# رهف (ر-ه-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ه - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والراء والفاء معهما
ه ر ف، ر ه ف، ف ه ر، ر ف ه، ف ره مستعملات ه ف ر مهمل هرف: الهَرْف: شِبْهُ الهَذَيان من الإِعجاب بالشَّيء. فلان يَهْرِفُ بفلان نهارَهُ كُلَّه، هَرْفاً.
وبَعْض السِّباع يَهْرِف لكَثْرة صَوْته.
وفي مَثَلٍ: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ" .
رهف: الرَّهْفُ: مصدر الرَّهيف، وهو اللّطيف الدَّقيق. رَهُف الشيءَّ يَرْهُفُ ، رَهافةً، وقلماً يُسْتَعمل إلاّ مُرْهفا، وقلّما يُقال: رهيف.
وأرهفتُ السَّيْفَ إذا رَقَّقْتَهُ. ورجلٌ مُرْهَفُ الجسم: رقيقه.
فهر:
الفِهْرُ: الحَجَر قدر ما يكسر به جَوْزٌ، أو يُدَقُّ به شيءٌ، وعامّةُ العَرَبِ تُؤَنِّثُهُ وتصغيره: فُهَْرة. وقُرَيْشٌ كلُّهم يُنْسبون إلى فِهْرِ بن غالبِ بن النَّضْرِ بن كِنانة.
وفي الحديث: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" أي: من مَوْضِع مِدْراسِهِمْ الذي يجتمعون فيه كالِعيد يُصَلًّون فيه.
رفه: رَفُهَ عَيْشُه رَفاهةٌ ورَفاهِيَةٌ فهو رَفيهُ العَيْشِ، وهو أَرْغد الخِصْبِ.
والرَّفْهُ: وِرْدُ كلّ يومٍ، يقال: أوردتها رِفْها. قال لبيد:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ
وأَرْفَهَ القومُ مُرْفِهُون إذا فعلت إبلهم كذلك ولا يقولن: أَرْفَهَتِ الإِبل، والاسمُ: الإِرفاه.
والإِرفاهُ: الادِهانُ كلَّ يوم وقد نهى رسول الله صلى الله عليه وعلى آله وسلم عن الإِرفاه.
ورفَّهْتُ عن فلان شدّته وخناقَه إذا نّفستَ عنه ترفيها والرُّفَهُ: التِّبْنُ.
فره: فَرُهَ الشّيءُ يَفْرُهُ فَراهَةً فهو فارهٌ بين الفَراهَةِ والفَراهِيَةِ.
وقوله عزّ اسمه: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" أي: حاذقين، ومن قرأها فَرِهين فمعناه: أَشِرِينَ بَطِرِينَ. وناقة مُفْرِهة: تلد فُرْهاً، قال النابغة:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ
يعني بالفارهة: القينة، وما يتبعها من المواهب. والجمعُ: الفَوارِهُ والفُرُهُ.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve**الراء** ve**الفاء**’ın onlarla birlikte olduğu

**ه ر ف**، **ر ه ف**، **ف ه ر**، **ر ف ه**، **ف ره** استعمال edilenlerdir; **ه ف ر** ihmal edilmiştir. **هرف**: **الهَرْف**: bir şeye hayranlıktan doğan hezeyan benzeri. Falan, falan hakkında bütün gündüzünü **هَرْفاً** olarak **يَهْرِفُ**.

Ve bazı yırtıcı hayvanlar, sesinin çokluğundan dolayı **يَهْرِفُ**.

Ve bir meselde: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ".

**رهف**: **الرَّهْفُ**: **الرَّهيف**’in masdarıdır; o, latif ince olandır. Şey **رَهُف** eder, **يَرْهُفُ**; **رَهافةً** (olarak). Ve ancak **مُرْهفا** olarak kullanılır; ve nadiren **رهيف** denir.

Ve kılıcı incelttiğinde: **أرهفتُ السَّيْفَ**. Ve **مُرْهَفُ الجسم** bir adam: onun incesi.

**فهر**:
**الفِهْرُ**: ceviz kırılacak kadar bir taş; yahut onunla bir şey dövülür. Arapların geneli onu müennes yapar; onun küçültmesi: **فُهَْرة**. Ve Kureyş’in hepsi **فِهْرِ بن غالبِ بن النَّضْرِ بن كِنانة**’ye nisbet olunur.

Ve hadiste: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" yani: onların, bayram gibi içinde toplanıp namaz kıldıkları, ders yaptıkları yerlerinin mevziinden.

**رفه**: Onun geçimi **رَفُهَ** eder; **رَفاهةٌ** ve **رَفاهِيَةٌ** (olarak); o hâlde o, geçimi **رَفيهُ العَيْشِ** olandır; ve o, bolluğun en genişidir.

Ve **الرَّفْهُ**: her günün suya varışı; denir ki: onu **رِفْها** olarak suya vardım. Lebîd dedi:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ

Ve kavim **أَرْفَهَ** etti; **مُرْفِهُون** (olurlar) — develeri bunu yaptığında; ve “develer **أَرْفَهَتِ**” demezler. İsim: **الإِرفاه**.

Ve **الإِرفاهُ**: her gün yağlanmadır; ve Resûlullah صلى الله عليه وعلى آله وسلم **الإِرفاه**’tan nehyetmiştir.

Ve falandan onun şiddetini ve boğaz sıkmasını giderdiğinde: **رفَّهْتُ عن فلان شدّته وخناقَه**; ona bir ferahlık vererek **ترفيها**. Ve **الرُّفَهُ**: saman kırpıntısıdır.

**فره**: Şey **فَرُهَ** eder, **يَفْرُهُ**; **فَراهَةً** (olarak); o hâlde o, **فارهٌ**dir; **الفَراهَةِ** ve **الفَراهِيَةِ** arasında.

Ve O’nun عزّ اسمه sözü: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" yani: mahirler. Ve onu **فَرِهين** okuyan kimseye gelince, onun manası: azgın, şımarık. Ve **مُفْرِهة** bir dişi deve: **فُرْهاً** doğurur. Nâbiga dedi:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ

**الفارهة** ile kasteder: şarkıcı cariye; ve ona tâbi olan bağışlar. Çoğulu: **الفَوارِهُ** ve **الفُرُهُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَرْهَفْتُ سيفي، أي رَقَّقْتُهُ، فهو مُرْهَفٌ.

##### Türkçe

**أَرْهَفْتُ** kılıcımı; yani onu incelttim; o da **مُرْهَفٌ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ر ف
هرف ، فهر ، فره ، رفه ، رهف : مستعملة
هرف : قال الليث : الهَرْفُ : شِبْه الهذَيان من الإعجاب بالشيء ، يقال : هو يَهرِف بفلان نهارَه كلَّه هرفا .
قال : ويقال لبعض السِّباع : يَهرِف لكثرة صوته .
وفي الحديث : أنَّ رُفقةً جاءت وهم يهَرِفون بصاحبٍ لهم ، ويقولون : ما رأينا يا رسول الله مثلَ فلان ، ما سِرنا إلا كان في قراءة ، ولا نزَلْنا إلاّ كان في صلاة .
قال أبو عُبَيد : قوله : يَهرِفون به : يمدَحونه ، ويُطنِبُون في ذكره ، يقال منه : هَرَفْتُ بالرجل أَهرِف هَرْفاً ، ويقال في مثَلٍ : ( لاَ تَهْرِف قبلَ أن تَعرِف ) .
ثعلب عن ابن الأعرابي : هَرَفَ : إذا هَذَى وهَقَى مِثلُه .
قال : والهَرْف : مدحُ الرجلِ على غَير مَعرفة .
رهف : قال الليث : الرَّهْف مصدر الشيء الرَّهِيف ، وهو اللطيف الدَّقيق ، والفعلُ قد رَهُفَ يَرْهُف رَهافةً ، وقلَّما يُستَعمل إلاّ مُرْهَفاً ، وأرْهَفْتُ السيفَ : إذا رَقَّقتهَ ، وسهمٌ مُرهَف ، ورجل مُرْهَف الجسم : دَقيقٌ .
وفي الحديث أن عامرَ بن الطُّفَيل قدِم على رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) وكان مُرهَف البَدَن . أي لطيف الجسم دَقيقه ، يقال : رُهِف فهو
مَرْهوف ، وأكثرُ ما يقال : مُرهَف الجسم ، ويقال : سيفٌ مُرهَف ورَهِيف ، وقد رَهَفْتَهُ وأَرهفتُه .
فره : قال الليث : فَرُهَ الإنسانُ يَفرُه فَراهةً فهو فارهٌ بيِّن الفَراهةَ والفراهِيَة .
وقال الله جلّ وعزّ : ( وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً فَارِهِينَ ) ( الشُّعَرَاء : 149 ) .
قال الفراء : معناه حاذِقين ، قال : ومن قرأها ( فَرِهين ) فمعناه أَشِرين بَطِرين ، وقال أبو الهيثم : من قرأها : ( فَرِهين ) فتفسيره أَشِرِين بطرين قال : والفَرِح في كلام العرب بالحاء : الأشِر البَطِر ، يقال : لا تَفرَح أي لا تأشَر ، قال لله جلّ وعزّ : ( لَهُ قَوْمُهُ لاَ تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لاَ ) ( القَصَص : 76 ) ؛ فالهاء هاهنا كأنها قامت مقام الحاء .
قلت : وسمعت الأعراب من بني عُقيل يقولون : جارية فارهةٌ ، وغلام فارِهٌ : إذا كانا مَلِيحَي الوَجْه والجميع فُرْه ، ويقال بَرْذَنٌ فارِهٌ ، وحمارٌ فارِهٌ ، إذا كانا سَيورَيْن ، ولا يقال للفَرَس العربي : فاره ولكن يقال فرسٌ جَواد ، وخُطِّيءَ عَدِيُّ بن زيد في قوله ينعتُ فرساً فقال : ( فارهاً مُتتابعاً ) .
ويقال : أفرَهَتْ فلانة ، إذا جاءت بأولادٍ فُرْهَةٍ ، أي مِلاح .
وقال الشافعي في باب ( نفقة المماليك والجواري ) : إذا كان لهنّ فَراهةٌ زِيد في كُسْوتهنّ ونفقتهِنّ ، يريد بالفَراهة الحُسن والمَلاحة .
ورَوَى أبو العباس ، عن ابن الأعرابي أنه قال : أَفْرَهَ الرجلُ : إذا اتّخذ غلاماً فارهاً . وقال : فارِهٌ وفُرْهٌ ميزانه نائب ونُوبٌ .
رفه : رُوِي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه نَهى عن الإرْفاه .
قال أبو عُبَيد فُسِّر الإرْفاه أنه كثرة التدهن . قال : وهذا من وِرْدِ الإبل ، وذلك أنها إذا وَرَدَت كلَّ يوم مَتَى ما شاءت قيل : وَرَدَتْ رِفْهاً ، قال ذلك الأصمعي وأبو عُبيدة ، ويقال : قد أَرْفَهَ القومُ : إذا فَعلتْ إبلُهم ذلك ، فهم مُرْفِهون . فَشبَّه كثرة التدهن ، وإدامتَه به . قال لبيد يذكر نخلاً نابتةً على الماء :
يشْرَبن رِفْهاً عِراكاً غيرَ صادرَةٍ
فكلُّها كارِعٌ في الماء مُغْتَمِرُ
قال : وإذا كان الرجل في ضيق فنفَّسْتَ عنه قلتَ رفَّهْتَ عنه تَرفيهاً .
وقال أبو سعيد : الإرْفَاه : التنعُّم والدَّعَة ومُظاهرَةُ الطَّعام على الطَّعام ، واللباس على اللِّباس ، فكأنه نَهى عن التنعُّم فِعْلَ العجم ، وأَمَر بالتقشُّف ، وابتذال النفس .
رَوَى أبو عُبيد ، عن أبي عمرو ، يقال : هم في رَفاهةٍ ورَفاهيَة ورُفَهْنِيَةٍ : أي في خِصبٍ وعيشٍ واسع . وكذلك الرَّفَاغة والرُّفَغْنِيَةُ .
ورَوَى ثعلب ، عن ابن الأعرابي : أَرْفَه الرجلُ : دام على أكل النَّعيم كلَّ يوم ، وقد نُهِي عنه . قلت : كأنه أراد الإرْفاه الذي فَسَّره أبو عبيد أَنّه كَثرةُ التدهُّن . وفي ( النوادر ) : يقال : أَرْفِه عندي واسْتَرفِهْ ورَفِّهْ عندي ، واستنفه عندي وأَنفِه عندي ، ورَوِّحْ عندي ، المعنى : أقم واسْتَرحْ واستجمَّ .
والعَرَب تقول : إذا سقطت الطَّرْفَهُ قَلَّتْ في الأرض الرَّفَهَة .
قال أبو الهيثم : الرَّفَهة : الرحمة .
قال أبو ليلى : يقال : فلان رافهٌ بفلانٍ : أي راحمٌ له . ويقال : أمَا اترفَهُ فُلاناً ؟ الطَّرفة : عَيْنا الأسد : كَوكَبان ، الجبهةُ أمامهما ، وهي أربعة كواكب .
فهر : قال اللّيث : الفِهْرُ : الحَجَرُ قدرُ ما يكسر به جَوز أو يُدَقُّ به شيء ، قال : وعامة العرب تؤنث الفهر ، قال : وتَصغيرها فُهيْرة .
وقال الفراء : الفِهْر يذكَّر ويؤنَّث .
وقال الليث : قريشٌ كلهم يُنسَبون إلى وَلد فهر بن مالك بن النضر بن كِنانَةَ .
وفي حديث عليّ أنه رأى قوماً سدلوا ثيابَهم ، فقال : كأنكم اليهودُ خَرجوا من فُهرهم .
قال أبو عبيد : قوله خرجوا من فُهرهم : هو موضعُ مِدْراسهم الذي يجتمعون فيه كالعيد يصلُّون فيه . قال وهي : كلمة نبطية أو عبرانية ، أصلها بُهر فعربت بالفاء وقيل : فُهر .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : أَفهرَ الرجلُ إذا خلا مع جاريته لقضاء حاجته ومعه في البيت أُخرى من جواريه فأكْسل عن هذه : أي أوْلَجَ ولم يُنْزل ، فقام من هذه إلى الأخرى فأَنزَل معها . وقد نُهي عنه في الخبر . قال : وأَفهر : إذا كان مع جاريته والأخرى تسمع حِسَّه وقد نُهي عنه . قال : والعَرَبُ تسمي هذا : الفَهْر والوَجْس والرِّكْزَ والخَفْخَفَة .
قال : وأَفهر الرجل : إذا شهد الفهرَ ، وهو عيدُ اليهودِ . وأَفهر : إذا شهد مِدْرَاسَ اليهود .
وأَفهر بعيرُه : إذا أَبْدَع فأُبْدِع به .
وأَفهرَ : إذا اجتمع لحمُه زِيَماً زيماً وتكتَّل فكان مُعَجَّراً ، وهو أقبح السِّمَن .
وفي الحديث أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) نَهى عن الفَهَر ، وقد فسره ابن الأعرابي ، وقال غيره : هو من التفهير ، وهو أن يُحضِر الفَرَس ؛ فيعتريه انقطاعٌ في الجَرْي من كلال أو غيره ، وكأنه مأخوذٌ من الإفهار ، وهو الإكسال عن الجماع .
قال ابن دُرِيد : ناقة فَيْهَرَةٌ : أي صُلْبةٌ ، في بعض اللغات .

##### Türkçe

ه ر ف
**هرف** ، **فهر** ، **فره** ، **رفه** ، **رهف** : kullanımdadır.

**هرف** : Leys dedi: **الهَرْفُ**: bir şeye hayranlıktan doğan sayıklamaya benzer (hâl)dir. Denir ki: O, falan kimse hakkında bütün gündüzünü **هرفا** olarak **يَهرِف** eder.
Dedi: Ve bazı yırtıcı hayvanlar için de denir: sesinin çokluğundan dolayı **يَهرِف**.
Hadiste: bir topluluğun geldiği, bir arkadaşları hakkında **يهَرِفون** oldukları ve şöyle dedikleri: “Ey Allah’ın Resûlü, falan gibi birini görmedik; yürüdük mü ancak o okumada olurdu, konakladık mı ancak o namazda olurdu.”
Ebû Ubeyd dedi: Onun sözü: **يَهرِفون به**: onu övüyorlar ve onu anmada sözü uzatıyorlar (mübalağa ediyorlar). Bundan denir: Bir adam hakkında **هَرَفْتُ**; **أَهرِف** **هَرْفاً**. Ve bir meselde denir: (**لاَ تَهْرِف قبلَ أن تَعرِف**) “Bilmeden önce **تَهْرِف** etme.”
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **هَرَفَ**: sayıkladığı ve onun benzerini kustuğu zaman.
Dedi: Ve **الهَرْف**: tanımaksızın adamı övmektir.

**رهف** : Leys dedi: **الرَّهْف** ince olan şeyin kaynağıdır; o, latif ve dakiktir. Fiil: **رَهُفَ** **يَرْهُف** **رَهافةً**; pek az kullanılır, ancak **مُرْهَفاً** olarak. Ve “kılıcı **أرْهَفْتُ**”: onu incelttiğim zaman. Ve **سهمٌ مُرهَف**; ve **رجل مُرْهَف الجسم**: ince (dakik)tir.
Hadiste: Âmir b. et-Tufeyl’in Resûlullah’a ( صلى الله عليه وسلم ) geldiği ve **مُرهَف البَدَن** olduğu (geçer). Yani bedeni latif, ince olan. Denir: **رُهِف**; o hâlde o **مَرْهوف**tur. En çok denilen: **مُرهَف الجسم**. Ve denir: **سيفٌ مُرهَف** ve **رَهِيف**; ve onu **رَهَفْتَهُ** ve **أَرهفتُه**.

**فره** : Leys dedi: İnsan **فَرُهَ** eder; **يَفرُه** **فَراهةً**; o hâlde o, **فارهٌ**dur; **الفَراهةَ** ve **الفراهِيَة**si açık (belli)dir.
Allah, aziz ve celîl, dedi: (**وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً فَارِهِينَ**) (الشُّعَرَاء : 149).
Ferrâ dedi: manası “maharetli”dir. Dedi: Kim onu (**فَرِهين**) okursa, manası “azgın, şımarık”tır. Ebû’l-Heysem dedi: Kim onu (**فَرِهين**) okursa, onun tefsiri “azgın, şımarık”tır. Dedi: Arapların كلامında **الفَرِح** (حاء ile) “azgın, şımarık”tır. Denir: “**لا تَفرَح**” yani “azgınlık etme.” Allah, aziz ve celîl, dedi: (**لَهُ قَوْمُهُ لاَ تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لاَ**) (القَصَص : 76); buradaki **الهاء** sanki **الحاء**ın yerini tutmuş gibidir.
Dedim: Benî Ukayl’den bedevîleri şöyle derken işittim: **جارية فارهةٌ** ve **غلام فارِهٌ**: ikisi de yüzce güzel oldukları zaman. Çoğulu **فُرْه**. Ve denir: **بَرْذَنٌ فارِهٌ** ve **حمارٌ فارِهٌ**: ikisi de yürüyüşlü (iyi giden) oldukları zaman. Arap atına **فاره** denmez; fakat **فرسٌ جَواد** denir. Adî b. Zeyd, bir atı nitelediği sözünde hata etti; şöyle dedi: (**فارهاً مُتتابعاً**).
Ve denir: **أفرَهَتْ** falanca kadın; **فُرْهَةٍ** çocuklar getirdiği zaman; yani güzel.
Şâfiî, (kölelerin ve câriyelerin nafakası) babında dedi: Onlarda **فَراهةٌ** olursa, onların giyimine ve nafakasına artırılır; **الفَراهة** ile güzelliği ve alımlılığı kasteder.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: O dedi: Adam **أَفْرَهَ** eder: **فارهاً** bir oğlan edinirse. Dedi: **فارِهٌ** ve **فُرْهٌ** vezni **نائب** ve **نُوبٌ**dur.

**رفه** : Nebî’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edildi: **الإرْفاه**tan nehyetti.
Ebû Ubeyd dedi: **الإرْفاه** “yağlanmanın çokluğu” diye tefsir edildi. Dedi: Bu, develerin suya geliş virdindendir; çünkü onlar her gün, ne zaman isterlerse suya geldiklerinde “**وَرَدَتْ رِفْهاً**” denir. Bunu Asma‘î ve Ebû Ubeyde söyledi. Ve denir: Kavim **أَرْفَهَ** etti: develeri bunu yaptığı zaman; onlar **مُرْفِهون**dur. Yağlanmanın çokluğunu ve onun sürdürülmesini buna benzetti. Lebîd, su üzerinde bitmiş hurmaları anarak dedi:
يشْرَبن رِفْهاً عِراكاً غيرَ صادرَةٍ
فكلُّها كارِعٌ في الماء مُغْتَمِرُ
Dedi: Adam darlık içinde olur da sen ondan sıkıntıyı giderirsen, “ondan **رفَّهْتَ**; **تَرفيهاً**” dersin.
Ebû Saîd dedi: **الإرْفَاه**: nimet içinde yaşama, rahatlık; yemeği yemeğin üstüne, elbiseyi elbisenin üstüne yığmadır. Sanki Acemlerin yaptığı gibi nimet içinde yaşamayı nehyetti ve zühdü, nefsi hor kullanmayı emretti.
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan rivayet etti: Denir: Onlar **رَفاهةٍ** ve **رَفاهيَة** ve **رُفَهْنِيَةٍ** içindedir: yani bolluk ve geniş geçim içindedir. Aynı şekilde **الرَّفَاغة** ve **الرُّفَغْنِيَةُ**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: Adam **أَرْفَه** etti: her gün nimet yemeği yemeye devam ettiği zaman; ondan nehyedilmiştir. Dedim: Sanki Ebû Ubeyd’in “yağlanmanın çokluğu” diye tefsir ettiği **الإرْفاه**ı kastetti. **( النوادر )**’de: Denir: “Yanımda **أَرْفِه** et ve **اسْتَرفِهْ** et; yanımda **رَفِّهْ** et; yanımda **استنفه** et ve yanımda **أَنفِه** et; yanımda **رَوِّحْ** et.” Mana: kal ve dinlen ve ferahla.
Araplar der: **الطَّرْفَهُ** düştüğü zaman, yerde **الرَّفَهَة** azaldı.
Ebû’l-Heysem dedi: **الرَّفَهة**: rahmettir.
Ebû Leylâ dedi: Denir: Falan, falana **رافهٌ**dur: yani ona merhamet edendir. Ve denir: “Falanı **اترفَهُ** etmedi mi?” **الطَّرفة**: aslanın iki gözü; iki yıldızdır. **الجبهةُ** onların önündedir; o, dört yıldızdır.

**فهر** : Leys dedi: **الفِهْرُ**: ceviz kırılan yahut bir şey dövülen kadar (büyüklükte) taş. Dedi: Arapların çoğu **الفهر**i müennes yapar. Dedi: Onun küçültmesi **فُهيْرة**dir.
Ferrâ dedi: **الفِهْر** müzekker de yapılır, müennes de yapılır.
Leys dedi: Kureyş’in hepsi, Kinâne b. en-Nadr b. Mâlik b. Fihr’in evladına nisbet edilir.
Ali’nin hadisinde: Bir kavmi elbiselerini salmış gördü; dedi: Sanki siz Yahudilersiniz; **فُهرهم**lerinden çıkmışlar.
Ebû Ubeyd dedi: Onun sözü “**خرجوا من فُهرهم**”: onların içinde toplandıkları, bayram gibi, içinde namaz kıldıkları dershanelerinin yeridir. Dedi: Bu, Nabatîce yahut İbranîce bir kelimedir; aslı **بُهر** idi; **الفاء** ile Arapçalaştırıldı ve **فُهر** denildi.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **أَفهرَ** etti: câriyesiyle ihtiyacını gidermek için yalnız kaldığında ve evde diğer câriyelerinden bir başkası da varken, bundan (**هذه**) tembelleşirse; yani soktu da boşalmadı; sonra bundan kalkıp ötekine geçti ve onunla boşaldı. Haberde bundan nehyedilmiştir. Dedi: Ve **أَفهر**: câriyesiyle iken öteki onun sesini işittiği zaman; bundan da nehyedilmiştir. Dedi: Araplar buna **الفَهْر** ve **الوَجْس** ve **الرِّكْزَ** ve **الخَفْخَفَة** adını verir.
Dedi: Adam **أَفهر** etti: **الفهر**e şahit olduğu zaman; o, Yahudilerin bayramıdır. Ve **أَفهر**: Yahudilerin **مِدْرَاس**ına şahit olduğu zaman.
Ve devesi **أَفهر** etti: yorulup kaldığı zaman; onunla (yolculuk) bırakıldı.
Ve **أَفهرَ**: eti parça parça (**زِيَماً زيماً**) toplandığı, yığılıp topaklandığı zaman; böylece **مُعَجَّراً** olur; bu, şişmanlığın en çirkinidir.
Hadiste: Nebî’nin ( صلى الله عليه وسلم ) **الفَهَر**den nehyettiği (geçer). İbnü’l-A‘râbî onu tefsir etti. Başkası dedi: O, **التفهير**dendir; o da atı hazır bulundurmandır; böylece ona koşuda, yorgunluktan yahut başkasından bir kesilme arız olur. Sanki **الإفهار**dan alınmıştır; o da cinsel ilişkide tembellik etmektir.
İbn Düreyd dedi: **ناقة فَيْهَرَةٌ**: yani serttir; bazı lehçelerde.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ه ف
سيف رَهيف الحدّ ومُرْهَف وقد رَهُفَ رهافة وأرهفه الصقل‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ رجـل مرهـف الجسـم‏:‏ دقيقـه‏.‏
وقد شحذت علينا لسانك وأرهفته علينا‏.‏
وأرهف غرب ذهنك لما أقول لك‏.‏

##### Türkçe

ر ه ف
Kılıç: **رَهيف** (keskin) ağızlıdır; **مُرْهَف**tir; ve **رَهُفَ** (inceldi) **رهافة** (incelik olarak); ve cilâ **أرهفه** (onu inceltti/keskinleştirdi).

Mecazdan: **رجل مرهف الجسم**: bedeni ince olan, yani incesi.

Ve dilini bize karşı biledin ve onu bize karşı **أرهفته** (incelttin/keskinleştirdin).

Sana söylediğim şeye karşı zihninin keskinliğini **أرهف** (keskinleştir/incelt).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّهَفُ: مصدر الشيء الرُّهِيف وهو اللَّطيف الرقيق. ابن سيده: الرَّهْفُ والرَّهَفُ الرّقَّةُ واللطف؛ أَنشد ابن الأَعرابي: حَوْراءُ، في أُسْكُفِّ عَيْنَيْها وطَفْ،
وفي الثَّنايا البِيضِ مِنْ فِيها رَهَفْ
أُسْكُفُّ عينيها: هُدْبُهما؛ وقد رَهُفَ يَرْهُفُ رَهافةً فهو رَهِيفٌ؛ قال الأَزهري: وقلما يُسْتعمل إلا مُرْهَفاً. ورَهَفَه وأَرْهَفَه، ورجل مُرْهَفٌ: رقيق. وفي حديث ابن عباس: كان عامر بن الطفيل مرهوفَ البَدَنِ أَي لَطِيفَ الجسم دَقيقَه. يقال: رُهِفَ فهو مَرْهُوفٌ، وأَكثر ما يقال مُرْهَفُ الجسم. وأَرْهَفْتُ سيفي أَي رَقَّقْتُه، فهو مُرْهَف. وسَهْم مُرْهَفٌ وسيف مُرْهَفٌ ورَهِيف وقد رَهَفْتُه وأَرْهَفْتُه، فهو مَرْهوف ومُرْهف أَي رقّت حَواشِيه، وأَكثر ما يقال مُرهف. وفي حديث ابن عمر: أَمرني رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَن آتِيَه بمُدْية فأَتَيْتُه بها فأَرْسَلَ بها فأُرْهِفَتْ أَي سُنَّتْ وأُخْرج حَدَّاها. وفي حديث صَعْصَعَةَ بن صُوحانَ: إني لأَتْرُكُ الكلام فما أُرْهِفُ به أَي لا أَرْكَبُ البَديهةَ ولا أَقْطَعُ القول بشيء قبل أَن أَتَأَمَّله وأُرَوِّيَ فيه، ويروى بالزاي من الإزهاف الاستِقْدام. وفرس مُرْهَفٌ: لاحِقُ البطن خَمِيصُه متقارب الضلوع وهو عيب. وأُذن مُرْهَفةٌ: دَقِيقةٌ. والرُّهافةُ: موضع.

##### Türkçe

**الرَّهَفُ**: **الرُّهِيف** olan şeyin masdarıdır; o da latîf, ince olandır. İbn Sîde:
**الرَّهْفُ** ve **الرَّهَفُ**: incelik ve lütuf; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
حَوْراءُ، في أُسْكُفِّ عَيْنَيْها وطَفْ،
وفي الثَّنايا البِيضِ مِنْ فِيها رَهَفْ
**أُسْكُفُّ عينيها**: ikisinin kirpiğidir; ve gerçekten **رَهُفَ يَرْهُفُ رَهافةً** (oldu), o hâlde o **رَهِيفٌ**dur;
el-Ezherî dedi: ve pek az kullanılır; ancak **مُرْهَفاً** olarak. Ve **رَهَفَه** ve **أَرْهَفَه**; ve bir adam
**مُرْهَفٌ**: ince. İbn Abbâs hadîsinde: Âmir b. et-Tufeyl **مرهوفَ البَدَنِ** idi,
yani latîf bedenli, onu ince. Denir: **رُهِفَ**; o hâlde o **مَرْهُوفٌ**tur; ve en çok denilen
**مُرْهَفُ الجسم**dur. Ve **أَرْهَفْتُ سيفي**: yani onu incelttim; o hâlde o **مُرْهَف**tir. Ve bir ok
**مُرْهَفٌ** ve bir kılıç **مُرْهَفٌ** ve **رَهِيف**; ve gerçekten onu **رَهَفْتُه** ve onu **أَرْهَفْتُه**; o hâlde o **مَرْهوف**
ve **مُرْهف**tir; yani kenarları inceldi; ve en çok denilen **مُرهف**tir. İbn Ömer hadîsinde:
Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem, bana emretti: ona bir **مُدْية** getireyim; ben de ona
onu getirdim; sonra onunla gönderdi; böylece **فأُرْهِفَتْ**: yani bilendi ve keskinliği çıkarıldı. Hadîste
Sa‘saa‘a b. Sûhân’dan: “Şüphesiz ben sözü terk ederim; onunla **فما أُرْهِفُ به**”: yani
bedîheye binmem ve bir şeyi, onu düşünüp onda ağır ağır düşünüp
onda (üzerinde) iyice düşünmeden önce söz(ü) bir şeyle kesmem; ve **بالزاي** ile, **الإزهاف**tan,
**الاستِقْدام** (mânâsıyla) rivayet olunur. Ve bir at **مُرْهَفٌ**: karna yapışık,
karnı çekik, kaburgaları birbirine yakın; ve bu bir ayıptır. Ve bir kulak **مُرْهَفةٌ**: ince. Ve **الرُّهافةُ**:
bir yerdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ه ف * * أرْهَفَ * سيفه رققه فهو * مُرْهَفٌ

##### Türkçe

* ر ه ف * * **أرْهَفَ**: kılıcını inceltti; o da inceltilmiş olup **مُرْهَفٌ**dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

رهف السيف، كمنع، يرهفه، رهفا: رققه، كأرهفه، فهو مرهف، ومرهوف، قد رهف، ككرم، رهافة، ورهفا: دق، هكذا في النسخ، وفي بعض: رق، ولطف، وشاهد الرهف بمعنى الرقة واللطف، ما أنشد ابن الأعرابي:
  حوراء في أسكف عينيها وطف
  وفي الثنايا البيض من فيها رهف من المجاز: فرس مرهف، كمكرم: أي خامص البطن، لاحقه، متقارب الضلوع، قال ابن دريد: وهو عيب. قال والرهافة، كثمامة: ع زعموا. ومما يستدرك عليه: الرهف، بالفتح: الرقة واللطف، لغة في التحريك، كما في المحكم. ورجل مرهوف البدن: أي لطيف الجسم، رقيقة، وهو مجاز، ويقال: رجل مرهف الجسم، وهو الأكثر. وأذن مرهفة: دقيقة. ويقال: شحذت علينا لسانك، وأرهفته، وهو مجاز. وكذا قولهم: أرهف غرب ذهنك لما أقول، كما في الأساس. )الروف(، أهمله الجوهري، وقال ابن دريد: هو مصدر راف، يروف، روفا، لمن ترك الهمز، قال: وقال قوم: بل الروف من السكون، وليس من قولهم: رؤوف رحيم، ذاك من الرأفة مهموزا، إلا أنه في لغة من لم يهمز روف، وقرأ الحسن البصري، والزهري: )لروف( بالتليين، وظنه بعضهم أنهما قرآه بالواو، وهو وهم، لأن الكلمة مهموزة، والهمز المضموم إذا لين أشبه الواو. وقرأ أبو جعفر: )لرووف( بتليين همزة مشبعة. والروفة الرحمة، عن ابن الأعرابي. وراف، يراف: لغة في: رأف يرأف بالهمز. ومما يستدرك عليه: الراف: الخمر، لغة في الرأف، بالهمز، ويروى قول القطامي الذي سبق ذكره بالوجهين. وقال ابن بري: رواف، كسحاب: موضع قرب مكة، حرسها الله تعالى، قال قيس بن الخطيم:
  ألفيتهم يوم الهياج كأنـهـم                      أسد ببيشة أو بغاف رواف

##### Türkçe

**رهف** **السيف**، **كمنع**، **يرهفه**، **رهفا**: onu inceltti; **كأرهفه**; o hâlde o **مرهف** ve **مرهوف**tur; **قد رهف**، **ككرم**، **رهافة**، **ورهفا**: inceldi; nüshalarda böyle; bazısında: inceldi, ve latif oldu. **الرهف**in incelik ve latiflik mânasında şahidi, İbnü’l-A‘râbî’nin inşad ettiği şeydir:
  حوراء في أسكف عينيها وطف
  وفي الثنايا البيض من فيها رهف

Mecazdan: **فرس مرهف**، **كمكرم**: yani karın içe çekik; böğrü ona bitişik; kaburgaları birbirine yakın. İbn Düreyd dedi: ve o bir ayıptır. Dedi: ve **الرهافة**، **كثمامة**: ع; zannederler.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الرهف**، fetha ile: incelik ve latiflik; harekeli söyleyişe bir dildir; **المحكم**’de olduğu gibi. Ve **رجل مرهوف البدن**: yani cismi latif, ince; ve o mecazdır. Ve denilir: **رجل مرهف الجسم**; ve o daha çoktur. Ve **أذن مرهفة**: ince. Ve denilir: “Bize karşı dilini biledin, ve onu **أرهفته**”; ve o mecazdır. Yine onların sözü: “Söylediğime karşı zihninin keskinliğini **أرهف** et”; **الأساس**’ta olduğu gibi.

(**الروف**), Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi: o, hemzeyi terk eden kimse için **راف**’ın masdarıdır: **يروف**، **روفا**. Dedi: ve bir kavim dedi: bilakis **الروف** sükûndan(dır); ve onların “**رؤوف رحيم**” sözünden değildir; o, hemzeli olarak **الرأفة**’dendir; ancak hemzelemeyen kimsenin dilinde **روف**tur. Hasan el-Basrî ve ez-Zührî okudu: (**لروف**) yumuşatma ile; ve bazısı zannetti ki ikisi onu vav ile okudular; ve o bir vehimdir; çünkü kelime hemzelidir; ve dammeli hemze yumuşatılınca vava benzer. Ebû Ca‘fer okudu: (**لرووف**) doyurulmuş bir hemzenin yumuşatılmasıyla. Ve **الروفة** rahmettir; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve **راف**، **يراف**: hemzeli olarak **رأف يرأف** için bir dildir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الراف**: şarap; hemzeli olarak **الرأف** için bir dil; ve daha önce zikri geçen Katamî’nin sözü iki vecihle rivayet olunur. İbn Berrî dedi: **رواف**، **كسحاب**: Mekke’ye yakın bir yerdir; Allah Teâlâ onu korusun. Kays b. el-Hatîm dedi:
  ألفيتهم يوم الهياج كأنـهـم                      أسد ببيشة أو بغاف رواف

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَهُفَ
1 رَهُفَ ذ , aor. رَهُفَ , inf. n. رَهَافَةٌ (JK, MA, K) and رَهَفٌ (JK, K) and رَهْفٌ, (TA,) It (a sword, K, or a thing [of any kind], JK, TA) was, or became, thin, and slender; (JK, K, TA;) it (a sword) was, or became, thin in the edge or point; (Ham p. 349;) it was, or became, sharp, or keen; contr. of كَلَّ. (MA.) -A2- رَهَفَهُ: see what next follows.

ارهفهُ
4 ارهفهُ ذ , (JK, S, K, &c.,) inf. n. اـِرْهَافٌ; (Ham p. 93;) and ↓ رَهَفَهُ, aor. رَهَفَ , (K,) inf. n. رَهْفٌ; (TA;) He made it (a sword, S, K, &c., or a thing [of any kind], JK) thin, (S, MA, K,) or sharp or pointed; (JK, MA;) he made it (a sword) thin in the edge or point; (Ham p. 93;) he made it sharp, or keen. (MA.) ― -b2- [Hence,] أَرْهَفْتَ عَلَيْنَا لِسَانَكَ (tropical:) [Thou hast sharpened against us thy tongue]. (A, TA.) And أَرْهِفْ غَرْبَ ذِهْنِكَ لِمَا أَقولُ (tropical:) [Sharpen the edge of thine intellect for what I say]. (A, TA.)

رَهِيفٌ
رَهِيفٌ ذ Thin; slender; (JK, TA;) applied in this sense to a sword; (TA;) and also to a neck: (ISh, TA in art. بتع:) or thin in the edge or point; applied to a sword: (Ham p. 349:) or sharp, or keen; thus applied: (JK, * MA:) but Az says that it is seldom used; ↓ مُرْهَفٌ being used in its stead. (TA.)

مُرْهَفٌ
مُرْهَفٌ ذ (JK, S, TA) and ↓ مَرْهُوفٌ (JK, TA) Made thin; (JK, S, TA;) applied to a sword, (S, TA,) or to an arrow: (JK:) and the former, [or each,] made sharp or pointed: (JK:) [or made thin in the edge or pointed: or made sharp or keen: see 4:] and see also رَهِيفٌ. ― -b2- أُذُنٌ مُرْهَفَةٌ (assumed tropical:) A slender ear. (TA.) And خَصْرٌ مُرْهَفٌ (assumed tropical:) A slender waist. (Ham p. 93.) And رَجُلٌ مُرْهَفُ الجِسْمِ (JK, TA) and ↓ البَدَنِ ↓ مَرْهُوفُ, but the former is the more common, (tropical:) A man slender in the body. (TA.) ― -b3- فَرَسٌ مُرْهَفٌ (assumed tropical:) A horse lank in the belly, having the ribs near together: which is a fault. (IDrd, K, TA.)

مُرْهَفَةٌ
مُرْهَفَةٌ ذ [as a subst., or an epithet in which the quality of a subst. is predominant,] Swords; (Ham p. 93;) and so مُرْهَفَاتٌ: (S and TA in art. برد:) or swords made thin in the edge or point. (Ham p. 349.) One says مُرْهَفَاتٌ بَوَارِدُ Sharp, or cutting, swords: (TA in art. برد:) or slaying swords. (S in that art.)

مَرْهُوفٌ
مَرْهُوفٌ ذ : see مُرْهَفٌ, in two places.

##### Türkçe

رَهُفَ
1 **رَهُفَ** **ذ** , muzâri‘ **رَهُفَ** , mastar ismi **رَهَافَةٌ** (JK, MA, K) ve **رَهَفٌ** (JK, K) ve **رَهْفٌ**, (TA,) O (bir kılıç, K, yahut bir şey [herhangi bir türden], JK, TA) ince ve narin idi, yahut ince ve narin oldu; (JK, K, TA;) o (bir kılıç) ağızda yahut uçta ince idi, yahut ince oldu; (Ham p. 349;) o keskin idi, yahut keskin oldu; **كَلَّ**’nin zıddı. (MA.) -A2- **رَهَفَهُ**: aşağıda gelen şeye bak.

ارهفهُ
4 **ارهفهُ** **ذ** , (JK, S, K, &c.,) mastar ismi **اـِرْهَافٌ**; (Ham p. 93;) ve ↓ **رَهَفَهُ**, muzâri‘ **رَهَفَ** , (K,) mastar ismi **رَهْفٌ**; (TA;) O, onu (bir kılıcı, S, K, &c., yahut bir şeyi [herhangi bir türden], JK) ince yaptı, (S, MA, K,) yahut keskin yahut sivri yaptı; (JK, MA;) o, onu (bir kılıcı) ağızda yahut uçta ince yaptı; (Ham p. 93;) o, onu keskin yaptı. (MA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **أَرْهَفْتَ عَلَيْنَا لِسَانَكَ** (mecaz:) [Bize karşı dilini keskinleştirdin]. (A, TA.) Ve **أَرْهِفْ غَرْبَ ذِهْنِكَ لِمَا أَقولُ** (mecaz:) [Söylediğim şeye zihninin ağzını keskinleştir]. (A, TA.)

رَهِيفٌ
**رَهِيفٌ** **ذ** İnce; narin; (JK, TA;) bu mânada bir kılıca uygulanır; (TA;) ve ayrıca bir boyna da: (ISh, TA in art. بتع:) yahut ağızda yahut uçta ince; bir kılıca uygulanır: (Ham p. 349:) yahut keskin; böyle uygulanır: (JK, * MA:) fakat Az der ki o, az kullanılır; onun yerine ↓ **مُرْهَفٌ** kullanılır. (TA.)

مُرْهَفٌ
**مُرْهَفٌ** **ذ** (JK, S, TA) ve ↓ **مَرْهُوفٌ** (JK, TA) İnce yapılmış; (JK, S, TA;) bir kılıca, (S, TA,) yahut bir oka uygulanır: (JK:) ve birincisi, [yahut her biri,] keskin yahut sivri yapılmış: (JK:) [yahut ağızda ince yahut sivri yapılmış: yahut keskin yapılmış: 4’e bak:] ve ayrıca **رَهِيفٌ**’e de bak. ― -b2- **أُذُنٌ مُرْهَفَةٌ** (farz edilen mecaz:) Narin bir kulak. (TA.) Ve **خَصْرٌ مُرْهَفٌ** (farz edilen mecaz:) Narin bir bel. (Ham p. 93.) Ve **رَجُلٌ مُرْهَفُ الجِسْمِ** (JK, TA) ve ↓ **البَدَنِ** ↓ **مَرْهُوفُ**, fakat birincisi daha yaygındır, (mecaz:) Bedende narin bir adam. (TA.) ― -b3- **فَرَسٌ مُرْهَفٌ** (farz edilen mecaz:) Karnı sarkık, kaburgaları birbirine yakın olan bir at: bu bir kusurdur. (IDrd, K, TA.)

مُرْهَفَةٌ
**مُرْهَفَةٌ** **ذ** [isim olarak, yahut bir ismin niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak,] Kılıçlar; (Ham p. 93;) ve كذلك **مُرْهَفَاتٌ**: (S and TA in art. برد:) yahut ağızda yahut uçta ince yapılmış kılıçlar. (Ham p. 349.) Denir: **مُرْهَفَاتٌ بَوَارِدُ** Keskin, yahut kesici, kılıçlar: (TA in art. برد:) yahut öldürücü kılıçlar. (S in that art.)

مَرْهُوفٌ
**مَرْهُوفٌ** **ذ** : iki yerde **مُرْهَفٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَهَفَ
رَهَفَ A ( n. ac. رَهْف 1 ),
a.  Made thin; sharpened, whetted, ground.

رَهُفَ
رَهُفَ U ( n. ac. رَهْف 1 ,  رَهَف 4 ,  رَهَاْفَة 22t ),
a.  Was thin, sharp, keen.

أَرْهَفَ
أَرْهَفَ IV ,
a.  Made thin, &c.

##### Türkçe

رَهَفَ
رَهَفَ A (mast. ismi **رَهْف** 1),
a. İnceltti; keskinleştirdi, biledi, öğüttü.

رَهُفَ
رَهُفَ U (mast. ismi **رَهْف** 1, **رَهَف** 4, **رَهَاْفَة** 22t),
a. İnce oldu, keskin oldu, keskin (zihinli) oldu.

أَرْهَفَ
أَرْهَفَ IV,
a. İnceltti, vb.
