# رنز (ر-ن-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%86%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ن - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الزاي والراء والنون معهما
ز ن ر، ر ز ن، ن ز ر، ر ن ز . مستعملات
زنر:
الزُّنّار: ما يَتَزَنّر به أهل الذِّمة، والزُّنارة أيضاً.
والزّنانيرُ: الحجارة، والواحدة: زُنَّيْرة وزُنّارة.
رزن:
شيء رزين، رَزُنَ رَزانةً، وأنا أَرْزُنُهُ رَزْناً، ثَقَلْتُه بيدي لأَعرفَ ثِقَلَه.
وامرأة رَزانٌ: ذات وقار وعَفاف، ورجل رزين: وقور.
والأَرْزَنُ: شَجَرٌ يُتَّخَذُ منه العِصيّ.
نزر:
نَزُرَ الشَّيء يَنْزُرُ نَزارةً ونَزراً فهو نَزْرٌ. عطاء منزور: قليل، وامرأة نَزُورٌ: قليلةُ الوَلَد، قال:
بُغاثُ الطّير أكثرُها فِراخاً		وأُمُّ الصَّقْرِ مِقلاةٌ نُزُورُ
وقد يقال للقليل الكلام: نَزُور. والتَّنزُّرُ: التَّقَلُّل.
ونَزَرَهُ: أَلَحَّ عليه، وفي الحديث: "لا تَنْزُروا العلماء، أي: لا تُلِحُّوا عليهم.
رنز:
الرُّنْزُ: لغة في الأُرْز.

##### Türkçe

باب **الزاي** ve**الراء** ve**النون**’un ikisiyle birlikte

**ز ن ر**، **ر ز ن**، **ن ز ر**، **ر ن ز**. Kullanılanlar

**زنر**:
**الزُّنّار**: zimmîlerin onunla kuşandığı şey; **الزُّنارة** da (böyledir).
**والزّنانيرُ**: taşlar; teki: **زُنَّيْرة** ve **زُنّارة**.

**رزن**:
Ağırbaşlı bir şey; **رَزُنَ** **رَزانةً** (ağırbaşlı oldu); ben onu **رَزْناً** **أَرْزُنُهُ**: onun ağırlığını bilmek için onu elimle ağırlaştırdım.
**وامرأة رَزانٌ**: vakar ve iffet sahibi; **ورجل رزين**: vakarlı.
**والأَرْزَنُ**: ondan değneklerin yapıldığı bir ağaçtır.

**نزر**:
**نَزُرَ** şey **يَنْزُرُ** **نَزارةً** ve **نَزراً**; o hâlde o **نَزْرٌ**’dür. **عطاء منزور**: az; **وامرأة نَزُورٌ**: çocuğu az olan; dedi ki:
بُغاثُ الطّير أكثرُها فِراخاً		وأُمُّ الصَّقْرِ مِقلاةٌ نُزُورُ
Az konuşana da **نَزُور** denebilir. **والتَّنزُّرُ**: azalma/azla yetinme.
**ونَزَرَهُ**: ona ısrar etti; hadiste: "لا تَنْزُروا العلماء، أي: لا تُلِحُّوا عليهم." (yani: onlara ısrar etmeyin).

**رنز**:
**الرُّنْزُ**: **الأُرْز** hakkında bir lehçedir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرُنْزُ بالضم: لغة في الأُرْزِ.

##### Türkçe

**الرُنْزُ** (ötre ile): **الأُرْزِ** hakkında bir lehçedir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ز ر ن
نزر ، رزن ، زنر ، رنز ، نرز : ( مستعملة ) .
نزر : أبو العبَّاس عن ابن الأعرابيّ : النَّزْرُ : الإِلْحاح في السؤال .
وفي الحديث : أنّ عُمَر رضي الله عنه كان يساير النبي ( صلى الله عليه وسلم ) في سَفَر فسأله عن شيء فلم يُجِبه ، ثم عاد فسأَله فَلم يُجِبه ، فقال لنفسه كالمبكِّت لها : ثَكِلَتْك أمُّك يابنَ الخَطَّاب . نَزَرْتَ برسول الله مراراً لا يُجيبُك .
قلت : ومعناه أنّك أَلححْتَ عليه في المسألة إلحاحاً أدَّبك بسكوته عنك ، وقال كثيّر :
لاَ أَنْزُر النَّائلَ الخَليلَ إذا
ما اعْتَلَّ نَزْرُ الظُّئُور لَم تَرمِ
أراد لم تَرْأم ، فحذف الهجرة ويقال : أعطاه عطاءً نَزْراً ، وعطاءً مَنْزوراً : إذا أَلحَّ
عليه فيه . وعطاءً غَير مَنْزور : إذا لم يُلِحّ عليه فيه ، بل أعطاه عَفْواً ؛ ومنه قولُه :
فَخذْ عَفْوَ ما آتاك لا تَنْزُرَنَّه
فعندَ بُلوغِ الكدْرِ رَنقُ المشَارِبِ
وقال اللّيث : نَزُر الشيءُ يَنزُر نَزارةً ونزراً وهو نَزْر ، وعَطاءٌ مَنْزور : قليل .
وامرأةٌ نَزُرٌ : قليلة الوَلَد ، ونِسْوة نُزُر .
وقال أبو زيد : رَجُل نَزْر ونِزر ونزيرُ نَزرُ نَزارةً : إذا كان قَليل الخير ، وأَنزَره الله ، وهو رجل منْزور .
ويقال لكلّ شيء يقلّ : نَزُور ؛ ومنه قول زيد بنِ عَدِيّ :
أو كَماءِ المَثْمُودِ بعدَ جَمامٍ
رَذِمِ الدَّمْعِ لا يئوب نَزُورَا
وجائز أن يكون النَّزُور بمعنى المَنْزور ، فَعولٌ بمعنى مفعول .
وجائز أن يكون النزور من الإبل التي لا تكاد تلقح إلا وهي كارهة . ناقة نزور بينة النزار . والنَّزور أيضاً : القليلة اللبن ؛ وقد نزرت نزراً . قال : والناتق إذا وجدت مَسَّ الفحل لَقحت . وقد نتقت تنتق : إذا حملت . قال شمر : قال عدة من الكلابيين : النزور : الاستعجال والاستحثاث ؛ يقال : نزره إذا أعجله . ويقال : ما جئت إلا نزراً ، أي : بطيئاً . النضر : النزور : القليل الكلام لا يتكلم حتى تنزره . والنزور : الناقة التي مات ولدها وهي ترأم ولد غيرها فلا يجيء لبنها إلاّ نزراً . قال الأصمعي : نزر فلان فلاناً : إذا استخرج ما عنده قليلاً قليلاً . وتنزّر : إذا انتسب إلى نزار بن معد .
رزن : شمر : قال الأصمعيّ : الرُّزون : أماكنُ مرتفِعةٌ يكون فيها الماء ، واحدها رَزْن ، قال : ويقال : الرَّزْن : المكانُ الصُّلْب فيه طُمَأنينة يُمسِك الماء ؛ وقال أبو ذُؤَيب في الرُّزُون :
حتى إذا جَزَرَتْ مِياهُ رُزُونِه
وبأيِّ حَزِّ مُلاوَةٍ يتقطَّعُ
وقال ابن شميل : الرَّزْن : مكانٌ مُشرِف غليظ إلى جَنْبِه ، ويكون منفرِداً وحدَه ، ويَقُودُ على وَجْه الأرض للدعوة حجارةً ليس فيها من الطِّين شيء لا ينبت وظهرُه مُسْتوٍ ؛ ويقال : شيءٌ رزينٌ وقَدْ رَزَنْتُه بيَدِي : إذا ثَقَلْته . وامرأةٌ رَزانٌ : إذا كانت ذات وقارٍ وعَفاف . ورجلٌ رَزِين ؛ وقد تَرزَّنَ الرجلُ في مجلِسه : إذا توقَّر فيه . ويقال للكوَّة النافذة : الرَّوْزَن ، وأحسبه معرّباً وهي الرَّوازِن ، تكلّمت بها العرب .
وتجمَع الرِّزن أَرْزاناً . قال الأصمعيّ فيما رَوَى عنه ابنُ السكّيت : الأَرْزان جمع رِزْن ، وأَنشَد لساعدة :
ظَلَّتْ صُوافِنَ بالأرْزانِ صادِيَةً
الليث : الأرزن : شجر تتخذ منه عِصِيٌّ صلبة ؛ وأنشد :
ونبعةٍ تَكْسِرُ صُلْبَ الأَرْزَنِ
زنر : أبو عمرو : الزَّنانِيرُ : الحَصَى الصِّغار .
وقال أبو زبيد :
تَحِنُّ لِلظِّمْءِ ممّا قد أَلمَّ بها
بالهَجْلِ منها كأصوات الزنانِيرِ
وقال الليث : واحدُ زَنانير الحَصى : زُنَّيْرة وزُنّارَة . والزُّنّار : ما يَلبَسُه الذِّمِّيُّ يَشُده على وَسَطه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : زَنَرْتُ القِرْبَةَ : إذا ملأتَها ، وزَمَرْتها مِثله .
قال : وامرأةٌ مُزَنَّرَة : طويلةٌ عظيمةُ الجسم .
وفي ( النوادر ) : زَنَّرَ فلانٌ عينَه إليّ : إذا شَدَّ إليه النَّظَر .
( وقال اللّيث : الأَرْزَن : شجرٌ تُتَّخَذ منه عِصِيٌّ صُلْبَة ؛ وأَنْشَد :
ونَبْعَةٍ تَكْسِرُ صُلْبَ الأَرْزَنِ )
( رنز ) : ( والتَّنَزُّر : الانتسابُ إلى نِزارِ بنِ مَعد ) . والرُّنْز لغةٌ في الرُّزّ .

##### Türkçe

ز ر ن
**نزر** ، **رزن** ، **زنر** ، **رنز** ، **نرز** : (kullanılan).

**نزر** : Ebû’l-ʿAbbâs, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **النَّزْرُ**: soru sormada ısrar.

Ve hadiste: ʿUmer رضي الله عنه’un bir seferde Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) ile birlikte yürüdüğü, ona bir şey sorduğu da onun kendisine cevap vermediği, sonra tekrar dönüp ona sorduğu da yine kendisine cevap vermediği; bunun üzerine kendisine, onu azarlayan gibi, şöyle dediği: “Annen seni kaybetsin ey Hattâb’ın oğlu! Sen Resûlullah’a defalarca **نَزَرْتَ** (ısrar ettin), o sana cevap vermiyor.”

Dedim: Manası, sen ona meselede bir ısrarla ısrar ettin de, sana karşı susmasıyla seni edeplendirdi; ve Kesîr dedi ki:
لاَ أَنْزُر النَّائلَ الخَليلَ إذا
ما اعْتَلَّ نَزْرُ الظُّئُور لَم تَرمِ
“**لم تَرمِ**” demek istedi; aslında “**لم تَرْأم**” idi; hemzeyi hazfetti. Ve “ona **نَزْراً** bir bağış verdi” ve “**مَنْزوراً** bir bağış” denir: onda ona ısrar ettiğinde. Ve “**غَير مَنْزور** bir bağış”: onda ona ısrar etmediğinde; bilakis ona kendiliğinden verdiğinde; bunun da ondan olan sözü:
فَخذْ عَفْوَ ما آتاك لا تَنْزُرَنَّه
فعندَ بُلوغِ الكدْرِ رَنقُ المشَارِبِ

Ve Leys dedi: şey **نَزُر** olur, **يَنزُر**; **نَزارةً** ve **نزراً**; o **نَزْر**’dir; ve **مَنْزور** bir bağış: azdır.

Ve **نَزُر** bir kadın: az çocuklu; ve **نُزُر** kadınlar.

Ebû Zeyd dedi: **نَزْر** ve **نِزر** ve **نزيرُ** bir adam, **نَزُر** olur, **نَزارةً**: hayrı az olduğunda; Allah onu **أَنزَره**; o **مَنْزور** bir adamdır.

Ve azalan her şey için: **نَزُور** denir; bunun da Zeyd b. ʿAdî’nin sözü:
أو كَماءِ المَثْمُودِ بعدَ جَمامٍ
رَذِمِ الدَّمْعِ لا يئوب نَزُورَا

Ve **النَّزُور**’un **المَنْزور** manasında olması caizdir; **فَعولٌ** vezni **مفعول** manasındadır.

Ve **النزور**’un, develerden, neredeyse ancak kerih iken gebe kalacak olan olması caizdir. **نَزُور** bir dişi deve, **النزار**’ı açık olan. Ve **النَّزور** ayrıca: sütü az olan; “**نزرت**” **نزراً**: sütü azaldı. Dedi ki: **الناتق** (doğurgan) ise, erkeğin dokunuşunu bulduğunda gebe kalır. Ve “**نتقت**” **تنتق**: hamile kaldığında. Şemmer dedi: Kilâbîlerden bir topluluk dedi ki: **النزور**: acele ettirme ve teşvik etme; “onu **نزره**” denir: onu acele ettirdiğinde. Ve “ben ancak **نزراً** geldim” denir; yani: yavaşça. **النضر**: **النزور**: sözü az olan; onu **تنزره** (dürtüp zorlayıncaya) kadar konuşmaz. Ve **النزور**: yavrusu ölen, başka birinin yavrusunu emziren dişi deve; onun sütü ancak **نزراً** (az az) gelir. Asmaʿî dedi: “falanca, falancayı **نزر** etti”: onda olanı azar azar çıkardığında. Ve **تنزّر**: Maʿadd b. Nizâr’a nisbet ettiğinde.

**رزن** : Şemmer: Asmaʿî dedi ki: **الرُّزون**: içinde su bulunan yüksek yerler; tekili **رَزْن**. Dedi ki: ve **الرَّزْن** denir: içinde sükûnet bulunan, suyu tutan sert yer. Ebû Zuʾeyb **الرُّزُون** hakkında dedi ki:
حتى إذا جَزَرَتْ مِياهُ رُزُونِه
وبأيِّ حَزِّ مُلاوَةٍ يتقطَّعُ

İbn Şümeyl dedi: **الرَّزْن**: yanında, ona bitişik, kaba, yüksek bir yer; tek başına münferit olur; yeryüzünün yüzünde, içinde çamurdan hiçbir şey olmayan, bitki bitmeyen, taşları sürer; ve sırtı düzdür. Ve “**رزين** bir şey” denir; ve “onu elimle **رَزَنْتُه**”: onu ağırlaştırdığımda. Ve **رَزان** bir kadın: vakar ve iffet sahibi olduğunda. Ve **رَزِين** bir adam; ve adam meclisinde **تَرزَّنَ**: orada vakarlı olduğunda. Ve delik olan pencereye: **الرَّوْزَن** denir; onun Arapçalaştırılmış olduğunu sanıyorum; o **الرَّوازِن**’dir; Araplar onunla konuşmuştur.

Ve **الرِّزن** “**أَرْزاناً**” olarak çoğul yapılır. Asmaʿî, İbnü’s-Sikkît’in ondan rivayet ettiği şeyde dedi ki: **الأَرْزان** , **رِزْن**’in çoğuludur. Ve Sâʿide’ye ait olarak okudu:
ظَلَّتْ صُوافِنَ بالأرْزانِ صادِيَةً

Leys: **الأرزن**: ondan sert değnekler yapılan bir ağaç; ve okudu:
ونبعةٍ تَكْسِرُ صُلْبَ الأَرْزَنِ

**زنر** : Ebû ʿAmr: **الزَّنانِيرُ**: küçük çakıl taşları.

Ebû Zübeyd dedi:
تَحِنُّ لِلظِّمْءِ ممّا قد أَلمَّ بها
بالهَجْلِ منها كأصوات الزنانِيرِ

Leys dedi: çakılın **زَنانير**’inin tekili: **زُنَّيْرة** ve **زُنّارَة**. Ve **الزُّنّار**: zimmînin beline bağlayarak giydiği şey.

Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: “tulum’u **زَنَرْتُ**”: onu doldurduğunda; ve “onu **زَمَرْتها**” da onun gibidir.

Dedi ki: ve **مُزَنَّرَة** bir kadın: uzun, iri cüsseli.

( **النوادر** )’de: “falanca gözünü bana **زَنَّرَ**”: bakışı ona (bana) doğru sımsıkı yönelttiğinde.

( Ve Leys dedi: **الأَرْزَن**: ondan sert değnekler yapılan bir ağaç; ve okudu:
ونَبْعَةٍ تَكْسِرُ صُلْبَ الأَرْزَنِ )

( **رنز** ) : (ve **التَّنَزُّر**: Maʿadd b. Nizâr’a nisbet etmektir). Ve **الرُّنْز** , **الرُّزّ** hakkında bir lehçedir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرُّنْزُ، بالضم: لغة في الأُرْزِ، وقد يكون من باب إِنْجاصٍ وإِجَّاصٍ، وهي لعبدِ القيسِ، والأَصل فيها رُزٌّ فكرهوا التشديد فأَبدلوا من الزاي الأُولى نوناً، كما قالوا إِنْجاصٌ في إِجَّاص.

##### Türkçe

**الرُّنْزُ**, ötre ile: **الأُرْزِ** hakkında bir lehçedir; ve **إِنْجاصٍ** ve **إِجَّاصٍ** babından olabilir; ve bu, **عبدِ القيسِ**’indir; aslında onda **رُزٌّ** vardır; şeddeden hoşlanmadılar da **الزاي**’ın birincisinden bir **نوناً** bedel ettiler; nitekim **إِجَّاص** hakkında **إِنْجاصٌ** dedikleri gibi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ن ز * * الرَّنْزُ * بالضم لغة في الأرز كأنهم أبدلو امن أحد الزاءين نونا

##### Türkçe

* ر ن ز * * **الرَّنْزُ** * (ضمme ile) pirinçte bir lügattir; sanki iki **الزاي**’den birini **النون** ile değiştirmişlerdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الرنز، بالضم، أهمله الجوهري. وقال ابن سيده: لغة في الأرز، لعبد القيس، كرهوا التشديد فأبدلوا من الزاي الأولى نونا، كما قالوا إنجاص في إجاص.

##### Türkçe

**الرنز**; (ر ile) ötre ile; el-Cevherî onu ihmal etti. İbn Sîde dedi ki: Abdülkays’a göre **الأرز** hakkında bir lugattır; şeddeden hoşlanmadılar da **الزاي**’ın birincisinden bir **النون** bedel ettiler; nitekim **إجاص** hakkında **إنجاص** dedikleri gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D8%B2/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رُنْزٌ
رُنْزٌ ذ i. q. أَرُزٌّ [and رُزٌّ, i. e. Rice]; (S, K; [incorrectly said in the TA to be omitted by J;]) in the dial. of 'Abd-el-Keys: (ISd, TA:) as though the first ز were changed into ن, (S, TA,) as ج in اـِنْجَاصٌ for اـِجَّاصٌ. (TA.) [See حَظٌّ.]

##### Türkçe

**رُنْزٌ**
**رُنْزٌ** ذ i. q. **أَرُزٌّ** [ve **رُزٌّ**, yani Pirinç]; (S, K; [TA’da, J tarafından hazfedileceği yanlış olarak söylenmiştir;]) ‘Abd-el-Keys lehçesinde: (ISd, TA:) sanki ilk **ز** **ن**’e çevrilmiş gibi, (S, TA,) tıpkı **اـِنْجَاصٌ**’taki **ج**’nin **اـِجَّاصٌ** yerine olması gibi. (TA.) [Bkz. **حَظٌّ**.]
