# رمم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%85%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: رمم

رَمَمْتُ الشيء أَرُمُّهُ وأَرْمُّهُ رَمَّاً ومَرَمَّةً، إذا أصلحتَه. يقال: قد رَمَّ شأنه. ورَمَّهُ أيضاً بمعنى أكله. وفي الحديث: البقر تَرُمُّ من كل شجر. واسْتَرَمَّ الحائط، أي حان له أن يُرَمَّ، وذلك إذا بَعُدَ عهدُه بالتطيين. والمرمة: بالكسر: شفة البقرة وكل ذات ظلف لأنها بها ترتم أي تأكل والمِرَمَّةُ بالفتح: لغة فيه. وارْتَمَّتِ الشاة من الأرض، أي رَمَّتْ وأكلت. وما لي منه حَمٌّ ولا رَمٌّ، أي بُدٌّ، وقد يضمان ويقال أيضاً: ما له حُمٌّ ولا رُمٌّ، أي ليس له شيء. قال ابن السكيت: يقال: ما له ثُمٌّ ولا رُمٌّ، وما يملك ثُمَّاً ولا رُمَّاً. قال: فالرُمُّ مَرَمَّةُ البيت. والرُمَّةُ: قطعةٌ من الحبل باليةٌ، والجمع رُمَمٌ ورِمامٌ. ومنه قولهم: دفَعَ إليه الشيءَ بِرُمَّتِهِ. وأصلُه أنّ رجلاً دفع إلى رجلٍ بعيراً بحبلٍ في عنقه، فقيل ذلك لكلِّ من دفَع شيئاً بجملته. وهذا المعنى أراد الأعشى يخاطب خَمّاراً:
فقلتُ له هذه هاتِـهـابأَدْماءَِ في حبلِ مُقْتادِها
والرِمَّةُ بالكسر: العظام البالية؛ والجمع رِمَمٌ ورمامٌ. تقول منه رَمَّ العظمَ يَرِمُّ بالكسر رَمَّةً، أي بَلِيَ، فهو رَميمٌ. وإنَّما قال تعالى: "قالَ مَنْ يُحْيي العِظامَ وهي رَميمٌ" لأن فَعيلاً وفَعولاً قد يستوي فيهما المذكّر والمؤنّث والجمع، مثل رسولٍ، وعدوٍّ، وصديق. والرِمُّ بالكسر: الثَرى. يقال: جاءه بالطمِّ والرِمِّ، إذا جاءه بالمال الكثير والرِمُّ أيضاً: النِقْيُ والمُخُّ. تقول منه: أَرَمَّ العظمُ، أي جرى فيه الرِمُّ. وقال:
هَجاهُنَّ لَمَّا أَنْ أَرَمَّتْ عِظـامُـهُولو كان في الأعْرابِ ماتَ هُزالاً
قال أبو زيد: ناقةٌ مُرِمٌّ: بها شيء من نِقْي. ونعجةٌ رَمَّاءُ: بيضاءُ. ويقال للشاة إذا كانت مهزولةً: ما يُرِمُّ منها مَضْرِبٌ، أي إذا كُسِرَ عظمٌ من عظامها لم يُصَب فيه مخٌّ. وأَرَمَّ القومُ، أي سكَتوا. وقال:
يَردْنَ والليلُ مُرِمٌّ طائِرُهُ

### Türkçe

**رَمَمْتُ** şeyi **أَرُمُّهُ** ve **أَرْمُّهُ** diye, **رَمَّاً** ve **مَرَمَّةً** (olarak), onu ıslah ettiğin zaman (söylenir). Denilir ki: “Onun işi gerçekten **رَمَّ** oldu.” Ve **رَمَّهُ** da “onu yedi” anlamındadır. Hadiste: “Sığırlar her ağaçtan **تَرُمُّ** (yer).” Ve **اسْتَرَمَّ** duvar; yani, **يُرَمَّ** olması (onarılması) için vakti geldi; bu, sıvayla kaplanmasının üzerinden uzun zaman geçtiği vakittir. Ve **المرمة**: kesre ile: ineğin dudağı ve her toynaklı (hayvanın dudağı); çünkü onunla **ترتم** eder, yani yer. Ve **المِرَمَّةُ** fetha ile: onda bir dildir (lehçedir). Ve koyun yerden **ارْتَمَّتِ**; yani **رَمَّتْ** ve yedi. Ve bende ondan ne **حَمٌّ** ne de **رَمٌّ** vardır; yani ne bir kaçış/çare vardır; ikisi de zamme ile de gelebilir; ayrıca denilir: onda ne **حُمٌّ** ne de **رُمٌّ** vardır; yani onun hiçbir şeyi yoktur. İbnü’s-Sikkît dedi: Denilir: onda ne **ثُمٌّ** ne de **رُمٌّ** vardır; ve ne **ثُمَّاً** ne de **رُمَّاً** mülk edinir. Dedi: **الرُمُّ** evin **مَرَمَّةُ**’sidir. Ve **الرُمَّةُ**: yıpranmış bir ip parçası; çoğulu **رُمَمٌ** ve **رِمامٌ**’dır. Ondandır onların sözü: “Şeyi ona **بِرُمَّتِهِ** ile verdi.” Aslı şudur: Bir adam bir adama boynunda ip olan bir deveyi verdi; böylece, bir şeyi bütünüyle veren herkes için bu söylendi. Bu anlamı A‘şâ, bir şarapçıya hitap ederek kastetti:
فقلتُ له هذه هاتِـهـابأَدْماءَِ في حبلِ مُقْتادِها
Ve **الرِمَّةُ** kesre ile: yıpranmış kemikler; çoğulu **رِمَمٌ** ve **رمامٌ**’dır. Ondan (şöyle) dersin: **رَمَّ** kemiği, kesre ile **يَرِمُّ** (diye), **رَمَّةً** (olarak); yani eskidi; o hâlde o **رَميمٌ**’dir. Ancak Yüce Allah’ın “**قالَ مَنْ يُحْيي العِظامَ وهي رَميمٌ**” demesi (şundandır): çünkü **فَعيلاً** ve **فَعولاً**’da müzekker, müennes ve cem‘ (aynı) olabilir; **رسولٍ** ve **عدوٍّ** ve **صديق** gibi. Ve **الرِمُّ** kesre ile: toprak. Denilir: ona **بالطمِّ والرِمِّ** ile geldi; ona çok mal ile geldiği zaman. Ve **الرِمُّ** da: **النِقْيُ** ve **المُخُّ**’tur. Ondan (şöyle) dersin: kemik **أَرَمَّ** etti; yani onda **الرِمُّ** aktı. Ve dedi:
هَجاهُنَّ لَمَّا أَنْ أَرَمَّتْ عِظـامُـهُولو كان في الأعْرابِ ماتَ هُزالاً
Ebû Zeyd dedi: **مُرِمٌّ** (olan) bir dişi deve: onda **نِقْي**’den bir şey vardır. Ve **رَمَّاءُ** bir koyun: beyazdır. Ve koyuna zayıf olduğu zaman denilir: ondan bir **مَضْرِبٌ** **يُرِمُّ** etmez; yani onun kemiklerinden bir kemik kırıldığı zaman onda ilik isabet etmez. Ve kavim **أَرَمَّ** etti; yani sustular. Ve dedi:
يَردْنَ والليلُ مُرِمٌّ طائِرُهُ
