# رمم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%85%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رمم

باب الرّاء والميم
ر م، م ر مستعملان
رم:
الرَّم: إصلاحُ الشّيء الّذي فسد بَعْضُهُ، من نَحوِ حَبْلٍ بَلِيَ فتَرُمُّه، أودارٍ تَرُمُّ شَأْنَها مَرَمَّةً. ورَمُّ الأمر: إصلاحُه بعد انتشاره، قال:
..... ورمّ بــــــه		أُمُورَ أُمَّتِهِ والأَمْرُ مُنْتَشِرُ
ورمَّ العَظْمُ: صار رميماً، أي: مُتَفَتِّتاً.. ورَمَّ الحَبْلُ: انُقَطع.
والرِّمة والرُّمة: القِطْعةُ من الحَبْل، وبها سُمِّي ذو الرّمّة. ودفعت الدّابّة إليك برُمَّتِهِ، أي: ببقيّة حبلٍ على عُنُقِهِ.. والرِّمّة: العِظام البالية.
والشّاة تَرُمُّ الحشيش بمِرَمَّتَيْها، أي: بشَفَتَيْها.
وأَرَمَّ القَوْمُ: سَكَتُوا على أَمْرٍ في أَنْفُسِهِمْ.
وتَرَمْرَمَ القوم: حرّكوا أَفْواهَهم للكلام ولمّا يقولوا، قال يصف الملك: إذا تَرَمْرَمَ أَغْضَى كلُّ جبّارِ والرَّمْرام: كلّ حشيش في الرّبيع.
ويقال: مالك عن هذا الأمر حَمٌّ ولا رَمٌّ، أي: بُدٌّ، أمّاحَمٌّ فمعناه: ليس يحولُ دونَه قضاء غيره، وأمّا رَمٌّ فَصِلَةٌ كقولهم: حَسَن بَسَن.. وفي مَثلٍ: جاء فلانٌ بالطَّمِّ والرَّمُّ، فالرَّمُّ ما كان على وَجْه الأَرْض من فتات.
مرّ:
المَرُّ: المُرُور، قال: حتّى يمرّ بالرّوايا مَرّا والمَرُّ: المرّةُ، تقول: في المرّة الأولى، والمرّ الأَوَّل.
والمَرُّ: المِعْزَق يُعْزَقُ به الطِّين، يعني: المِسْحاة.
والمرُّ: دواء. والمُرُّ: نَقيضُ الحُلْو، يقال: مَرَّ عَيْشُهُ، وأَمَرَّ عَيْشُه، يقال: ما أمرّ فلانٌ وما أحلى...
والمُرارُ: نبتٌ لا يُستطاعُ ذَوْقُه من مَرارته، والحارِثُ بنُ آكلِ المُرار، من مُلُوك اليمن، كان في سفرٍ فأصابَهُمُ الجُوع، فأكل المُرارَ حتّى شبع فنجا ومات أَصْحابُهُ فلم يُطيقوه.
والمِرَّةُ: مِزاجٌ من أَمْزجة الجَسَد، وهو داءٌ يَهْذي منه الإنسانُ.
والمِرَّةُ: شِدَّةُ الفَتْل.. والمِرَّة: شِدّةُ أَسْرِ الخَلْق. وقوله جلّ وعزّ: "ذو مِرّة فاسْتوى"، أي: سويّ، يعني: جبريلَ عليه السّلامُ خَلَقَهُ اللَّهُ قَوِيّاً سَوِيّاً. وذو مِرّة سَويّ، أي: قويٌّ صحيحُ البَدَن.
والمرير: الحبلُ المَفْتول... وقد أَمْرَرْتُه إمراراً، وأَمْرٌ مُمَرٌّ.
والمَرِيرةُ: عِزّةُ الَّنْفس، قالت الخنساء:
مثلَ السِّنان تُضِيءُ اللَّيْلَ صُورتُهُ		جَلْدُ المَريرةِ حُرٌّ وابنُ أحـرارِ
والإمْرارُ: نَقِيضُ النَّقْض في كُلِّ شَيْءٍ، قال:
لا يَأْمَنَنَّ قَوِيٌّ نـقـضَ مِـرّتِـهِ		إنّي أَرَى الدَّهْرَ ذا نَقْضٍ وإِمْرارِ
والمَرْمَر: الرُّخام.. والمَرْمَرُ: ضربٌ من تقطيع ثياب النِّساء.
والرَّمل: يَمُورُ ويَتَمَرْمَرُ.
وامرأة مَرْمارةُ الخَلْق: إذا مَشَتْ تَمَرْمَرُ في خِلقْتَها.
وكلُّ شيءٍ انقادتْ طَريقتُهُ فهو مُسْتَمِرّ.
ومن كلام المُتَصلّفين: تَمَرْمَرَ فلانٌ، أي: تأمَّرَ على أصحابه.
والمُرَيْراء: حبٌّ أَسْوَدُ يكونُ في الحِنطة والطّعام يُمَرُّ منه.
ومَرّانُ: اسمُ مَوْضِعٍ بالحجاز. وبَطْنُ مَرٍّ: معروف.
ومرّار بن مُنْقِذ: شاعِرٌ.
والمَرارةُ: تكون لكُلِّ ذي رُوحٍ إلاّ البعير فإِنّه لا مَرارةَ له.
ولَقِيتُ منه الأَمَرَّيْنِ، أي: الدّاهية، أو الأمر العظيم.

### Türkçe

باب **الرّاء** ve **الميم**
**ر م**، **م ر** kullanımdadır
**رم**:
**الرَّم**: Bir kısmı bozulmuş olan şeyin ıslahı; **حَبْلٍ** (ip) eskimiş de onu **تَرُمُّه** (onarırsın) gibi; yahut bir evin, işini **تَرُمُّ شَأْنَها مَرَمَّةً** (bir onarım olarak) onarması gibi. Ve **رَمُّ الأمر**: dağılmasından sonra onu ıslah etmektir; dedi ki:
..... **ورمّ بــــــه**		Ümmetinin işlerini (onunla) onardı; hâlbuki iş dağınıktır
Ve **رمَّ العَظْمُ**: **رميماً** oldu; yani: parçalanmış.. Ve **رَمَّ الحَبْلُ**: koptu.
Ve **الرِّمة** ve **الرُّمة**: ipten parça; ve bununla **ذو الرّمّة** adlandırıldı. Ve biniti sana **برُمَّتِهِ** (onun **رُمَّة**siyle) sevk ettim; yani: boynunda bir ip kalıntısıyla.. Ve **الرِّمّة**: eskimiş kemiklerdir.
Ve koyun, otu **تَرُمُّ** iki **مِرَمَّتَيْها** ile; yani: iki dudağıyla.
Ve **أَرَمَّ القَوْمُ**: kendi içlerinde bir iş üzerine sustular.
Ve **تَرَمْرَمَ القوم**: konuşmak için ağızlarını hareket ettirdiler, fakat henüz söylemediler; kralı vasfederek dedi ki: **إذا تَرَمْرَمَ أَغْضَى كلُّ جبّارِ** (o mırıldanır gibi ağız oynattığında her zorba göz yumar). Ve **الرَّمْرام**: ilkbaharda her ot.
Ve denilir: Bu işten sana ne **حَمٌّ** ne **رَمٌّ** vardır; yani: kaçış (yoktur), zorunluluk (vardır). **حَمٌّ**a gelince, manası: başkasının hükmü onu engellemez; **رَمٌّ**a gelince, “**حَسَن بَسَن**” sözleri gibi bir ek (lafız)tır.. Ve bir meselde: Falan, **بالطَّمِّ والرَّمُّ** ile geldi; **الرَّمُّ** ise yer yüzünün üzerinde olan kırıntıdır.
**مرّ**:
**المَرُّ**: geçiştir; dedi ki: **حتّى يمرّ بالرّوايا مَرّا** (ta ki su taşıyan develerin yanından bir geçişle geçinceye kadar). Ve **المَرُّ**: bir defadır; dersin ki: birinci defada ve ilk defa.
Ve **المَرُّ**: çamurun kendisiyle kazındığı **المِعْزَق**; yani: **المِسْحاة** (kürek/çapa).
Ve **المرُّ**: bir ilaçtır. Ve **المُرُّ**: **الحُلْو**nun zıddıdır; denilir: **مَرَّ عَيْشُهُ** ve **أَمَرَّ عَيْشُه**; denilir: Falan ne kadar acılaştırdı ve ne kadar tatlandırdı...
Ve **المُرارُ**: acılığından tadına bakılması mümkün olmayan bir bitkidir; ve **الحارِثُ بنُ آكلِ المُرار** Yemen krallarındandır; bir yolculukta idi, onlara açlık isabet etti; **المُرارَ** yedi, ta doyuncaya kadar; böylece kurtuldu; arkadaşları ise onu kaldıramadılar da öldüler.
Ve **المِرَّةُ**: bedenin mizaçlarından bir mizaçtır; ondan insanın sayıkladığı bir hastalıktır.
Ve **المِرَّةُ**: bükmenin şiddetidir.. Ve **المِرَّة**: yaratılışın bağlanmasının şiddetidir. Ve O’nun (azze ve celle) sözü: "**ذو مِرّة فاسْتوى**"; yani: düzgün; yani: Cebrâil aleyhisselâm; Allah onu güçlü, düzgün yarattı. Ve **ذو مِرّة** düzgün; yani: bedeni güçlü, sağlam.
Ve **المرير**: bükülmüş ip... Ve onu **أَمْرَرْتُه إمراراً** (bükerek sağlamlaştırdım); ve **أَمْرٌ مُمَرٌّ** (sağlamlaştırılmış iş).
Ve **المَرِيرةُ**: nefsin izzetidir; Hansâ dedi ki:
**مثلَ السِّنان تُضِيءُ اللَّيْلَ صُورتُهُ		جَلْدُ المَريرةِ حُرٌّ وابنُ أحـرارِ**
Ve **الإمْرارُ**: her şeyde **النَّقْض**ın zıddıdır; dedi ki:
**لا يَأْمَنَنَّ قَوِيٌّ نـقـضَ مِـرّتِـهِ		إنّي أَرَى الدَّهْرَ ذا نَقْضٍ وإِمْرارِ**
Ve **المَرْمَر**: mermerdir.. Ve **المَرْمَرُ**: kadın elbiselerini kesip biçmenin bir türüdür.
Ve **الرَّمل**: dalgalanır ve **يَتَمَرْمَرُ**.
Ve yaratılışı **مَرْمارةُ** bir kadın: yürüdüğünde yaratılışında **تَمَرْمَرُ** ederse.
Ve her şey ki yolu boyun eğdi, o **مُسْتَمِرّ**dir.
Ve yapmacıkların sözünden: **تَمَرْمَرَ** falan; yani: arkadaşları üzerine emirlik tasladı.
Ve **المُرَيْراء**: buğdayda ve yiyecekte bulunan siyah bir tanedir; ondan acılaşılır.
Ve **مَرّانُ**: Hicaz’da bir yer adıdır. Ve **بَطْنُ مَرٍّ**: bilinir.
Ve **مرّار بن مُنْقِذ**: bir şairdir.
Ve **المَرارةُ**: her canlı için bulunur; ancak deve müstesna; çünkü onun **مَرارةَ**sı yoktur.
Ve ondan iki **الأَمَرَّيْنِ** ile karşılaştım; yani: musibet; yahut büyük iş.
