# رنب (ر-ن-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%86%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ن - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الراء والنون والباء معهما
ر ن ب، ر ب ن، ن ر ب، ن ب ر، ب ر ن مستعملات
رنب:
الأرنب: معروف، للذَّكَرِ والأُنْثَى، وقيل: الأرنب: الأُنْثَى، والخُزَر: الذَّكَر.
وأَلِفُ أَرْنَب زائدةٌ، ولا تجيء كلمةٌ في أوّلها ألفٌ فتكونَ أصليّةً إلاّ أَنْ تكونَ ثلاثةَ أَحْرفٍ مع الأَلِف مثل الأَرْض. والأَمْر... والمَرْنَبُ: جُرَذٌ في عِظَمِ اليَرْبوع، قَصِيرُ الذَّنَب.
ويقال: كِساءٌ مَرْنَبانيّ ومُؤَرْنَب، فأمّا المَرْنبانيّ فالذّي لَوْنُهُ لونُ الأرنب. وأمّا المُؤَرْنَب فالذي يُخْلَط غزله بوَبَر الأرنب، وقيل: بل هو كالمَرْنَبانيّ، كلاهما مَخلوطٌ بوَبَرِ الأَرانب.
ربن:
أرْبَنتُ الرَّجلَ: أعطيته رَبُوناً، وهو دخيلٌ، وهو نحو عُرْبُون.
نرب:
النَّيربُ: النَّمِيمةُ. ورجل نَيْرَبٌ: ذو نَيْرَبٍ، أي: نَميمة.. نَيْرَبَ يُنَيْرِب نَيْربةً، وهو خلطُ القَوْل بَعْضِه ببَعْضٍ، كما تُنَيربُ الرِّيحُ التُّرابَ على الأرض فَتَنسُجُه. ولا تُطْرَحُ منه الياءُ، لأَنَّها جُعِلتْ فصلاً بين الرّاء والنُّون.
والنَّيربُ: الرَّجل الجَلد.
نبر:
النَّبْر بالكلام: الهَمزُ، وفي الحديث: أنَّ رجلاً قال: يا نَبيءَ الله، فقال النّبي صلّى الله عليه وآله وسلم: لا تَنبِرْ باسمي أي: لا تَهمِزْ.. وكلُّ شيء رَفَع شيئاً فقد نَبَره. وانتبر الأميرُ فوق المنبر. وسُمّي المِنْبر مِنْبَراً لارتفاعه وعُلُوّه. وانتبر الجُرْح، إذا وَرِم.
ورَجُلٌ نبّارٌ بالكلام: فَصيحٌ بليغٌ، قال: بمُعربٍ من فصيح القوم نبّارِ والنَّبْرةُ: شِبهُ وَرَمٍ في الجسد ونحوه.
والنِّبْرُ: ضَرْبٌ من السِّباع ليس بدُبٍّ ولا ذِئْب.
برن:
البَرْنيُّ: ضَرْبٌ من التَّمْر أَحْمَرُ مُشْرَبٌ صُفْرة، كثيرُ اللَّحاء، عَذْبُ الحَلاوة، ضَخم.
والبَرانيّ بلغة أهل العراق: الدّيكة الصِّغار أوّل ما تُدْرك، الواحدة: بَرْنيّة.
والبَرنيّة: شِبهُ فخّارةٍ ضَخمةٍ خَضْراءَ من القَوارير الثِّخانِ الواسعةِ الأَفْواه.

##### Türkçe

باب **الراء** ve **النون** ve **الباء** bunlarla birlikte

**ر ن ب**، **ر ب ن**، **ن ر ب**، **ن ب ر**، **ب ر ن** kullanımlardır

**رنب**:
**الأرنب**: bilinen (hayvan); erkek ve dişi içindir. Ve denildi: **الأرنب**: dişidir; **الخُزَر**: erkektir.
Ve **أَلِفُ أَرْنَب** ziyadedir; ve başında ألف bulunan bir kelime gelmez ki aslî olsun; ancak ألف ile birlikte üç harf olması hâli müstesna, **الأَرْض** gibi. Ve **الأَمْر**... ve **المَرْنَبُ**: **اليَرْبوع** büyüklüğünde bir **جُرَذٌ**; kısa kuyruklu.
Ve denilir: **كِساءٌ مَرْنَبانيّ** ve **مُؤَرْنَب**; أما **المَرْنبانيّ** ise, rengi **الأرنب** rengi olan şeydir. Ve أما **المُؤَرْنَب** ise, ipliği **وَبَر الأرنب** ile karıştırılan şeydir. Ve denildi: bilakis o, **المَرْنَبانيّ** gibidir; ikisi de **وَبَرِ الأَرانب** ile karıştırılmıştır.

**ربن**:
**أرْبَنتُ الرَّجلَ**: ona **رَبُوناً** verdim; ve o dâhildir; ve o, **عُرْبُون** gibidir.

**نرب**:
**النَّيربُ**: **النَّمِيمةُ**. Ve **رجل نَيْرَبٌ**: **نَيْرَبٍ** sahibi; yani: **نَميمة**.. **نَيْرَبَ يُنَيْرِب نَيْربةً**: sözün bir kısmını bir kısmına karıştırmaktır; tıpkı rüzgârın toprağı yer üzerinde **تُنَيربُ** etmesi, sonra onu dokuması gibi. Ve ondan ياء atılmaz; çünkü o, **الرّاء** ile **النُّون** arasında ayırıcı kılınmıştır.
Ve **النَّيربُ**: çevik adamdır.

**نبر**:
Sözde **النَّبْر**: **الهَمزُ**dur. Ve hadiste: bir adam dedi ki: **يا نَبيءَ الله**; bunun üzerine Peygamber صلى الله عليه وآله وسلم dedi ki: **لا تَنبِرْ باسمي**; yani: ismimi **لا تَهمِزْ**.. Ve her şey ki bir şeyi yükseltti, onu **نَبَره** etmiştir. Ve emir, minberin üstünde **انتبر** etti. Ve **المِنْبر** ona, yükselmesi ve yüceliği sebebiyle **مِنْبَراً** diye adlandırıldı. Ve yara **انتبر** etti; şiştiği zaman.
Ve sözde **رَجُلٌ نبّارٌ**: fasih, beliğdir. Dedi ki: **بمُعربٍ من فصيح القوم نبّارِ**. Ve **النَّبْرةُ**: bedende ve benzerinde şişlik benzeri bir şeydir.
Ve **النِّبْرُ**: yırtıcılardan bir türdür; ne ayıdır ne de kurttur.

**برن**:
**البَرْنيُّ**: hurmadan bir türdür; sarılığa çalan kırmızıdır; kabuğu çoktur; tatlılığı hoş, iridir.
Ve Irak ehlinin dilinde **البَرانيّ**: ilk erişkinliğe vardıklarında küçük horozlardır; bir tanesi: **بَرْنيّة**.
Ve **البَرنيّة**: geniş ağızlı kalın şişelerden, yeşil, iri bir çömlek benzeri şeydir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأرنب: واحدة الأرانب. وكِسَاءٌ مُؤَرْنَبٌ: خُلِطَ غَزْلُه بوَبَرِ الأرانب: وقالت ليلى الأخيلية تصف القطاة وفَراخِها:
تَدَلَّتْ على حُصِّ الرُءوس كأنَّها		كُراتُ غُلامٍ من كِساءٍ مُؤَرْنَب
وأرض مُؤَرْنَبَةٌ: ذات أرانب. والأرنبة: طرف الأنف.

##### Türkçe

**الأرنب**: **الأرانب**’in bir tanesi. Ve **كِسَاءٌ مُؤَرْنَبٌ**: ipliği **الأرانب**’in tüyüyle karıştırılmıştır. Ve Leylâ el-Ahîliyye, **القطاة**’yi ve onun yavrularını vasfederek dedi ki:
تَدَلَّتْ على حُصِّ الرُءوس كأنَّها		كُراتُ غُلامٍ من **كِساءٍ مُؤَرْنَب**
Ve **أرض مُؤَرْنَبَةٌ**: **أرانب** sahibi. Ve **الأرنبة**: burnun ucu.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ر ن ب
رنب ، نرب ، ربن ، برن ، نبر ، بنر .
رنب : قال اللّيث ، الأرْنبُ : الذَّكَر يقال له : الخُزَز .
والأنثى : أرْنَب .
وأجاز غيره أن يُقال للذّكر : أَرْنب ؛ وجمعه : الأرانب .
والأرْنبة : طَرف الأنْف .
وجمعها : الأرانب أيضاً .
يقال : هم شُمّ الأُنُوف واردةٌ أَرَانبهم .
وقال الليث : أرضٌ مُرْنِبَةٌ : كثيرة الأرانب .
وقال أبو عبيد : أرض مُؤَرْنِبَةٌ ، من الأرانب .
قلت : ومنه قول الشاعر :
كُرَاتُ غُلاَم مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَب
فكان في العربيّة مُرَنَّب ، فرُدَّ إلى الأَصْل .
وقال الليثُ : أَلف ( أَرنب ) زائدة .
قلت : وهي عند أكثر النَّحْوِيِّين قَطْعِيَّة .
وقال : لا تجيء كلمة في أولها ألف فتكون أصلية ، إلا أن تكون الكلمة ثلاثة أحرف مثل : الأَرْض ، والأمر ، والأَرش .
عمرو عن أبيه ، قال : المَرْنَبَة : القَطيفة ذات الخَمْل .
وقال اللّيث : يقال : كساءٌ مَرْنَبَانِيّ ، ومُؤَرْنَب .
فأمَّا المَرْنَباني : فالذي لونُه لون الأرنب .
وأَمَّا المُؤَرْنَب : فالذي يُخْلط غَزْلُه بوَبَر الأرْنب .
وقرأتُ في ( كتاب اللّيث ) في هذا الباب : المَرْنَب : جُرَذٌ في عِظَمِ اليَرْبُوعِ قَصِيرُ الذَّنَب .
قلتُ : هذا خطأ ، والصوابُ : الفِرْنِب ، بالفاء مَكسورة . ومن قال : مَرْنَب ، فقد صَحَّف .
نرب : قال اللّيثُ : النَّيْرَبُ : النَّمِيمة .
ورَجُلٌ نَيْرَبٌ : ذُو نَيْرَبٍ ، أي نَمِيمَة .
وقد نَيْرَبَ فهو يُنَيْرِب ، وهو خَلطُ القول ، كما تُثيرُ الرِّيحُ التُّرَابَ على الأرْض فتَنْسُجُه ؛ وأَنْشَد :
إذا النَّيْرَبُ الثَّرْثَارُ قال فأَهْجَرا
ولا تُطْرح الياء منه لأنها جُعلت فصلاً بين الرّاء والنُّون .
قال : والنّيْرب : الرَّجُلُ الجَلد .
ورَوى أبو العباس ، عن عمرو ، عن أبيه ، أنه قال : الْنَّيْرَبة : النَّميمة .
ربن : قال اللّيثُ : أَرْنَبْتُ الرَّجُلَ ، إذا أَعْطَيْتَهُ رَبُوناً ، وهو دَخيل ، وهو نحو : عَرْبُون .
أبو عَمرو : الْمُرْتَبِنُ : المُرْتفع فَوق المَكان .
قال : والمُرْتَبِىء ، مثله ؛ وقال الشاعر :
ومُرْتَبِنٍ فَوْقَ الْهضَابِ لفَجْوَةٍ
سَمَوْتُ إِليه بالسِّنَانِ فَأدْبَرَا
ورُبَان كلّ شيء : مُعظمه وجَمَاعته .
وقيل : رُبّان الشَّبَاب : أَوَّلُه ؛ ومنه قوله :
وإنما العَيْشُ بِرُبَّانِه
وأَنتَ مِنْ أَفْنَانِهِ مُفْتَقِرْ
ورُبّان السَّفينة : الذي يُجْرِيها .
ويُجمع : رَبَابِين .
قلت : وأَظُنُّه دَخِيلاً .
ويُقال : الرَّبانِيّون : الأَرْبَاب .
برن : البَرْنِيّ : ضَرْبٌ مِن التَّمْر أَحْمر مُشْربٌ صُفْرة ، كَثِير اللِّحاء عَذْب الحَلاَوة .
ويقال : نَخْلةٌ بَرْنِيّة ، ونَخْلٌ بَرْنِيّ ؛ وقال الرَّاجز :
بَرْنيّ عَيْدَانٍ قَليل قِشْرُه
وقال ابن الأعرابي : البَرَانيّ ؛ الدِّيَكة .
الواحد : بَرْنِيّة .
وقال اللَّيث : البَرانِيّ ، بلغة أهل العراق : الدِّيَكة الصِّغار أَوّلَ ما تُدْرِك .
الواحد : بَرْنِيّة .
قال : والبَرْنِيّة : شِبْه فَخَّارة ضَخْمة خَضْراء مِن القَوارير الثِّخان الواسعة الأَفْواه .
نبر : الحَرَّانيُّ ، عن ابن السِّكِّيت : النَّبْر ، مصدر :
نَبَرْتُ الحَرْفَ أَنْبُره نَبْراً ، إذا هَمَزْتَه .
قال : والنِّبْر : دُوَيْبّة أَصْغر من القُراد تَلْسع فَيَحْبط مَوْضِعُ لَسْعتِه ، أي يَرِم .
والجمع : أَنْبار ؛ وقال الرّاجز وذَكر إبِلاً سَمِنت وحَمَلت الشُّحوم :
كأنّها من بُدُنٍ واسْتِيفَارْ
دَبَّت عليها ذَرِبَاتُ الأَنْبارْ
يقول : كأنها لَسَعَتْها الأَنْبار فوَرِمت جُلودُها وحَبِطَت .
وفي حَديث حُذيفة أنه قال : تُقْبض الأمانةُ مِن قَلْب الرَّجُل فيَظَلّ أثَرُها كأَثر جَمْرٍ دَحْرَجْتَه على رِجْلك فنَفِط ، تَراه مُنْتَبِراً وليس فيه شيء .
قال أبو عُبيد : المُنْتَبِر : المُنْتَفَطِ .
وقال اللّيث : النَّبْر بالكلام : الهَمْز .
قال : وكُل شيء رفع شيئاً ، فقد نَبَره .
قال : وانْتَبر الجُرْحُ ، إذا وَرِم .
وانْتبر الأميرُ فوق المِنْبر .
ورَجُلٌ نَبَّارٌ بالكلام : فصيحٌ بَلِيغ .
قال ابن الأَنباريّ : النَّبْر عند العرب : ارتفاع الصَّوْت .
يقال : نَبر الرَّجُل نَبْرَةً ، إذا تكلّم بكلمة فيها عُلُوٌّ ؛ وأنشد :
إني لأَسْمع نَبْرَةً مِن قَوْلها
فأكاد أن يُغْشَى عليّ سُرُورَا
وسُمِّي المِنْبر : مِنْبراً ، لارتفاعِه وعُلُوّه .
قال اللَّيث : والنِّبر ، من السِّباع : ليس بدُبَ ولا ذئب .
قلت : ليس النِّبر من جِنس السِّباع إنما هو دابّة أَصْغر من القُراد ، والذي أَراد اللَّيْث : الببر : بباءين ، وهو من السِّباع ، وأحسبه دَخِيلاً ، وليس من كلام العرب ، والفُرْس تسميه : بَبْراً .
الأَنْبار : أَهْراء الطَّعام .
واحدها : نِبْرٌ .
ويُجمع : أنابير ، جَمْع الجمع .
وسُمِّي الهُرْي : نِبْراً ؛ لأن الطّعام إذا صُبّ في مَوْضعه انْتَبر ، أي ارْتفع .
ثعلب ، عن ابن الأَعرابي : المَنْبُور : المَهْموز .
قال : والنَّبْرة : صَيْحة الفزع .
والنَّبرة : الهَمْزة .
يُقال : نبرت الحَرْف ، إذا هَمَزْتَه .
وفي الحديث أنه لما قيل له : يا نبىء الله . قال : ( إنّا مَعْشَرَ قُرَيْش لا نَنْبِر ) .
وفي الحديث : ( إن الجُرح يَنْتَبر في رَأس الحَوْل ) ، أي يَرِم ويَنْفَط .
بنر : أبو العبّاس ، عن ابن الأَعرابي ، قال : المَبْنور : المُخْتَبَر .

##### Türkçe

ر ن ب
**رنب** ، **نرب** ، **ربن** ، **برن** ، **نبر** ، **بنر** .

**رنب** : Lîs dedi: **الأرْنبُ**: erkek; ona **الخُزَز** denir.
Dişi: **أرْنَب**.
Başkası, erkeğe **أَرْنب** denilmesini câiz gördü; çoğulu: **الأرانب**.
**الأرْنبة**: burnun ucu.
Onun çoğulu da: **الأرانب**.
Denir ki: onlar burunları yüksek kimselerdir; **أَرَانبهم** (burun uçları) sivridir.
Lîs dedi: **أرضٌ مُرْنِبَةٌ**: tavşanları çok olan (arazi).
Ebû Ubeyd dedi: **أرض مُؤَرْنِبَةٌ**; tavşanlardan (dolayı).
Dedim: Şairin sözü de bundandır:
كُرَاتُ غُلاَم مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَب
Böylece Arapçada **مُرَنَّب** idi; sonra asla döndürüldü.
Lîs dedi: **أَرنب**’deki **ألف** ziyadedir.
Dedim: O, nahivcilerin çoğuna göre **قَطْعِيَّة**dir.
Ve dedi: Başında **ألف** bulunan bir kelime aslî olmaz; ancak kelime üç harf olursa; مثل: **الأَرْض**، و**الأمر**، و**الأَرش**.
Amr, babasından: dedi ki: **المَرْنَبَة**: tüylü (havlı) kadife.
Lîs dedi: denir ki: **كساءٌ مَرْنَبَانِيّ** ve **مُؤَرْنَب**.
**المَرْنَباني** ise: rengi tavşanın rengi olan.
**المُؤَرْنَب** ise: ipliği tavşan tüyüyle karıştırılan.
Bu bâbda **( كتاب اللّيث )**’te okudum: **المَرْنَب**: **اليَرْبُوع** büyüklüğünde, kısa kuyruklu bir sıçan.
Dedim: bu hatadır; doğrusu: **الفِرْنِب**; **الفاء** kesreli. **مَرْنَب** diyen tashîf etmiştir.

**نرب** : Lîs dedi: **النَّيْرَبُ**: koğuculuk (söz taşıma).
Ve **رَجُلٌ نَيْرَبٌ**: **ذُو نَيْرَبٍ**; yani koğuculuk.
Ve **نَيْرَبَ** etmiştir; o hâlde **يُنَيْرِب**; bu, sözü karıştırmaktır; rüzgârın yeryüzündeki toprağı kaldırıp onu örmesi gibi; ve şu beyit okunmuştur:
إذا النَّيْرَبُ الثَّرْثَارُ قال فأَهْجَرا
Ondan **الياء** atılmaz; çünkü **الرّاء** ile **النُّون** arasında ayırıcı kılınmıştır.
Dedi ki: **النّيْرب**: güçlü adam.
Ebû’l-Abbâs, Amr’dan, babasından rivayet etti: dedi ki: **الْنَّيْرَبة**: koğuculuk.

**ربن** : Lîs dedi: **أَرْنَبْتُ الرَّجُلَ**; ona **رَبُوناً** verdiğim zaman; o dâhildir; **عَرْبُون** gibidir.
Ebû Amr: **الْمُرْتَبِنُ**: mekânın üstünde yükselen.
Dedi: **والمُرْتَبِىء** de böyledir; şair dedi ki:
ومُرْتَبِنٍ فَوْقَ الْهضَابِ لفَجْوَةٍ
سَمَوْتُ إِليه بالسِّنَانِ فَأدْبَرَا
Her şeyin **رُبَان**’ı: onun büyüğü ve topluluğu.
Ve denildi: **رُبّان الشَّبَاب**: onun başlangıcı; bundandır sözü:
وإنما العَيْشُ بِرُبَّانِه
وأَنتَ مِنْ أَفْنَانِهِ مُفْتَقِرْ
**رُبّان السَّفينة**: onu yürüten (kimse).
Çoğul yapılır: **رَبَابِين**.
Dedim: onun dâhil olduğunu zannediyorum.
Ve denir ki: **الرَّبانِيّون**: **الأَرْبَاب**.

**برن** : **البَرْنِيّ**: hurmanın bir türü; sarılığa çalan kırmızı; kabuğu çok; tatlı lezzetli.
Ve denir ki: **نَخْلةٌ بَرْنِيّة** ve **نَخْلٌ بَرْنِيّ**; râciz dedi ki:
بَرْنيّ عَيْدَانٍ قَليل قِشْرُه
İbnü’l-A‘râbî dedi: **البَرَانيّ**; horozlar.
Tekili: **بَرْنِيّة**.
Lîs dedi: **البَرانِيّ**; Irak ehlinin dilinde: ilk olgunlaştıkları vakit küçük horozlar.
Tekili: **بَرْنِيّة**.
Dedi: **والبَرْنِيّة**: geniş ağızlı kalın camlardan, büyük yeşil bir çömlek benzeri.

**نبر** : Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **النَّبْر** bir mastardır:
**نَبَرْتُ الحَرْفَ أَنْبُره نَبْراً**; onu hemzelediğim zaman.
Dedi: **النِّبْر**: kenedenden küçük bir böcek; sokar da soktuğu yer şişer; yani kabarır.
Çoğulu: **أَنْبار**; râciz dedi ve semizleyip yağ taşıyan develeri andı:
كأنّها من بُدُنٍ واسْتِيفَارْ
دَبَّت عليها ذَرِبَاتُ الأَنْبارْ
Diyor ki: sanki **الأَنْبار** onları sokmuş da derileri şişmiş ve kabarmış.
Huzeyfe hadîsinde: dedi ki: emanet erkeğin kalbinden çekilip alınır da izi, ayağın üzerinde yuvarladığın bir kor parçasının izi gibi kalır; sonra su toplar; onu **مُنْتَبِراً** görürsün, içinde bir şey yoktur.
Ebû Ubeyd dedi: **المُنْتَبِر**: **المُنْتَفَطِ** (su toplamış).
Lîs dedi: sözde **النَّبْر**: hemzelemek.
Dedi: her kim bir şeyi yükseltirse, onu **نَبَره** etmiştir.
Dedi: **وانْتَبر الجُرْحُ**; yara şiştiği zaman.
Ve emir minberin üstüne yükseldi.
Ve sözde **رَجُلٌ نَبَّارٌ**: fasih, beliğ.
İbnü’l-Enbârî dedi: Araplar katında **النَّبْر**: sesin yükselmesidir.
Denir ki: **نَبر الرَّجُل نَبْرَةً**; içinde bir yükseklik bulunan bir kelime söylediği zaman; ve şu beyit okunmuştur:
إني لأَسْمع نَبْرَةً مِن قَوْلها
فأكاد أن يُغْشَى عليّ سُرُورَا
Ve **المِنْبر**e, yükselmesi ve yüceliği sebebiyle **مِنْبراً** adı verilmiştir.
Lîs dedi: **النِّبر** yırtıcılardan: ne ayıdır ne kurt.
Dedim: **النِّبر** yırtıcılar cinsinden değildir; ancak kenedenden küçük bir hayvancıktır. Lîs’in kastettiği: **الببر**; iki **باء** ile; o yırtıcılardandır; onun dâhil olduğunu sanıyorum; Arapların sözünden değildir; Farslar ona **بَبْراً** der.
**الأَنْبار**: yiyecek ambarları.
Tekili: **نِبْرٌ**.
Ve çoğul yapılır: **أنابير**; çoğulun çoğulu.
Ve ambar **نِبْراً** diye adlandırılmıştır; çünkü yiyecek yerine döküldüğü vakit **انْتَبر** eder; yani yükselir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **المَنْبُور**: hemzeli.
Dedi: **النَّبْرة**: korku çığlığı.
Ve **النَّبرة**: hemze.
Denir ki: **نبرت الحَرْف**; onu hemzelediğim zaman.
Hadîste: ona “**يا نبىء الله**” denildiğinde dedi ki: **( إنّا مَعْشَرَ قُرَيْش لا نَنْبِر )**.
Hadîste: **( إن الجُرح يَنْتَبر في رَأس الحَوْل )**; yani şişer ve su toplar.

**بنر** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: **المَبْنور**: denenmiş (tecrübe edilmiş).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والنون وما يثلثهما)
  (رني)  الراء والنون والحرف المعتلّ أصلٌ واحد، يدلُّ على النّظَر: يقال رنا يرنُو، إذا نظَرَ، رُنُوّاً. والرَّنَا: الشيء الذي تَرْنُو إليه، مقصور. وظلَّ فلانٌ رانياً، إذا مدّ بصرَه إلى الشيء. ويقال أرْنانِي حُسْنُ ما رأيت، أي أعجَبَني. وفُسِّر قولُ ابنِ أحمرَ على هذا:
مَدَّت عليه المُلْكَُ أطنابَها *** كأس رَنَوْناةٌ وطِِرفٌ طِِِمِرّْ([1])  ويقال إنه لم يسمعْ إلا منه، وكأنه الكأس التي يرنُو لها مَن رآها إعجاباً منه بها. ويقال فلان رَنُوُّ فلانةَ، إذا كان يُديم النظرَ إليها. واليَُرَنَّأ: الحِنّاء، يجوز أن يكون من الباب، ويجوز أن يقال هو شاذّ. ومما شذّ عن الباب الرُّنَاء: الصَّوت.
  (رنب)  الراء والنون والباء كلمةٌ واحدةٌ لا يشتقّ منها ولا يقاس عليها، لكن يشبَّه بها. فالأرنب معروف، ثم شبهت به أرنَبَة الأنْف، وأرنبة الرَّمل، وهي حِقْفٌ منه منحنٍ. يقولون كِساءٌ مؤرنَب، للذي([2]) خُلِط غَزْله بوبَر الأرانب. وأرض مُؤَرنِبةٌ: كثيرة الأرانب. والأرنَب: ضربٌ من النَّبات.
(رنح)  الراء والنون والحاء أصلٌ يدلُّ على تمايلٍ. يقال ترنَّحَ، إذا تمايَل كما يترنَّحُ السكران. ويقال رُنِّحَ فلانٌ، إذا اعتراه وَهْن في عظامِه، فهو مرنَّح. قال الطرِمَّاح:
وناصِرُكَ الأدنَى عليه ظَعينةٌ *** تَميدُ إذا استعبَرْتَ مَيْدَ المرنَّحِ([3])  (رنخ)  الراء والنون والخاء ليس أصلاً، إلا أَن يكون شيءٌ من باب الإبدال يُحمل على الباب الذي قَبْلَه، فيدلُّ على فتورٍ وضعف. يقولون: الرانخ: الفاتر الضَّعيف. يقال رَنَخَ، إذا ضَعُف. وربما قالوا رنَّخْتُ الرجلَ ترنيخاً، إذا ذَلَّلْتَه، فهو مرنَّخ.
  (رند)  الراء والنون والدال أُصَيلٌ يدلُّ على جنسٍ من النَّبت. يقولون: الرَّنْد: شجرٌ طيِّب من شجر البادية.
  وحدَّثَنا عليُّ بن إبراهيم، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيدٍ عن الأصمعيّ قال: ربما سمَّوْا عُود الطِّيب رَنْداً. يعني الذي يُتبخَّر به. قال: وأنْكَر أن يكون الرّنْد الآس. وقال الخليل: الرَّنْد ضرب من الشجر، يقال هو الآس. وأنشد:
  * على فَنَنٍ غَضِّ النّباتِ من الرَّنْدِ([4]) *
  فأما قول الجعديّ:
أَرِجَاتٍ يَقْضَمْنَ مِن قُضُبِ الرَّنْـ *** ـدِ بثَغْرٍ عَذْبٍ كشَوْك السَّيَالِ([5])  فإنه يدلُّ على أنَّ الرَّنْد [ليس([6])] بالآسِ.
  (رنف)  الراء والنون والفاء أُصَيلٌ واحدٌ يدلُّ على ناحيةٍ من شيءٍ. فالرَّانِفة: ناحية الألْية. وقال الخليل: الرَّانفة جُلَيدةُ طرَفِ الرَّوْثة. وهي أيضاً طرَفُ غُضروف الأُذن. والرانفة: ألْيَة اليَد([7]). وقال أبو حاتم: رانفة الكَبد: مارقَّ منها. وذُكر عن اللِّحياني أنّ روانفَ الآكام رُؤوسها. فأما الرَّنْفُ فيقال هو بَهرامَج البَرّ. وليس بشيء.
  (رنق)  الراء والنون والقاف أَصلٌ واحدٌ يدلُّ على اضطرابِ شيءٍ متغيّر له صفْوُهُ* إن كان صافياً. من ذلك الرَِّنَْقُ، وهو الماء الكدِر؛ يقال رَنِقَ الماء يَرْنَقُ رَنَقاً. ورَنَّق النومُ في عينه، إذا خالطها. والتَُّرْنُوق([8]): الطِّين الباقي في مَسِيل الماء. والذي قلناه من الاضطراب فأصله قولهم رَنَّق الطائر: خفَق بجناحه ولم يطِرْ.
  (رنع)  الراء والنون والعين كلمةٌ واحدة صحيحة، وهي المَرْنَعة لأَِصْواتٍ تكون لَعِباً ولَهواً. قاله الفرّاء. وقال أبو حاتم: رنَعَ الحَرْث، إذا احتبَس الماءُ عنه فضَمَُر. وفيه نظر.
  (رنم)  الراء والنون والميم أُصَيلٌ صحيح في الأصوات. يقال ترنَّمَ، إذا رجَّع صوتَه. وترنمَ الطائر في هديره. وترنّمتِ القوسُ، شُبّه صوتُها عند الإنباض عنها بالترنُّم. قال الشماخ:
إذا أنْبَضَ الرَّامُونَ عنها ترنَّمَتْ *** ترنُّم ثَكْلَى أوجعَتْها الجنائزُ([9])
-------------------------------------------------ـ
([1]) في الأصل: "مدت عليك"، صوابه من اللسان (طمر، رنا). وفي اللسان تفصيل في إعرابه. ومن الأبيات التي قبله: إن امرأ القيس على عهده *** في إرث ما كان أبوه حجر ([2]) في الأصل: "يقول كساء مؤرنب الذي".
([3]) ديوان الطرماح 71 واللسان (رمح).
([4]) البيت لعبد الله بن الدمينة في ديوانه 29 والحماسة (2: 101). وصدره:
* أأن هتفت ورقاء في رونق الضحى *
([5]) السيال، كسحاب: شجر سبط الأغصان عليه شوك أبيض أصوله أمثال ثنايا العذارى.
([6]) التكملة من المجمل.
([7]) ألية اليد، هي اللحمة التي في أصل الإبهام.
([8]) الترنوق، بفتح التاء وتضم، وكذينك الترنوقاء بالضم.
([9]) البيت في ديوان الشماخ 49 واللسان (جنز).
ـ

##### Türkçe

(راء, **النون** ve onları üçleyen şeyin bâbı)
  (**رني**)  **الراء** ve **النون** ve illetli harf tek bir asıldır; nazara delâlet eder: **رنا يرنُو** denir, baktığı zaman; **رُنُوّاً**. Ve **الرَّنَا**: kendisine baktığın şeydir; maksûr. Ve falan kimse **رانياً** olarak kaldı, bir şeye bakışını uzattığı zaman. Ve **أرْنانِي** gördüğüm şeyin güzelliği denir; yani beni hayran bıraktı. Ve İbn Ahmer’in sözü bunun üzerine tefsir edildi:
مَدَّت عليه المُلْكَُ أطنابَها *** كأس رَنَوْناةٌ وطِِرفٌ طِِِمِرّْ([1])  Ve denir ki onu ancak ondan işitmiştir; sanki o, onu görenin ona hayranlıkla baktığı kâsedir. Ve denir: falan kimse falan kadının **رَنُوُّ**’sudur, ona bakmayı sürdürdüğü zaman. Ve **اليَُرَنَّأ**: kınadır; bâbdan olması câizdir, ve “şâzdır” denmesi de câizdir. Ve bâbdan şâz olanlardandır **الرُّنَاء**: ses.
  (**رنب**)  **الراء** ve **النون** ve **الباء** tek bir kelimedir; ondan türetilmez ve ona kıyas edilmez, fakat onunla benzetme yapılır. **الأرنب** mâlûmdur; sonra onunla **أرنَبَة الأنْف** ve **أرنبة الرَّمل** benzetildi; o, ondan eğri bir kum tepeciğidir. **كِساءٌ مؤرنَب** derler; yani([2]) ipliği tavşanların tüyüyle karıştırılmış olana. Ve **أرض مُؤَرنِبةٌ**: tavşanı çok olan. Ve **الأرنَب**: bitkiden bir türdür.
(**رنح**)  **الراء** ve **النون** ve **الحاء** sallanıp eğilmeye delâlet eden bir asıldır. **ترنَّحَ** denir; sarhoşun sallanması gibi sallandığı zaman. Ve denir: falan kimse **رُنِّحَ**, kemiklerinde bir zayıflık arız olduğu zaman; o hâlde o **مرنَّح**tır. **الطرِمَّاح** dedi:
وناصِرُكَ الأدنَى عليه ظَعينةٌ *** تَميدُ إذا استعبَرْتَ مَيْدَ المرنَّحِ([3])  (**رنخ**)  **الراء** ve **النون** ve **الخاء** bir asıl değildir; ancak ibdâl bâbından bir şey olup kendinden önceki bâba hamledilirse, gevşeklik ve zayıflığa delâlet eder. Derler: **الرانخ**: gevşek, zayıf. **رَنَخَ** denir; zayıfladığı zaman. Ve bazen “adamı **رنَّخْتُ** onu **ترنيخاً**” derler; onu zelîl kıldığım zaman; o hâlde o **مرنَّخ**tır.
  (**رند**)  **الراء** ve **النون** ve **الدال** bir küçük asıldır; bitkiden bir cinse delâlet eder. Derler: **الرَّنْد**: bâdiye ağaçlarından hoş bir ağaçtır.
  Bize Ali b. İbrâhîm haber verdi; Ali b. Abdülazîz’den; Ebû Ubeyd’den; **الأصمعيّ**’den; dedi ki: bazen güzel koku odununa **رَنْداً** adını verirlerdi. Yani onunla tütsülenilen şeyi. Dedi ki: **الرّنْد**’in **الآس** olmasını inkâr etti. Ve **الخليل** dedi: **الرَّنْد** ağaçtan bir türdür; onun **الآس** olduğu söylenir. Ve şu beyti okudu:
  * على فَنَنٍ غَضِّ النّباتِ من الرَّنْدِ([4]) *
  Ama **الجعديّ**’nin sözü:
أَرِجَاتٍ يَقْضَمْنَ مِن قُضُبِ الرَّنْـ *** ـدِ بثَغْرٍ عَذْبٍ كشَوْك السَّيَالِ([5])  o, **الرَّنْد**’in [**ليس([6])] **بالآسِ** olduğuna delâlet eder.
  (**رنف**)  **الراء** ve **النون** ve **الفاء** tek bir küçük asıldır; bir şeyin bir tarafına delâlet eder. O hâlde **الرَّانِفة**: kalçanın bir tarafıdır. Ve **الخليل** dedi: **الرَّانفة** dışkının ucunun ince derisidir. Ve o, kulağın kıkırdağının ucudur da. Ve **الرانفة**: elin kalçasıdır([7]). Ve Ebû Hâtim dedi: **رانفة الكَبد**: ondan incelen şeydir. Ve **اللِّحياني**’den zikredildiğine göre **روانفَ الآكام** onların başlarıdır. Ama **الرَّنْفُ** hakkında “o, buğdayın **بَهرامَج**’idir” denir. Ve o bir şey değildir.
  (**رنق**)  **الراء** ve **النون** ve **القاف** tek bir asıldır; safı bulunan bir şeyin değişmiş hâlde çalkantısına delâlet eder* eğer saf ise. Bundan **الرَِّنَْقُ** vardır; o, bulanık sudur; **رَنِقَ الماء يَرْنَقُ رَنَقاً** denir. Ve uyku onun gözüne **رَنَّق** etti, ona karıştığı zaman. Ve **التَُّرْنُوق**([8]): suyun akıntı yatağında kalan çamur. Ve bizim “çalkantı”dan söylediğimiz şeyin aslı, onların “kuş **رَنَّق** etti” sözüdür: kanadıyla çırptı ve uçmadı.
  (**رنع**)  **الراء** ve **النون** ve **العين** tek bir sahih kelimedir; o, oyun ve eğlence olarak bulunan sesler için **المَرْنَعة**’dır. Bunu **الفرّاء** söyledi. Ve Ebû Hâtim dedi: ekin **رنَعَ**, su ondan tutulduğu zaman ve zayıfladığı zaman. Ve bunda bir nazar vardır.
  (**رنم**)  **الراء** ve **النون** ve **الميم** seslerde sahih bir küçük asıldır. **ترنَّمَ** denir; sesini tekrar tekrar döndürdüğü zaman. Ve kuş, ötüşünde **ترنمَ** etti. Ve yay **ترنّمتِ**; ondan ok atılırken çıkan sesi terennüme benzetildi. **الشماخ** dedi:
إذا أنْبَضَ الرَّامُونَ عنها ترنَّمَتْ *** ترنُّم ثَكْلَى أوجعَتْها الجنائزُ([9])
-------------------------------------------------ـ
([1]) Asılda: “مدت عليك”; doğrusu Lisân’dan (طمر، رنا)’dır. Lisân’da i‘râbında tafsil vardır. Ondan önceki beyitlerden: إن امرأ القيس على عهده *** في إرث ما كان أبوه حجر ([2]) Asılda: “يقول كساء مؤرنب الذي”.
([3]) Dîvânu’t-Tırimmâh 71 ve Lisân (رمح).
([4]) Beyit Abdullah b. ed-Demîne’nindir; dîvânında 29 ve el-Hamâse (2: 101). Sadrı:
* أأن هتفت ورقاء في رونق الضحى *
([5]) **السيال**, bulut gibi: dalları düzgün bir ağaç; üzerinde beyaz diken vardır; kökleri bakire kızların ön dişleri gibidir.
([6]) Tekmile, el-Mücmel’dendir.
([7]) Elin kalçası: başparmağın kökündeki ettir.
([8]) **الترنوق**, tâ’nın fethi ve zammıyla; ve yine **الترنوقاء** zamme ile.
([9]) Beyit Dîvânu’ş-Şemmâh 49 ve Lisân (جنز)’dedir.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ن ب
يقال للذليل‏:‏ إنما هو أرنب لأنه لا دفع عندها تقول العرب‏:‏ إن القبرة تطمع في الأرنب‏.‏
قال الأعشى‏:‏ أراني لدن أن غاب قومي كأنما يراني فيهم طالـب الحـق أرنبـاً وقال ابن أحمر‏:‏ لا تفزع الأرنب أهوالها ولا تـرى الضب بها ينجحر يريد ما بها أرنب حتى تفزع ولا ضب حتى ينجحر‏.‏
وتقول‏:‏ وجدتهم مجدّعي الأرانب أشدّ فزعاً من الأرانب‏.‏
وجدع فلان أرنبة فلان إذا أهانه وهي طرف الأنف‏.‏
وقوم شم الأرانب‏.‏
وكساء أرنباني ومرنباني‏:‏ أدكن على لون الأرنب والأكسية المرنبانيّة تصنع بالشأم ويقال لها‏:‏ المرانب وأما الكساء المؤرنب فهو المخلوط بغزله وبر الأرانب‏.‏
وأرض مرنبة‏.‏

##### Türkçe

ر ن ب
Alçak (zelil) kimse için şöyle denir: “O ancak bir **أرنب**tir”; çünkü onda bir savma yoktur. Araplar şöyle der: “**القبرة** **الأرنب**e tamah eder.”
**الأعشى** dedi:
Beni, kavmim kaybolduğundan beri, sanki onların içinde beni, hakkı talep eden bir **أرنب** görür gibi görür.
**ابن أحمر** dedi:
**الأرنب** onun dehşetlerinden ürkmez
ve onda **الضب**’ı yuvasına girer görmez;
(şunu) ister: onda bir **أرنب** yoktur ki ürksün, ne de bir **ضب** vardır ki yuvasına girsin.
Ve şöyle dersin: “Onları, **الأرانب**den daha şiddetli korkan, **الأرانب**i (burnu) kesilmişler olarak buldum.”
Falan, falanın **أرنبة**sini kesti; onu aşağıladığı zaman; o, burnun ucudur.
Ve (bir) kavim: **شم الأرانب**.
Ve **أرنباني** ve **مرنباني** bir örtü: **أرنب**in rengi üzere daha koyu; **المرنبانيّة** örtüler Şam’da yapılır ve onlara: **المرانب** denir. **المؤرنب** örtü ise, ipliğine **وبر الأرانب** karıştırılmış olandır.
Ve **مرنبة** bir yer.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَرْنَبُ: معروفٌ، يكونُ للذكَرِ والأُنثى. وقيل: الأَرْنَبُ الأُنْثى، والخُزَزُ الذَّكر، والجمعُ أَرانِبُ وأَرانٍ عن اللحياني. فأَما سيبويه فلم يُجِزْ أَرانٍ إِلاَّ في الشِّعْر؛ وأَنشد لأَبي كاهل اليَشْكُريّ ، يشَبِّه ناقَتَه بعُقابٍ:
كأَنَّ رَحْلي، على شَغْواءَ حادِرَةٍ، *  ظَمْياءَ، قد بُلَّ مِن طَلّ خَوافِـيها لها أَشارِيرُ من لَـحْمٍ، تُتَمِّرُهُ  *  منَ الثَّعالي، وَوَخْزٌ مِنْ أَرَانِـيها يريد الثَّعالِبَ والأَرانِبَ، ووَجَّهه فقال: إِن الشاعر لما احتاجَ إِلى الوَزْنِ، واضْطُرَّ إِلى الياءِ، أَبْدَلَها من الباءِ؛ وفي الصحاح: أَبدلَ من الباءِ حرفَ اللِّينِ. والشَّغْواءُ: العُقابُ، سميت بذلك من الشَّغَى،
\<ص:435>
 وهو انْعِطافُ مِنْقارِها الأَعْلى. والحادِرة: الغليظة. والظَّمْياءُ: المائلة إِلى السَّوادِ. وخَوافِـيها: يريدُ خَوَافيَ رِيشِ جَنَاحَيْها. والأَشاريرُ: جمعُ إِشْرارَةٍ، وهي اللحمُ الـمُجَفَّف. وتُتَمِّرُه: تُقَطِّعُه. واللحمُ الـمُتَمَّر: الـمُقَطَّع؛ والوَخْزُ: شيءٌ منه، ليس بالكثيرِ. وكِساءٌ مَرْنَبانيٌّ: لوْنُه لونُ الأَرْنَبِ.
ومُؤَرْنَبٌ ومُرْنَبٌ: خُلِطَ في غَزْلِه وَبَرُ الأَرْنَبِ؛ وقيل: المؤَرْنَبُ كالـمَرْنَبانيّ؛ قالت لَيْلَى الأَخْيَلِـيَّة تَصِفُ قَطَاةً تَدَلَّت على فِراخِها، وهي حُصُّ الرُّؤُوسِ، لا رِيشَ عليها: تَدَلَّتْ، على حُصِّ الرُّؤُوسِ، كأَنها *  كُراتُ غُلامٍ، مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَبِ وهو أَحَدُ ما جاءَ على أَصْلِهِ، مثلُ قولِ خِطام المجاشعي: لم يَبْقَ مِنْ آيٍ، بها يُحَلَّيْنْ، *  غيرُ خِطامٍ، ورَمادٍ كِنفَيْنْ وغيرُ وَدٍّ جاذِلٍ، أَو وَدَّيْنْ، *  وصالِـياتٍ كَكَما يُـؤَثْفَيْنْ أَي لم يَبْقَ من هذه الدارِ التي خَلَت من أَهلها، مما تُحَلَّى به وتُعْرَفُ، غيرُ رَمادِ القِدْرِ والأَثافي؛ وهي حِجارةُ القِدْرِ والوَتِدِ الذي تُشَدُّ إِليه حِـبالُ البُيوت؛ والوَدُّ: الوَتِدُ إِلاّ أَنه أَدْغَم التاءَ في الدالِ، فقال وَدٍّ. والجاذِلُ: المنتصِبُ؛ قال ابن بري ومثلُه قولُ الآخر: فإِنه أَهْلٌ لأَنْ يُـؤَكْرَمَا
والمعروفُ في كلامِ العَرَب: لأَنْ يُكْرَمَ؛ وكذلك هو مع حروفِ الـمُضارَعَة نحو أُكْرِمُ، ونُكْرِمُ، وتُكْرِمُ، ويُكْرِمُ؛ قال: وكان قياس يُـؤَثْفَيْن عنده يُثْفَيْن، من قولك أَثْفَيْتُ القِدْر إِذا جَعَلْتَها على الأَثافيِّ، وهي الـحِجارةُ. وأَرضٌ مُرْنِـبَة ومُؤَرْنِـبَة، بكسر النونِ، الأَخيرة عن كُراع: كثيرةُ الأَرانِبِ؛ قال أَبو منصور، ومنه قول الشاعر:
كُراتُ غُلامٍ مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَبِ
قال: كان في العَرَبِـيَّة مُرْنَبِ، فرُدَّ إِلى الأَصْل. قال الليث: أَلِفُ أَرْنَبٍ زائدة. قال أَبو منصور: وهي عندَ أَكثرِ النَّحْوِيِّـين قَطْعِـيَّة. وقال الليث: لا تجيءُ كَلِمةٌ في أَوَّلِها أَلِفٌ، فتكون أَصْلِـيَّة، إِلاَّ أَن تكون الكَلِمَةُ ثَلاثَة أَحْرُفٍ مثل الأَرض والأَرْش والأَمْر. أَبو عمرو: الـمَرْنَبَةُ القَطِـيفَةُ ذاتُ الخَمْلِ.
والأَرْنَبَةُ: طَرَفُ الأَنْفِ، وجَمْعُها الأَرانبُ. يقال: هم شُمُّ الأُنُوفِ، وارِدَةٌ أَرانِـبُهمْ. وفي حديث الخُدْريّ: فلقد رأَيتُ على أَنْفِ رسولِ اللّهِ، صلى اللّه عليه وسلم، وأَرْنَبَتِهِ أَثَرَ الطِّينِ. الأَرْنَبَةُ: طَرَفُ الأَنْف؛ وفي حديث وائل: كان يسجدُ على جَبْهَتِهِ وأَرْنَبَتِه.
واليَرْنَبُ والـمَرْنَبُ: جُرَذٌ، كاليَرْبُوعِ، قَصِـيرُ الذَّنَبِ. والأَرْنَبُ: موضِـعٌ؛ قال عَمْرُو بنُ مَعْدي كَرِب:
عَجَّتْ نِساءُ بَني زُبَيْدٍ عَجَّةً، *  كَعَجِـيجِ نِسْوَتِنا، غداةَ الأَرْنَبِ والأَرْنَبُ: ضَرْبٌ مِنَ الـحُلِـيِّ؛ قال رؤبة:
وعَلَّقَتْ مِنْ أَرْنَبٍ ونَخْلِ
\<ص:436>
والأُرَيْنِـبَةُ: عُشْبةٌ شَبِـيهةٌ بالنَّصِـيِّ، إِلاَّ أَنها أَرَقُّ وأَضْعَفُ وأَليَنُ، وهي ناجِعةٌ في المالِ جِدّاً،ولها، إِذا جَفَّتْ، سَفًى، كُـلَّما حُرِّكَ تَطايَرَ فارْتَزَّ في العُيونِ والـمَناخِر؛ عن أَبي حنيفة. وفي حديث اسْتِسْقاءِ عمر، رضي اللّه عنه: حتى رأَيت الأَرْنَبَةَ تأْكلها صغار الإِبل. قال ابن الأَثير: هكذا يرويه أَكثر المحدِّثين، وفي معناها قولان، ذكرهما القتيبي في غريبه: أَحدهما أَنها واحدة الأَرانِب، حَملَها السَّيْلُ، حتى تَعَلقت في الشجر، فأُكِلَتْ؛ قال: وهو بعيد لأَن الإِبل لا تأْكل اللحم. والثاني: أَن معناه أَنها نبت لا يكاد يطول، فأَطاله هذا المطر حتى صار للإِبل مرعى. والذي عليه أَهل اللغة: أَن اللفظة إِنما هي الأَرِينةُ، بياءٍ تحتها نُقْطتانِ، وبعدها نون، وهو نَبْتٌ معروف، يُشْبِـه الخِطْمِـيَّ، عَرِيضُ الوَرقِ، وسنذكره في أَرن. الأَزهري: قال شمر قال بعضهم: سأَلت الأَصمعي عن الأَرْنَبةِ، فقال: نَبْت؛ قال شمر: وهو عندي الأَرِينةُ، سَمِعْتُ في الفصيح من أَعْرابِ سَعْدِ بن بكر، بِـبَطْنِ مَرٍّ، قال: ورأَيته نَباتاً يُشْبِه الخِطْمِـيَّ، عَرِيضَ الوَرَقِ. قال شمر: وسمعت غيرَه من أَعْرابِ كِنانةَ يقول: هو الأَرِينُ. وقالت أَعْرابِـيَّةٌ، مِنْ بَطْنِ مَرٍّ: هي الأَرِينةُ، وهي خِطْمِـيُّنا، وغَسُولُ الرأْسِ؛ قال أَبو منصور: وهذا الذي حكاه شمر صحيح، والذي رُوي عن الأَصمعي أَنه الأَرنبة من الأَرانِبِ غير صحيح؛ وشمر مُتْقِنٌ، وقد عُنِـيَ بهذا الـحَرْفِ، فسأَلَ عنه غير واحِد من الأَعْراب حتى أَحْكَمَه، والرُّواةُ رُبَّـما صَحّفُوا وغَيَّرُوا؛ قال: ولم أَسمع الأَرْنبةَ، في باب النَّباتِ، من واحِد، ولا رأَيتُه في نُبُوتِ البادِية. قال: وهو خَطَـأٌ عندي. قال: وأَحْسَبُ القُتَيْبـيَّ ذكر عن الأَصمعي أَيضاً الأَرْنَبةَ، وهو غير صحيح. وأَرْنَبُ: اسم امرأَةٍ؛ قال مَعْنُ بن أَوْس: مَتى تَـأْتِهِمْ، تَرْفَعْ بَناتي بِرَنَّةٍ، *  وتَصْدَحْ بِـنَوْحٍ، يُفْزِعُ النَّوحَ، أَرْنَبُ

##### Türkçe

**الأَرْنَبُ**: bilinen (hayvan); erkek ve dişi için olur. Ve denildi: **الأَرْنَبُ** dişidir, **الخُزَزُ** erkektir; çoğulu **أَرانِبُ** ve Lihyânî’den **أَرانٍ**. Amma Sîbeveyh, **أَرانٍ**’i ancak şiirde câiz görmüştür; ve Ebû Kâhil el-Yeşkürî’den, devesini bir kartala benzeterek, şu beyti okudu:

كأَنَّ رَحْلي، على شَغْواءَ حادِرَةٍ، *  ظَمْياءَ، قد بُلَّ مِن طَلّ خَوافِـيها
لها أَشارِيرُ من لَـحْمٍ، تُتَمِّرُهُ  *  منَ الثَّعالي، وَوَخْزٌ مِنْ أَرَانِـيها

**الثَّعالي** ile **الأَرانِبَ**’i kasteder; ve onu yönlendirdi de şöyle dedi: Şair vezne ihtiyaç duyunca ve **الياءِ**’ye mecbur kalınca, onu **الباءِ**’den bedel kıldı; ve Sıhâh’ta: **الباءِ**’den **حرفَ اللِّينِ**’i bedel kıldı.

Ve **الشَّغْواءُ**: kartaldır; **الشَّغَى**’dan dolayı böyle adlandırıldı;
\<ص:435>
ve o, üst gagasının kıvrılmasıdır. Ve **الحادِرة**: kalın (iri) olandır. Ve **الظَّمْياءُ**: siyahlığa meyleden olandır.
Ve **خَوافِـيها**: kanatlarının tüyünün **خَوَافيَ**’sini kasteder. Ve **الأَشاريرُ**: **إِشْرارَةٍ**’nin çoğuludur; o da kurutulmuş ettir. Ve **تُتَمِّرُه**: onu parça parça eder. Ve **اللحمُ الـمُتَمَّر**: parçalanmış olandır. Ve **الوَخْزُ**: ondan bir şeydir; çok değildir.

Ve **كِساءٌ مَرْنَبانيٌّ**: rengi **الأَرْنَبِ**’in rengidir.

Ve **مُؤَرْنَبٌ** ve **مُرْنَبٌ**: ipliğinin eğrilmesinde **وَبَرُ الأَرْنَبِ** karıştırılmıştır; ve denildi: **المؤَرْنَبُ** **الـمَرْنَبانيّ** gibidir. Leylâ el-Ahyeliyye, yavrularının üzerine sarkan bir kum kuşunu tasvir ederek—ki onlar başları tüysüz, üzerinde tüy olmayanlardır—şöyle dedi:

تَدَلَّتْ، على حُصِّ الرُّؤُوسِ، كأَنها *  كُراتُ غُلامٍ، مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَبِ

Ve o, aslında geldiği şeylerden biridir; Hıtâm el-Mecâşi‘î’nin sözü gibi:

لم يَبْقَ مِنْ آيٍ، بها يُحَلَّيْنْ، *  غيرُ خِطامٍ، ورَمادٍ كِنفَيْنْ
وغيرُ وَدٍّ جاذِلٍ، أَو وَدَّيْنْ، *  وصالِـياتٍ كَكَما يُـؤَثْفَيْنْ

Yani: ehlinden boşalmış bu evden, onunla süslenilen ve tanınan şeylerden, kazan külü ve **الأَثافي**’den başka bir şey kalmadı; ve o, kazanın taşlarıdır ve evlerin iplerinin kendisine bağlandığı kazıktır. Ve **الوَدُّ**: kazıktır; ancak **التاءَ**’yı **الدالِ**’e idğam etti de **وَدٍّ** dedi. Ve **الجاذِلُ**: dik duran olandır. İbn Berrî dedi: ve bunun benzeri, başkasının sözü:

فإِنه أَهْلٌ لأَنْ يُـؤَكْرَمَا

Ve Arapların sözünde bilinen: **لأَنْ يُكْرَمَ**’dır; ve aynı şekilde, **حروفِ الـمُضارَعَة** ile birlikte de böyledir; **أُكْرِمُ** ve **نُكْرِمُ** ve **تُكْرِمُ** ve **يُكْرِمُ** gibi. Dedi: ve onun yanında **يُـؤَثْفَيْن**’in kıyası **يُثْفَيْن**’dir; “**أَثْفَيْتُ القِدْر**” sözünden: onu **الأَثافيِّ** üzerine koyduğun zaman; ve o taşlardır.

Ve **أَرضٌ مُرْنِـبَة** ve **مُؤَرْنِـبَة**—nûn’un kesresiyle—sonuncusu Kurâ‘dan: **الأَرانِبِ**’i çok olan (yer). Ebû Mansûr dedi: ve ondan şairin sözü:

كُراتُ غُلامٍ مِنْ كِسَاءٍ مُؤَرْنَبِ

Dedi: Arapçada **مُرْنَبِ** vardı; sonra asla döndürüldü. Leys dedi: **أَلِفُ أَرْنَبٍ** ziyadedir. Ebû Mansûr dedi: ve o, nahivcilerin çoğuna göre **قَطْعِـيَّة**’dir. Leys dedi: başında **أَلِفٌ** bulunan bir kelime gelmez de aslî olur; ancak kelime üç harf olursa; **الأَرض** ve **الأَرْش** ve **الأَمْر** gibi.

Ebû Amr: **الـمَرْنَبَةُ** tüylü (havlı) kadifemsi örtüdür.

Ve **الأَرْنَبَةُ**: burnun ucudur; çoğulu **الأَرانبُ**’dir. Denir: onlar burunları yüksek kimselerdir; **أَرانِـبُهمْ** öne çıkmış (yükselmiş)tır. Huzrî hadîsinde: “Andolsun, Resûlullah’ın—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—burnu üzerinde ve **أَرْنَبَتِهِ** üzerinde çamurun izini gördüm.” **الأَرْنَبَةُ**: burnun ucudur. Ve Vâil hadîsinde: alnı ve **أَرْنَبَتِه** üzerine secde ederdi.

Ve **اليَرْنَبُ** ve **الـمَرْنَبُ**: bir kemirgendir; **اليَرْبُوعِ** gibi; kısa kuyrukludur.

Ve **الأَرْنَبُ**: bir yerdir; Amr b. Ma‘dî Kerib dedi:

عَجَّتْ نِساءُ بَني زُبَيْدٍ عَجَّةً، *  كَعَجِـيجِ نِسْوَتِنا، غداةَ الأَرْنَبِ

Ve **الأَرْنَبُ**: süsten bir türdür; Ru’be dedi:

وعَلَّقَتْ مِنْ أَرْنَبٍ ونَخْلِ

\<ص:436>
Ve **الأُرَيْنِـبَةُ**: **النَّصِـيِّ**’ye benzeyen bir ottur; ancak o daha ince, daha zayıf ve daha yumuşaktır; ve mal (hayvan sürüsü) için pek faydalıdır; ve onun, kuruduğu zaman, bir tozu vardır; ne zaman hareket ettirilse uçar da gözlere ve burun deliklerine yapışır; Ebû Hanîfe’den. Ömer’in—Allah ondan razı olsun—yağmur duası hadîsinde: “Hatta **الأَرْنَبَةَ**’nin onu küçük develerin yediğini gördüm.” İbnü’l-Esîr dedi: muhaddislerin çoğu onu böyle rivayet eder; ve onun mânasında iki söz vardır; Kuteybî, Garîb’inde onları zikretti: birincisi: onun **الأَرانِب**’in bir teki olmasıdır; sel onu taşıdı da ağaçta asılı kaldı, sonra yenildi; dedi: bu uzaktır; çünkü develer et yemez. İkincisi: mânası, pek uzamayan bir bitki olmasıdır; bu yağmur onu uzattı da develer için otlak oldu.

Dil ehlinin üzerinde olduğu şey: lafzın ancak **الأَرِينةُ** olduğudur; altında iki nokta bulunan bir **ياءٍ** ile, ardından bir **نون**; ve o bilinen bir bitkidir; **الخِطْمِـيَّ**’ye benzer; geniş yapraklıdır; ve onu **أَرن** maddesinde zikredeceğiz. Ezherî: Şemr dedi: bazısı dedi ki: Asma‘î’ye **الأَرْنَبةِ** hakkında sordum; dedi ki: bir bitkidir. Şemr dedi: bence o **الأَرِينةُ**’dir; Sa‘d b. Bekr’in bedevîlerinden—Merr vadisinde—fasihte işittim; dedi: ve onu, **الخِطْمِـيَّ**’ye benzeyen, geniş yapraklı bir bitki olarak gördüm. Şemr dedi: Kinâne bedevîlerinden başkasını da işittim; der ki: o **الأَرِينُ**’dür. Ve Merr vadisinden bir bedevî kadın dedi: o **الأَرِينةُ**’dir; ve o bizim **خِطْمِـيُّنا**’dır ve baş yıkama (otu)dur. Ebû Mansûr dedi: Şemr’in naklettiği bu doğrudur; Asma‘î’den rivayet edilen, onun **الأَرانِبِ**’den **الأَرنبة** olduğu doğru değildir; ve Şemr sağlamdır; ve bu **الـحَرْفِ** ile ilgilenmiştir; onun hakkında birden fazla bedevîye sordu da onu sağlamlaştırdı; râviler ise bazen tashîf eder ve değiştirirler. Dedi: bitki babında **الأَرْنبة**’yi bir kimseden işitmedim; ve onu çölün bitkilerinde görmedim. Dedi: o, bence hatadır. Dedi: ve zannederim Kuteybî, Asma‘î’den ayrıca **الأَرْنَبةَ**’yi zikretti; o doğru değildir.

Ve **أَرْنَبُ**: bir kadının adıdır; Ma‘n b. Evs dedi:

مَتى تَـأْتِهِمْ، تَرْفَعْ بَناتي بِرَنَّةٍ، *  وتَصْدَحْ بِـنَوْحٍ، يُفْزِعُ النَّوحَ، أَرْنَبُ

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

أَرْنَبٌ
أَرْنَبٌ ذ [The hare; and now applied to the rabbit also;] a certain animal, (TA,) well known, (M, A, K, TA,) like the عناق [?], having short fore legs and long hind legs, that treads the ground with the hinder parts of its [hind] legs: (TA:) a certain very prolific animal, called in Pers. خركوش [or خَرْگُوشْ]: it is said that it is one year a male and another year a female, and menstruates like women; and its fore legs are shorter than its hind legs: when it sleeps, it keeps its eyes open; and when it is sick, it eats green canes (قَصَب), and its sickness ceases: (Kzw:) the word is a gen. n., (TA,) of the fem. gender, (Msb, TA,) accord. to El-Jلhidh; (TA;) but (Msb) applied to the male and the female; (M, A, K, TA;) as is also ↓ أَرْنَبَةٌ, (Msb,) which is a dial. var.: (Mgh, Msb:) or to the female [only]; the male being called خُزَزٌ; (T, M, K, TA;) accord. to Lth; but others allow its application to the male: (T:) the female is also called عِكْرِشَةٌ: and the young, خِرْنِقٌ: (TA:) the pl. is أَرَانِبُ (T, S, M, Msb, K) and أَرَانٍ, (Lh, S, M, K,) the latter, like ثَعَالٍ for ثَعَالِبُ, occurring in poetry, (S, M, *) and not allowed by Sb except in poetry. (M.) The ا in أَرْنَبٌ is augmentative, accord. to Lth: accord. to most of the grammarians it is disjunctive, (so in a copy of the T and in the TA,) or radical: (so in another copy of the T:) Lth says that no word commences with a radical ا but such as is triliteral; as أَرْضٌ and أَرْشٌ. (T, TA.) [Hence,] one says of the low, abject, or ignominious, and weak, اـِنَّمَا هُوَ أَرْنَبٌ [He is only a hare]; because that animal cannot defend itself, and even the lark will endeavour to make it its prey. (A, TA.) See another ex. below, voce أَرْنَبَةٌ. [Hence, also,] الأَرْنَبُ is the name of (assumed tropical:) A certain constellation, [Lepus,] comprising twelve stars in its figure, having no observed stars around it, situate beneath the feet of الجَبَّار [i. e. Orion], and facing the west. (Kzw.) ― -b2- Also, (K,) or ↓ مَرْنَبٌ accord. to the L, (TA,) or both, (M,) and ↓ يَرْنَبٌ, A جُرَذ [or large field-rat], (M, L, K,) like the jerboa, (M, L,) having a short tail. (M, L, K.) ― -b3- الأَرْنَبُ البَحْرِىُّ, accord. to Kzw, A certain marine animal, the head of which is like that of the أَرْنَب [or hare], and the body like that of a fish: or, accord. to Ibn-Seenà, a small testaceous animal, which is of a poisonous quality when drunk [app. meaning in water]: so that, accord. to this explanation, the resemblance [to the ارنب commonly so called] is in the name, not the form. (TA.) -A2- Also A sort of ornament worn by women. (M, K.)

أَرْنَبَةٌ
أَرْنَبَةٌ ذ The end, or tip, [i. e. the lower portion, or lobule,] of the nose: (T, S, A, K:) this is [also] called أَرْنَبَةُ الأَنْفِ: (Mgh, Msb:) it is one of the parts that touch the ground in prostration [in prayer]: (TA:) pl. أَرَانِبُ. (T, A, TA.) You say, جَدَعَ أَرْنَبَتَهُ [lit. He cut off the end of his nose;] meaning (assumed tropical:) he held him in mean estimation, or in contempt. (A, TA.) And وَجَدْتُهُمْ مُجَدَّعِى ↓ الأَرَانِبِ أَشَدَّ فَزَعًا مِنَ الأَرَانِبِ (assumed tropical:) [I found them to be held in contempt, (lit. having the ends of their noses cut off,) more fearful than hares]. (A, TA.) -A2- See also أَرْنَبٌ.

أَرْنَبَانِىٌّ
أَرْنَبَانِىٌّ ذ [Cloth of the kind called] خَزّ of a blackish colour (أَدْكَنُ). (K.) ― -b2- See also مَرْنَبَانِىٌّ.

مَرْنَبٌ
مَرْنَبٌ ذ A large فَأْرَة [or rat]: (K:) omitted in some copies of the K. (TA.) See أَرْنَبٌ. ― -b2- See also مُؤَرْنَبٌ.

مُرْنَبٌ
مُرْنَبٌ ذ : see مُؤَرْنَبٌ.

مَرْنَبَةٌ
مَرْنَبَةٌ ذ A villous [garment of the kind called] قَطِيفَة. (T, K.) -A2- See also أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ.

كِسَآءٌ مَرْنَبَانِىٌّ
كِسَآءٌ مَرْنَبَانِىٌّ ذ A [garment of the kind called] كساء that is of the colour of the أَرْنَب [or hare]; (T, M, A, K;) as also ↓ أَزْنَبَانِىٌّ. (A.) See also the next paragraph.

كِسَآءٌ مُؤَرْنَبٌ
كِسَآءٌ مُؤَرْنَبٌ ذ A [garment of the kind called] كساء of which the thread is intermixed with the soft hair of the أَرْنَب [or hare]; (T, S, M, K;) as also ↓ مُرْنَبٌ, (so in a copy of the M,) or ↓ مَرْنَبٌ, like مَقْعَدٌ: (A, K:) or, as some say, i. q. ↓ مَرْنَبَانِىٌّ. (T.) ― -b2- See also the next paragraph.

أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ
أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ ذ A land in which are أَرَانِب [or hares]: (S:) or abounding therewith; (T, Kr, M, and so in some copies of the K;) as also ↓ مُؤَرْنَبَةٌ, (M, and so in some copies of the K, and in a copy of the A,) and ↓ مَرْنَبَةٌ. (T, M, A.)

يَرْنَبٌ
يَرْنَبٌ ذ : see أَرْنَبٌ.

##### Türkçe

**أَرْنَبٌ**
**أَرْنَبٌ** ذ [Tavşan; ve şimdi tavşana da uygulanır;] belirli bir hayvan, (TA,) iyi bilinen, (M, A, K, TA,) **عناق**’a [?] benzer, ön ayakları kısa ve arka ayakları uzun olan, yere [arka] ayaklarının arka kısımlarıyla basan: (TA:) çok doğurgan belirli bir hayvan; Farsçada **خركوش** [veya **خَرْگُوشْ**] diye adlandırılır: bir yıl erkek ve başka bir yıl dişi olduğu, ve kadınlar gibi hayız gördüğü söylenir; ve ön ayakları arka ayaklarından daha kısadır: uyuduğu zaman gözlerini açık tutar; ve hasta olduğu zaman yeşil kamışlar (**قَصَب**) yer, ve hastalığı kesilir: (Kzw:) kelime bir cins ismidir, (TA,) dişil cinstendir, (Msb, TA,) **الجاحظ**’a göre; (TA;) fakat (Msb) erkeğe ve dişiye uygulanır; (M, A, K, TA;) nitekim ↓ **أَرْنَبَةٌ** da böyledir, (Msb,) ki bu bir lehçe varyantıdır: (Mgh, Msb:) yahut yalnız dişiye [uygulanır]; erkeğe **خُزَزٌ** denir; (T, M, K, TA;) **لث**’e göre; fakat başkaları onun erkeğe uygulanmasına cevaz verir: (T:) dişiye ayrıca **عِكْرِشَةٌ** denir: ve yavruya, **خِرْنِقٌ**: (TA:) çoğulu **أَرَانِبُ**’dur (T, S, M, Msb, K) ve **أَرَانٍ**, (Lh, S, M, K,) ikincisi, **ثَعَالٍ**’ın **ثَعَالِبُ** yerine olması gibi, şiirde vâki olur, (S, M, *) ve **Sb** tarafından şiir dışında caiz görülmez. (M.) **أَرْنَبٌ**’daki **ا** artırmadır, **لث**’e göre: nahivcilerin çoğuna göre o ayırıcıdır, (T’nin bir nüshasında ve TA’da böyle,) yahut aslîdir: (T’nin başka bir nüshasında böyle:) **لث** der ki aslî bir **ا** ile başlayan hiçbir kelime yoktur; ancak üç harfli olanlar müstesna; **أَرْضٌ** ve **أَرْشٌ** gibi. (T, TA.) [Bundan dolayı,] alçak, zelil, yahut aşağılık, ve zayıf hakkında şöyle denir: اـِنَّمَا هُوَ **أَرْنَبٌ** [O ancak bir tavşandır]; çünkü o hayvan kendini savunamaz, ve hatta tarla kuşu bile onu avı yapmaya çalışır. (A, TA.) Aşağıda, **أَرْنَبَةٌ** maddesinde başka bir örneğe bak. [Bundan dolayı, ayrıca,] **الأَرْنَبُ** (mecazî farz edilen:) belirli bir takım yıldızın adıdır, [Lepus,] suretinde on iki yıldız bulunan, çevresinde gözlenen yıldızlar bulunmayan, **الجَبَّار**’ın [yani Orion’un] ayaklarının altında yer alan ve batıya bakan. (Kzw.) ― -b2- Ayrıca, (K,) yahut L’ye göre ↓ **مَرْنَبٌ**, (TA,) yahut ikisi de, (M,) ve ↓ **يَرْنَبٌ**, bir **جُرَذ** [yahut büyük tarla faresi], (M, L, K,) jerboa gibi, (M, L,) kısa kuyruklu. (M, L, K.) ― -b3- **الأَرْنَبُ البَحْرِىُّ**, Kzw’ye göre, başı **أَرْنَب**’ın [yahut tavşanın] başı gibi, gövdesi balığın gövdesi gibi olan belirli bir deniz hayvanı: yahut İbn-Sînâ’ya göre, içildiğinde [görünüşe göre suda anlamında] zehirli nitelikte olan küçük kabuklu bir hayvan: öyle ki, bu açıklamaya göre, benzerlik [yaygın olarak böyle adlandırılan **أَرْنَب**’a] surette değil, addadır. (TA.) -A2- Ayrıca kadınların taktığı bir çeşit süs. (M, K.)

**أَرْنَبَةٌ**
**أَرْنَبَةٌ** ذ burnun ucu, yahut ucu [yani alt kısmı, yahut lobu]: (T, S, A, K:) buna [ayrıca] **أَرْنَبَةُ الأَنْفِ** denir: (Mgh, Msb:) secdede [namazda] yere değen parçalardan biridir: (TA:) çoğulu **أَرَانِبُ**. (T, A, TA.) Şöyle dersin: جَدَعَ **أَرْنَبَتَهُ** [lafzen: Burnunun ucunu kesti;] (mecazî farz edilen olarak) “onu değersiz saydı, yahut hor gördü” anlamında. (A, TA.) Ve وَجَدْتُهُمْ مُجَدَّعِى ↓ **الأَرَانِبِ** أَشَدَّ فَزَعًا مِنَ **الأَرَانِبِ** (mecazî farz edilen:) [Onları, hor görülmüş (lafzen burunlarının uçları kesilmiş) olarak, tavşanlardan daha korkak buldum]. (A, TA.) -A2- **أَرْنَبٌ**’a da bak.

**أَرْنَبَانِىٌّ**
**أَرْنَبَانِىٌّ** ذ siyaha çalan (**أَدْكَنُ**) renkte **خَزّ** denilen türden [kumaş]. (K.) ― -b2- **مَرْنَبَانِىٌّ**’ye de bak.

**مَرْنَبٌ**
**مَرْنَبٌ** ذ büyük bir **فَأْرَة** [yahut sıçan]: (K:) K’nın bazı nüshalarında düşürülmüştür. (TA.) **أَرْنَبٌ**’a bak. ― -b2- **مُؤَرْنَبٌ**’a da bak.

**مُرْنَبٌ**
**مُرْنَبٌ** ذ : **مُؤَرْنَبٌ**’a bak.

**مَرْنَبَةٌ**
**مَرْنَبَةٌ** ذ tüylü [**قَطِيفَة** denilen türden] bir giysi. (T, K.) -A2- **أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ**’ye de bak.

**كِسَآءٌ مَرْنَبَانِىٌّ**
**كِسَآءٌ مَرْنَبَانِىٌّ** ذ rengi **أَرْنَب**’ın [yahut tavşanın] rengi olan bir **كساء** [denilen türden giysi]; (T, M, A, K;) nitekim ↓ **أَزْنَبَانِىٌّ** da böyledir. (A.) Sonraki paragrafa da bak.

**كِسَآءٌ مُؤَرْنَبٌ**
**كِسَآءٌ مُؤَرْنَبٌ** ذ ipliği **أَرْنَب**’ın [yahut tavşanın] yumuşak kılıyla karıştırılmış olan bir **كساء** [denilen türden giysi]; (T, S, M, K;) nitekim ↓ **مُرْنَبٌ** da böyledir, (M’nin bir nüshasında böyle,) yahut ↓ **مَرْنَبٌ**, **مَقْعَدٌ** gibi: (A, K:) yahut bazılarına göre, ↓ **مَرْنَبَانِىٌّ** ile aynı anlamdadır. (T.) ― -b2- Sonraki paragrafa da bak.

**أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ**
**أَرْضٌ مُؤَرْنِبَةٌ** ذ içinde **أَرَانِب** [yahut tavşanlar] bulunan bir arazi: (S:) yahut bununla bol olan; (T, Kr, M, ve K’nın bazı nüshalarında da böyle;) nitekim ↓ **مُؤَرْنَبَةٌ** da böyledir, (M, ve K’nın bazı nüshalarında da böyle, ve A’nın bir nüshasında,) ve ↓ **مَرْنَبَةٌ**. (T, M, A.)

**يَرْنَبٌ**
**يَرْنَبٌ** ذ : **أَرْنَبٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَنَب
رَنَب أَرْنَبُ 14 , ( pl. أَرَاْنِبُ 37 ),
a.  Hare; rabbit.

مَرْنَب
مَرْنَب 17 ,
a.  Large rat.

أَرْضُ مُؤَرْنِبَة
أَرْضُ مُؤَرْنِبَة
a.  Rabbit-warren.

##### Türkçe

رَنَب
**رَنَب** **أَرْنَبُ** 14 , (çoğ. **أَرَاْنِبُ** 37 ),
a. Tavşan; tavşan.

مَرْنَب
**مَرْنَب** 17 ,
a. Büyük sıçan.

أَرْضُ مُؤَرْنِبَة
**أَرْضُ مُؤَرْنِبَة**
a. Tavşan yuvalığı.
