# رهص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رهص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رهص

باب الهاء والصاد والراء معهما
هص ر، ص ه ر، ر ه ص مستعملات
هصر:
الهَصْرُ: أن تأخُذَ برأس الشّيء ثم تَكْسِرُه إليه من غيرِ بَيْنونةٍ، قال:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
وأسدٌ هيصير هصور هصّار.
والمُهاصِريّ: ضربٌ من بُرودِ اليَمَن.
صهر:
الصِّهْرُ: حُرْمة الخُتُونة. وخَتَن القومِ: صِهْرُهم، والمُتَزَوَّج فيهم: أصهار، ولا يُقالُ لأَهْلِ بيت الخَتَن إلاّ أَخْتانٌ، ولأهل بيت المرأة إلاّ أَصْهارٌ. ومن العَرَب من يَجْعَلُهم كلَّهم أصهاراً، وصُهَراء، والفِعْلُ: المصاهرة.
قال أبو الدُّقَيْش: أَصْهَرَ بهم الخَتَن، أي: صار فيهم صِهْرا.
والصَّهْرُ: الإذابةُ، والصُّهارَةُ: ما ذاب منهُ، وكذلك: الإصْهار في إذابِتِه، وأَكْل صُهارِتِه، قال العجاج:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
والصَّهيرُ: المشويّ.
ويُقالُ للحرباء إذا تلأْلأَ ظَهْرُه من شِدّة الحرّ: صَهَره الحرُّ، واصطهر الحِرباءُ. وقوله عزّ وجلّ. "يُصْهَرُ به ما في بُطونِهم" أي: يُذاب.
والصَّيْهُور: ما يُوضَعُ عليه مَتاعُ البيتِ، من صُفْرٍ أو شَبَهٍ أو نحوه.
رهص:
الرَّهْص: أن يُصيبَ حَجَرٌ حافراً أو مَنْسِماً فَيْدَوى باطنه. يُقال: رَهَصه الحجرُ، ودابّة رَهيصٌ، ومَرهوصٌ.
والمَرْهصُ: مَوْضِعُ الرَّهْصة، ويُجْمَعُ مَراهِص، قال:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
والرَّهْصُ: شدّةُ العَصِر.
وللفَرَس عِرقانِ في خيَشْومِهِ، وهما النّاهقان، إذا رُهصا مرض لهما الفَرَس.
والرَّهْصُ: أسفلُ عِرْقٍ في الحائط، ويُرْهَصُ الحائط بما يُقيمُه إذا مال.
والرّواهِصُ: بواطن الأخفاف التي ترهص فيها المرهوصة. الواحدة راهصة.

### Türkçe

باب **الهاء** ve **الصاد** ve **الراء** onlarla birlikte

**هص ر**، **ص ه ر**، **ر ه ص** kullanımdadırlar.

**هصر**:
**الهَصْرُ**: bir şeyin başından tutman, sonra ayrılma olmaksızın onu kendine doğru kırmandır; dedi ki:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
Ve bir aslan: **هيصير** **هصور** **هصّار**.

Ve **المُهاصِريّ**: Yemen bürdelerinden bir türdür.

**صهر**:
**الصِّهْرُ**: dünürlük hürmeti. Ve bir kavmin **خَتَن**’i: onların **صِهْر**’idir; ve onların içinde evlenen: **أصهار**(dır). Ve **الخَتَن**’in ev halkına ancak **أَخْتانٌ** denir; kadının ev halkına ise ancak **أَصْهارٌ**. Araplardan kimi de onların hepsini **أصهاراً** ve **صُهَراء** yapar; fiil: **المصاهرة**.

Ebû’d-Dukayş dedi: **أَصْهَرَ** onlarla **الخَتَن**; yani: onların içinde **صِهْرا** oldu.

Ve **الصَّهْرُ**: eritmedir; **الصُّهارَةُ**: ondan eriyen şeydir. Aynı şekilde: onu eritmede **الإصْهار** ve onun **صُهارِتِه**’sini yemek; el-Acçâc dedi:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
Ve **الصَّهيرُ**: kızartılmıştır.

Ve keler (harbâ) için, sırtı şiddetli sıcaktan parıldadığında: “**صَهَره** sıcak” denir; ve keler **اصطهر**. Ve O’nun (azze ve celle) sözü: “**يُصْهَرُ** به ما في بُطونِهم” yani: eritilir.

Ve **الصَّيْهُور**: ev eşyasının üzerine konulduğu şeydir; sarı bakırdan veya şebehden yahut benzerinden.

**رهص**:
**الرَّهْص**: bir taşın bir toynağa yahut bir nalsa isabet etmesi, böylece içinin yaralanmasıdır. “Taş onu **رَهَص** etti” denir; ve **رَهيصٌ** bir binek; ve **مَرهوصٌ**.

Ve **المَرْهصُ**: **الرَّهْصة**’nın yeridir; ve **مَراهِص** olarak çoğul yapılır; dedi ki:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
Ve **الرَّهْصُ**: sıkmanın şiddetidir.

Ve at için burnunun içinde iki damar vardır; ikisi **النّاهقان**’dır; eğer **رُهصا** edilirlerse, at onlardan dolayı hastalanır.

Ve **الرَّهْصُ**: duvardaki bir damarın alt tarafıdır; ve duvar eğildiğinde onu doğrultan şeyle duvar **يُرْهَصُ** edilir.

Ve **الرّواهِصُ**: **المرهوصة**’nın içinde **ترهص** ettiği nal diplerinin içleridir. Tekili **راهصة**.
