdiğinde ayağıyla vurduğu yerlerdir; ve onlar iki **مُرْكَلانِ**’dır. Antere dedi ki:
وحَشِيَّتي سَرجٌ على عَبْلِ الشَوىنَهْدٍ مَراكِلُهُ نَبيلِ الـمَـحْـزِمِ
Yani o, geniş karınlı, **المَراكِلِ**’i büyük olandır. Ve **أرضٌ مُرَكَّلةٌ**, binitlerin toynaklarıyla çiğnenip sertçe dövüldüğünde; ve ondan İmru’ul-Kays’ın atları vasfederek sözü:
أَثَرْنَ الغُبارَ بالكَديدِ المُرَكَّل
Ve adam **تَرَكَّلَ** küreğiyle: onu ayağıyla vurup yere girsin diye (yaptığında). Ahtal dedi ki:
رَبَتْ ورَبا في كَرمِها ابنُ مدينةٍ		يَظَلُّ على مِسْحاتِهِ يَتَـرَكَّـلُ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ر ل
ركل
استعمل من وجوهه : ركل .
ركل : قال الليث : الرَّكْلُ : الضرب برجْلٍ واحدة ، والمرْكلانِ من الدَّابةِ هما موْضِعا القُصْريَيْنِ منَ الجَنْبين ، ولذلك يقال : فرسٌ نهدُ المَرَاكلِ ، والمركلُ : الرِّجْلُ منَ الراكبِ .
قال : والتركُّلُ كما يَحفِرُ الحافرُ بالمسِحاةَ إذ تركَّلَ عليها برِجْله .
وقال الأخطل يصف الخمر :
رَبَتْ وربا في كَرْمها ابنُ مَدِينَةٍ
يَظَلُّ على مِسحاتِهِ يَتَركلُ
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الرَّكلُ : الطِّيطَانُ ، وهو الكرَّاثُ ، وبائعه : رَكالٌ .

##### Türkçe

ك ر ل
**ركل**
Kullanıldı, vecihlerinden: **ركل**.

**ركل**: Leys dedi: **الرَّكْلُ**: tek bir ayakla vurmadır; binek hayvanından **المرْكلانِ** ise iki yandan **القُصْريَيْنِ**’in yerleridir; bundan dolayı denir: **فرسٌ نهدُ المَرَاكلِ**; **المركلُ**: biniciden olan **الرِّجْلُ**’dür.

Dedi: **والتركُّلُ**; tırnaklı hayvanın **المسِحاةَ** ile kazdığı gibi; onu ayağıyla çiğneyip bastığında.

Ahtal şarabı vasfederek dedi:
رَبَتْ وربا في كَرْمها ابنُ مَدِينَةٍ
يَظَلُّ على مِسحاتِهِ يَتَركلُ

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **الرَّكلُ**: **الطِّيطَانُ**’dır; o da **الكرَّاثُ**’tır; onun satıcısı: **رَكالٌ**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والكاف وما يثلثهما)
  (ركل)  الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل:
رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1])  والكديد: المُرَكَّل([2]).
  (ركم)  الراء والكاف والميم أصلٌ واحدٌ يدلُّ على [تجمُّع] الشيء. تقول ركَمت الشيء: ألقَيت بعضَه على بعض. وسحاب مُرْتكمٌ ورُكام. والرُّكمة: الطِّين المجمُوع. ومُرْتَكَم الطريق: سَنَنُه؛ لأنّ المارة تَرْتَكِمُ فيه.
  (ركن)  الراء والكاف والنون أصلٌ واحد يدلُّ على قوَّة. فرُكن الشَّيء: جانبه الأقوى. وهو يأوي إلى رُكْنٍ شديد، أي عِزٍّ ومَنْعَة. ومن الباب رَكَنْتُ إليه أرْكَن. وهي كلمة نادرة على فَعَلْتُ أفْعَلُ من غير حَرفِ حلق. وفلانٌ ركينٌ، أي وقور ثابت. والمرْكن: الإِجَّانة. ويقال: جبلٌ رَكِينٌ([3])، أي له أركان عالية. وركَنْت إليه أي مِلْتُ؛ وهو من الباب، لأنه سكن إليه وثبت عنده. قال
الخليل: رَكَنَ يَرْكَنُ رَكْناً. ولغة سُفْلَى مضَر: ركِن يرْكَن. ويقال ركِنَ يَرْكُنُ، وفيه نظَر. وحكى أبو زيد: رَكِنَ يَرْكَنُ. وناقة مُرَكَّنَة الضَّرْع، أي مُنْتَفِخَتُه، أي كَأنَّه رُكْن.
  (ركو)  الراء والكاف والحرف المعتل أصول ثلاثة: أحدُها حملُ الشيء على شيءٍ وضمُّه إليه، والآخَر إصلاحُ شيءٍ، والثالث وِعاء الشيء.
  فالأوّلُ قولُهم: رَكَوْتُ على البعير الحِملَ: ضاعفْتُه. ومن الباب ركَوْتُ عليه الأمْرَ والذَّنب، أي حملتُه عليه. وقال بعضُهم: أنَا مُرْتَكٍ على كذا، أي معوِّلٌ عليه. ومالي مُرتكىً إلاّ عليك. وحكى الفرّاء: أرْكَيْتَ عليَّ ذنباً لم أُذْنِبْه.
  ومن الباب أركَيتُ إلى فلانٍ: لجأتُ إليه. ومنه أرْكِنِي إلى كذا، أَي أخِّرْني، للدَّيْنِ يكون عليه*. وركَوتُ عنهم بقيّةَ يومي، أي أقمت.
  أمّا إصلاحُ الشيء فالمركوُّ الحَوض المستطيل، ويقال المُصْلَح، قال:
  * قامَ على المَرْكُوِّ ساقٍ يفْعَمُهْ *
  وركَوْتُ الشيءَ، إذا سدَّدْتَه وأصلَحتَه. قال سُويد بن كُراع:
فدَعْ عنك قوماً قد كَفَوْكَ شُؤونَهم *** وشأنُك إلا تَرْكُهُ متفاقِمُ([4])  أي إن لم تُصلِحْه. ويقال أركَيْتُ لفلانٍ شيئاً، إذا هيّأْتَه له.
  وأما الأصل الآخَر فالرَُِّكْوة معروفة؛ ومنه الرَّكِيّ؛ لأنه كأنه وعاءُ
ما يكونُ فيه.
   (ركب)  الراء والكاف والباء أصلٌ واحد مطّرد منقاس، وهو علُوُّ شيءٍ شيئاً. يقال رَكِب رُكوباً يَرْكَب. والرِّكاب: المَطِيّ، واحدتَها راحلة. وزَيْتٌ ركابيٌّ؛ لأنه يُحمَل من الشام على الرِّكاب. وما له رَكُوبة ولا حَمُولة، أي ما يركبه ويَحمِل عليه. والرَّكب: القَوم الرُّكْبان؛ وكذلك الأُركُوب. وناقةٌ رَكْبانةٌ: تصلُح للرُّكوب. وأرْكَبَ المُهْر: حان أن يُرْكَبَ. ورجل مُرَكَّبٌ: استعارَ فرساً يقاتِل عليه، ويكون له نِصفُ الغَنيمة ولصاحب الفرس النِّصف.
  ومن الباب رَوَاكِبُ الشَّحم، وهي طرائقُ بعضُها فوقَ بعض في مُقدَّم السَّنام. فأمَّا التي في المؤخَّر فهي الرَّوادف، الواحدة راكبةٌ ورادفة. والرَّكَّابة: شِبه فسيلةٍ من أعلى النخلة عند قِمّتها، ربَّما حملَتْ مع أمِّها. وزعم الخليلُ أنَّ الرَّكْب والأُركوبَ راكبُو الدّوابّ، وأن الرُّكَّاب رُكَّاب السفينة. والمُرَكَّب: الأصل والمنْبِتُ. يقال هو كريم المركَّب.  ومن الباب رُكْبة الإنسان، وهي عاليةٌ على ما هي فوقَه. والأركَبُ: العظيم الرُّكْبة. ويقال: رَكَبْتُ الرّجلَ أركُبُه، إِذا ضربْتَ رُكْبتَه أو ضربتَه برُكبتِك. والرَّكيب: ما بين نَهْرَيِ الكَرْم؛ وهو الظَّهر الذي بين النَّهْرين، ويكون عالياً على دونه. والرَّاكب: داءٌ يأخذ الغنمَ في ظهورها.
  ومن الباب الرَّكَب ركَب المرأة. قال الخليل: ولا يقال للرّجل، إنَّما هو للمرأة خاصّة. وقال الفرّاء: الرَّكَب: العانةُ للرَّجُل والمرأة. قال:
لا ينْفعُ الجاريةَ الخِضابُ([5]) ***ولا الوِشاحان ولا الجلبابُ* مِن دُون أن تلتقِيَ الأركابُ *  (ركح)  الراء والكاف والحاء أصلٌ واحد، وهو يدل على إنابةٍ إلى شيءٍ ورُجوعٍ إليه. قال الخليل: الرُّكوح: الإنابة إلى الأمر. وأنشد:
رَكَحْتُ إليها بعد ما كنتُ مُجْمِعاً *** على هَجْرِها وانسبْتُ باللَّيل ثائرا([6])  فهذا هو الأصل. ثمَّ يقال لرُكْن الجبلِ المُنيفِ الصّعبِ رُكْح. والرُّكْح والرُّكْحة: سَاحة الدّار. والرُّكْحة البقيّة من الثَّريد تبقى في الجَفْنة، كأنّه شيءٌ أوى إلى أسفل الجَفْنة. ويقال جَفْنةٌ مرتكِحةٌ، إذا كانت مكتنِزةً بالثَّريد. ومن الباب: سَرْجٌ مِركاحٌ، إذا كان يتأخَّر عن ظَهْر الفَرس.
  (ركد)  الراء والكاف والدال أصلٌ يدلُّ على سُكون. يقال ركَدَ الماءُ: سكَنَ. وركَدتِ الرِّيحُ. وركَد الميزان: استَوَى. وركد القومُ رُكوداً: سكنُوا وهدَؤوا. وجَفنَةٌ رَكود: مملوءة. فأمّا قولُهم تراكَدَ الجوارِي، إذا قعدَتْ إحداهُنّ على قدميها ثم نَزَتْ قاعدةً إِلى صاحبتها، فهذا إن صحَّ فهو شاذٌّ عن الأصل.
  (ركز)  الراء والكاف والزاء أصلان: أحدهما إثبات شيءٍ في شيء يذهب سُفْلاً، والآخر صَوت.
  فالأول: رَكَزْتُ الرُّمحَ رَكْزاً. ومَرْكَز الجند: الموضع الذي أُلزِمُوه. ويقال ارتكَزَ الرّجُل على قوسه، إذا وضَعَ سِيَتَها بالأرض ثمّ اعتمَدَ عليها. ومن الباب: الرِّكَاز، وهو المال المدفون في الجاهليّة، وهو من قياسِه؛ لأنّ صاحبَه رَكَزَه. وقال قوم: الرِّكاز المعْدِن. وأركَزَ الرّجُلُ: وجَدَ الرِّكاز. فإِن كان هذا صحيحاً فهو مُستعار. والمرتَكِز: يابس الحشيش الذي تكسَّرَ ورَقُه وتطايَرَ. ومعناه أنَّه ذَهَب منه ما ذهبَ وارتكز هذا، أي ثَبَت.
  (ركس)  الراء والكاف والسين أصلٌ واحد، وهو قلْبُ الشّيء على رأسِه وردُّ أوّلِه على آخِره. قال الله جلّ ثناؤه: ﴿وَاللهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا﴾ [النساء 88]، أي ردّهم إلى كفرهم. ويقال ارتكس فلانٌ في أمرٍ قد كان نجا منه. والرَّكوسيَّة: قومٌ لهم دينٌ بين النَّصارى والصابئين. وأُتِيَ رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، حين طَلب أحجاراً للاستنجاء، بِرَوْثَة، فرمَى بها وقال: "إنّها رِكْس". ومعنى ذلك أنَّها ارتكَسَت عن أن تكون طعاماً إلى غيره.
  (ركض)  الراء والكاف والضاد أصلٌ واحدٌ يدلُّ على حركةٍ إلى قُدُمٍ أو تحريكٍ. يقال ركَض الرّجُل دابّتَه، وذلك ضَرْبُه إِيَّاها برجلَيْه لتتقدَّم. وكثُر حتَّى قيل ركَضَ الفرَسُ، وليس بالأصل. وارتكاض الصبيّ: اضطرابُه في بَطْن أمِّه. قال الخليل: وجُعِل الرَّكْض للطَّير في طيَرانها. ويقال أرْكَضَتِ الناقة، إذا تحرَّكَ ولدُها في بطن أمِّها. وفي بعض الحديث في ذكر دم الاستحاضة: "هو رَكْضَةٌ من الشَّيطان"، يريد الدَّفْعة.
  (ركع)  الراء والكاف والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على انحناءٍ في الإنسان وغيرِه. يقال ركَعَ الرّجلُ، إذا انحنى. وكلُّ منحنٍ راكع. قال لَبيد:
أُخبِّر أخبارَ القُرونِ التي مضَتْ *** أدِبُّ كأنِّي كلَّما قُُمتُ راكعُ([7])  وفي الحديث ذِكْر المشايخ الرُّكَّع([8])، يريد به الذين انحنَوْا. والرُّكوع في الصلاة من هذا. ثمّ تصرّف الكلامُ فقيل للمصلِّي راكع، وقيل للسَّاجد شكراً: راكع. قال الله تعالى في شأن داودَ عليه السلام: ﴿فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعاً وَأَنَابَ﴾ [ص 24]. وقال في موضع آخر: ﴿وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرّاكِعِينَ﴾ [آل عمران 43]، قال قومٌ: تأويلها اسجدي، أي صلِّي؛ واركعي مع الراكعين، أي اشكري لِله جلّ ثناؤُه مع الشاكرين. قال ابن دُريد: الرُّكْعة([9]): الهُوَّة في الأرض؛ لغة يمانِيّة.
-------------------------------------------------ـ
([1]) سبق البيت في (1: 334/ 2: 319) مع تخريجه.
([2]) في اللسان: "والكديد: التراب الدقاق المكدود المركل بالقوائم. قال امرؤ القيس:
مسح إذا ما السابحات على الونى *** أثرن الغبار بالكديد المركل".([3]) في الأصل: "ركن"، صوابه من اللسان والقاموس.
([4]) البيت في المجمل واللسان (ركا).
([5]) وكذا في البيان (3: 207). وفي اللسان: "لا يقنع".
([6]) البيت في اللسان (ركح) مبتور محرف.
([7]) ديوان لبيد 23 طبع 1880 واللسان (ركع).
([8]) هو حديث: "لولا مشايخ ركع، وصبية رضع، وبهائم رتع، لصب عليكم العذاب صبا، ثم رص رصا".
([9]) الجمهرة (2: 385). وضبطت في اللسان بفتح الراء ضبط قلم، وقد نص في القاموس على أنها بالضم.
ـ

##### Türkçe

(راء ve **كاف** ve ikisini üçleyen(ler) babı)
  (**ركل**)  **الراء** ve **الكاف** ve **اللام**, ayakla vurmanın bir cinsine delâlet eden bir asıldır. Denir: **رَكَلَه** ve **رَفَسه** ayağıyla. Ve atın iki yanından **مَرْكَلاَ**(sı), süvarinin iki ayağıyla tekmelediği yer. Ve **تركَّل** bir şeyin üzerine ayağıyla. Ve nal sahibi **تركَّل** etti **بمِسْحَاتِه** ile; onu ayağıyla vurduğu vakit, yere girsin diye. **الأخطل** dedi:
رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1])  Ve **الكديد**: **المُرَكَّل**([2]).

  (**ركم**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الميم** bir tek asıldır; şeyin [toplanmasına] delâlet eder. Dersin: **رَكَمت** şeyi: bir kısmını bir kısmının üzerine attım. Ve **سحاب مُرْتكمٌ** ve **رُكام**. Ve **الرُّكمة**: toplanmış çamur. Ve **مُرْتَكَم الطريق**: onun izi; çünkü gelip geçenler onda **تَرْتَكِمُ** eder.

  (**ركن**)  **الراء** ve **الكاف** ve **النون** bir tek asıldır; kuvvete delâlet eder. Şeyin **رُكن**(u): onun daha kuvvetli yanı. Ve o, şiddetli bir **رُكْن**e sığınır; yani izzet ve men‘a. Babdandır: **رَكَنْتُ** ona **أرْكَن**. Ve bu, nadir bir kelimedir: boğaz harfi olmaksızın **فَعَلْتُ أفْعَلُ** üzere. Ve falan **ركينٌ**; yani vakur, sabit. Ve **المرْكن**: leğen. Ve denir: **جبلٌ رَكِينٌ**([3]); yani onun yüksek köşeleri vardır. Ve **ركَنْت** ona; yani meylettim; ve o babdandır, çünkü ona sükûn buldu ve onun yanında sabit kaldı. Dedi
**الخليل**: **رَكَنَ يَرْكَنُ رَكْناً**. Ve **سُفْلَى مضَر** dili: **ركِن يرْكَن**. Ve denir **ركِنَ يَرْكُنُ**; onda nazar vardır. **أبو زيد** nakletti: **رَكِنَ يَرْكَنُ**. Ve **ناقة مُرَكَّنَة الضَّرْع**; yani memesi şişkin; yani sanki o bir **رُكْن**dür.

  (**ركو**)  **الراء** ve **الكاف** ve illetli harf üç asıldır: birincisi, bir şeyi bir şey üzerine yüklemek ve onu ona katmak; ikincisi, bir şeyi ıslah etmek; üçüncüsü, şeyin kabı.

  Birincisi onların sözü: **رَكَوْتُ** deve üzerine yükü: onu iki kat yaptım. Babdandır: **ركَوْتُ** ona işi ve suçu; yani onu onun üzerine yükledim. Ve bazısı dedi: Ben şunun üzerine **مُرْتَكٍ**yim; yani ona dayanıcıyım. Ve benim **مُرتكىً**m yoktur, ancak senin üzerinedir. **الفرّاء** nakletti: **أرْكَيْتَ** benim üzerime bir suç ki onu işlemedim.

  Ve babdandır: **أركَيتُ** falana: ona sığındım. Ve ondandır: **أرْكِنِي** şuna; yani beni ertele; üzerindeki borç için*. Ve **ركَوتُ** onlardan günümün geri kalanını; yani ikamet ettim.

  Amma şeyin ıslahı: **المركوُّ** uzun havuzdur; ve denir **المُصْلَح**; dedi:
  * قامَ على المَرْكُوِّ ساقٍ يفْعَمُهْ *
  Ve **ركَوْتُ** şeyi; onu doğrulttuğun ve ıslah ettiğin vakit. **سُويد بن كُراع** dedi:
فدَعْ عنك قوماً قد كَفَوْكَ شُؤونَهم *** وشأنُك إلا تَرْكُهُ متفاقِمُ([4])  yani eğer onu ıslah etmezsen. Ve denir: **أركَيْتُ** falan için bir şeyi; onu ona hazırladığın vakit.

  Ve amma diğer asıl: **الرَُِّكْوة** mâlûmdur; ve ondandır **الرَّكِيّ**; çünkü o, sanki içinde olanın kabı gibidir.

   (**ركب**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الباء** bir tek asıldır; düzenli, kıyaslıdır; ve o, bir şeyin bir şeyin üzerine yükselmesidir. Denir: **رَكِب** **رُكوباً** **يَرْكَب**. Ve **الرِّكاب**: binek; onun bir teki **راحلة**dir. Ve **زَيْتٌ ركابيٌّ**; çünkü Şam’dan **الرِّكاب** üzerinde taşınır. Ve onun ne **رَكُوبة**si vardır ne **حَمُولة**si; yani bindiği ve üzerine yüklediği şey yoktur. Ve **الرَّكب**: binen kavim; ve كذلك **الأُركُوب**. Ve **ناقةٌ رَكْبانةٌ**: binmeye elverişlidir. Ve **أرْكَبَ المُهْر**: binilme zamanı geldi. Ve **رجل مُرَكَّبٌ**: üzerinde savaşacağı bir at ödünç aldı; ve ganimetin yarısı ona, at sahibine yarısı olur.

  Ve babdandır **رَوَاكِبُ الشَّحم**; ve onlar, hörgücün ön tarafında bir kısmı bir kısmının üstünde olan şeritlerdir. Amma arka tarafta olanlar ise **الرَّوادف**tir; bir teki **راكبةٌ** ve **رادفة**. Ve **الرَّكَّابة**: hurma ağacının tepesinde, üst tarafından, ana gövdeyle birlikte belki meyve taşıyan, fidan benzeri bir şey. Ve **الخليل** zannetti ki **الرَّكْب** ve **الأُركوب** binek hayvanlarına binenlerdir; ve **الرُّكَّاب** geminin yolcularıdır. Ve **المُرَكَّب**: asıl ve bitiş yeri. Denir: o, **كريم المركَّب**tir. Ve babdandır insanın **رُكْبة**si; ve o, üstünde olana göre yüksektir. Ve **الأركَبُ**: büyük dizli. Ve denir: **رَكَبْتُ** adamı **أركُبُه**; dizine vurduğun yahut dizinle ona vurduğun vakit. Ve **الرَّكيب**: **نَهْرَيِ الكَرْم** arasındaki şeydir; ve o, iki nehir arasındaki sırttır; ve altındakine göre yüksek olur. Ve **الرَّاكب**: koyunları sırtlarından tutan bir hastalıktır.

  Ve babdandır **الرَّكَب**: kadının **ركَب**i. **الخليل** dedi: erkeğe denmez; ancak kadına mahsustur. Ve **الفرّاء** dedi: **الرَّكَب**: erkek ve kadın için kasık. Dedi:
لا ينْفعُ الجاريةَ الخِضابُ([5]) ***ولا الوِشاحان ولا الجلبابُ* مِن دُون أن تلتقِيَ الأركابُ *

  (**ركح**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الحاء** bir tek asıldır; ve o, bir şeye yönelme ve ona dönmeye delâlet eder. **الخليل** dedi: **الرُّكوح**: işe yönelme. Ve inşad etti:
رَكَحْتُ إليها بعد ما كنتُ مُجْمِعاً *** على هَجْرِها وانسبْتُ باللَّيل ثائرا([6])  İşte bu asıldır. Sonra, yüksek, sarp, zor dağın köşesine **رُكْح** denir. Ve **الرُّكْح** ve **الرُّكْحة**: evin avlusu. Ve **الرُّكْحة**: **الجَفْنة**de kalan **الثَّريد**in artığı; sanki o, **الجَفْنة**nin altına sığınmış bir şey gibidir. Ve denir: **جَفْنةٌ مرتكِحةٌ**; **الثَّريد** ile dolu, sıkışık olduğu vakit. Ve babdandır: **سَرْجٌ مِركاحٌ**; atın sırtından geri kaldığı vakit.

  (**ركد**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الدال** sükûna delâlet eden bir asıldır. Denir: **ركَدَ الماءُ**: sakinleşti. Ve **ركَدتِ الرِّيحُ**. Ve **ركَد الميزان**: dengelendi. Ve kavim **رُكوداً** **ركد** etti: sakinleştiler ve duruldular. Ve **جَفنَةٌ رَكود**: dolu. Amma onların sözü **تراكَدَ الجوارِي**; birinin iki ayağı üzerine oturup sonra oturur hâlde arkadaşına sıçradığı vakit; bu sahih ise, asıldan şâzdır.

  (**ركز**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الزاء** iki asıldır: birincisi, bir şeyi bir şey içinde aşağıya gidecek şekilde sabitlemektir; ikincisi, sestir.

  Birincisi: **رَكَزْتُ** mızrağı **رَكْزاً**. Ve **مَرْكَز الجند**: onları zorunlu kıldıkları yer. Ve denir: adam yayı üzerine **ارتكَزَ** etti; onun **سِيَتَها**sını yere koyup sonra ona dayandığı vakit. Ve babdandır: **الرِّكَاز**; ve o, câhiliye devrinde gömülü maldır; ve o, onun kıyasındandır; çünkü sahibi onu **رَكَزَه** etti. Ve bir kavim dedi: **الرِّكاز** maden(ler)dir. Ve adam **أركَزَ** etti: **الرِّكاز**ı buldu. Eğer bu doğru ise, o ödünçlemedir. Ve **المرتَكِز**: yaprakları kırılıp uçuşmuş kuru ot. Manası: ondan giden gitti ve bu **ارتكز** etti; yani sabit kaldı.

  (**ركس**)  **الراء** ve **الكاف** ve **السين** bir tek asıldır; ve o, şeyi başı üzerine çevirmek ve evvelini âhirine döndürmektir. Allah, yüce senaı ile dedi: ﴿وَاللهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا﴾ [النساء 88]; yani onları küfürlerine geri döndürdü. Ve denir: falan, kurtulmuş olduğu bir işte **ارتكس** etti. Ve **الرَّكوسيَّة**: Hristiyanlar ve Sâbiîler arasında bir dini olan bir kavim. Ve Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم’e, istincâ için taşlar istediği vakit, bir **بِرَوْثَة** getirildi; onu attı ve dedi: "Şüphesiz o **رِكْس**tir." Bunun manası: onun, yiyecek olmaktan başka şeye doğru **ارتكَسَت** etmesidir.

  (**ركض**)  **الراء** ve **الكاف** ve **الضاد** bir tek asıldır; öne doğru bir harekete yahut hareket ettirmeye delâlet eder. Denir: adam binitini **ركَض** etti; ve bu, onu iki ayağıyla vurmasıdır ki öne geçsin. Ve çoğaldı; nihayet denildi: at **ركَضَ** etti; ve bu asıl değildir. Ve çocuğun **ارتكاض**ı: annesinin karnında çırpınması. **الخليل** dedi: **الرَّكْض** kuş için, uçuşlarında kılındı. Ve denir: deve **أرْكَضَت**; yavrusu annesinin karnında hareket ettiği vakit. Ve bazı hadiste, istihâza kanının zikrinde: "O, şeytandan bir **رَكْضَةٌ**dir"; itişi kasteder.

  (**ركع**)  **الراء** ve **الكاف** ve **العين** bir tek asıldır; insanda ve başkasında eğilmeye delâlet eder. Denir: adam **ركَعَ**; eğildiği vakit. Ve her eğilen **راكع**tır. **لَبيد** dedi:
أُخبِّر أخبارَ القُرونِ التي مضَتْ *** أدِبُّ كأنِّي كلَّما قُُمتُ راكعُ([7])  Ve hadiste **المشايخ الرُّكَّع**([8]) zikri vardır; bununla eğilmiş olanları kasteder. Namazdaki **الرُّكوع** da bundandır. Sonra söz tasarruf gördü; namaz kılana **راكع** denildi; şükür için secde edene: **راكع** denildi. Allah تعالى, Dâvûd عليه السلام hakkında dedi: ﴿فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعاً وَأَنَابَ﴾ [ص 24]. Ve başka bir yerde dedi: ﴿وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرّاكِعِينَ﴾ [آل عمران 43]. Bir kavim dedi: onun te’vili: **اسجدي**; yani namaz kıl; ve **اركعي مع الراكعين**; yani Allah جلّ ثناؤه’na şükredenlerle birlikte şükret. **ابن دُريد** dedi: **الرُّكْعة**([9]): yerdeki çukur; Yemenî bir dil.

-------------------------------------------------ـ
([1]) Beyit daha önce (1: 334/ 2: 319)’da, tahriciyle birlikte geçti.
([2]) Lisân’da: "Ve **الكديد**: ince toprak; ayaklarla çiğnenmiş, **المركل**. **امرؤ القيس** dedi:
مسح إذا ما السابحات على الونى *** أثرن الغبار بالكديد المركل".
([3]) Asılda: "ركن"; doğrusu Lisân ve Kâmûs’tandır.
([4]) Beyit **المجمل** ve Lisân’da (**ركا**).
([5]) Ve كذلك **البيان** (3: 207)’de. Lisân’da: "لا يقنع".
([6]) Beyit Lisân’da (**ركح**) eksik, tahrifli.
([7]) **ديوان لبيد** 23, 1880 baskı; ve Lisân (**ركع**).
([8]) O, şu hadistir: "لولا مشايخ ركع، وصبية رضع، وبهائم رتع، لصب عليكم العذاب صبا، ثم رص رصا".
([9]) **الجمهرة** (2: 385). Lisân’da **الراء** fethasıyla, kalem zabtıyla ضبط edildi; ve Kâmûs’ta onun zamme ile olduğu açıkça belirtilmiştir.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ك ل
فرس نهد الراكل‏.‏
قال النابغة‏:‏ فيهم بنات العسجـديّ ولاحـق ورق مراكلها من المضمار إذا ما سمعنا صارخاً معجت بنا إلى صوته ورق المراكـل ضمـر وكله برجله‏:‏ رفسه‏.‏
وفلان نكال ركّال‏.‏
وتقول‏:‏ لأركلنك ركله لا تأكل بعدها أكله‏.‏
والصبان يتراكلون وراكل الصبي صاحبه‏.‏
وقال زيان بن سيار يصف نساء وقحاً‏:‏ يراكلـن عرام الرجال بأسؤق دقاق وأفواه علاقمـة بخـر وتركل الحافر على مسحاته‏:‏ ضربها برجله لتغيب في الأرض‏.‏
قال الأخطل‏:‏ ربت وربا في كرمها ابن مدينة يظل على مسحاته يتركل ابن أمة أو قروي‏.‏
وركلت الخيل الأرض‏:‏ كدتها بحوافرها وراكلت‏.‏
قال أبو النجم‏:‏ وراكلت القريان حتى تخدمت سفاً من قرارات التلاع الضوارج أي صار السفا لها كالخدم‏.‏

##### Türkçe

ر ك ل
**فرس نهد الراكل**.‏

Nâbiğa dedi ki:
“Onların içinde **بنات العسجـديّ** ve **لاحـق** vardır; **ورق مراكلها** (onun **مراكل**’inin beyazlığı) **من المضمار** (yarış yerinden) iken; ne zaman bir çığlık atanı işitsek, onun sesine doğru bizi süratle götürdü; **ورق المراكـل** ( **المراكـل**’in beyazlığı) zayıf (ince)dir.”

Onu ayağıyla bütünüyle: onu tekmeledi (çifteledi).‏

Ve falan kimse: **نكال ركّال** (çok tekmeleyen, çok çifteleyen)dir.‏

Ve dersin ki: “Seni öyle bir **ركله** (tekme) ile tekmeleyeceğim ki, ondan sonra bir **أكله** (yeme) yemeyesin.”‏

Ve oğlanlar birbirlerini tekmelerler; ve oğlan, arkadaşını tekmeledi.‏

Ve Ziyân b. Seyyâr, kaba kadınları vasfederek dedi ki:
“Erkeklerin azgınlığını ince bacaklarla ve acı (kekre) ağızlarla ve kötü kokuyla tekmelerler.”

Ve toynak, **مسحاته** üzerine **تركل** etti: onu ayağıyla vurdu ki yere kaybolsun.‏

Ahtal dedi ki:
“Onun kereminde büyüdü ve arttı; şehirli birinin oğlu; **مسحاته** üzerinde, bir cariye oğlunu yahut bir köylüyü tekmeler durur.”‏

Ve atlar yeri **ركلت**: onu toynaklarıyla yordu; ve **راكلت**.‏

Ebû’n-Necm dedi ki:
“Ve iki **قريان** (iki köy), **راكلت** etti; nihayet **سفاً** (rüzgârın süpürdüğü ince toprak), **قرارات التلاع الضوارج**’den (akıcı vadilerin çukurlarından) **تخدمت** (hizmetçi edinildi).” Yani: **السفا** (ince toprak) onlar için hizmetçiler gibi oldu.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّكل: ضَرْبُك الفرسَ برِجْلِك ليَعْدُوَ. والرَّكْل: الضرب برجلْ واحدة، رَكَلَهُ يَرْكُله رَكْلاً. وقيل: هو الركض بالرِّجل، وتَرَاكَلَ القومُ. والمِركَل: الرِّجْل من الراكب. والمَرْكَل: الطريق. والمَرْكَل من الدابة: حيث تُصيب برِجْلك. الجوهري: مَراكِلُ الدابة حيث يَرْكُلها الفارس برجله إِذا حركه للرَّكْض، وهما مَرْكَلان؛ قال عنترة: وحَشِيَّتي سَرْجٌ على عَبْل الشَّوَى،
نَهْدٍ مراكِلُه، نَبِيلِ المحْزِم
أَي أَنه واسع الجوف عظيم المراكل. والمَرْكَلانِ من الدابة: هما موضعا القُصْرَيَيْن من الجنبين، ولذلك يقال فَرَس نَهْدُ المَراكِل. والتَّرَكُّل كما يَحْفِر الحافر بالمِسْحاة إِذا تَرَكَّل عليها برِجْله. وأَرض مُرَكَّلة إِذا كُدَّت بحوافر الدواب؛ ومنه قول امرئ القيس يصف الخيل: مِسَحٌّ، إِذا ما السابحاتُ على الوَنَى
أَثرْنَ الغُبارَ بالكَدِيد المُرَكَّل
وفي الحديث: فرَكَله برجله أَي رَفَسه. وفي حديث عبد الملك: أَنه كتب إِلى الحَجّاج: لأَرْكُلَنَّكَ رَكْلة. وتَرَكَّل الحافرُ برِجْله على المِسْحاة: تَوَرَّك عليها بها؛ قال الأَخطل يصف الخَمْر: رَبَتْ ورَبَا في كَرْمها ابنُ مَدِينة،
يَظَلُّ على مِسْحاته يَترَكَّل
وتَرَكَّل الرجُلُ بِمِسْحاته إِذا ضربها برِجْله لتدخل في الأَرض. والرَّكْل: الكُرَّاث بلغة عبد القيس؛ قال:
أَلا حَبَّذا الأَحساءُ طِيبُ ترابها،
ورَكْلٌ بها غادٍ علينا ورائح
وبائعه رَكَّال. ومَرْكَلانُ: موضع.

##### Türkçe

**الرَّكل**: Senin atı ayağınla vurmandır ki koşsun. Ve **الرَّكْل**: tek bir ayakla vuruştur; onu **رَكَلَهُ يَرْكُله رَكْلاً**. Ve denildi: O, ayakla koşturmadır; ve kavim **تَرَاكَلَ** etti. Ve **المِركَل**: biniciden olan ayaktır. Ve **المَرْكَل**: yoldur. Ve binek hayvandan **المَرْكَل**: ayağınla isabet ettiğin yerdir. el-Cevherî: Binek hayvanın **مَراكِلُ**’i, süvarinin onu koşturmaya sevk ettiğinde ayağıyla **يَرْكُلها** ettiği yerlerdir; ve onlar iki **مَرْكَلان**’dır; ‘Antere dedi:
وحَشِيَّتي سَرْجٌ على عَبْل الشَّوَى،
نَهْدٍ مراكِلُه، نَبِيلِ المحْزِم
Yani: o, karın boşluğu geniş, **المراكل**’i büyük olandır. Ve binek hayvandan iki **المَرْكَلانِ**: yanlardan iki **القُصْرَيَيْن**’in yeridir; bundan dolayı “**فَرَس نَهْدُ المََراكِل**” denir.

Ve **التَّرَكُّل**: kazıcının **المِسْحاة** ile kazması gibidir; onu ayağıyla üzerine **تَرَكَّل** ettiğinde. Ve **أَرض مُرَكَّلة**: binek hayvanların toynaklarıyla yorulup sertleştiğinde; ondan İmru’ul-Kays’ın atları vasfederek sözü:
مِسَحٌّ، إِذا ما السابحاتُ على الوَنَى
أَثرْنَ الغُبارَ بالكَدِيد المُرَكَّل

Ve hadiste: onu ayağıyla **فرَكَله**; yani onu tekmeledi. Ve Abdülmelik hadîsinde: onun Haccâc’a yazdığı: “Seni mutlaka bir **رَكْلة** ile **لأَرْكُلَنَّكَ**.” Ve kazıcı, ayağıyla **المِسْحاة** üzerine **تَرَكَّل** etti: onun üzerine onunla yan yattı; el-Ahtal şarabı vasfederek dedi:
رَبَتْ ورَبَا في كَرْمها ابنُ مَدِينة،
يَظَلُّ على مِسْحاته يَترَكَّل

Ve adam **بِمِسْحاته تَرَكَّل** eder: onu ayağıyla vurduğunda ki yere girsin. Ve **الرَّكْل**: Abdülkays lehçesinde pırasadır; dedi:
أَلا حَبَّذا الأَحساءُ طِيبُ ترابها،
ورَكْلٌ بها غادٍ علينا ورائح
Ve onun satıcısı **رَكَّال**’dır. Ve **مَرْكَلانُ**: bir yerdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الركل: ضربك الفرس برجلك ليعدو، وأيضا: الضرب برجل واحدة، ركله، يركله، ركلا، وقيل: هو الركض بالرجل، وقيل: هو الرفس، وقيل: الضرب بالأرجل، وتقول: لأركلنك ركلة،لا تأكل بعدها أكلة، قد تراكل القوم، والصبيان: ركلوا بعضهم بعضا بأرجلهم. والركل: الكراث، وهو الطيطان، عن ابن الأعرابي، وخصه ابن دريد بلغة عبد القيس، ومثله في الكامل للمبرد، قال الشاعر:
  ألا حبذا الأحساء طيب ترابها                      وركل بها غاد علينا ورائح وبائعه ركال، كشداد، والركلة: الحزمة من البقل. والمركل، كمنبر: الرجل، هكذا وفي النسخ، والصواب بكسر الراء وسكون الجيم، وخصه في اللسان برجل الراكب. والمركل، كمقعد: الطريق، لنه يضرب بالرجل. والمركل أيضا: حيث تصيبه برجلك من الدابة، إذا حركته للركض، وهما مركلان، والجمع مراكل، قال عنترة:
  وحشيتي سرج على عبل الشوى                      نهد مراكله نبيل الـمـحـزم أي أنه واسع الجوف، عظيم المراكل. وأرض مركلة، كمعظمة: كدت بحوافر الدابة، منه قول امرئ القيس يصف فرسا: مسح إذا ما السابحات على الونى أثرن الغبار بالكديد المركل وتركل الرجل بمسحاته، إذا ضربها برجله، وتورك عليها، لتدخل في الأرض، قال الأخطل:
  يظل على مسحاته يتركل ومركلان: ع، عن ابن دريد، زعموا. ومما يستدرك عليه: المراكلة: التراكل، وقد راكل الصبي صاحبه.

##### Türkçe

**الركل**: Atın, koşsun diye seni ayağıyla vurması; ayrıca: tek bir ayakla vurma; onu **ركله**; **يركله**; **ركلا**. Ve denildi ki: o, ayakla **الركض** etmektir; ve denildi ki: o, **الرفس**tir; ve denildi ki: ayaklarla vurmadır. Ve dersin ki: “Seni bir **ركلة** ile mutlaka vuracağım; ondan sonra bir lokma yemeyeceksin.” Kavim ve çocuklar **تراكل** ettiler: ayaklarıyla birbirlerini vurdular.

Ve **الركل**: pırasa; o da **الطيطان**dır; İbnü’l-A‘râbî’den. İbn Düreyd onu Abdülkays’ın diliyle tahsis etti; bunun benzeri Müberred’in el-Kâmil’inde de vardır. Şair dedi ki:
  ألا حبذا الأحساء طيب ترابها                      و**ركل** بها غاد علينا ورائح

Ve onun satıcısı **ركال**dır, **شداد** gibi. Ve **الركلة**: otlardan bir demet.

Ve **المركل**, **منبر** gibi: adam; işte böyle, nüshalarda da (böyle). Doğrusu ise **الراء**’nın kesresi ve **الجيم**’in sükûnudur. Lisân’da onu binek sahibinin ayağıyla tahsis etti.

Ve **المركل**, **مقعد** gibi: yol; çünkü ayakla vurulur.

Ve **المركل** ayrıca: binek hayvandan, onu koşmaya hareket ettirdiğinde ayağınla vurduğun yer; ikisi **مركلان**dır; çoğulu **مراكل**. Antere dedi ki:
  وحشيتي سرج على عبل الشوى                      نهد **مراكله** نبيل الـمـحـزم

Yani o, karın boşluğu geniş, **المراكل**i büyük (olandır).

Ve **أرض مركلة**, **معظمة** gibi: binek hayvanın toynaklarıyla sertleşmiş (yer); ondan İmruülkays’ın bir atı vasfederken sözü:
**مسح** إذا ما السابحات على الونى أثرن الغبار بالكديد **المركل**

Ve adam, **مسحاته** ile **تركل** ettiğinde: onu ayağıyla vurdu; ve onun üzerine **تورك** etti; ta ki yere girsin. Ahtal dedi ki:
  يظل على **مسحاته** **يتركل**

Ve **مركلان**: bir yer adı; İbn Düreyd’den; iddia ettiler.

Ve ona ilâve olarak kaydedilenlerdendir: **المراكلة**: **التراكل**; ve çocuk, arkadaşını **راكل** etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَكَلَهُ
1 رَكَلَهُ ذ , aor. رَكُلَ , (S, TA,) inf. n. رَكْلٌ, (S, K, TA,) He kicked him; i. e., struck him with his foot, or leg; namely, a horse; in order that he should run: (K, TA:) and (K) he struck him with one foot, or leg: (S, K, TA:) and some say, he struck him with the feet, or legs. (TA.) One says, لَا تَأْكُلُ بَعْدَهَا بَعْدَهَا أَكْلَةً ↓ لَأَرْكُلَنَّكَ رَكْلَةً [I will assuredly kick thee with one kick after which thou shalt not eat one meal]. (TA.) And الفَارِسُ يَرْكُلُ الدَّابَّةَ بِرِجْلِهِ The horseman puts the beast in motion with his foot, or leg, for the purpose of [his] running. (S.) And تَرْكِيلٌ, also, [inf. n. of ↓ ركّل, in like manner] signifies The striking a thing with the foot or hoof. (KL.)

2 رَكَّلَ see what next precedes.

3 رَاْكَلَ see 6, in two places.

تركّل بِمِسْحَاتِهِ
5 تركّل بِمِسْحَاتِهِ ذ He struck his مسحاة [or spade] with his foot, (S, K, TA,) and pressed upon it with his haunch, (TA,) in order that it might enter into the earth. (S, K, TA.)

تراكلوا
6 تراكلوا ذ They kicked one another: (S, * K, * TA:) said of boys, meaning they struck (رَكَلُوا) one another with their feet, or legs: and ↓ مُرَاكَلَةٌ signifies the same as تَرَاكُلٌ: you say, ↓ راكل الصَّبِىُّ صَاحِبَهُ [The boy kicked his companion, or fellow, being kicked by him]. (TA.)

رَكْلَةٌ
رَكْلَةٌ ذ : see 1 [of which it is the inf. n. of un].

مَرْكَلٌ
مَرْكَلٌ ذ The part, of a beast, where one strikes him with the foot, or leg, (K, TA,) when putting him in motion for the purpose of [his] running: (TA:) the two such parts are termed the مَرْكَلَانِ: and the pl. is مَرَاكِلُ. (S, TA.) ― -b2- And A road: (S, K:) because it is beaten with the foot. (TA.)

مِرْكَلٌ
مِرْكَلٌ ذ The foot, or leg, [as being the instrument with which the action termed رَكْلٌ is performed:] in the copies of the K, الرَّجُلُ is erroneously put for الرِّجْلُ: or, accord. to the L, the foot, or leg, of the rider. (TA.)

أَرْضٌ مُرَكَّلَةٌ
أَرْضٌ مُرَكَّلَةٌ ذ Ground trodden by the hoofs of horses or similar beasts. (S, K.)

##### Türkçe

**رَكَلَهُ**
1 **رَكَلَهُ** ذ , muzâri‘ **رَكُلَ** , (S, TA,) mastar ismi **رَكْلٌ**, (S, K, TA,) Ona tekme attı; yani onu ayağıyla yahut bacağıyla vurdu; yani bir at; koşması için: (K, TA:) ve (K) onu bir ayakla yahut bacakla vurdu: (S, K, TA:) ve bazıları der ki, onu ayaklarla yahut bacaklarla vurdu. (TA.) Şöyle denir: **لَأَرْكُلَنَّكَ رَكْلَةً** ↓ **لَا تَأْكُلُ بَعْدَهَا بَعْدَهَا أَكْلَةً** [Seni, ondan sonra bir öğün yemeyeceğin bir tekmeyle mutlaka tekmeleyeceğim]. (TA.) Ve **الفَارِسُ يَرْكُلُ الدَّابَّةَ بِرِجْلِهِ** Süvari, koşması maksadıyla, hayvanı ayağıyla yahut bacağıyla harekete geçirir. (S.) Ve **تَرْكِيلٌ** dahi, [aynı şekilde ↓ **ركّل**’in mastar ismi] bir şeyi ayakla yahut toynakla vurmak manasına gelir. (KL.)

2 **رَكَّلَ** bir önce gelen şeye bak.

3 **رَاْكَلَ** 6’ya, iki yerde, bak.

**تركّل بِمِسْحَاتِهِ**
5 **تركّل بِمِسْحَاتِهِ** ذ O, **مسحاة**’sını [yahut küreğini] ayağıyla vurdu, (S, K, TA,) ve onun üzerine kalçasıyla bastırdı, (TA,) toprağa girmesi için. (S, K, TA.)

**تراكلوا**
6 **تراكلوا** ذ Birbirlerini tekmelediler: (S, * K, * TA:) oğlanlar hakkında söylenir; yani birbirlerini ayaklarıyla yahut bacaklarıyla vurdular (**رَكَلُوا**): ve ↓ **مُرَاكَلَةٌ** **تَرَاكُلٌ** ile aynı manaya gelir: şöyle dersin, ↓ **راكل الصَّبِىُّ صَاحِبَهُ** [Oğlan, kendisi de ondan tekme yiyerek, arkadaşını yahut yoldaşını tekmeledi]. (TA.)

**رَكْلَةٌ**
**رَكْلَةٌ** ذ : 1’e bak [ki onun bir defalık mastar ismidir].

**مَرْكَلٌ**
**مَرْكَلٌ** ذ Bir hayvanda, onu ayağıyla yahut bacağıyla vurulan yer; (K, TA,) koşması maksadıyla onu harekete geçirirken: (TA:) bu iki yere **مَرْكَلَانِ** denir: çoğulu **مَرَاكِلُ**’dür. (S, TA.) ― -b2- Ve bir yol: (S, K:) çünkü ayakla dövülmüştür. (TA.)

**مِرْكَلٌ**
**مِرْكَلٌ** ذ Ayak yahut bacak, [**رَكْلٌ** diye adlandırılan fiilin yapıldığı alet olmak bakımından:] K’nın nüshalarında **الرَّجُلُ**, yanlışlıkla **الرِّجْلُ** yerine konmuştur: yahut L’ye göre, binicinin ayağı yahut bacağı. (TA.)

**أَرْضٌ مُرَكَّلَةٌ**
**أَرْضٌ مُرَكَّلَةٌ** ذ Atların yahut benzeri hayvanların toynaklarıyla çiğnenmiş yer. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَكَلَ
رَكَلَ U ( n. ac. رَكْل 1 ),
a.  Kicked; toed.

رَكَّلَ
رَكَّلَ II ,
a.  see I .

رَكْل
رَكْل 1 ,
a.  Leek.

رُكْلَة
رُكْلَة 3t ,
a.  Bunch of herbs.

مِرْكَل
مِرْكَل 20 ,
a.  Foot.

##### Türkçe

رَكَلَ
**رَكَلَ** U (n. ac. **رَكْل** 1),
a. Tekmeledi; ayak ucuyla vurdu.

رَكَّلَ
**رَكَّلَ** II,
a. I’e bak.

رَكْل
**رَكْل** 1,
a. Pırasa.

رُكْلَة
**رُكْلَة** 3t,
a. Ot demeti.

مِرْكَل
**مِرْكَل** 20,
a. Ayak.
