# ركل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ركل

الرَّكل: ضَرْبُك الفرسَ برِجْلِك ليَعْدُوَ. والرَّكْل: الضرب برجلْ واحدة، رَكَلَهُ يَرْكُله رَكْلاً. وقيل: هو الركض بالرِّجل، وتَرَاكَلَ القومُ. والمِركَل: الرِّجْل من الراكب. والمَرْكَل: الطريق. والمَرْكَل من الدابة: حيث تُصيب برِجْلك. الجوهري: مَراكِلُ الدابة حيث يَرْكُلها الفارس برجله إِذا حركه للرَّكْض، وهما مَرْكَلان؛ قال عنترة: وحَشِيَّتي سَرْجٌ على عَبْل الشَّوَى،
نَهْدٍ مراكِلُه، نَبِيلِ المحْزِم
أَي أَنه واسع الجوف عظيم المراكل. والمَرْكَلانِ من الدابة: هما موضعا القُصْرَيَيْن من الجنبين، ولذلك يقال فَرَس نَهْدُ المَراكِل. والتَّرَكُّل كما يَحْفِر الحافر بالمِسْحاة إِذا تَرَكَّل عليها برِجْله. وأَرض مُرَكَّلة إِذا كُدَّت بحوافر الدواب؛ ومنه قول امرئ القيس يصف الخيل: مِسَحٌّ، إِذا ما السابحاتُ على الوَنَى
أَثرْنَ الغُبارَ بالكَدِيد المُرَكَّل
وفي الحديث: فرَكَله برجله أَي رَفَسه. وفي حديث عبد الملك: أَنه كتب إِلى الحَجّاج: لأَرْكُلَنَّكَ رَكْلة. وتَرَكَّل الحافرُ برِجْله على المِسْحاة: تَوَرَّك عليها بها؛ قال الأَخطل يصف الخَمْر: رَبَتْ ورَبَا في كَرْمها ابنُ مَدِينة،
يَظَلُّ على مِسْحاته يَترَكَّل
وتَرَكَّل الرجُلُ بِمِسْحاته إِذا ضربها برِجْله لتدخل في الأَرض. والرَّكْل: الكُرَّاث بلغة عبد القيس؛ قال:
أَلا حَبَّذا الأَحساءُ طِيبُ ترابها،
ورَكْلٌ بها غادٍ علينا ورائح
وبائعه رَكَّال. ومَرْكَلانُ: موضع.

### Türkçe

**الرَّكل**: Senin atı ayağınla vurmandır ki koşsun. Ve **الرَّكْل**: tek bir ayakla vuruştur; onu **رَكَلَهُ يَرْكُله رَكْلاً**. Ve denildi: O, ayakla koşturmadır; ve kavim **تَرَاكَلَ** etti. Ve **المِركَل**: biniciden olan ayaktır. Ve **المَرْكَل**: yoldur. Ve binek hayvandan **المَرْكَل**: ayağınla isabet ettiğin yerdir. el-Cevherî: Binek hayvanın **مَراكِلُ**’i, süvarinin onu koşturmaya sevk ettiğinde ayağıyla **يَرْكُلها** ettiği yerlerdir; ve onlar iki **مَرْكَلان**’dır; ‘Antere dedi:
وحَشِيَّتي سَرْجٌ على عَبْل الشَّوَى،
نَهْدٍ مراكِلُه، نَبِيلِ المحْزِم
Yani: o, karın boşluğu geniş, **المراكل**’i büyük olandır. Ve binek hayvandan iki **المَرْكَلانِ**: yanlardan iki **القُصْرَيَيْن**’in yeridir; bundan dolayı “**فَرَس نَهْدُ المََراكِل**” denir.

Ve **التَّرَكُّل**: kazıcının **المِسْحاة** ile kazması gibidir; onu ayağıyla üzerine **تَرَكَّل** ettiğinde. Ve **أَرض مُرَكَّلة**: binek hayvanların toynaklarıyla yorulup sertleştiğinde; ondan İmru’ul-Kays’ın atları vasfederek sözü:
مِسَحٌّ، إِذا ما السابحاتُ على الوَنَى
أَثرْنَ الغُبارَ بالكَدِيد المُرَكَّل

Ve hadiste: onu ayağıyla **فرَكَله**; yani onu tekmeledi. Ve Abdülmelik hadîsinde: onun Haccâc’a yazdığı: “Seni mutlaka bir **رَكْلة** ile **لأَرْكُلَنَّكَ**.” Ve kazıcı, ayağıyla **المِسْحاة** üzerine **تَرَكَّل** etti: onun üzerine onunla yan yattı; el-Ahtal şarabı vasfederek dedi:
رَبَتْ ورَبَا في كَرْمها ابنُ مَدِينة،
يَظَلُّ على مِسْحاته يَترَكَّل

Ve adam **بِمِسْحاته تَرَكَّل** eder: onu ayağıyla vurduğunda ki yere girsin. Ve **الرَّكْل**: Abdülkays lehçesinde pırasadır; dedi:
أَلا حَبَّذا الأَحساءُ طِيبُ ترابها،
ورَكْلٌ بها غادٍ علينا ورائح
Ve onun satıcısı **رَكَّال**’dır. Ve **مَرْكَلانُ**: bir yerdir.
