# رهأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رهأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رهأ

الرَّهْيأَةُ: الضَّعْفُ والعَجْزُ والتَّواني. قال الشاعر: قد عَلِمَ الـمُرَهْيِئونَ الحَمْقَى، *  ومَنْ تَحَزَّى عاطِساً، أَو طَرْقَا والرَّهْيأَةُ: التَّخْلِيط في الأَمر وتَرك الإِحْكام، يقال: جاء بأَمْر مُرَهْيَإٍ.
ابن شميل: رَهْيَأْتَ في أَمرك أَي ضعُفْتَ وتَوانَيْتَ. ورهْيَأَ رأْيَه رَهْيَأَةً: أَفْسَدَه فلم يُحْكِمْه. ورَهْيَأَ في أَمْرِه: لم يَعْزِمْ عليه. وتَرَهْيَأَ فيه إِذا همَّ به ثم أَمْسَكَ عنه، وهو يريد أَن يَفْعَله. وتَرَهْيَأَ فيه: اضْطَرَب. أَبو عبيد: رَهْيَأَ في أَمْره رَهْيَأَةً إِذا اخْتَلَط فلم يَثْبُتْ على رأْي. وعَيْناه تَرَهْيَآنِ: لا يَقِرُّ طَرْفاهُما. ويقال للرجل، إِذا لم يُقِمْ على الأَمْر ويَمْضي وجعل يَشُكُّ ويَتَرَدَّد: قد رَهْيَأَ. ورَهْيَأَ الحِمْلَ: جعل أَحد العِدْلَيْنِ أَثقلَ من الآخر، وهو الرَّهْيَأَة. تقولُ: رَهْيَأْتَ حِمْلَك رَهْيَأَةً، وكذلك رَهْيَأْتَ أَمْرَك إِذا لم تُقَوِّمْه. وقيل: الرَّهْيَأَةُ أَن يَحْمِلَ الرجلُ حِملاً فلا يَشُدَّه، فهو يَمِيلُ. وتَرَهْيَأَ الشَّيءُ: تَحَرَّك.
أَبو زيد: رَهْيَأَ الرَّجلُ، فهو مُرَهْيئٌ، وذلك أَن يَحْمِل حِمْلاً فلا يَشُدَّه بالحِبال، فهو يَميلُ كُلَّما عَدَله.
وتَرَهْيَأَ السحابُ إِذا تحرَّك. وَرَهْيَأَتِ السَّحابةُ وتَرَهْيَأَت: اضْطرَبتْ. وقيل: رَهْيَأَةُ السَّحابةِ تَمخُّضُها وتَهَيُّؤُها للمطر. وفي حديث ابن مسعود رضي اللّه عنه: أَنَّ رجلاً كان في أَرضٍ له إِذ مَرَّتْ به عَنانةٌ تَرَهْيأُ، فسَمِع فيها قائلاً يقول: ائْتِي أَرضَ فلان فاسْقِيها. الأَصمعي: تَرَهْيَأُ يعني أَنها قد تَهيَّأَت للمطر، فهي تُرِيد ذلك ولـمَّا تَفْعَلْ.
\<ص:90>   والرَّهْيَأَةُ: أَن تَغْرَوْرِقَ العَينانِ مِن الكِبَرِ أَو من الجَهْد، وأَنشد: إِنْ كانَ حَظُّكُما، من مالِ شَيْخِكُما، *  نابٌ تَرَهْيَأُ عَيْناها مِنَ الكِبَرِ والمرأَة تَرَهْيَأُ في مِشْيَتِها أَي تَكَفَّأُ كما تَرَهْيَأُ النخلة العَيْدانةُ.

### Türkçe

**الرَّهْيأَةُ**: zayıflık, âcizlik ve gevşeklik. Şair dedi ki:
قد عَلِمَ الـمُرَهْيِئونَ الحَمْقَى، *  ومَنْ تَحَزَّى عاطِساً، أَو طَرْقَا

Ve **الرَّهْيأَةُ**: işte karıştırıp bozma ve sağlamlaştırmayı terk etme; denilir: bir iş getirdi ki **مُرَهْيَإٍ**.

İbn Şümeyl: **رَهْيَأْتَ** işinde; yani zayıfladın ve gevşeklik ettin. Ve **رهْيَأَ** görüşünü **رَهْيَأَةً**: onu bozdu da onu sağlamlaştırmadı. Ve **رَهْيَأَ** işinde: ona azmetmedi. Ve **تَرَهْيَأَ** onda; ona niyetlenip sonra ondan el çektiği zaman; hâlbuki onu yapmak istiyor. Ve **تَرَهْيَأَ** onda: çalkalandı. Ebû Ubeyd: **رَهْيَأَ** işinde **رَهْيَأَةً**; karıştığı zaman, böylece bir görüş üzerinde sebat etmediği zaman. Ve iki gözü **تَرَهْيَآنِ**: ikisinin bakışı yerleşip durmaz. Ve erkeğe denilir; işi ayakta tutmayıp yürütmediği, şüphe etmeye ve tereddüt etmeye başladığı zaman: gerçekten **رَهْيَأَ**.

Ve **رَهْيَأَ** yükü: iki denkten birini ötekinden daha ağır kıldı; o da **الرَّهْيَأَة**’dir. Dersin ki: yükünü **رَهْيَأْتَ** **رَهْيَأَةً**; ve yine işini **رَهْيَأْتَ**; onu doğrultmadığın zaman. Ve denildi: **الرَّهْيأَةُ**; adamın bir yük yüklenmesi de onu sıkıca bağlamaması; böylece o eğilir. Ve **تَرَهْيَأَ** şey: hareket etti.

Ebû Zeyd: **رَهْيَأَ** adam; o hâlde o **مُرَهْيئٌ**’dir; bu da şudur: bir yük yüklenir de onu iplerle sıkıca bağlamaz; böylece her ne zaman onu denkleştirse eğilir.

Ve **تَرَهْيَأَ** bulut; hareket ettiği zaman. Ve bulut **رَهْيَأَتِ** ve **تَرَهْيَأَت**: çalkalandı. Ve denildi: bulutun **رَهْيَأَةُ**’si; onun sancılanması ve yağmura hazırlanmasıdır. İbn Mes‘ûd رضى اللّه عنه hadîsinde: bir adamın kendisine ait bir arazide olduğu sırada, yanından **عَنانةٌ** geçti; **تَرَهْيأُ**; onun içinde bir söyleyenin şöyle dediğini işitti: “Falanın arazisine git de onu sula.” el-Asma‘î: **تَرَهْيأُ**; yani o yağmura hazırlanmıştır; böylece o bunu istiyor, fakat henüz yapmadı.

\<ص:90>   Ve **الرَّهْيَأَةُ**: iki gözün yaşla dolup kabarması; yaşlılıktan yahut yorgunluktan; ve okudu:
إِنْ كانَ حَظُّكُما، من مالِ شَيْخِكُما، *  نابٌ تَرَهْيَأُ عَيْناها مِنَ الكِبَرِ
Ve kadın yürüyüşünde **تَرَهْيَأُ**; yani, **تَرَهْيَأُ** **النخلة العَيْدانةُ** gibi sallanır.
