# رنم (ر-ن-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%86%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ن - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الراء والنون والميم معهما
ر ن م، ر م ن، ن م ر، م ر ن مستعملات
رنم:
التَّرنم: ما استلذذت من صوت الطّرب وتطريب الصَّوْت، وهو تَرَنُّم الصَّوتِ للقَوْس والعُود والحمامةِ ونحوها. وهو يُرَنِّم الصَّوْتَ، ويَتَرَنَّمُ في صوته.
رمن:
الرُّمّان: معروفٌ، من الفواكه، الواحدةُ: رُمّانة.
نمر:
النَّمِرُ: سَبُعٌ أَخْبَثُ من الأَسَد. ويُقال للرَّجلِ السَّيىء الخُلُق: نَمِرٌ، وقد نَمِرَ وتَنَمَّرَ.
ونَمَّر وَجْهَهُ، أي: غبّره وعَبَّسَهُ.
والنَّمِرُ من السِّباع لونه أَنْمَرُ. وسَحابٌ نَمِرٌ: فيه آثار كآثار النَّمِر، قال أعرابيّ: أَرِنيها نَمِرة أركّها مَطِرةً.
ويُثنّى، فيقال: أرنيهما نَمِرَتَيْنِ أركّهما مَطِرتَيْنِ. ويُجمع: أرِنيهِنَّ نَمِراتٍ أركّهنّ مَطِراتٍ.
والنَّمير من الماء: العَذْب الهَنِيء المَريء، المُسمنِ النّاجع، قال:
كبِكْرِ مقاناةِ البياض بصُفـرةٍ		غذاها نَمِيرُ الماءِ غَيرُ المُحَلَّلِ
أي: لم يَنْزِلْ به أحدٌ.
وأنمار: حَيٌّ من ربيعة هم اليوم في اليمن.
والنّامرة: مِصْيَدة يُرْبط فيها شاةٌ، للذِّئب.
مرن:
مَرَنَ الشّيءُ يَمْرُنُ مُرُونةً، إذا استمرّ، وهو لَيِّنٌ في صَلابةٍ.
ومَرَنَتْ يَدُهُ على العمل: صَلُبَتْ واستَمَرَّتْ.. ومَرَنَ وَجْهُ فلانٍ على هذا الأمر، وإنّه لمُمَرَّنُ الوَجْه، قال: لِزازُ خَصْمٍ مَرِنٍ مُمَرَّنِ والمارِنُ: ما لانَ من الأنف، وفضل عن القَصَبة. والمارِنُ من الرِّماح: ما لان.
والمُرّانُ: الرِّماح الصُّلبة اللَّدْنة.

##### Türkçe

باب **الراء** و**النون** و**الميم** معهما
**ر ن م**، **ر م ن**، **ن م ر**، **م ر ن** kullanımdadırlar.

**رنم**:
**التَّرنم**: eğlence sesinden ve sesi nağmelendirmekten hoşlandığın şey; ve o, yay, ud, güvercin ve benzerleri için sesin **تَرَنُّم**’udur. Ve o, sesi **يُرَنِّم** eder; ve sesinde **يَتَرَنَّمُ** eder.

**رمن**:
**الرُّمّان**: bilinen; meyvelerdendir; teki: **رُمّانة**.

**نمر**:
**النَّمِرُ**: aslandan daha habis bir yırtıcı. Ve kötü huylu adama denir: **نَمِرٌ**; ve gerçekten **نَمِرَ** ve **تَنَمَّرَ**.
Ve **نَمَّر** yüzünü; yani: onu tozlandırdı ve onu astı.
Ve yırtıcılardan **النَّمِرُ**; rengi **أَنْمَرُ**dur. Ve **سَحابٌ نَمِرٌ**: onda, **النَّمِر**in izleri gibi izler vardır; bir bedevî dedi ki: “Bana onu **نَمِرةً** olarak göster; onu **مَطِرةً** olarak binek yapayım.”
Ve ikil yapılır; denir ki: “Bana ikisini **نَمِرَتَيْنِ** olarak göster; ikisini **مَطِرتَيْنِ** olarak binek yapayım.” Ve çoğul yapılır: “Bana onları **نَمِراتٍ** olarak göster; onları **مَطِراتٍ** olarak binek yapayım.”
Ve sudan **النَّمير**: tatlı, hazmı kolay, içimi rahat; semirten, fayda veren; dedi ki:
كبِكْرِ مقاناةِ البياض بصُفـرةٍ		غذاها **نَمِيرُ** الماءِ غَيرُ المُحَلَّلِ
Yani: onun yanında hiç kimse konaklamadı.
Ve **أنمار**: **ربيعة**’den bir kabiledir; bugün Yemen’dedirler.
Ve **النّامرة**: kurda (yakalamak için) içinde bir koyunun bağlandığı bir tuzaktır.

**مرن**:
**مَرَنَ** şey **يَمْرُنُ** **مُرُونةً**; eğer sürüp giderse; ve o, bir sertlik içinde yumuşaktır.
Ve eli işe **مَرَنَتْ**: sertleşti ve sürüp gitti. Ve falanın yüzü bu iş üzerinde **مَرَنَ**; ve şüphesiz o, yüzü **لَمُمَرَّنُ**dur; dedi ki: **لِزازُ** **خَصْمٍ** **مَرِنٍ** **مُمَرَّنِ**. Ve **المارِنُ**: burundan yumuşayan ve kıkırdaktan artan şeydir. Ve mızraklardan **المارِنُ**: yumuşayan şeydir.
Ve **المُرّانُ**: sert, esnek mızraklardır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَنَمُ بالتحريك: الصوت. وقد رَنِمَ بالكسر وتَرَنَّمَ، إذا رجَّع صوته. والترنيم مثله. وتَرَنَّمَ الطائر في هديره، وتَرَنَّمَ القوس عند الإنباض. والتَرْنَموتُ: التَرَنُّمُ.

##### Türkçe

**الرَنَمُ** (harekeli): ses. Ve (fiil) **رَنِمَ** (kesre ile) ve **تَرَنَّمَ**; sesini geri çevirdiği (tekrarlayıp döndürdüğü) zaman. **الترنيم** de onun gibidir. Ve kuş, ötüşünde **تَرَنَّمَ** etti; ve yay, atışta **تَرَنَّمَ** etti. Ve **التَرْنَموتُ**: **التَرَنُّمُ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ر ن م
رنم ، مرن ، نمر ، رمن .
رنم : أبو عُبَيد ، عن الأصمعيّ : مِن نَبات السهل : الحُرْبُثُ ، والرَّنَمة ، والتَّرِبَة .
قال شَمِر : رَواه المِسْعِريّ ، عن أبي عُبيد : الرَّنَمة .
وهو عِنْدنا : الرَّتَمة ، مِن دِقّ النَّبَات معروف .
وأَخبرني المُنذرِيّ ، عن أبي العَبّاس ، عن ابن الأعرابي ، قال : الرَّنَمة ، بالنُّون : ضَرْبٌ من الشَّجَر .
قلت : لم يَعرف شَمِر الرَّنمة فظنّ أنه تَصْحيف ، وصَيَّره الرَّتَمة ، والرَّتَمة : من الأَشجار الكِبَار ذات السّاق ؛ والرّنَمة ، من دِقّ النَّبات .
وقال اللَّيث : الرّنِيم : تَطْريب الصّوْت .
والترنُّم ، منه . والحمامة تَتَرَنَّم . والمُكّاء ، في صوته تَرْنِيم .
والقوسُ والعُود ما اسْتَلْذذت صَوْته فله تَرْنِيم ؛ وقال ذو الرُّمّة يَصِف الجُنْدُبَ :
كأنّ رِجْلَيْه رِجْلاَ مُقْطِفٍ عَجِلٍ
إذا تَجَاوَبَ من بُرْدَيْه تَرنِيمُ
أراد ب ( بُرْدَيْه ) : جَناحَيْه . وله صريرٌ يَقع فيها إذا رَمِض فَطار ، وجَعَله تَرنِيماً .
ثَعلب ، عن ابن الأعرابي ، قال : الرُّنُم : المُغَنِّيات المُجِيدات .
قال : والرُّنُم : الجَوَارِي الكَيِّسات .
رمن : الرُّمَّان ، معروف ، من الفَواكه ؛ قال الله تعالى في صِفة الجِنان : ( تُكَذِّبَانِ فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ) ( الرحمن : 68 ) .
يقول القائل الذي لا يَعرف العربيَّة وحُدودَها : إنّ الله عزّ وجلّ قال : ( تُكَذِّبَانِ فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ( ثم قال : ( فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ ( دلّ بالواو أنّ النخل والرُّمّان غير الفاكهة ، لأن الواو تَعْطف جُمْلة على جُملة .
قلت : وهذا جَهل بكلام العَرب ، والواو دَخلت للاختصاص ، وإن عُطِف بها . والعرب تَذْكر الشيءَ جُملةً ثم تَختَصّ من الجملة شيئاً ، تَفضِيلاً له وتَنبيهاً على ما فيه من الفضيلة ، وهو من الجملة ؛ ومنه قول الله عز وجل : ( حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلَواةِ الْوُسْطَى ) ( البقرة : 238 ) فقد أمرهم بالصَّلوات جُملة ، ثم أَعاد الوُسطى تَخصيصاً لها بالتَّشديد والتأكيد ، وكذلك أعاد النَّخل والرُّمان ترغيباً لأهل الجَنَّة فيهما ؛ ومن هذا قوله عزّ وجلّ : ( مَن كَانَ عَدُوًّا لّلَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ ) ( البقرة : 98 ) ، فقد عُلم أنَّ جِبريل وميكال دَخَلا في الجملة ، وأُعيد ذكرهما دلالةً على فَضلهما وقُربهما مِن خالقهما .
ورَمّان ، بفتح الراء : موضعٌ .
ويُقال لِمَنبت الرُّمّان : مَرمَنة ، إذا كَثُر فيه أُصُوله .
والرُّمّانة ، تُصغّر : رُمَيمينة .
مرن : قال اللَّيثُ : مَرَن الشّيءُ يَمرُن مُرُوناً ، إذا استَمَرّ وهو لَيِّن في صَلاَبة .
ومَرَنَت يَدُ فلانٍ على العَمل ، أي صَلُبت واستَمَرّت .
ومَرَنَ وَجهُ الرَّجُل على هذا الأمر .
وإنه لَمُمَرَّنُ الوَجه ؛ قال رُؤبة :
فِرَارُ خَصمٍ مَعلٍ مُمَرَّنِ
والمَصدر : المُرُونة .
وقال شَمِر : مَرَنت الجِلدَ أَمرُنه مَرْناً ، ومَرَّنتُه تَمريناً .
وقد مَرَن الجِلد ، أي لانَ .
وأَمْرَنْت الرَّجُلَ بالقَوْل ، حتى مَرَن ، أي لانَ .
وقد مَرَّنُوه ، أي لَيَّنُوه .
وناقة مُمَارِنٌ : ذَلُولٌ مَرْكُوبَة .
والمارِنُ : ما لانَ مِن الأَنْف .
وقال الفَرّاء : يقال : مَرَد فلانٌ على الكلام ، ومَرَن ، إذا اسْتَمرّ فلم يَنْجع فيه .
وقال أبو عُبيد : مَرَنت الناقة أَمْرُنها مَرْناً ، إذا دَهنت أَسْفل خُفِّها بدُهْنٍ من حَفًى بها .
وقال الأصمعيّ : يقال للناقة إذا ضَربها الفَحل مِراراً فلم تَلْقَح : مُمَارِنٌ .
وقد مَارَنَت مِرَاناً .
ونحو ذلك قال ابن شُمَيل .
قال : وناقةٌ مِمْرانٌ ، إذا كانت لا تَلْقَح .
قال أبو عرو : التَّمرين : أن يَحْفى الدابّة فيرقّ حافرُه فتَدْهَنه بدُهْن ، أو تَطْليه بأَخثاء البَقَر وهي حارّة ؛ وقال ابن مُقْبل يَصف باطن مَنْسِم البَعير :
فرُحْنَا بَرَى كُلُّ أَيْديهما
سَرِيحاً تَخَدَّم بَعد المُرون
وقال أبو الهَيثم : المَرْن : العمل بما يُمَرِّنها ، وهو أن يَدْهَن خُفَّها .
وقال ابن مُقبل أيضاً :
يا دارَ سَلْمى خَلاَءً لا أُكَلِّفها
إلا المَرَانة حتى تَعْرِف الدِّينا
قال أبو عمرو : المَرانة هَضْبة من هَضبات بني عَجلان ، يُريد : لا أُكَلِّفها أن تَبْرح ذلك المكان وتَذْهب إلى موضع آخر .
وقال الأصمعي : المَرَانة : اسم ناقة كانت هاديةً بالطَّرِيق .
وقال : الدِّين : العَهد والأَمر الذي كانت تَعْهده .
ويُقال : المرانة : السُّكوت الذي مَرَنت عليه الدَّارُ .
وقيل : المَرانة : مَعْرفتُها .
أبو عُبيد : يقال ما زال ذلك دِينك ، ودَأْبَك ، ومَرِنَك ، ودَيْدَنك ، أي عادتك .
وقال ابن السِّكّيت : الأَمْران : عَصَبُ الذِّرَاعَيْن ؛ وأَنشد بيت الجَعْديّ :
فَأَدَلّ العَيْرُ حتى خِلْته
قَفَص الأَمْران يَعْدُو في شَكَلْ
قال صَحْبِي إذْ رَأَوْه مُقْبِلاً
ما تَراه شَأْنَه قُلْتُ أدَلّ
قال : أدل ، من الإِدْلال .
وأنشد غيرُه لِطَلْق بن عَدِيّ :
نَهْدُ التِليل سالم الأَمْران
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : يومُ مَرْنٍ ، إذا كان ذا كُسْوة وخِلَع .
ويومُ مَرْنٍ ، إذا كان ذا فِرار من العدوّ .
نمر : قال اللَّيْثُ : النَّمِرُ : سَبُع أَخْبث من الأَسَد .
ويقال للرَّجُل السَّيّىء الخُلق : قد نَمِر وتَنَمَّر .
ونَمَّر وَجْهَه ، أي غَبَّره وعَبَّسه .
قال : والنَّمير من الماء : العَذْب .
قال أبو عُبيد : النَّمِير : الماء الزَّاكِي في الماشية النّامِي .
وقال الأصمعيُّ : النَّمير : النامِي ، عَذْباً كان أو غير عَذب .
أبو تُرَاب : نَمَر في الجبل والشَّجر ، ونَمَل ، إذا عَلاَ فيها .
وقال الفراء : إذا كان الجمع قد سُمي به نَسبت إليه فقلت في أَنْمار : أَنْماري ، وفي معافر : معافِريّ ؛ فإذا كان الجمع غير مُسمًّى به نَسبت إلى واحده ، فقلت : نقيبيّ ، وعَرِيفيّ ، ومَنْكِبيّ .
وقال ابن الأعرابي : النُّمَرة : البَلَق .
والنَّمِرة : العَصْبَة .
والنمرة : بردة مخططة .
والنَّمِرة : الأُنْثى من النَّمِر .
والنِّسبة إلى النَّمر بن قاسطة : نَمَرِيّ ، بفتح المِيم .
ونُمَارَة : اسم قَبيلة .
وفي الحديث : فجاءه قومٌ مُجْتَابِي النِّمار ، أي جاءه قومٌ لابِسُو أُزُر من صُوفٍ مخطَّطة .
كُل شملة مُخطَّطة من مآزر الأعراب ، فهي : نَمرة .
وجمعها : نِمَار .
يقال : اجْتاب فلانٌ ثوباً ، إذا لَبِسه .

##### Türkçe

ر ن م
**رنم** ، **مرن** ، **نمر** ، **رمن** .

**رنم** : Ebû Ubeyd, Asmaî’den: sahranın bitkisinden: **الحُرْبُثُ** , **الرَّنَمة** , **التَّرِبَة** .
Şemir dedi: Mis‘arî, Ebû Ubeyd’den: **الرَّنَمة** diye rivayet etti.
Ve o, bizim yanımızda: **الرَّتَمة**’dir; bitkinin ince kısmından, bilinen (bir şey)dir.
Münzirî bana haber verdi; Ebû’l-Abbâs’tan, İbnü’l-A‘râbî’den; dedi ki: **الرَّنَمة** , **بالنُّون**: ağaçtan bir türdür.
Dedim: Şemir **الرَّنمة**’yi tanımadı da onu tashîf sandı; onu **الرَّتَمة** yaptı. **الرَّتَمة**: gövdeli büyük ağaçlardandır; **الرّنَمة** ise bitkinin ince kısmındandır.
Leys dedi: **الرّنِيم**: sesin terennüm ettirilmesi (nağmelendirilmesi)dir.
Ve **الترنُّم** ondan(dır). Güvercin **تَتَرَنَّم** eder. **المُكّاء**’da, sesinde **تَرْنِيم** vardır.
Yay ve ud: sesini hoş bulduğun şey; onda **تَرْنِيم** vardır. Zü’r-Rumme çekirgeyi vasfederek dedi:
كأنّ رِجْلَيْه رِجْلاَ مُقْطِفٍ عَجِلٍ
إذا تَجَاوَبَ من بُرْدَيْه تَرنِيمُ
(**بُرْدَيْه**) ile muradı: iki kanadıdır. Ve onda, kızışıp uçtuğu zaman içine düşen bir gıcırtı vardır; onu **تَرنِيماً** kıldı.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den; dedi ki: **الرُّنُم**: iyi icra eden şarkıcı kadınlardır.
Dedi: ve **الرُّنُم**: zeki câriyelerdir.

**رمن** : **الرُّمَّان**; bilinen, meyvelerdendir. Allah Teâlâ cennetlerin sıfatında dedi: ( تُكَذِّبَانِ فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ) ( الرحمن : 68 ) .
Arapçayı ve sınırlarını bilmeyen kimse der ki: Allah عزّ وجلّ dedi: ( تُكَذِّبَانِ فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ) sonra dedi: ( فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ ) ; **الواو** ile delâlet etti ki hurma ve nar meyveden başkadır; çünkü **الواو** bir cümleyi bir cümleye atfeder.
Dedim: Bu, Arapların sözü hakkında cehalettir. **الواو** ihtisâs için girdi; onunla atfedilmiş olsa da. Araplar şeyi topluca zikreder, sonra topluluktan bir şeyi ona fazilet vermek ve onda bulunan fazilete dikkat çekmek için tahsis eder; hâlbuki o, topluluktandır. Bunun(lar)ındandır Allah عزّ وجلّ’ün sözü: ( حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلَواةِ الْوُسْطَى ) ( البقرة : 238 ) ; namazlara topluca emretti, sonra **الْوُسْطَى**’yı ona şiddet ve te’kîd ile tahsis için iade etti. Aynı şekilde hurma ve narı da cennet ehline onlarda rağbet ettirmek için iade etti. Bunun cümlesindendir O’nun عزّ وجلّ sözü: ( مَن كَانَ عَدُوًّا لّلَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ ) ( البقرة : 98 ) ; bilindi ki Cibrîl ve Mîkâl cümleye dâhil oldular; ikisinin zikri, faziletlerine ve yaratıcılarına yakınlıklarına delâlet için iade edildi.
Ve **رَمّان** , râ’nın fethiyle: bir yerdir.
Ve narın bittiği yere: **مَرمَنة** denir; onda kökleri çok olunca.
Ve **الرُّمّانة** küçültülür: **رُمَيمينة** .

**مرن** : Leys dedi: **مَرَن** şey **يَمرُن** **مُرُوناً**; yumuşaklık içinde sağlamlık üzere devamlı olunca.
Ve falanın eli işe **مَرَنَت**; yani sertleşti ve devamlılaştı.
Ve adamın yüzü bu iş üzerinde **مَرَنَ**.
Ve o, elbette **لَمُمَرَّنُ الوَجه**’dir. Rü’be dedi:
فِرَارُ خَصمٍ مَعلٍ مُمَرَّنِ
Ve mastar: **المُرُونة** .
Şemir dedi: deriyi **مَرَنت**; onu **أَمرُنه** **مَرْناً**; ve onu **مَرَّنتُه** **تَمريناً**.
Ve deri **مَرَن** olmuştur; yani yumuşadı.
Ve adamı sözle **أَمْرَنْت**; ta ki **مَرَن** oluncaya kadar; yani yumuşadı.
Ve onu **مَرَّنُوه**; yani yumuşattılar.
Ve **ناقة مُمَارِنٌ**: uysal, binilen (deve).
Ve **المارِنُ**: burundan yumuşayan kısım.
Ferrâ dedi: denir: falan söz üzerinde **مَرَد** etti ve **مَرَن**; devamlı oldu da onda fayda vermediği zaman.
Ebû Ubeyd dedi: deveyi **مَرَنت**; onu **أَمْرُنها** **مَرْناً**; alt tırnağını, kendisinde aşınma olduğundan, bir yağ ile yağladığın zaman.
Asmaî dedi: deveye, erkek deve onu defalarca aştığı hâlde gebe kalmazsa: **مُمَارِنٌ** denir.
Ve **مَارَنَت** **مِرَاناً**.
Buna benzerini İbn Şümeyl söyledi.
Dedi: ve **ناقةٌ مِمْرانٌ**; gebe kalmayan olunca.
Ebû Amr dedi: **التَّمرين**: binek hayvanının tırnağı aşınıp incelince onu yağ ile yağlamandır; yahut onu sıcak iken sığır tezeğiyle sıvaman(dır). İbn Mukbil, devenin tırnağının içini vasfederek dedi:
فرُحْنَا بَرَى كُلُّ أَيْديهما
سَرِيحاً تَخَدَّم بَعد المُرون
Ebû’l-Heysem dedi: **المَرْن**: onu **يُمَرِّنها** olan şeyle çalışmaktır; o da tırnağını yağlamandır.
İbn Mukbil de dedi:
يا دارَ سَلْمى خَلاَءً لا أُكَلِّفها
إلا المَرَانة حتى تَعْرِف الدِّينا
Ebû Amr dedi: **المَرانة** Benî Aclân’ın tepelerinden bir tepedir; muradı: onu o yerden ayrılıp başka bir yere gitmekle yükümlü kılmam.
Asmaî dedi: **المَرَانة**: yolda kılavuz olan bir devenin adıdır.
Dedi: **الدِّين**: onun bildiği ahit ve iş(ler)dir.
Ve denir: **المَرانة**: evin üzerinde alıştığı sükût.
Ve denildi: **المَرانة**: onun bilmesidir.
Ebû Ubeyd: denir: o, senin **دِينك**’in, **دَأْبَك**’ın, **مَرِنَك**’in, **دَيْدَنك**’in olmaya devam etti; yani âdetin.
İbnü’s-Sikkît dedi: **الأَمْران**: iki kolun siniridir. Ca‘dî’nin beytini okudu:
فَأَدَلّ العَيْرُ حتى خِلْته
قَفَص الأَمْران يَعْدُو في شَكَلْ
قال صَحْبِي إذْ رَأَوْه مُقْبِلاً
ما تَراه شَأْنَه قُلْتُ أدَلّ
Dedi: **أدل** , **الإِدْلال**’dandır.
Başka biri, Talḳ b. ‘Adî için okudu:
نَهْدُ التِليل سالم الأَمْران
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **يومُ مَرْنٍ**; giyimi ve hil‘atleri olan gün olunca.
Ve **يومُ مَرْنٍ**; düşmandan kaçışı olan gün olunca.

**نمر** : Leys dedi: **النَّمِرُ**: aslandan daha habis bir yırtıcıdır.
Ve kötü huylu adama denir: **نَمِر** oldu ve **تَنَمَّر** etti.
Ve yüzünü **نَمَّر** etti; yani tozlandırdı ve surat astı.
Dedi: ve sudan **النَّمير**: tatlı(dır).
Ebû Ubeyd dedi: **النَّمِير**: büyüyen, gelişen hayvanda temiz (iyi) sudur.
Asmaî dedi: **النَّمير**: büyüyen (olan)dır; tatlı olsun veya tatlı olmasın.
Ebû Turâb: dağda ve ağaçta **نَمَر** etti ve **نَمَل**; onların içinde yükseldiği zaman.
Ferrâ dedi: cem‘ onunla adlandırılmış olursa ona nisbet edersin; **أَنْمار** hakkında **أَنْماري** dersin, **معافر** hakkında **معافِريّ** dersin. Cem‘ onunla adlandırılmış değilse onun tekiline nisbet edersin; **نقيبيّ** ve **عَرِيفيّ** ve **مَنْكِبيّ** dersin.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **النُّمَرة**: alaca(lık)tır.
Ve **النَّمِرة**: bağdır (sargı).
Ve **النمرة**: çizgili bürde (hırka).
Ve **النَّمِرة**: **النَّمِر**’in dişisidir.
Ve **النَّمر بن قاسطة**’ya nisbet: **نَمَرِيّ**; mîm’in fethiyle.
Ve **نُمَارَة**: bir kabilenin adıdır.
Hadiste: ona **مُجْتَابِي النِّمار** bir kavim geldi; yani ona, çizgili yünden izârlar giyen bir kavim geldi.
A‘râbın izârlarından her çizgili şemle: **نَمرة**’dir.
Cemi: **نِمَار** .
Denir: falan bir elbiseyi **اجْتاب** etti; onu giydiği zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والنون وما يثلثهما)
  (رني)  الراء والنون والحرف المعتلّ أصلٌ واحد، يدلُّ على النّظَر: يقال رنا يرنُو، إذا نظَرَ، رُنُوّاً. والرَّنَا: الشيء الذي تَرْنُو إليه، مقصور. وظلَّ فلانٌ رانياً، إذا مدّ بصرَه إلى الشيء. ويقال أرْنانِي حُسْنُ ما رأيت، أي أعجَبَني. وفُسِّر قولُ ابنِ أحمرَ على هذا:
مَدَّت عليه المُلْكَُ أطنابَها *** كأس رَنَوْناةٌ وطِِرفٌ طِِِمِرّْ([1])  ويقال إنه لم يسمعْ إلا منه، وكأنه الكأس التي يرنُو لها مَن رآها إعجاباً منه بها. ويقال فلان رَنُوُّ فلانةَ، إذا كان يُديم النظرَ إليها. واليَُرَنَّأ: الحِنّاء، يجوز أن يكون من الباب، ويجوز أن يقال هو شاذّ. ومما شذّ عن الباب الرُّنَاء: الصَّوت.
  (رنب)  الراء والنون والباء كلمةٌ واحدةٌ لا يشتقّ منها ولا يقاس عليها، لكن يشبَّه بها. فالأرنب معروف، ثم شبهت به أرنَبَة الأنْف، وأرنبة الرَّمل، وهي حِقْفٌ منه منحنٍ. يقولون كِساءٌ مؤرنَب، للذي([2]) خُلِط غَزْله بوبَر الأرانب. وأرض مُؤَرنِبةٌ: كثيرة الأرانب. والأرنَب: ضربٌ من النَّبات.
(رنح)  الراء والنون والحاء أصلٌ يدلُّ على تمايلٍ. يقال ترنَّحَ، إذا تمايَل كما يترنَّحُ السكران. ويقال رُنِّحَ فلانٌ، إذا اعتراه وَهْن في عظامِه، فهو مرنَّح. قال الطرِمَّاح:
وناصِرُكَ الأدنَى عليه ظَعينةٌ *** تَميدُ إذا استعبَرْتَ مَيْدَ المرنَّحِ([3])  (رنخ)  الراء والنون والخاء ليس أصلاً، إلا أَن يكون شيءٌ من باب الإبدال يُحمل على الباب الذي قَبْلَه، فيدلُّ على فتورٍ وضعف. يقولون: الرانخ: الفاتر الضَّعيف. يقال رَنَخَ، إذا ضَعُف. وربما قالوا رنَّخْتُ الرجلَ ترنيخاً، إذا ذَلَّلْتَه، فهو مرنَّخ.
  (رند)  الراء والنون والدال أُصَيلٌ يدلُّ على جنسٍ من النَّبت. يقولون: الرَّنْد: شجرٌ طيِّب من شجر البادية.
  وحدَّثَنا عليُّ بن إبراهيم، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيدٍ عن الأصمعيّ قال: ربما سمَّوْا عُود الطِّيب رَنْداً. يعني الذي يُتبخَّر به. قال: وأنْكَر أن يكون الرّنْد الآس. وقال الخليل: الرَّنْد ضرب من الشجر، يقال هو الآس. وأنشد:
  * على فَنَنٍ غَضِّ النّباتِ من الرَّنْدِ([4]) *
  فأما قول الجعديّ:
أَرِجَاتٍ يَقْضَمْنَ مِن قُضُبِ الرَّنْـ *** ـدِ بثَغْرٍ عَذْبٍ كشَوْك السَّيَالِ([5])  فإنه يدلُّ على أنَّ الرَّنْد [ليس([6])] بالآسِ.
  (رنف)  الراء والنون والفاء أُصَيلٌ واحدٌ يدلُّ على ناحيةٍ من شيءٍ. فالرَّانِفة: ناحية الألْية. وقال الخليل: الرَّانفة جُلَيدةُ طرَفِ الرَّوْثة. وهي أيضاً طرَفُ غُضروف الأُذن. والرانفة: ألْيَة اليَد([7]). وقال أبو حاتم: رانفة الكَبد: مارقَّ منها. وذُكر عن اللِّحياني أنّ روانفَ الآكام رُؤوسها. فأما الرَّنْفُ فيقال هو بَهرامَج البَرّ. وليس بشيء.
  (رنق)  الراء والنون والقاف أَصلٌ واحدٌ يدلُّ على اضطرابِ شيءٍ متغيّر له صفْوُهُ* إن كان صافياً. من ذلك الرَِّنَْقُ، وهو الماء الكدِر؛ يقال رَنِقَ الماء يَرْنَقُ رَنَقاً. ورَنَّق النومُ في عينه، إذا خالطها. والتَُّرْنُوق([8]): الطِّين الباقي في مَسِيل الماء. والذي قلناه من الاضطراب فأصله قولهم رَنَّق الطائر: خفَق بجناحه ولم يطِرْ.
  (رنع)  الراء والنون والعين كلمةٌ واحدة صحيحة، وهي المَرْنَعة لأَِصْواتٍ تكون لَعِباً ولَهواً. قاله الفرّاء. وقال أبو حاتم: رنَعَ الحَرْث، إذا احتبَس الماءُ عنه فضَمَُر. وفيه نظر.
  (رنم)  الراء والنون والميم أُصَيلٌ صحيح في الأصوات. يقال ترنَّمَ، إذا رجَّع صوتَه. وترنمَ الطائر في هديره. وترنّمتِ القوسُ، شُبّه صوتُها عند الإنباض عنها بالترنُّم. قال الشماخ:
إذا أنْبَضَ الرَّامُونَ عنها ترنَّمَتْ *** ترنُّم ثَكْلَى أوجعَتْها الجنائزُ([9])
-------------------------------------------------ـ
([1]) في الأصل: "مدت عليك"، صوابه من اللسان (طمر، رنا). وفي اللسان تفصيل في إعرابه. ومن الأبيات التي قبله: إن امرأ القيس على عهده *** في إرث ما كان أبوه حجر ([2]) في الأصل: "يقول كساء مؤرنب الذي".
([3]) ديوان الطرماح 71 واللسان (رمح).
([4]) البيت لعبد الله بن الدمينة في ديوانه 29 والحماسة (2: 101). وصدره:
* أأن هتفت ورقاء في رونق الضحى *
([5]) السيال، كسحاب: شجر سبط الأغصان عليه شوك أبيض أصوله أمثال ثنايا العذارى.
([6]) التكملة من المجمل.
([7]) ألية اليد، هي اللحمة التي في أصل الإبهام.
([8]) الترنوق، بفتح التاء وتضم، وكذينك الترنوقاء بالضم.
([9]) البيت في ديوان الشماخ 49 واللسان (جنز).
ـ

##### Türkçe

(راء ve **النون** ve onların üçüncüsü olan şeyler babı)
  (**رني**)  **الراء** ve **النون** ve illetli harf tek bir asıldır; nazar etmeye delâlet eder: **رنا يرنُو** denir, nazar ettiği vakit; **رُنُوّاً**. Ve **الرَّنَا**: kendisine nazar ettiğin şeydir; maksûrdur. Ve falan kimse **رانياً** olarak kaldı, denir; bir şeye bakışını uzattığı vakit. Ve **أرْنانِي** gördüğüm şeyin güzelliği, denir; yani beni hayran bıraktı. Ve İbn Ahmer’in sözü bunun üzerine tefsir edilmiştir:
مَدَّت عليه المُلْكَُ أطنابَها *** كأس رَنَوْناةٌ وطِِرفٌ طِِِمِرّْ([1])  Ve denir ki onu ancak ondan işitmiştir; sanki o, onu görenin ona hayranlıkla nazar ettiği kâsedir. Ve falan kimse falan kadına **رَنُوُّ**dur, denir; ona bakmayı sürdürür olduğu vakit. Ve **اليَُرَنَّأ**: kınadır; babdan olması câizdir, ve şâz olduğu söylenmesi de câizdir. Ve babdan şâz olanlardandır **الرُّنَاء**: ses.
  (**رنب**)  **الراء** ve **النون** ve **الباء** tek bir kelimedir; ondan türetilmez ve ona kıyas edilmez; lâkin onunla benzetilir. Şu hâlde **الأرنب** mâlûmdur; sonra onunla **أرنَبَة الأنْف** ve **أرنبة الرَّمل** benzetildi; o, ondan eğri bir kum tepeciğidir. **كِساءٌ مؤرنَب** derler; yani([2]) ipliği tavşanların tüyüyle karıştırılmış olan için. Ve **أرض مُؤَرنِبةٌ**: tavşanı çok olan. Ve **الأرنَب**: bitkiden bir türdür.
(**رنح**)  **الراء** ve **النون** ve **الحاء** bir asıldır; salınmaya delâlet eder. **ترنَّحَ** denir; sarhoşun salındığı gibi salındığı vakit. Ve falan kimse **رُنِّحَ** denir; kemiklerinde bir zayıflık ona arız olduğu vakit; o hâlde o **مرنَّح**tır. **الطرِمَّاح** dedi:
وناصِرُكَ الأدنَى عليه ظَعينةٌ *** تَميدُ إذا استعبَرْتَ مَيْدَ المرنَّحِ([3])  (**رنخ**)  **الراء** ve **النون** ve **الخاء** bir asıl değildir; ancak ibdâl babından bir şey olup kendinden önceki baba hamledilirse; o zaman gevşekliğe ve zayıflığa delâlet eder. Derler: **الرانخ**: gevşek zayıf. **رَنَخَ** denir; zayıfladığı vakit. Ve bazen “adamı **رنَّخْتُ** onu **ترنيخاً**” derler; onu zelil kıldığım vakit; o hâlde o **مرنَّخ**tır.
  (**رند**)  **الراء** ve **النون** ve **الدال** bir küçük asıldır; bitkiden bir cinse delâlet eder. Derler: **الرَّنْد**: bâdiye ağaçlarından hoş bir ağaçtır.
  Ve bize Ali b. İbrahim haber verdi; Ali b. Abdülaziz’den; Ebû Ubeyd’den; **الأصمعيّ**’den; dedi ki: bazen güzel koku odununa **رَنْداً** adını verdiler. Yani onunla tütsülenilen şeyi. Dedi ki: ve **الرّنْد**’in **الآس** olması inkâr etti. Ve **الخليل** dedi: **الرَّنْد** ağaçtan bir türdür; denir ki o **الآس**tır. Ve inşâd etti:
  * على فَنَنٍ غَضِّ النّباتِ من الرَّنْدِ([4]) *
  Amma **الجعديّ**’nin sözü:
أَرِجَاتٍ يَقْضَمْنَ مِن قُضُبِ الرَّنْـ *** ـدِ بثَغْرٍ عَذْبٍ كشَوْك السَّيَالِ([5])  şu hâlde o, **الرَّنْد**’in **الآس** olmadığını([6]) gösterir.
  (**رنف**)  **الراء** ve **النون** ve **الفاء** tek bir küçük asıldır; bir şeyin bir tarafına delâlet eder. Şu hâlde **الرَّانِفة**: kalçanın bir tarafıdır. Ve **الخليل** dedi: **الرَّانفة** dışkının ucunun ince derisidir. Ve o, kulağın kıkırdağının ucudur da. Ve **الرانفة**: elin kalçasıdır([7]). Ve Ebû Hâtim dedi: **رانفة الكَبد**: ondan incelen şeydir. Ve **اللِّحياني**’den zikredildi ki: tepelerin **روانف**i onların başlarıdır. Amma **الرَّنْفُ** hakkında “o, kara buğdayın **بَهرامَج**’idir” denir. Ve o bir şey değildir.
  (**رنق**)  **الراء** ve **النون** ve **القاف** tek bir asıldır; safı olan bir şeyin—eğer saf ise—değişmiş olarak çalkantısına delâlet eder. Bundan **الرَِّنَْقُ** vardır; o, bulanık sudur; **رَنِقَ الماء يَرْنَقُ رَنَقاً** denir. Ve uyku onun gözünde **رَنَّق** etti, denir; ona karıştığı vakit. Ve **التَُّرْنُوق**([8]): suyun akıntı yatağında kalan çamurdur. Bizim çalkantıdan söylediğimiz şeyin aslı ise onların “kuş **رَنَّق** etti” sözüdür: kanadıyla çırptı ve uçmadı.
  (**رنع**)  **الراء** ve **النون** ve **العين** tek bir sahih kelimedir; ve o, oyun ve eğlence olarak olan sesler için **المَرْنَعة**’dır. Bunu **الفرّاء** söyledi. Ve Ebû Hâtim dedi: **رنَعَ الحَرْث**; yani su ondan tutulduğu vakit, zayıfladı. Ve bunda bir bakış vardır.
  (**رنم**)  **الراء** ve **النون** ve **الميم** seslerde sahih bir küçük asıldır. **ترنَّمَ** denir; sesini tekrar tekrar döndürdüğü vakit. Ve kuş, ötüşünde **ترنمَ** etti. Ve yay **ترنّمتِ**; ondan ok atılırkenki sesi, terennüme benzetildi. **الشماخ** dedi:
إذا أنْبَضَ الرَّامُونَ عنها ترنَّمَتْ *** ترنُّم ثَكْلَى أوجعَتْها الجنائزُ([9])
-------------------------------------------------ـ
([1]) Asılda: “مدت عليك”; doğrusu Lisân’dan (طمر، رنا)’dır. Ve Lisân’da onun i‘râbında tafsil vardır. Ve ondan önceki beyitlerdendir: إن امرأ القيس على عهده *** في إرث ما كان أبوه حجر ([2]) Asılda: “يقول كساء مؤرنب الذي”.
([3]) Dîvânu’t-Tırimmâh 71 ve Lisân (رمح).
([4]) Beyit Abdullah b. ed-Demîne’nindir; dîvânında 29 ve el-Hamâse (2: 101). Ve صدر’ı:
* أأن هتفت ورقاء في رونق الضحى *
([5]) **السيال**, bulut gibi: dalları düz olan bir ağaç; üzerinde beyaz diken vardır; kökleri genç kızların ön dişleri gibidir.
([6]) Tekmile, el-Mücmel’dendir.
([7]) Elin kalçası: başparmağın kökündeki ettir.
([8]) **الترنوق**, **التاء**’nın fethi ve dammesiyle; ve bunun gibi **الترنوقاء** da damme iledir.
([9]) Beyit Dîvânu’ş-Şemmâh 49 ve Lisân (جنز)’dedir.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ن م
ترنـم المغنـي ورنّـم ورنم رنماً‏:‏ رجع صوته وسمعت له رنيماً ورنمة حسنة وترنماً وترنيماً‏.‏
وترنم الطائر في هديره‏.‏
وفي صوت المكاء ترنيم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ ترنمت القوس‏.‏
قال الشماخ‏:‏ إذا أنبض الرامون عنهـا ترنمـت ترنّم ثكلى أوجعتها الجنائز وعود رنم‏.‏
قال علقمة‏:‏ قد أشهد الشرب فيهم مزهر رنيم والقوم تصرعهم صهباء خرطوم وتقول‏:‏ نقرته بعنمه فأنطقته برنمه‏.‏

##### Türkçe

ر ن م
**ترنـم** şarkıcı ve **رنّـم** ve **رنم**; **رنماً**: sesi geri döndü; onun için güzel bir **رنيماً** ve **رنمة** ve **ترنماً** ve **ترنيماً** işittim.
Ve kuş, gürültüsünde **ترنم** etti.
Ve **المكاء** sesinde **ترنيم** vardır.
Ve mecazdan: yay **ترنمت**.
**الشماخ** dedi: Eğer atıcılar ondan (yani yaydan) **أنبض** ederse, **ترنمـت**; cenazeler kendisini acıtmış bir **ثكلى**’nın **ترنّم** etmesi gibi. Ve **عود رنم**.
**علقمة** dedi: Onların içinde içkiyi, **مزهر رنيم** ile hazır bulundurdum; ve kavmi, **صهباء خرطوم** devirir. Ve dersin ki: Onu **بعنمه** ile **نقرته** ettim de onu **برنمه** ile konuşturdum.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّنِيمُ والتَّرْنِيمُ: تطريب الصوت. وفي الحديث: ما أَذِنَ الله لشيء أَذَنَه لنبيّ حسن التَّرَنُّمِ بالقرآن، وفي رواية: حسن الصوت يتَرَنَّمُ بالقرآن؛ التَّرنُّمُ: التطريب والتغَنِّي وتحسين الصوت بالتلاوة ويطلق على الحيوان والجماد، ورَنَّمَ الحَمامُ والمُكَّاء والجُنْدُبُ؛ قال ذو الرمة:
كأنَّ رِجْلَيْهِ رِجْلا مُقْطِفٍ عَجِلٍ،
إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْهِ تَرْنِيمُ
والحمامة تَتَرنَّمُ، وللمكاء في صوته تَرْنِيمٌ. الجوهري: الرَّنَمُ، بالتحريك، الصوت. وقد رَنِمَ، بالكسر، وتَرَنّمَ إذا رجّع صوته، والترنيم مثله؛ ومنه قول ذي الرمة:
إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْهِ تَرْنِيمُ
وتَرَنَّمَ الطائر في هَديرِه، وتَرَنَّمَ القوس عند الإنْباضِ، وتَرَنَّمَ الحمام والقوس والعود، وكل ما اسْتُلِذَّ صوته وسمع منه رَنَمَةٌ حسنة
(* قوله «رنمة حسنة» كذا هو مضبوط في الأصل بالتحريك وإليه مال شارح القاموس وأيده بعبارة الأساس) فله تَرْنِيمٌ، وأَنشد بيت ذي الرمة، وقال: أَراد ببرديه جناحيه، وله صَريرٌ يقع فيهما إذا رَمِضَ فطار وجعله تَرْنِيماً.
ابن الأَعرابي: الرُّنُمُ المُغَنِّيات المُجِيدات، قال: والرُّنُمُ الجواري
(* قوله «والرنم الجواري» كذا هو بالأصل بالنون، وكتب عليه بالهامش ما نصه: صوابه الرمم) الكَيِّساتُ.
وقوس تَرْنَمُوتٌ لها حَنين عند الرمي. والتَّرْنَموت أَيضاً: تَرَنُّمها عند الإنْباض؛ قال أَبو تراب: أَنشدني الغَنَويّ في القوس: شِرْيانَةٌ تُرْزِم من عُنْتُوتها،
تُجاوِبُ القَوْسَ بتَرْنَمُوتِها،
تَسْتَخْرِجُ الحَبَّة من تابوتِها
يعني حبة القلب من الجوف، وقوله بِتَرْنَمُوتها أي بتَرَنُّمها. الجوهري: والتَّرْنَموتُ التَّرَنُّمُ، زادوا فيه الواو والتاء كما زادوا في ملكوت.
الأَصمعي: من نبات السهل الحُرْبُثُ والرَّنَمَةُ والتَّرِبَةُ؛ قال شمر: رواه المِسْعَريُّ عن أَبي عبيد الرَّنَمة، قال: وهو عندنا الرَّتَمة، قال أَبو منصور: الرَّنَمَةُ من دِقِّ النبات معروف، وقال ابن الأَعرابي: الرَّنَمَةُ، بالنون، ضرب من الشجر، قال أَبو منصور: لم يعرف شمر الرَّنَمَةَ فظن أَنه تصحيف وصيره الرَّتَمَةَ، والرَّتَمُ من الأَشجار الكبار ذوات الساق، والرَّنَمَةُ من دِقِّ النبات.

##### Türkçe

**الرَّنِيمُ** ve **التَّرْنِيمُ**: sesin terennümü (nağmelendirilmesi). Hadiste: “Allah hiçbir şeye, Kur’ân ile güzel **التَّرَنُّمِ** sahibi bir peygambere izin verdiği gibi izin vermedi”; bir rivayette: “güzel ses, Kur’ân ile **يتَرَنَّمُ**”; **التَّرنُّمُ**: terennüm, tegannî ve tilâvet ile sesi güzelleştirmek; hayvana ve cansıza da ıtlak olunur. **رَنَّمَ** güvercin, **المُكَّاء** ve çekirge; ذو الرمة dedi ki:
كأنَّ رِجْلَيْهِ رِجْلا مُقْطِفٍ عَجِلٍ،
إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْهِ تَرْنِيمُ
Güvercin **تَتَرنَّمُ**; **المكاء**’nın sesinde **تَرْنِيمٌ** vardır. الجوهري: **الرَّنَمُ**, harekeli olarak, sestir. Ve **رَنِمَ**, kesre ile, ve **تَرَنّمَ**; sesini geri çevirdiği (tekrarlayıp yankıladığı) zaman; **الترنيم** de onun gibidir. Ondan ذو الرمة’nin sözü:
إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْهِ تَرْنِيمُ
Kuş **تَرَنَّمَ** eder kendi uğultusunda; yay **تَرَنَّمَ** eder **الإنْباضِ** sırasında; güvercin, yay ve ud **تَرَنَّمَ** eder; sesi hoş bulunup ondan güzel bir **رَنَمَةٌ** işitilen her şeyin
(* “**رنمة حسنة**” sözü: asılda harekeli olarak böyle ضبط edilmiştir; قاموس şârihi buna meyletti ve الأساس ibaresiyle onu teyit etti)
bir **تَرْنِيمٌ**’i vardır. Ve ذو الرمة’nin beytini inşâd etti ve dedi ki: **بُرْدَيْهِ** ile iki kanadını kastetti; onda, gözleri ağrıdığında da uçtuğunda da ikisinde vuku bulan bir gıcırtı vardır; onu **تَرْنِيماً** kıldı.

ابن الأَعرابي: **الرُّنُمُ**: iyi icra eden şarkıcı kadınlar; dedi ki: ve **الرُّنُمُ**: câriyeler
(* “**والرنم الجواري**” sözü: asılda **النون** ile böyledir; üzerine kenarda şu metin yazılmıştır: doğrusu **الرمم**)
zekî (kurnaz) olanlar.

Ve **قوس تَرْنَمُوتٌ**: atış sırasında bir iniltisi vardır. Ve **التَّرْنَموت** ayrıca: **الإنْباض** sırasında onun **تَرَنُّم**’udur; أَبو تراب dedi ki: bana **الغَنَويّ** yay hakkında inşâd etti:
شِرْيانَةٌ تُرْزِم من عُنْتُوتها،
تُجاوِبُ القَوْسَ بتَرْنَمُوتِها،
تَسْتَخْرِجُ الحَبَّة من تابوتِها
Yani gövdeden kalp tanesini; ve “**بِتَرْنَمُوتها**” sözü, yani onun **بتَرَنُّمها**’sı ile.

الجوهري: ve **التَّرْنَموتُ**: **التَّرَنُّمُ**’dur; ona **الواو** ve **التاء** eklediler; **ملكوت**’ta ekledikleri gibi.

الأَصمعي: sahranın bitkisinden **الحُرْبُثُ** ve **الرَّنَمَةُ** ve **التَّرِبَةُ** vardır; شمر dedi ki: **المِسْعَريُّ** bunu أَبي عبيد’den **الرَّنَمة** olarak rivayet etti; dedi ki: o, bizim yanımızda **الرَّتَمة**’dir. أَبو منصور dedi ki: **الرَّنَمَةُ**, ince bitkiden bilinen bir türdür. Ve ابن الأَعرابي dedi ki: **الرَّنَمَةُ**, **النون** ile, ağaçtan bir türdür. أَبو منصور dedi ki: شمر **الرَّنَمَةَ**’yi tanımadı da onun bir tashîf olduğunu sandı ve onu **الرَّتَمَةَ** yaptı; **الرَّتَمُ** gövdeli büyük ağaçlardandır; **الرَّنَمَةُ** ise ince bitkidendendir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ن م * * الرَّنَمُ * بفتحتين الصوت وقد * رَنِمَ * من باب طرب و * تَرَنَّمَ * إذا رجع صوته و * تَرَنَّمَ * الطائر في هديره وترنم القوس عند الإنباض

##### Türkçe

* ر ن م * * **الرَّنَمُ** * iki fetha ile: ses; ve **رَنِمَ** (tarab باب’ından) ve **تَرَنَّمَ**: sesi geri döndüğü zaman; ve kuş, gürültüsünde **تَرَنَّمَ**; ve yay, titretilme sırasında **تَرَنَّمَ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الرُّنُم بِضَمَّتَيْن : المُغَنِّيات | المُجِيداتُ ) ، عن ابنِ الأَعرابي . | | ( و ) الرَّنَم ( بالتَّحْرِيك : الصَّوتُ ) . | | وقد رَنِم بالكَسْر : إذا رَجَّع صَوْتَه | كما في الصحاح ، ( والرَّنِيم | والتَّرْنِيم : تَطْرِيبُه ) كما في المُحْكَم . |

| وقال الجوهريّ : والتَّرْنِيم : تَرْجِيعُ | الصَّوت ، ( وقد رَنَّم الحَمامُ ) | والمُكَّاءُ ( والجُنْدَبُ ) ، قال ذو الرُّمّة : | % ( كأَنَّ رِجْلَيْهِ رِجْلا مُقْطِفٍ عَجَلٍ % | إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْه تَرْنِيمُ ) % | | ( و ) رَنَّم ( القَوْسُ ) تَرْنِيمًا : وذلك | عند الإنباض ، ( و ) كذلك العُودُ . | وكل ( ما استُلِذَّ صَوْتُه ) ، وأَراد ذُو | الرُّمَّة ببُرْدَيْه جَناحَيْه ، وله صَرِير يَقَع | فِيهِما إذا رَمِض فطار ، وجعله | تَرْنِيمًا . ( وتَرَنَّمَ ) : رَجَّ صوتَه ، وتَرنَّم | الطَّائِرُ في هَدِيره والقَوسُ عند | الإنْباض ، وأَنْشَد الزَّمَخْشَرِيّ | للشَّمَّاخ : | % ( إذا أَنْبَضَ الرّامون عنها تَرَنَّمَت % | تَرَنُّمَ ثُكْلَى أَوْجَعَتْها الجنائِزُ ) % | | وهو مَجاز ، ( و ) كُلُّ ما سُمِع ( له | رَنْمَةٌ حَسَنَة ) فله تَرْنِيمٌ وتَرنُّم ، | ظاهِرُه أَنَّه بالفَتْح ، ويُفْهَم من سِياقِ | الزَّمَخْشَرِيّ أنه بالتَّحرِيك ؛ فإنه | قال : تَقُول : نَقَرَتْهُ بِعَنَمِه فَأَنْطَقَتْهُ | بِرَنَمِه . وفي الحديث :   ما أَذِن اللهُ | لشَيْءٍ أَذَنَه لِنَبِيٍّ حَسَنِ التَّرنُّم | بالقرآن   . وفي روايةٍ :   حَسَنِ | الصّوتِ يَترَنَّم بالقرآن   . | | ( و ) له ( تَرْنَمُوتَةٌ ) حَسَنَةٌ ( أي : | تَرَنُّم ) ، قال الجَوْهَرِيّ : | التَّرْنَمُوت : التَّرَنُّم ، زادُوا فيه | الواو والتاء كما زادوا في مَلَكوت . | قال أَبو تُراب : أنشدَنِي الغَنَوِي في | القَوْس : | | تُجاوِبُ القَوسَ بِتَرَنَمُوتِها | تَسْتَخْرِج الحَبَّةَ من تَابُوتِها | | يعني حَبَّة القلبِ من الجَوْفِ . | | ( وقَوسٌ تَرْنَموتٌ : لها حَنِين عند | الرَّمْي ) ، عن ابنِ دُرَيْد ، فهو يكون |

| مَصْدراً وصِفَةً . قال شَيْخُنا : ووزنها | تَفْعَلُوت . قالوا : ولا تُحْفَظ زِيادَة | التّاء أولاً وآخراً في كَلِمةٍ غَيرِها . | | ( والرَّنَمةُ ، مُحَرَّكة : نَبات دَقِيقٌ ) . | وقال الأصمَعِيّ : هو من نَبات | السَّهْل . وقال شَمِر : رواه المِسْعَرِيُّ | عن أَبِي عُبَيْد : الرَّنَمَة قال : وهو | عِنْدنا الرَّتَمَة . والرَّتَمُ من الأَشْجار : | الكِبارُ وذَواتُ السَّاقِ . والرَّنَمَةُ | من دِقِّ النَّبات . | | ( و ) الرَّنُوم ( كَصَبُور : ع ) . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | أَرْنُمُ كَأَفْلُس : موضِع في شِعْر | كُثَيِّر بن عبد الرَّحمن : | % ( تَأَملْتُ من آياتِها بعدَ أَهْلِها % | بِأَطْرافِ أَعْظَام فَأَذْناب أَرنُمِ ) % | | ويقال بالزّاي ، وسيَأْتِي . |

##### Türkçe

| | ( **الرُّنُم** iki ḍamme ile: **المُغَنِّيات** | **المُجِيداتُ** ) ، İbnü’l-Aʿrâbî’den. | | ( ve ) **الرَّنَم** (harekeleme ile: **الصَّوتُ** ) . | | Ve gerçekten kesre ile **رَنِم** etmiştir: eğer sesini | geri çevirdi ise; صحاح’ta olduğu gibi, ( ve **الرَّنِيم** | ve **التَّرْنِيم**: onu nağmelendirmesi ) مُحْكَم’de olduğu gibi. |

| Ve el-Cevherî dedi: ve **التَّرْنِيم**: | sesin geri çevrilmesidir, ( ve gerçekten **رَنَّم** etti güvercin ) | ve **المُكَّاءُ** ( ve **الجُنْدَبُ** ) ، Zû’r-Rumme dedi: | % ( كأَنَّ رِجْلَيْهِ رِجْلا مُقْطِفٍ عَجَلٍ % | إذا تجاوَبَ من بُرْدَيْه تَرْنِيمُ ) % | | ( ve ) **رَنَّم** ( **القَوْسُ** ) **تَرْنِيمًا**: bu ise | atış sırasında, ( ve ) aynı şekilde **العُودُ**. | Ve her ( sesi hoş bulunmuş olan şey ), ve Zû |’r-Rumme **بُرْدَيْه** ile iki kanadını kastetti; ve onun bir gıcırtısı vardır, | içinde ikisine düşer; eğer kanadı ağrıyıp uçarsa; ve onu | **تَرْنِيمًا** kıldı. ( Ve **تَرَنَّمَ** ): sesini geri çevirdi; ve kuş | kendi ötüşünde **تَرنَّم** etti ve yay atış | sırasında; ve ez-Zemahşerî | eş-Şemmâh için rivayet etti: | % ( إذا أَنْبَضَ الرّامون عنها تَرَنَّمَت % | تَرَنُّمَ ثُكْلَى أَوْجَعَتْها الجنائِزُ ) % | | Ve o mecazdır, ( ve ) her işitilmiş olan ( kendisi için | güzel bir **رَنْمَةٌ** ) varsa, onun için **تَرْنِيمٌ** ve **تَرنُّم** vardır; | zahiri şudur ki o fetḥa iledir; ve ez-Zemahşerî’nin | siyakından anlaşılır ki o harekeleme iledir; çünkü | dedi: “dersin: **نَقَرَتْهُ بِعَنَمِه فَأَنْطَقَتْهُ | بِرَنَمِه**.” Ve hadiste: “Allah hiçbir şeye | bir peygambere izin verdiği gibi izin vermedi; Kur’an ile güzel **التَّرنُّم** sahibi olana.” | Ve bir rivayette: “güzel | ses sahibi; Kur’an ile **يَترَنَّم** eder.” | | ( ve ) onun için ( güzel bir **تَرْنَمُوتَةٌ** ) vardır (yani: | **تَرَنُّم**), el-Cevherî dedi: | **التَّرْنَمُوت**: **التَّرَنُّم**dur; içine | vav ve tâ eklediler; **مَلَكوت**’ta ekledikleri gibi. | Ebû Turâb dedi: el-Ganevî bana | yay hakkında okuttu: | | تُجاوِبُ القَوسَ بِتَرَنَمُوتِها | تَسْتَخْرِج الحَبَّةَ من تَابُوتِها | | yani: iç boşluktan kalp tanesini. | | ( ve **قَوسٌ تَرْنَموتٌ**: atışta onun için bir inleme vardır ), | İbn Düreyd’den; o ise olur |

| mastar ve sıfat. Şeyhimiz dedi: ve onun vezni | **تَفْعَلُوت**. Dediler: bir kelimede, onun dışında, | başta ve sonda tâ ziyadesi korunmuş değildir. | | ( ve **الرَّنَمةُ** , harekeli: ince bir bitkidir ) . | Ve el-Asmaʿî dedi: o, düzlüğün | bitkisindendir. Ve Şemir dedi: el-Misʿarî | Ebû ʿUbeyd’den rivayet etti: **الرَّنَمَة** dedi; “ve o | bizim yanımızda **الرَّتَمَة**’dir.” Ve **الرَّتَمُ** ağaçlardan: | büyük olanlar ve gövde sahibi olanlardır. Ve **الرَّنَمَةُ** | bitkinin inceliğindendir. | | ( ve ) **الرَّنُوم** ( **صَبُور** gibi: bir yer adı ) . | | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **أَرْنُمُ** **أَفْلُس** gibi: Kuseyyir b. ʿAbdi’r-Rahmân’ın | şiirinde bir yer: | % ( تَأَملْتُ من آياتِها بعدَ أَهْلِها % | بِأَطْرافِ أَعْظَام فَأَذْناب أَرنُمِ ) % | | Ve **الزّاي** ile de söylenir; ve gelecektir. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَنِمَ
1 رَنِمَ ذ : see 5, with which it is syn., in two places.

2 رَنَّمَ see the next paragraph, in four places.

ترنّم
5 ترنّم ذ ; and ↓ رَنِمَ, (S, Msb,) aor. رَنَمَ , (Msb,) inf. n. [رَنَمٌ and] رَنِيمٌ; (TK;) i. q. رَجَّعَ صَوْتَهُ (S, Msb) i. e. [He trilled, or quavered; or] he reiterated his voice in his throat, or fauces, (S and K and TA in art. رجع,) like [as is done in] chanting, (S in that art.,) or in reading or reciting, or singing, or piping, or other performances, of such as are accompanied with quavering, or trilling: (TA in that art.:) both said of a singer: (Msb:) and the former said of a bird, in its هَدِير [or cooing]; (S, Msb;) and of a bow, when it is twanged: (S:) and تَرْنِيمٌ [inf. n. of ↓ رنّم] signifies the like: (S:) or التَّرْنِيمُ signifies تَطْرِيبُ الصَّوْتِ [i. e. the trilling, or quavering, and prolonging the voice; or prolonging the voice, and modulating it sweetly, or warbling]; (T, * M, K;) and so رَنِيمٌ [mentioned above as inf. n. of ↓ رَنِمَ]; (Lth, T, M, K;) whence التَّرَنُّمُ [which signifies the same, as is shown by what follows]: (Lth, T:) ↓ رنّم is said of the pigeon, (M, K,) and of the [bird called] مُكَّاء, (M,) and of the [locust, or species of locust, called] جُنْدَب [meaning it chirped], and of the bow [meaning it emitted a musical ringing sound, or a plaintive sound (see تَرْنَمُوتٌ, below,) when twanged], (M, K,) and [in like manner] of the lute, (M,) and of a thing (M, K:) of any kind (M) of which the sound is esteemed pleasant, or delightful; and تَرَنَّمَ likewise: (M, K:) or you say, الحَمَامَةُ تَتَرَنَّمُ [The pigeon trills, or quavers, or cooes]: and of the مُكَّآء you say, ↓ فِى صَوْتِهِ تَرْنِيمٌ [In its voice, or cry, is a trilling, or quavering]: and of the bow, and the lute, and a thing [of any kind] of which the sound is esteemed pleasant, or delightful, ↓ لَهُ تَرْنِيمٌ [It has a musical ringing sound, or a plaintive sound]. (Lth, T.) It is said in a trad., مَا أَذِنَ اللّٰهُ لِشَىْءٍ أَذَنَهُ لِنَبِىٍّ حَسَنِ التَّرَنُّمِ بِالقُرْآنِ [God has not listened to anything as He listens to a prophet having a good manner of trilling, or quavering, or prolonging and modulating sweetly his voice, in reciting the Kur-لn]: or, as some relate it, حَسَنِ الصَّوْتِ يَتَرَنَّمُ بِالقُرْآنِ [good in respect of the voice, trilling, &c., in reciting the Kur-لn]. (TA.)

رَنَمٌ
رَنَمٌ ذ i. q. صَوْتٌ [as meaning A voice, or sound; or, more probably, the uttering thereof: see رَنِمَ, of which it is an inf. n., in the next preceding paragraph]. (S, K.)

رُنُمٌ
رُنُمٌ ذ [a pl. of which the sing. is not mentioned; app. pl. of ↓ رَانِمَةٌ; like as رُمُمٌ is supposed to be of رَامَّةٌ, originally رَامِمَةٌ;] Good, or excellent, female singers. (IAar, T, K.)

رَنْمَةٌ
رَنْمَةٌ ذ , (M, and so in copies of the K.) thus it seems to be accord. to [a rule observed in] the K, but accord. to Z it seems to be ↓ رَنَمَةٌ, (TA, and thus it is written in the CK,) and ↓ تَرْنَمُوتَةٌ, (M, and so in the K accord. to the TA,) or ↓ تَرْنَمُوتٌ, (S, [and so in my MS. copy of the K,]) or this last also, (M,) or ↓ تَرْنُومَةٌ or تُرْنُومَةٌ, (accord. to other copies of the K,) i. q. تَرَنُّمٌ [i. e. A trilling, or quavering, &c.: see 5]. (S, M, K.) Thus in the phrases, سَمِعَ رَنْمَةً حَسَنَةً and ↓ تَرْنَمُوتَةً [He heard a good, or pleasing, trilling, &c.]: (M:) and لَهُ رَنْمَةٌ حَسَنَةٌ or ↓ رَنَمَةٌ and ↓ تَرْنَمُوتَةٌ &c. (accord. to different copies of the K) [i. e. He, or it, has a good, or pleasing, trilling, &c.]. ↓ تَرْنَمُوتٌ is formed by the addition of و and ت, like as is مَلَكُوتٌ: (S:) it is said to be the only instance in which ت is added at the beginning and end of a word: (MF:) and it is used in relation to a bow [as meaning A musical ringing sound on the occasion of twanging]. (S, M.) [↓ رَنِيمٌ, also, said in the TK to be an inf. n. of رَنِمَ, and in the M and K to be syn. with تَرْنِيمٌ, is used in a similar manner:] you say, سَمِعْتُ لَهُ رَنِيمًا [I heard him to have a trilling, or quavering, sound proceeding from him; or I heard it to have a musical ringing sound proceeding from it]; taken from the تَرَنُّم of the bird in its cooing. (Msb.)

رَنَمَةٌ
رَنَمَةٌ ذ A certain slender plant, (T, K,) well known; (T;) said by As to be one of the plants growing in plain, or soft, ground: (A'Obeyd, T:) IAar is related to have said that the رَنَمَة, with ن, is a certain species of tree: Sh knew not this word, and supposed it to be a mistranscription for رَتَمَة; but the رَتَم are [comparatively] large trees, [or rather shrubs, of the broom-kind,] having trunks; whereas the رنمة is of the slender kind of plants [as is said above]. (T.) -A2- See also the next preceding paragraph, in two places.

رَنِيمٌ
رَنِيمٌ ذ : see رَنْمَةٌ.

رَانِمَةٌ
رَانِمَةٌ ذ : see رُنُمٌ.

تَرْنَمُوتٌ
تَرْنَمُوتٌ ذ : see رَنْمَةٌ, in two places. ― -b2- Also an epithet applied to a bow, meaning Having a plaintive sound (حِسٌّ, so in a copy of the M, or حَنِينٌ, K, TA) on the occasion of shooting. (M, K.)

تَرْنَمُوتَةٌ
تَرْنَمُوتَةٌ ذ : see رَنْمَةٌ, in three places.

تَرْنُومَةٌ
تَرْنُومَةٌ ذ or تُرْنُومَةٌ: see رَنْمَةٌ.

##### Türkçe

**رَنِمَ**
1 **رَنِمَ** ذ: 5’e bak; onunla eşanlamlıdır; iki yerde.

2 **رَنَّمَ**: bir sonraki paragrafa bak; dört yerde.

**ترنّم**
5 **ترنّم** ذ; ve ↓ **رَنِمَ**, (S, Msb,) muzârîsi **رَنَمَ**, (Msb,) mastarı [**رَنَمٌ** ve] **رَنِيمٌ**; (TK;) **رَجَّعَ صَوْتَهُ** ile aynı (S, Msb) yani [sesini titretip dalgalandırdı; yahut] boğazında, yahut gırtlağında sesini tekrarladı, (S ve K ve TA, رجع maddesinde,) tegannîde [yapıldığı gibi], (S, o maddede,) yahut okumada veya kıraatte, yahut şarkı söylemede, yahut kaval çalmada, yahut titretme veya trillemenin eşlik ettiği diğer icralarda: (TA, o maddede:) ikisi de şarkıcı hakkında söylenir: (Msb:) ve birincisi kuş hakkında, onun **هَدِير**’inde [yahut ötüşünde]; (S, Msb;) ve yay hakkında, çekilip bırakıldığında: (S:) ve **تَرْنِيمٌ** [↓ **رنّم**’in mastarı] bunun benzerini ifade eder: (S:) yahut **التَّرْنِيمُ**, **تَطْرِيبُ الصَّوْتِ**’i ifade eder [yani sesi titretmek yahut dalgalandırmak ve uzatmak; yahut sesi uzatmak ve onu tatlıca nağmelendirmek, yahut terennüm etmek]; (T, * M, K;) ve aynı şekilde **رَنِيمٌ** [yukarıda ↓ **رَنِمَ**’in mastarı olarak zikredilen]; (Lth, T, M, K;) buradan **التَّرَنُّمُ** [ki aynı şeyi ifade eder; aşağıdakiyle gösterildiği üzere]: (Lth, T:) ↓ **رنّم**, güvercin hakkında söylenir, (M, K,) ve [**مُكَّاء** denilen] kuş hakkında, (M,) ve [**جُنْدَب** denilen çekirge yahut çekirge türü] hakkında [yani cıvıldadı], ve yay hakkında [yani çekilip bırakıldığında musikîli bir çınlama sesi yahut iniltimsi bir ses çıkardı (aşağıda **تَرْنَمُوتٌ**’a bak)], (M, K,) ve [aynı şekilde] ud hakkında, (M,) ve bir şey hakkında (M, K:) her türden (M) sesi hoş, yahut lezzetli sayılan; ve **تَرَنَّمَ** da böyledir: (M, K:) yahut şöyle dersin: **الحَمَامَةُ تَتَرَنَّمُ** [Güvercin terennüm eder, titrer, yahut öter]: ve **مُكَّاء** hakkında şöyle dersin: ↓ **فِى صَوْتِهِ تَرْنِيمٌ** [Onun sesinde, yahut ötüşünde, bir terennüm, titreme vardır]: ve yay, ud ve sesi hoş, yahut lezzetli sayılan bir şey [her türden] hakkında, ↓ **لَهُ تَرْنِيمٌ** [Onun musikîli bir çınlama sesi, yahut iniltimsi bir sesi vardır]. (Lth, T.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **مَا أَذِنَ اللّٰهُ لِشَىْءٍ أَذَنَهُ لِنَبِىٍّ حَسَنِ التَّرَنُّمِ بِالقُرْآنِ** [Allah hiçbir şeye, Kur’ân’ı güzel terennüm ile okuyan bir peygambere kulak verdiği gibi kulak vermemiştir]: yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere: **حَسَنِ الصَّوْتِ يَتَرَنَّمُ بِالقُرْآنِ** [ses bakımından güzel olan, Kur’ân’ı terennüm ederek okur]. (TA.)

**رَنَمٌ**
**رَنَمٌ** ذ **صَوْتٌ** ile aynı [yani bir ses; yahut daha muhtemel olarak onun çıkarılması: bir önceki paragrafta, onun mastarı olduğu **رَنِمَ**’ya bak]. (S, K.)

**رُنُمٌ**
**رُنُمٌ** ذ [tekili zikredilmemiş bir çoğuldur; görünüşe göre ↓ **رَانِمَةٌ**’nin çoğuludur; tıpkı **رُمُمٌ**’ün, aslı **رَامِمَةٌ** olan **رَامَّةٌ**’den olduğu varsayıldığı gibi;] iyi, yahut mükemmel, kadın şarkıcılar. (IAar, T, K.)

**رَنْمَةٌ**
**رَنْمَةٌ** ذ, (M, ve K nüshalarında da böyle.) böylece K’de [gözetilen bir kaideye] göre olduğu anlaşılıyor; fakat Z’ye göre ↓ **رَنَمَةٌ** gibi görünüyor, (TA, ve CK’de böyle yazılmıştır,) ve ↓ **تَرْنَمُوتَةٌ**, (M, ve TA’ya göre K’de de böyle,) yahut ↓ **تَرْنَمُوتٌ**, (S, [ve K’nin yazma nüshamda da böyle,]) yahut bu sonuncu da, (M,) yahut ↓ **تَرْنُومَةٌ** veya **تُرْنُومَةٌ**, (K’nin diğer nüshalarına göre,) **تَرَنُّمٌ** ile aynı [yani bir terennüm, titreme, vb.: 5’e bak]. (S, M, K.) Şu ibarelerde böyledir: **سَمِعَ رَنْمَةً حَسَنَةً** ve ↓ **تَرْنَمُوتَةً** [iyi, yahut hoş, bir terennüm, vb. işitti]: (M:) ve **لَهُ رَنْمَةٌ حَسَنَةٌ** yahut ↓ **رَنَمَةٌ** ve ↓ **تَرْنَمُوتَةٌ** vb. (K’nin farklı nüshalarına göre) [yani onun, yahut onun (şeyin), iyi, yahut hoş, bir terennümü, vb. vardır]. ↓ **تَرْنَمُوتٌ**, **مَلَكُوتٌ** gibi, و ve ت ilavesiyle yapılmıştır: (S:) kelimenin başına ve sonuna ت’nin eklendiği tek örnek olduğu söylenmiştir: (MF:) ve yay ile ilgili olarak kullanılır [yani çekilip bırakılma sırasında musikîli bir çınlama sesi]. (S, M.) [↓ **رَنِيمٌ** de, TK’de **رَنِمَ**’in mastarı olduğu, M ve K’de **تَرْنِيمٌ** ile eşanlamlı olduğu söylenen, benzer şekilde kullanılır:] şöyle dersin: **سَمِعْتُ لَهُ رَنِيمًا** [ondan çıkan bir terennüm, yahut titreme sesi işittim; yahut ondan (şeyden) çıkan musikîli bir çınlama sesi işittim]; kuşun ötüşündeki **تَرَنُّم**’den alınmıştır. (Msb.)

**رَنَمَةٌ**
**رَنَمَةٌ** ذ belli bir ince bitki, (T, K,) iyi bilinen; (T;) As tarafından, düz, yahut yumuşak toprakta yetişen bitkilerden biri olduğu söylenmiştir: (A'Obeyd, T:) IAar’ın, ن ile olan **رَنَمَة**’nin belli bir ağaç türü olduğunu söylediği rivayet edilmiştir: Sh bu kelimeyi bilmiyordu ve onu **رَتَمَة** için bir yanlış yazım saydı; hâlbuki **رَتَم** [nispeten] büyük ağaçlardır, [daha doğrusu süpürge-cinsinden çalılardır,] gövdeleri vardır; oysa **رنمة** yukarıda söylendiği üzere ince türden bitkilerdendir. (T.) -A2- Ayrıca bir önceki paragrafa da bak; iki yerde.

**رَنِيمٌ**
**رَنِيمٌ** ذ: **رَنْمَةٌ**’ye bak.

**رَانِمَةٌ**
**رَانِمَةٌ** ذ: **رُنُمٌ**’e bak.

**تَرْنَمُوتٌ**
**تَرْنَمُوتٌ** ذ: **رَنْمَةٌ**’ye bak; iki yerde. ― -b2- Ayrıca, yay için kullanılan bir sıfat olup, atış sırasında iniltimsi bir sese (M’nin bir nüshasında böyle: **حِسٌّ**, yahut **حَنِينٌ**, K, TA) sahip olan demektir. (M, K.)

**تَرْنَمُوتَةٌ**
**تَرْنَمُوتَةٌ** ذ: **رَنْمَةٌ**’ye bak; üç yerde.

**تَرْنُومَةٌ**
**تَرْنُومَةٌ** ذ veya **تُرْنُومَةٌ**: **رَنْمَةٌ**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَنِمَ
رَنِمَ A ( n. ac. رَنِيْم 25 ),
a.  Sang, chanted; warbled.

رَنَّمَ
رَنَّمَ II ,
a.  see I .

b.  Sounded, resounded; hummed.

تَرَنَّمَ
تَرَنَّمَ V ,
a.  see I .

رَنْمَة
رَنْمَة 1t ,  رَنَم 4 ,
a.  Sound; voice.

b.  Note, tone; melody.

رُنُم
رُنُم 10 ,
a.  Female singers.

رَنَّمَ
N. Ac. رَنَّمَ II ,
a.  Singing, chanting.

##### Türkçe

رَنِمَ
رَنِمَ A (mastar-ı aslî: **رَنِيْم** 25),
a. Şarkı söyledi, terennüm etti; ötüştü.

رَنَّمَ
رَنَّمَ II,
a. I’e bak.

b. Ses çıkardı, yankılandı; mırıldandı.

تَرَنَّمَ
تَرَنَّمَ V,
a. I’e bak.

رَنْمَة
رَنْمَة 1t, **رَنَم** 4,
a. Ses; ses (seda).

b. Nota, ton; melodi.

رُنُم
رُنُم 10,
a. Kadın şarkıcılar.

رَنَّمَ
Mastar-ı aslî: **رَنَّمَ** II,
a. Şarkı söyleme, terennüm etme.
