# ركن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%83%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ركن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ركن

رَكَنَ اـِلَيْهِ
1 رَكَنَ اـِلَيْهِ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. رَكُنَ ; (S, Msb, K;) of the dial. of the lower (سُفْلَى) [app. in territory] of Mudar, and said by Az to be not chaste [thought it, or the third, seems to be the most common of the dial. vars. here mentioned]; (Msb;) and رَكِنَ aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) mentioned by AZ; (S;) and رَكَنَ, aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) which is a combination of two dial. vars., [namely, the first and second of those above mentioned,] (S, Msb,) because neither the medial nor the final radical letter is faucial; (Msb;) said to be the only instance of its kind except أَبَى aor. يَأَبَى; (T in art. ابى;) and رَكِنَ, aor. رَكُنَ ; which is likewise an instance of the commixture of two dial. vars., like فَضِلَ and حَضِرَ and نَعِمَ, aor. يَفْضُلُ and يَحْضُرُ and يَنْعُمُ; (TA;) inf. n. رُكُونٌ (S, Mgh, Msb, K) and رَكَانَةٌ and رَكَانِيَةٌ; (TA;) He inclined to him, or it; syn. مَالَ: and he trusted to, or relied upon, him, or it, so as to be, or become, easy, or quiet, in mind; syn. سَكَنَ: (S, Mgh, K:) or he leaned, rested, or relied, upon him; syn. اِعْتَمَدَ عَلَيْهِ: (Msb:) or he inclined to him in the least degree; (Bd in xi. 115;) رُكُونٌ signifying slight inclining. (Ksh and Bd ibid.) It is said in the Kur [xi. 115], وَلَا تَرْكَنُوا اـِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا [And incline ye not, &c., to those who have acted wrongfully]: (S, Msb:) or, incline ye not in the least degree [&c.]: (Bd:) thus generally read; and also تِرْكَنُوا, (Ksh, Bd, TA,) accord. to the dial. of Temeem; and ↓ تُرْكَنُوا, in the pass. form, from أَرْكَنَهُ. (Ksh, Bd.) ― -b2- رَكِنَ فِى المَنْزِلِ, aor. رَكَنَ , inf. n. رَكْنٌ, He kept tenaciously to the place of alighting, or abode, (ضَنَّ بِهِ,) and did not relinquish it. (TA.) -A2- رَكُنَ, inf. n. رَكَانَةٌ (S, K) and رُكُونَةٌ (K) and رَكَانِيَةٌ, (TK,) [primarily, it seems, said of a mountain, meaning It was inaccessible, or difficult of access, having high, or strong أَرْكَان i. e. sides or angles: see Har p. 561; and see رَكِينٌ, below; and 5. ― -b2- And hence,] (tropical:) He (a man) was, or became, firm, (Har p. 561,) still, or motionless, (TA,) grave, staid, steady, sedate; or calm. (S, K, TA.)

ركّن
2 ركّن ذ is said by Golius, as on the authority of the KL, to signify He made like, “ similem fecit: ” and hence Freytag also thus explains it: but it is زكّن that has this signification. In my copy of the KL, تَزْكِينٌ (not تَرْكِينٌ) is expl. by مانند كردن.]

اركنهُ
4 اركنهُ ذ He made him to incline [اـِلَى غَيْرِهِ to another]; syn. أَمَالَهُ: [and to trust to, or rely upon, another, so as to be, or become, easy, or quiet, in mind: or to lean, rest, or rely, upon another: see 1:] whence a reading in the Kur xi. 115. (Ksh, Bd. *) See 1.

تركّن
5 تركّن ذ said of a man, (TA,) [or primarily and properly, of a thing, like رَكُنَ,] He, [or it] was, or became, firm, or strong, (K, TA,) and inaccessible, or difficult of access. (TA.) ― -b2- And [hence,] (assumed tropical:) He endeavoured, or constrained himself, to be grave, staid, steady, sedate, or calm; syn. تَوَقَّرَ, (K,) and تَرَزَّنَ. (TA.)

رَكْنٌ
رَكْنٌ ذ The جُرَذ [or large field-rat]: and the فَأْر [or common rat or mouse]; as also ↓ رُكَيْنٌ. (K.)

رُكْنٌ
رُكْنٌ ذ The جَانِب [meaning side, or outward part,] of a thing: (Msb:) or the strongest جَانِب [i. e. side, or outward part,] (S, K, TA) of a thing (S, TA) of any kind: (TA:) the corner, or angle, (زَاوِيَة,) of a house or room or the like: (K in art. زوى:) [and this is perhaps what is meant by the “ strongest جانب; ” for the strongest outward part of the house is unquestionably the corner, or angle: thus the angle in which is the Black Stone, of the Kaabeh, is specially called رُكْنُ البَيْتِ, i. e. رُكْنُ بَيْتِ اللّٰهِ:] the رُكْن of a قَصْر [or palace, or pavilion, &c.,] is its جَانِب [or its strongest جانب], and so of a mountain: (TA: [see رَكُنَ, and رَكِينٌ:]) the pl. is أَرْكَانٌ and أَرْكُنٌ [each properly a pl. of pauc., but the former is used as a pl. of mult.]: (Msb, TA:) the أَرْكَان of anything are is جَوَانِب [or sides, or outward parts, or its corners, or angles,] upon which it rests, and by which it is supported: (TA:) and the أَرْكَان of a land are its extremities [or sides or corners]. (Ham p. 478.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) A stay, or support, of any kind: see an ex. voce مِرْجَمٌ: whence, perhaps,] one says, تَمَسَّحْتُ بِأَرْكَانِهِ, meaning تَبَرَّكْتُ بِهِ (tropical:) [i. e. I looked for a blessing by means of him, or it]. (TA.) (assumed tropical:) A thing whereby one is strengthened (مَا يُقَوَّى بِهِ [in the CK ما تَقَوَّىبه]), such as dominion (مُلْك [in the CK مَلِك]), and an army, or a military force, &c.: (K:) and thus it has been explained as occurring in the Kur [li. 39], where it is said, فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ, (TA,) i. e. (assumed tropical:) And he turned away from belief with his forces; because they were to him like the رُكْن [properly so termed]. (Jel.) (assumed tropical:) A man's kinsfolk; or nearer, or nearest, relations; or clan; or tribe; syn. عَشِيرَةٌ: (AHeyth, TA:) (assumed tropical:) a man's people, or party; and the higher among them; and the persons by whom he is aided and strengthened: thought by ISd to be thus called by way of comparison [to a رُكْن properly so termed]: and thus it has been explained as used in the Kur [xi. 82], where it is said, أَوْ آوِىَ رُكْنٍ شَدِيدٍ (assumed tropical:) [Or that I might have recourse to a strong people, or party, &c.]: (TA:) or it here means عَشِيرَة [explained above]. (Jel.) And (assumed tropical:) A noble, or high, person; as in the saying, هُوَ رُكْنٌ مِنْ أَرْكَانِ قَوْمِهِ (assumed tropical:) [He is a noble, of the nobles of his people]. (TA.) And أَرْكَانُ الاـِنْسَانِ means (assumed tropical:) The members, or limbs, of the man, with which things are gained or earned, or with which he works; as the hands or arms, and the feet or legs. (TA.) ― -b3- Also (assumed tropical:) Might, and resistance: (S, K:) so in the saying, هُوَ يَأْوِى اـِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ (assumed tropical:) [He has recourse to strong, or vehement, might and resistance]: (S:) and so it has been explained as used in the words of the Kur last cited above. (TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) A thing, an affair, a case, an event, or an action, of great magnitude or moment, momentous, formidable, or terrible. (AHeyth, K.) Thus AHeyth explains it as used in the saying of En-Nلbighah [Edh-Dhubyلnee],
لَا تَقْذِفَنِّى بِرُكْنٍ لَا كِفَآءَ لَهُ
[By no means reproach thou me with a momentous, or a formidable, thing or action, or an enormity, that has not its equal; though (he proceeds to say) the enemies incite thee, with companies of men aiding one another]. (TA.) ― -b5- In the conventional language [of the schools], رُكْنُ الشَّىْءِ means (assumed tropical:) [The essence of the thing; or] that whereby the thing subsists: from التَّقَوُّمُ; because the قِوَام [or subsistence] of the thing is by its رُكْن: not from القِيَام: else it would necessarily be the case that the agent would be a رُكْن to the action; and the substance, to the accident; and the thing to which a quality is attributed, to the quality: (KT:) it is (assumed tropical:) that without which the thing has no subsistence: (Kull:) and is [also] applied to (assumed tropical:) [an essential, or essential part, of the thing; i. e.,] a part of the مَاهِيَّة [or essence] of the thing, (Kull, [and in like manner أَرْكَانُ الشَّىْءِ is explained in the Msb as meaning the parts of the ماهيّة of the thing,]) as when we say that القِيَام is a رُكْن of الصَّلَاْة; as well as to (assumed tropical:) the whole مَاهيّة [of the thing]: (Kull:) [thus] أَرْكَانُ العِبَادَاتِ means (assumed tropical:) the fundamentals [or essentials] of the services of religion, by the neglect, or non-observance, of which they are ineffectual, or null, or void: (TA:) or, as some say, رُكْنُ الشَّىْءِ means that whereby the thing is complete; and this is intrinsic therein; differing from the شَرْط [or condition] thereof, which is extrinsic thereto. (KT.)

رَكِينٌ
رَكِينٌ ذ A mountain having high أَرْكَان [i. e. sides, or angles]: (S, K:) or having strong اركان: (TA:) or inaccessible, or difficult of access, having اركان. (Har p. 561.) ― -b2- And hence, (Har ibid.,) (tropical:) A man (S, K, &c.) firm, (Har,) still, or motionless, (TA,) grave, staid, steady, sedate, or calm. (S, K, Har, TA.)

رُكَيْنٌ
رُكَيْنٌ ذ : see رَكْنٌ.

أَرْكُونٌ
أَرْكُونٌ ذ A great دِهْقَان, (K, TA,) i. e. headman, or chief, of a village or town: [app. from the Greek ἄρχω ν; though it is said that] he is thus called because the people of the village or town trust to him and incline to him. (TA.)

مِرْكَنٌ
مِرْكَنٌ ذ A kind of vessel, well known, (K, TA,) like a تَوْر [q. v.], of leather, used for water: (TA:) or i. q. اـِجَّانَةٌ [q.v.], (S, Mgh, Msb, TA,) in which clothes and the like are washed; (TA;) called in Pers. تَغَارْ: (Mgh:) pl. مَرَاكِنُ and مَرَاكِينُ. (TA.) One says, زَرَعُوا الرَّيَا حِينَ فِى المَرَاكِينِ [They sowed the sweet-smelling plants in the مراكين]. (TA.)

مُرَكَّنٌ
مُرَكَّنٌ ذ A thing having أَرْكَان [here meaning corners, or angles]. (TA.) ― -b2- [Hence,] ضَرْعٌ مُرَكَّنٌ A great udder; as though having اركان: (S, TA:) and an udder that has opened [or expanded] in its place so as to fill the أَرْفَاغ [or groins], and is not very long. (TA.) Tarafeh says,
وَضَرَّتُهَا مُرَكَّنَةٌ دَرُورُ
[And her udder is great, having much milk: or,] accord. to AA, مركّنة [here] signifies مجمّعة [app. meaning collecting much]. (TA.) And you say also نَاقَةٌ مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ (S, TA) [A she-camel great in the udder; or] whose udder has أَرْكَان by reason of its greatness. (TA.)

### Türkçe

رَكَنَ اـِلَيْهِ
1 **رَكَنَ اـِلَيْهِ** ذ, (S, Mgh, Msb, K,) muzârîsi **رَكُنَ**; (S, Msb, K;) Mudar’ın aşağı ( **سُفْلَى** ) [görünüşe göre bölgede] lehçesindendir; ve Az tarafından “iffetli değil” diye söylenmiştir [onu, yahut üçüncüsünü; burada zikredilen lehçe varyantlarının en yaygını üçüncüsü gibi görünür]; (Msb;) ve **رَكِنَ** muzârîsi **رَكَنَ**; (S, Msb, K;) AZ tarafından zikredilmiştir; (S;) ve **رَكَنَ**, muzârîsi **رَكَنَ**; (S, Msb, K;) ki bu, iki lehçe varyantının birleşimidir, [yani yukarıda zikredilenlerin birincisi ve ikincisi,] (S, Msb,) çünkü ne orta ne de son kök harf boğaz harfidir; (Msb;) türünden tek örnek olduğu söylenmiştir; **أَبَى** muzârîsi **يَأَبَى** hariç; (T, **ابى** maddesinde;) ve **رَكِنَ**, muzârîsi **رَكُنَ**; ki bu da iki lehçe varyantının karışmasının bir örneğidir; **فَضِلَ** ve **حَضِرَ** ve **نَعِمَ** gibi; muzârîleri **يَفْضُلُ** ve **يَحْضُرُ** ve **يَنْعُمُ**; (TA;) mastarı **رُكُونٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve **رَكَانَةٌ** ve **رَكَانِيَةٌ**; (TA;) Ona, yahut ona (şeye) meyletti; eş anlamlısı **مَالَ**: ve ona, yahut ona (şeye) güvendi, yahut dayandı; öyle ki zihnen kolay, yahut sakin olur/oldu; eş anlamlısı **سَكَنَ**: (S, Mgh, K:) yahut ona yaslandı, dayandı, yahut ona itimat etti; eş anlamlısı **اِعْتَمَدَ عَلَيْهِ**: (Msb:) yahut en az derecede ona meyletti; (Bd, xi. 115’te;) **رُكُونٌ** hafif meyletmeyi ifade eder. (Ksh ve Bd, aynı yerde.) Kur’ân’da [xi. 115] şöyle denilmiştir: **وَلَا تَرْكَنُوا اـِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا** [Ve zulmedenlere meyletmeyin]: (S, Msb:) yahut, en az derecede meyletmeyin [&c.]: (Bd:) böylece genel olarak okunur; ve ayrıca **تِرْكَنُوا**, (Ksh, Bd, TA,) Temîm lehçesine göre; ve ↓ **تُرْكَنُوا**, meçhul sigada, **أَرْكَنَهُ**’dan. (Ksh, Bd.) ― -b2- **رَكِنَ فِى المَنْزِلِ**, muzârîsi **رَكَنَ**, mastarı **رَكْنٌ**, Konaklama yerini yahut ikametgâhı sıkıca tuttu, ( **ضَنَّ بِهِ** ,) ve onu bırakmadı. (TA.) -A2- **رَكُنَ**, mastarı **رَكَانَةٌ** (S, K) ve **رُكُونَةٌ** (K) ve **رَكَانِيَةٌ**, (TK,) [aslî olarak, görünüşe göre bir dağ hakkında söylenir; “ulaşılamaz, yahut ulaşılması güç idi; yüksek, yahut sağlam **أَرْكَان** yani yanlara yahut köşelere sahipti” mânasında: Har s. 561’e bak; ve aşağıda **رَكِينٌ**’e bak; ve 5’e.] ― -b2- Ve bundan dolayı,] (mecaz:) O (bir adam) sağlam oldu yahut oldu, (Har s. 561,) hareketsiz yahut kımıldamaz, (TA,) ağırbaşlı, vakur, metin, sakin; yahut dingin. (S, K, TA.)

ركّن
2 **ركّن** ذ Golius tarafından, KL’nin otoritesine dayanarak, “benzer kıldı, similem fecit” mânasına geldiği söylenir; ve bundan dolayı Freytag da onu böyle açıklar: fakat bu mânaya gelen **زكّن**’dir. KL’nin nüshamda **تَزْكِينٌ** ( **تَرْكِينٌ** değil) “benzetmek” diye açıklanmıştır.]

اركنهُ
4 **اركنهُ** ذ Onu [ **اـِلَى غَيْرِهِ** başkasına] meylettirdi; eş anlamlısı **أَمَالَهُ**: [ve başkasına güvenmesini yahut dayanmasını; öyle ki zihnen kolay yahut sakin olur/olsun: yahut başkasına yaslanmasını, dayanmasını, itimat etmesini: 1’e bak:] buradan Kur’ân xi. 115’te bir kıraat vardır. (Ksh, Bd. *) 1’e bak.

تركّن
5 **تركّن** ذ bir adam hakkında söylenir, (TA,) [yahut aslî ve hakikî olarak, **رَكُنَ** gibi bir şey hakkında,] O, [yahut o (şey)] sağlam yahut güçlü oldu, (K, TA,) ve ulaşılamaz yahut ulaşılması güç oldu. (TA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] (varsayılan mecaz:) Ağırbaşlı, vakur, metin, sakin olmaya çabaladı yahut kendini zorladı; eş anlamlısı **تَوَقَّرَ**, (K,) ve **تَرَزَّنَ**. (TA.)

رَكْنٌ
**رَكْنٌ** ذ **جُرَذ** [yahut büyük tarla sıçanı]: ve **فَأْر** [yahut adi sıçan yahut fare]; ayrıca ↓ **رُكَيْنٌ**. (K.)

رُكْنٌ
**رُكْنٌ** ذ Bir şeyin **جَانِب**’i [yani yanı yahut dış kısmı]: (Msb:) yahut bir şeyin (S, K, TA) her türden (TA:) en güçlü **جَانِب**’i [yani yanı yahut dış kısmı]: (S, TA:) bir evin yahut odanın ve benzerinin köşesi yahut açısı, ( **زَاوِيَة** ): (K, **زوى** maddesinde:) [ve bu, “en güçlü جانب” ile kastedilen olabilir; çünkü evin en güçlü dış kısmı şüphesiz köşedir yahut açıdır: böylece Kâbe’nin Hacerülesved’in bulunduğu köşesi özellikle **رُكْنُ البَيْتِ**, yani **رُكْنُ بَيْتِ اللّٰهِ** diye adlandırılır:] bir **قَصْر**’ın [yahut sarayın, köşkün, vb.] **رُكْن**’ü onun **جَانِب**’idir [yahut en güçlü جانب’idir]; dağın da böyledir: (TA: [**رَكُنَ**’e ve **رَكِينٌ**’e bak:]) çoğulu **أَرْكَانٌ** ve **أَرْكُنٌ**’dür [her biri aslında azlık çoğuludur; fakat birincisi çokluk çoğulu olarak kullanılır]: (Msb, TA:) herhangi bir şeyin **أَرْكَان**’ı, onun dayandığı ve onunla desteklendiği **جَوَانِب**’idir [yahut yanları, dış kısımları, yahut köşeleri, açılarıdır]: (TA:) ve bir arazinin **أَرْكَان**’ı onun uçlarıdır [yahut yanları yahut köşeleridir]. (Ham s. 478.) ― -b2- [Bundan dolayı, (varsayılan mecaz:) Her türden bir dayanak yahut destek: **مِرْجَمٌ** maddesinde bir örneğe bak: buradan belki,] kişi **تَمَسَّحْتُ بِأَرْكَانِهِ** der; bununla **تَبَرَّكْتُ بِهِ** (mecaz:) [yani onunla bereket aradım] kastedilir. (TA.) (varsayılan mecaz:) Kendisiyle güçlenilen şey ( **مَا يُقَوَّى بِهِ** [CK’de **ما تَقَوَّىبه** ]), meselâ saltanat ( **مُلْك** [CK’de **مَلِك** ]), ve ordu yahut askerî kuvvet, vb.: (K:) ve Kur’ân’da [li. 39] geçtiği yerde böyle açıklanmıştır; orada şöyle denir: **فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ**, (TA,) yani (varsayılan mecaz:) İman’dan kuvvetleriyle yüz çevirdi; çünkü onlar ona, [asıl mânasıyla] **رُكْن** gibi idi. (Jel.) (varsayılan mecaz:) Bir adamın akrabaları; yahut daha yakın, yahut en yakın hısımları; yahut kabilesi; yahut aşireti; eş anlamlısı **عَشِيرَةٌ**: (AHeyth, TA:) (varsayılan mecaz:) bir adamın halkı yahut taraftarı; ve onların ileri gelenleri; ve kendisiyle yardım gördüğü ve güçlendiği kimseler: ISd tarafından, benzetme yoluyla [asıl mânasıyla **رُكْن**’e] böyle adlandırıldığı düşünülür: ve Kur’ân’da [xi. 82] kullanıldığı üzere böyle açıklanmıştır; orada şöyle denir: **أَوْ آوِىَ رُكْنٍ شَدِيدٍ** (varsayılan mecaz:) [yahut güçlü bir halka yahut zümreye, vb. sığınabilsem]: (TA:) yahut burada **عَشِيرَة** (yukarıda açıklanan) mânasındadır. (Jel.) Ve (varsayılan mecaz:) soylu yahut yüksek bir kimse; şu sözde olduğu gibi: **هُوَ رُكْنٌ مِنْ أَرْكَانِ قَوْمِهِ** (varsayılan mecaz:) [O, kavminin soylularından bir soyludur]. (TA.) Ve **أَرْكَانُ الاـِنْسَانِ** (varsayılan mecaz:) adamın, kendileriyle şeyler kazanılan yahut elde edilen, yahut kendileriyle çalıştığı uzuvları yahut organları demektir; eller yahut kollar ve ayaklar yahut bacaklar gibi. (TA.) ― -b3- Yine (varsayılan mecaz:) kudret ve karşı koyma: (S, K:) şu sözde olduğu gibi: **هُوَ يَأْوِى اـِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ** (varsayılan mecaz:) [O, güçlü yahut şiddetli kudret ve karşı koymaya sığınır]: (S:) ve yukarıda son zikredilen Kur’ân sözlerinde kullanıldığı üzere böyle açıklanmıştır. (TA.) ― -b4- Ve (varsayılan mecaz:) büyük çaplı yahut önemli; önemli, dehşetli yahut korkunç bir şey, bir iş, bir hâl, bir olay yahut bir fiil. (AHeyth, K.) AHeyth bunu, En-Nâbighah’ın [Edh-Dhubyânî’nin] şu sözünde geçtiği üzere böyle açıklar:
**لَا تَقْذِفَنِّى بِرُكْنٍ لَا كِفَآءَ لَهُ**
[Benimle, eşi olmayan büyük/çetin bir şey yahut fiil, yahut bir aşırılık ile asla ayıplama; gerçi (devamında dediği üzere) düşmanlar, birbirine yardım eden adam topluluklarıyla seni kışkırtır]. (TA.) ― -b5- Istılahî dilde [medreselerin], **رُكْنُ الشَّىْءِ** (varsayılan mecaz:) [şeyin özü; yahut] şeyin kendisiyle kaim olduğu şey demektir: **التَّقَوُّمُ**’dan; çünkü şeyin **قِوَام**’ı [yahut kaim oluşu] onun **رُكْن**’ü iledir: **القِيَام**’dan değildir; yoksa failin fiile bir **رُكْن** olması; cevherin araz’a; niteliğin nispet edildiği şeyin niteliğe [bir ركن olması] zorunlu olurdu: (KT:) (varsayılan mecaz:) şeyin onsuz kaim olmadığı şeydir: (Kull:) ve (varsayılan mecaz:) [şeyin esas unsuru yahut esas parçası; yani] şeyin **مَاهِيَّة**’sinin [yahut mahiyetinin] bir parçasına da uygulanır, (Kull, [ve benzeri şekilde **أَرْكَانُ الشَّىْءِ** Msb’de, şeyin ماهيّة’sinin parçaları mânasında açıklanır,]) “**القِيَام** **الصَّلَاْة**’nin bir **رُكْن**’üdür” dediğimizde olduğu gibi; ayrıca (varsayılan mecaz:) bütün **مَاهيّة**’ye [şeyin mahiyetinin tamamına] da uygulanır: (Kull:) [böylece] **أَرْكَانُ العِبَادَاتِ** (varsayılan mecaz:) dinî ibadetlerin, terk edilmesi yahut yerine getirilmemesiyle etkisiz, yahut bâtıl, yahut hükümsüz olan temelleri [yahut esasları] demektir: (TA:) yahut bazılarına göre, **رُكْنُ الشَّىْءِ** şeyin kendisiyle tamam olduğu şey demektir; ve bu, onun içinde içkindir; onun dışındaki **شَرْط**’undan [yahut şartından] farklıdır. (KT.)

رَكِينٌ
**رَكِينٌ** ذ Yüksek **أَرْكَان**’ı [yani yanları yahut köşeleri] olan bir dağ: (S, K:) yahut güçlü **اركان**’ı olan: (TA:) yahut **اركان**’a sahip, ulaşılamaz yahut ulaşılması güç olan. (Har s. 561.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (Har, aynı yerde,) (mecaz:) bir adam (S, K, vb.) sağlam, (Har,) hareketsiz yahut kımıldamaz, (TA,) ağırbaşlı, vakur, metin, sakin; yahut dingin. (S, K, Har, TA.)

رُكَيْنٌ
**رُكَيْنٌ** ذ: **رَكْنٌ**’e bak.

أَرْكُونٌ
**أَرْكُونٌ** ذ Büyük bir **دِهْقَان**, (K, TA,) yani bir köyün yahut kasabanın kethüdası yahut reisi: [görünüşe göre Yunanca ἄρχω ν’dan; gerçi] köy yahut kasaba halkı ona güvendiği ve ona meylettiği için böyle adlandırıldığı söylenir. (TA.)

مِرْكَنٌ
**مِرْكَنٌ** ذ İyi bilinen bir kap türü, (K, TA,) su için kullanılan deriden bir **تَوْر** [bkz.], gibidir: (TA:) yahut elbiselerin ve benzerlerinin yıkandığı **اـِجَّانَةٌ** [bkz.] ile aynıdır, (S, Mgh, Msb, TA,); (TA;) Farsçada **تَغَارْ** diye adlandırılır: (Mgh:) çoğulu **مَرَاكِنُ** ve **مَرَاكِينُ**. (TA.) Şöyle denir: **زَرَعُوا الرَّيَا حِينَ فِى المَرَاكِينِ** [Güzel kokulu bitkileri **المَرَاكِينِ** içinde ektiler]. (TA.)

مُرَكَّنٌ
**مُرَكَّنٌ** ذ **أَرْكَان**’ı [burada köşeler yahut açılar mânasında] olan bir şey. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **ضَرْعٌ مُرَكَّنٌ** Büyük bir meme; sanki **اركان**’ı varmış gibi: (S, TA:) ve yerinde açılmış [yahut genişlemiş] olup **أَرْفَاغ**’ı [yahut kasıkları] dolduracak şekilde olan ve pek uzun olmayan bir meme. (TA.) Tarafeh şöyle der:
**وَضَرَّتُهَا مُرَكَّنَةٌ دَرُورُ**
[Ve onun memesi büyüktür, çok sütlüdür: yahut,] AA’ya göre **مركّنة** [burada] **مجمّعة** mânasındadır [görünüşe göre “çok toplayan” demektir]. (TA.) Ve ayrıca **نَاقَةٌ مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ** (S, TA) [memesi büyük bir dişi deve; yahut] memesi büyüklüğünden dolayı **أَرْكَان**’ı olan (dişi deve) dersin. (TA.)
