# رنح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%86%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رنح

الرنح: الدوار  والاختلاط. الرنح:  نحو العصفور من دماغ الرأس بائن منه  . قال الأزهري:  المرنحة: صدر السفينة  . والدوطيرة: كوثلها. والقب: رأس الدقل. والقرية: خشبة مربعة على رأس القب. رنح الرجل وغيره و  ترنح  إذا  تمايل سكرا أو غيره  ورنحه الشراب،  كارتنح  . وترنح، إذا مال واستدار. قال امرو القيس يصف كلب صيد طعنه الثور الوحشي بقرنه، فظل الكلب يستدير كما يستدير الحمار الذي قد دخلت النعرة في أنفه، والغيطل: شجر:
  فظل يرنح في غـيطـل                      كما يستدير الحمار النعر قيل:  رنح  به: إذا أدير به كالمغشي عليه. وفي حديث الأسود بن يزيد  : أنه كان يصوم في اليوم الشديد الحر الذي إن الجمل الأحمر ليرنح فيه من شدة الحر  : أي يدار به ويختلط. يقال: رنح فلان، ورنح  عليه ترنيحا، بالضم  أي على ما لم يسم فاعله: إذا  غشي عليه أو اعتراه وهن في عظامه  وضعف في جسده عند ضرب أو فزع أو سكر حتى يغشاه كالميد  فتمايل، وهو مرنح، كمعظم  ، وقد يكون ذلك من هم وحزن. قال:
  ترى الجلد مغمورا يميد مرنحاكأن به سكرا وإن كان صاحيا وقال الطرماح:
  وناصرك الأدنى عليه ظعينة                      تمـيد إذا اســتـــعـــبـــرت مـــيد الـــمـــرنـــح ومن ذلك أيضا:
  وقد أبيت جائعا مرنحا  والمرنح أيضا: أجود عود البخور  ، ضبط عندنا في النسخ كمعظم ضبط القلم، والذي في اللسان: هو ضرب من العود، من أجوده، يستجمر به، وهو اسم، ونظيره المخدع. وفي الأساس: من المجاز: واستجمر بالمرنح من الألوة، وتروح برائحتها الذكية. والترنح: تمزز الشراب  ، عن أبي حنيفة. ومما يستدرك عليه: من المجاز: رنحت الريح الغصن فترنح. وترنح على فلان: مال عليه تطاولا وترفعا. وهو يترجح بين أمرين ويترنح؛ كذا في الأساس.

### Türkçe

**الرنح**: baş dönmesi ve karışıklık. **الرنح**: serçenin baş beyninden olan (şey); ondan ayrılmıştır. el-Ezherî dedi: **المرنحة**: geminin göğsü (pruvası). **والدوطيرة**: onun kıçı. **والقب**: direğin başı. **والقرية**: **القب**’ın başı üzerinde kare bir tahta. Adam ve başkası **رنح** etti ve **ترنح** etti: sarhoşluktan veya başkasından sallandıysa; içki onu **رنح** etti; **كارتنح** gibi. Ve **ترنح** etti: eğildi ve döndüyse. İmru’ul-Kays, av köpeğini tasvir ederek dedi; yaban öküzü onu boynuzuyla yaraladı da köpek, burnuna **النعرة** girmiş olan eşeğin döndüğü gibi dönüp durdu; **والغيطل**: ağaçtır:

فظل يرنح في غـيطـل
كما يستدير الحمار النعر

Denildi ki: **رنح به**: onunla, baygın üzerine (gibi) döndürülürse. Esved b. Yezîd’in hadîsinde: onun, çok şiddetli sıcak günde oruç tuttuğu; öyle ki kızıl deve, sıcağın şiddetinden onda **ليرنح** olurdu: yani onunla döndürülür ve karışır. Denilir: falan **رنح** etti; ve onun üzerine **رنح** etti **ترنيحا**; (ر harfinin) ötrelenmesiyle; yani faili adlandırılmayan üzere: üzerine baygınlık geldiğinde yahut kemiklerinde gevşeklik ve bedeninde zayıflık, vurma veya korku veya sarhoşluk sırasında ona arız olduğunda; ta ki **الميد** gibi onu kaplayıncaya kadar; böylece sallandı; ve o, **مرنح**’tır; **كمعظم** gibi; ve bu, keder ve hüzünden de olabilir. Dedi:

ترى الجلد مغمورا يميد مرنحا
كأن به سكرا وإن كان صاحيا

Ve et-Tırmâh dedi:

وناصرك الأدنى عليه ظعينة
تمـيد إذا اســتـــعـــبـــرت مـــيد الـــمـــرنـــح

Bundan da (olan) ayrıca:

وقد أبيت جائعا مرنحا

Ve **المرنح** ayrıca: buhur ağacının en iyi odunu; bizde nüshalarda, kalemin ضبط’ı gibi **كمعظم** ضبط edilmiştir; **اللسان**’da olan ise: o, **العود**’dan bir türdür; onun en iyilerindendir; onunla tütsülenilir; ve o bir isimdir; ve benzeri **المخدع**’dır. **الأساس**’ta: mecazdan: **واستجمر بالمرنح من الألوة** ve onun hoş kokusuyla kokulandı. Ve **الترنح**: içkinin ekşimesi; Ebû Hanîfe’den. Ve ona istidrâk olunanlardandır: mecazdan: rüzgâr dalı **رنحت** etti de o **فترنح** etti. Ve falanın üzerine **ترنح** etti: onun üzerine, uzanma ve yükselme olarak eğildi. Ve o, iki iş arasında **يترجح** eder ve **يترنح** eder; **الأساس**’ta böyledir.
