# رمق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%85%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رمق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رمق

الرَّمَقُ: بقيّة الحياةِ، وفي الصحاح: بَقِية الرُّوح، وقيل: هو آخِر النفْس. وفي الحديث: أَتيت أَبا جَهل وبه رَمَقٌ، والجمع أَرْماقٌ. ورجل رامِق: ذو رَمَقٍ؛ قال:
كأَنَّهمْ من رامِقٍ ومُقْصَدِ
أَعَجازُ نَخْلِ الدَّقَلِ المُعَصَّدِ
ورَمَّقه: أَمْسكَ رَمَقه. يقال: رَمَّقُوه وهم يَرمِّقُونه بشيء أَي قَدرِ ما يُمْسِك رَمَقَه. ويقال: ما عَيْشُه إِلا رُمْقةٌ ورِماقٌ؛ قال رؤبة:
ما وَجْزُ مَعْرُوفِك بالرِّماقِ،
ولا مُؤاخاتُك بالمِذاقِ
أَي ليس بِمَحْضٍ خالصٍ، والرَّمَقُ والرُّمْقةُ
والرِّماقُ والرَّماقُ؛ الأَخيرة عن يعقوب: القليل من العَيْش الذي يُمْسِكُ الرَّمَقَ، قال: ومن كلامهم موتٌ لا يَجُرّ إِلى عارٍ خَير من عَيْشٍ في رِماق. والمُرْمَقُّ من العَيش: الدُّون اليَسِير. وعَيْشٌ مُرْمَقٌّ: قليل يَسير؛ قال الكميت:
أَرانا على حُبِّ الحَياةِ وطُولِها،
يُجَدُّ بِنا، في كلِّ يَوْمٍ، ونَهْزِل
(* قوله «يجد» رواه الجوهري في مادة هزل بالبناء للفاعل ونقل المؤلف عن ابن بري فيها أنه بالبناء للمفعول وقال: قال وهو الصحيح). نُعالِجُ مُرْمَقّاً من العَيْشِ فانياً،
له حارِكٌ لا يَحْمِلُ العِبْء أَجْزَلُ
وعيش رَمِقٌ أَي يُمْسِك الرَّمَق. وما في عيش فلان إِلا رُمْقة ورِماق أَي بلغة. والرُّمُق: الفُقراء الذين يتَبلَّغون بالرِّماق وهو القليل من العيش؛ التهذيب: وأَنشد المُنذِري لأَوْس:
صَبَوْتَ، وهل تَصْبُو ورَأْسُك أَشْيَبُ،
وفاتَتْكَ بالرَّهْنِ المُرامِقِ زَيْنَبُ؟
قال أَبو الهيثم: الرَّهْن المُرامَق، ويروى المُرامِق، وهو الرَّهن الذي ليس بموثوق به وهو قلب أَوْس. والمُرامِقُ: الذي بآخِر رَمَقٍ؛ وفلان يُرامِقُ عيْشَه إِذا كان يُدارِيه؛ فارَقَتْه زينب وقلبُه عندها فأَوْسٌ يُرامِقُه أَي يُدارِيه. والمُرامِقُ: الذي لم يبقَ في قلبه من مودَّتك إِلا قليل؛ قال الراجز:
وصاحِبٍ مُرامِقٍ داجَيْتُه،
دَهَنْتُه بالدُّهْن أَو طَلَيْتُه،
على بِلالِ نَفْسِه طَوَيْتُه
ورامَقْتُ الأَمر إِذا لم تُبرمه؛ قال العجاج:
والأمْرُ ما رامَقْتَه مُلَهْوَجا
يُضْوِيك، ما لم تَجْنِ منه مُنْضَجا
ونخلة تُرامِقُ بعِرْق أَي لا تَحْيا ولا تموت. والرُّمَّقُ: الضعيفُ من الرِّجال. وحَبْل مُرْماقٌّ: ضعيف، وقد ارْماقَّ الحبْلُ ارْمِيقاقاً. وارْمَقَّ الأَمرُ ارْمِقاقاً أَي ضَعُف. وحبل أَرْماقٌ: ضعيف خَلَقٌ.. وارْمَقَّ العيْشُ: ضَعُف. وترمَّقَ الرجلُ
الماءَ وغيره: حَسا منه حُسْوةً بعد أُخرى. والرَّمَقُ: القَطيعُ من الغنم. فارسي معرب. ومن كلامهم: أَضْرَعَتِ الضَّأْنُ فرَبِّقْ رَبِّقْ، وأَضْرَعَتِ المَعز فرَمِّقْ رَمِّقْ؛ يريد الأَرْباقَ وهي خُيوط تُطرَح في أَعناق البَهم لأَن الضأْن تُنزِل اللبن على رُؤوس أَولادها، والمِعزى تُنزل قبل نِتاجها بأَيام، يقول: فتَرَمَّقْ لبنَها أَي اشرَبه قليلاً قليلاً. ورجل مُرامِق: سَيِّء الخُلُق عاجز. ورامَقَه: داراه مَخافة شره. والرِّماقُ: النِّفاق. وفي حديث طَهْفةَ: ما لم تُضْمِروا الرِّماق، وهو قريب من هذا لأَنَّ المنافِقَ مُدارٍ بالكذب؛ حكاه الهَرويّ في الغريبين. يقال: رامَقْته رِماقاً وهو أَن تنظُر إِليه شَزْراً نظَرَ العَداوة، يعني ما لم تَضِق قلوبُكم عن الحقّ. وفي حديث قُسٍّ: أَرْمُق فَدْفَدَها أَي أَنظُر نظراً طويلاً شَزْراً. والمُرَمِّقُ في الشيء: الذي لا يُبالِغ في عَمَله. والتَّرْمِيقُ: العَمل يعمَلُه الرجل لا يُحْسِنه وقد يَتبلَّغ به. يقال: رَمِّقْ على مَزادَتَيْك أَي رُمَّهما مَرَمَّةً تتبَلَّغ بهما. ورمقَه يَرْمُقه رَمْقاً ورامَقَه: نظر إِليه. ورمقْتُه ببصري ورامَقْتُه إِذا أَتْبَعْته بصَرك تتعهَّده وتنظر إِليه وتَرقُبه. ورمَّقَ تَرْمِيقاً: أَدامَ النظر مثل رَنَّقَ.
ورجل يَرْموقٌ: ضعيف البصر. والرُّمُقُ: الحسَدةُ، واحدهم رامِق ورَمُوقٌ.
والرَّامِقُ والرَّامِجُ: هو المِلْواحُ الذي تُصاد به البُزاةُ والصُّقور، وهو أَن تُشَدَّ رِجل البومة في شيء أَسود وتُخاطَ عيناها ويُشدّ في ساقها خيط طويل، فإِذا وقع البازي عليها صاده الصيّاد من قُترته؛ حكاه ابن دريد، قال: ولا أَحسبه عربيّاً صحيحاً.
وارْمقّ الطريقُ: امتدّ وطال؛ قال رؤبة:
عَرَفْتُ من ضَرْبِ الحَرِير عِتْقا
فيه، إِذا السَّهْبُ بهِنّ ارْمَقّا
الأَصمعي: ارْمَقَّ الإِهابُ ارْمِقاقاً إِذا رَقَّ، ومنه ارْمِقاقُ العيش؛ وأَنشد غيره:
ولم يَدْبُغُونا على تِحْلِئٍ،
فيَرْمَقُّ أَمْرٌ ولم يَعْمَلُوا
والمُرْمَقُّ: الفاسد من كل شيء.

### Türkçe

**الرَّمَقُ**: hayatın bakiyesi; ve Sıhâh’ta: ruhun bakiyesi; ve denildi: o, nefesin sonudur. Ve hadiste: Ebû Cehil’e geldim, onda **رَمَقٌ** vardı; çoğulu **أَرْماقٌ**’tır. Ve **رامِق** adam: **رَمَقٍ** sahibi; dedi ki:

Sanki onlar, **رامِقٍ** ve **مُقْصَدِ**’den,
**الدَّقَلِ**’in **المُعَصَّدِ** hurma ağaçlarının kütükleri.

Ve **رَمَّقه**: onun **رَمَقَ**’ını tuttu. Denilir: Onu **رَمَّقُوه** ve onlar onu bir şeyle **يَرمِّقُونه**; yani **رَمَقَ**’ını tutacak kadar. Ve denilir: Onun yaşayışı ancak bir **رُمْقةٌ** ve **رِماقٌ**’tır; dedi **رؤبة**:

Senin iyiliğinin azı **بالرِّماقِ** değildir,
ve senin kardeşliğin **بالمِذاقِ** ile değildir.

Yani saf, hâlis değildir. Ve **الرَّمَقُ** ve **الرُّمْقةُ** ve **الرِّماقُ** ve **الرَّماقُ**; sonuncusu Yakub’dan: **الرَّمَقَ**’ı tutan yaşayışın azı; dedi: Onların sözünden: bir ayıba sürüklemeyen ölüm, **رِماق** içinde bir yaşayıştan hayırlıdır. Ve yaşayıştan **المُرْمَقُّ**: aşağı, az. Ve **مُرْمَقٌّ** yaşayış: az, küçük; dedi **الكميت**:

Bizi, hayat sevgisi ve onun uzunluğu üzere,
her gün, bizimle, ciddîleşilir ve zayıflarız

(* “**يجد**” sözü: Cevherî bunu **هزل** maddesinde fâil bina ile rivayet etti; müellif İbn Berrî’den onda bunun mef’ûl bina ile olduğunu nakletti ve dedi: ve o doğrudur).

Biz, yok olup giden yaşayıştan bir **مُرْمَقّاً** ile uğraşırız,
onun bir **حارِكٌ**’i vardır ki yükü daha bol taşımaz.

Ve **رَمِقٌ** yaşayış: yani **الرَّمَقَ**’ı tutar. Ve falanın yaşayışında ancak **رُمْقة** ve **رِماق** vardır; yani bir geçimlik. Ve **الرُّمُق**: **الرِّماق** ile geçinen fakirlerdir; o, yaşayışın azıdır. Tehzîb: Münzirî, Evs’ten okudu:

Gençliğe meylettin; başın ağarmışken meyleder misin?
Ve **المُرامِقِ** rehinle Zeyneb seni geçti mi?

Ebû’l-Heysem dedi: **الرَّهْن المُرامَق**; ve **المُرامِق** diye de rivayet edilir; o, güvenilmeyen rehindir; ve bu Evs’in kalbidir. Ve **المُرامِقُ**: son **رَمَقٍ**’ta olan. Ve falan, yaşayışını **يُرامِقُ** eder; eğer onu idare ederse. Zeyneb ondan ayrıldı ve kalbi onun yanındadır; böylece Evs onu **يُرامِقُ** eder; yani onu idare eder. Ve **المُرامِقُ**: kalbinde senin sevgin(den) ancak az kalmış olan; dedi râciz:

Bir **مُرامِقٍ** yoldaşla geceledim,
onu yağ ile yağladım yahut onu sıvadım,
nefsinin ıslaklığı üzere onu dürdüm.

Ve **رامَقْتُ** işi: eğer onu sağlamlaştırmadıysan; dedi **العجاج**:

İş, sen onu **رامَقْتَه** iken gevşekçe,
seni zayıflatır; ondan pişmiş bir şey devşirmedikçe.

Ve bir hurma ağacı, bir kökle **تُرامِقُ** eder; yani ne yaşar ne ölür. Ve **الرُّمَّقُ**: erkeklerden zayıf olan. Ve **مُرْماقٌّ** ip: zayıf; ve ip **ارْماقَّ** etti, **ارْمِيقاقاً**. Ve iş **ارْمَقَّ** etti, **ارْمِقاقاً**; yani zayıfladı. Ve **أَرْماقٌ** ip: zayıf, eski. Ve yaşayış **ارْمَقَّ** etti: zayıfladı. Ve adam suyu ve başkasını **ترمَّقَ** etti: ondan bir yudumdan sonra bir yudum içti. Ve **الرَّمَقُ**: koyun sürüsü. Farsça, Arapçalaştırılmıştır. Ve onların sözünden: koyunlar süt indirdi; o hâlde **رَبِّقْ رَبِّقْ**; ve keçiler süt indirdi; o hâlde **رَمِّقْ رَمِّقْ**; **الأَرْباقَ**’ı ister; o, yavruların boyunlarına atılan ipliklerdir; çünkü koyun sütü yavrularının başlarına indirir; ve keçi, doğumundan günler önce indirir; der ki: onun sütünü **فتَرَمَّقْ** et; yani onu azar azar iç. Ve **مُرامِق** adam: kötü huylu, âciz. Ve onu **رامَقَه**: şerrinden korkarak onu idare etti. Ve **الرِّماقُ**: nifak. Ve **طَهْفةَ** hadîsinde: **الرِّماق**’ı gizlemedikçe; ve bu buna yakındır; çünkü münafık yalanla idare edicidir; bunu Herevî, **الغريبين**’de hikâye etti. Denilir: onu **رامَقْته رِماقاً**; o, düşmanlık bakışıyla ona yan yan bakmandır; yani kalpleriniz hakka karşı daralmadıkça. Ve **قُسٍّ** hadîsinde: **أَرْمُق فَدْفَدَها**; yani uzun bir bakışla yan yan bakarım. Ve bir şeyde **المُرَمِّقُ**: işinde mübalağa etmeyen. Ve **التَّرْمِيقُ**: adamın yaptığı, onu iyi yapmadığı bir iştir; ve onunla geçinir. Denilir: iki kırbanın üzerine **رَمِّقْ**; yani ikisini, onunla geçineceğin bir yamayla yama. Ve onu **رمقَه يَرْمُقه رَمْقاً** ve onu **رامَقَه**: ona baktı. Ve onu gözümle **رمقْتُه** ve onu **رامَقْتُه**: eğer onu gözünle takip ettiysen; onu gözeterek, ona bakarak ve onu kollayarak. Ve **رمَّقَ تَرْمِيقاً**: bakışı sürdürdü; **رَنَّقَ** gibi. Ve **يَرْموقٌ** adam: zayıf görme. Ve **الرُّمُقُ**: hasetçilerdir; onların bir teki **رامِق** ve **رَمُوقٌ**’tur.

Ve **الرَّامِقُ** ve **الرَّامِجُ**: **المِلْواحُ**’tır; onunla **البُزاةُ** ve **الصُّقور** avlanır; o, baykuşun ayağının siyah bir şeye bağlanması, iki gözünün dikilmesi ve bacağına uzun bir ip bağlanmasıdır; böylece doğan onun üzerine konunca avcı onu, onun **قُترته**’sinden yakalar; bunu İbn Düreyd hikâye etti; dedi: onun sahih Arapça olduğunu sanmıyorum.

Ve yol **ارْمقّ** etti: uzadı ve uzun oldu; dedi **رؤبة**:

İçinde, ipeğin vuruşundan eskiliği bildim,
onda; düzlük onlarla **ارْمَقّا** edince.

Asmaî: deri **ارْمَقَّ** eder, **ارْمِقاقاً**; eğer incelirse; ve ondan yaşayışın **ارْمِقاقُ**’ı. Ve başkası okudu:

Bizi bir **تِحْلِئٍ** üzerine tabaklamadılar,
böylece bir iş **يَرْمَقُّ** eder; ve yapmadılar.

Ve **المُرْمَقُّ**: her şeyden bozuk olan.
