# رند — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%AF/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%86%D8%AF/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%AF.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رند

باب الدال والراء والنون معهما
د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د مستعملات
درن:
الدَّرَنُ: تَلَطُّخُ الوَسَخُ، وثَوْبٌ دَرِنٌ وأَدْرنُ داخِلٌ عليه ويجوز في الشِّعْر قال رؤبة يمدح رجلاً:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
والفِعلُ دَرِنَ يدرَنُ.
والدَّرينُ: اليَبيسُ الحَوْلِيُّ، ويقال: ما في الأرض من اليَبيس إلاّ الدُّرانةُ.
والدُّرَيْنةُ: الأَحمَقُ بلغة ناسٍ من أهل الكوفة.
ودُرّانة على فُعْلانة: من أسماء الجَواري.
ردن:
الرُّدْنُ: مُقَدَّمُ كُمِّ القميص.
والأُرْدُنٌّ: أرضٌ بالشام، وقيل: هو نَهْرٌ بالحَجر بينَ تِيهِ بني إسرائيلَ وبينَ أرض الشام.
والرّادِنيُّ من الإِبِل: ما جَعُدَ وَبَرُه، وهو منها كريمٌ جميلٌ يضرِبُ إلى السَّواد شيئاً.
ولَيْلٌ مُرْدِن، أي مظلمٌ.
وعَرَقٌ مُرْدِن:ٌ قد نَمَّسَ الجَسَدَ كلَّه.
والرَّدَنُ: الخَزُّ ويقال: الحرير.
رند:
الرَّنْدُ: ضربٌ من العُود يُدخَّنُ به.
ندر:
نَدَرَ الشيء إذا سَقَطَ، وإنَّما يقال ذلك لشيءٍ من بينِ شيءٍ أو من جَوف شيءٍ، وكذلك نَوادِر الأشياء تَنْدُر.
والأنْدَرِيُّ، والجميع الأَنَدرُون، وهم الفِتيانُ الذينَ يجتمعُونَ من مَواضعَ شَتَّى، قال
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
وقيلَ: الأَنُدَرُ موضعٌ، وهي قرية أبي عُبَيد الوَزير.
ويقال: إنما يكون ذلك في النُّدْرة بعدَ النُّدْرة أي الأحيان، وكذلك الخَطيئةِ بعد الخطيئة.
والأندَرُ: البَيْدَرُ في لغة أهل الشام.
ويقال للرجل إذا خَضَفَ: نَدَرَ بها.
دنر:
دَنَّرَ وَجْهُ فلانٍ إذا أَشرَقَ وتَلأَلأَ.
ودِينارُ مُدَنَّرُ أي مضروبٌ ديناراً.
ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ أي أشهَبُ على مَتنَيْه وعَجُزه سَوادٌ مستديرٌ يخالِطُه شُهْبَهٌ.
نرد:
النَّرْدُ: الكَعْبُ الذي يُلْعَبُ به.
ومن لعِبَ بالنَّرْد فكأنّما غَمَسَ يَدَيْهِ في لَحْمِ الخِنزيرِ.

### Türkçe

باب **الدال** ve**الراء** ve**النون** onlarla birlikte

د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د kullanılagelenlerdir.

درن:
**الدَّرَنُ**: pisliğin bulaşması; ve **ثَوْبٌ دَرِنٌ** ve **أَدْرنُ** (içine girmiş olan); şiirde caiz olur. Rü’be bir adamı överek dedi ki:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
Fiil: **دَرِنَ** **يدْرَنُ**.

**والدَّرينُ**: yıllık kurumuş olan; ve denilir: yerde kurumuştan **الدُّرانةُ**’dan başka yoktur.

**والدُّرَيْنةُ**: Kûfe ehlinden bir topluluğun dilinde ahmak.

**ودُرّانة** **على فُعْلانة**: câriyelerin adlarındandır.

ردن:
**الرُّدْنُ**: gömleğin kol ağzının önü.

**والأُرْدُنٌّ**: Şam’da bir yer; ve denildi: o, Benî İsrâîl’in Tîh’i ile Şam toprağı arasında, taşlıkta bir nehirdir.

**والرّادِنيُّ** develerden: tüyü kıvırcık olan; ve o, onlardan soylu, güzel olup siyahlığa doğru biraz vurur.

**ولَيْلٌ مُرْدِن**: yani karanlık.

**وعَرَقٌ مُرْدِنٌ**: bütün bedeni kokutmuş olan.

**والرَّدَنُ**: ipekli kumaş; ve denilir: ipek.

رند:
**الرَّنْدُ**: onunla tütsü yapılan ağaçtan bir tür.

ندر:
**نَدَرَ** şey: düştüğü zaman; ancak bu, bir şeyin arasından yahut bir şeyin içinden olan şey için söylenir; aynı şekilde şeylerin **نَوادِر**’i **تَنْدُر**.

**والأنْدَرِيُّ**; çoğulu **الأَنَدرُون**; onlar, çeşitli yerlerden toplanan delikanlılardır; dedi ki:
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا

Ve denildi: **الأَنُدَرُ** bir yerdir; o, vezir Ebû Ubeyd’in köyüdür.

Ve denilir: bu ancak **النُّدْرة**’den sonra **النُّدْرة**’de, yani vakitlerde olur; aynı şekilde hatadan sonra hata.

**والأندَرُ**: Şam ehlinin dilinde harman yeri.

Ve bir adama, **خَضَفَ** ettiği zaman denilir: onunla **نَدَرَ**.

دنر:
Falancanın yüzü **دَنَّرَ**: parladığı ve ışıldadığı zaman.

**ودِينارُ مُدَنَّرُ**: yani dinar olarak basılmış.

**ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ**: yani iki sırtında ve sağrısında, ona karışan kırçıllıkla birlikte yuvarlak bir siyahlık bulunan kırçıl.

نرد:
**النَّرْدُ**: onunla oynanan zar.

Ve kim **بالنَّرْد** oynarsa, sanki iki elini domuz etine batırmış gibidir.
