# رهو (ر-ه-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Deve hörgüçleri arasındaki boşluğa denir

- Harfler: ر - ه - و
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 10 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [رَهْوًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/siga/%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%88%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Yarık | 1 | 1 | [44:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/ayet/44:24.md) |

## Mücavir kökler — 4 mücavir (5 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir
2. [جند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Ordu demektir
3. [ترك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir
4. [بحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Bahr deniz demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رهو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md), [فرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AC.md), [فلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [موج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AC.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İki taraf arasında açılan sakin, dingin ve hareketsiz duran açıklık |
| Çekirdek Özet 2 | Denizin yarılmasından sonra su duvarları arasında oluşan yolun sakin ve açık haliyle muhafaza edilmesi emri |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi müdahale ile kaosun durulup düzen ve geçiş koridorunun sükûnet içinde sabitlenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca «yarık» veya yalnızca «sakin» sayarak iki boyutlu (açıklık ve durağanlık) fiziksel tasviri tek yöne indirgemek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ره | Hafifleme, incelme, gerilme ve bir yöne doğru aralanıp açılma hareketidir; [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) kökünde korkudan incelip sinme, [رهط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%B7.md) kökünde birbirinden ayrışıp kümelenme, [رهق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%82.md) kökünde örtüp sararak hafifçe kaplama ve [رهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%86.md) kökünde ise bir şeyin karşılığında sabitlenip tutulma anlamları bu kökte toplanır. | و | Çekirdekteki aralanma ve incelme hareketini iki nesne arasındaki açıklık, sükûnet, akışsızlık ve geniş bir vadi/açıklık vasfına dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı | Başlangıç, yönelme, öne çıkma ve üst düzey belirleyicilik taşır. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Açığa çıkma, dikkat çekme, boşlukta beliren açıklık ve nefes alma hali. |
| و | Çadır kazığı / çengel | İki tarafı birbirine bağlama, sabit tutma ve durumu dengede kılma. |
| رهو | Başlangıçtan itibaren açığa çıkan boşluğun iki yanda sabit ve dingin tutulması | Bir kütlenin ikiye ayrılarak ortasında belirgin, dingin, açık ve sabit bir koridorun teşekkül etmesi hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki tümsek veya iki hörgüç arasındaki çukur ve sakin düzlük; ayrıca suyun akmayıp durulduğu çukur zemin ve kuşun kanatlarını çırpmadan süzülüşü. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü’r-Rimme bir beytinde yüksek ve sakin tepeyi şu lafızla tasvir eder: فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ / من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ |
| Erken Arapça kullanım | İki hörgüçlü bir deve gören bedevinin aradaki boşluğu nitelemesi: سبحان الله رهوٌ بين سنامين |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça رهو kökü, Sami dillerinde özellikle durağanlık, gevşeme, durulma ve genişleme semantik ekseniyle ilişkilenir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında gevşemek, yumuşamak, yatışmak ve aralanmak anlamı taşıyan köklerle (örneğin İbranice rāfâ / רפה «gevşedi, duruldu, sakinleşti» ve Süryanice rhā «akıntının kesilmesi, durulma») fonetik ve anlamsal bir örtüşme gösterir. Arapçada kök, hem yatay düzlemdeki açıklığı (iki su veya dağ arasındaki vadi/aralık) hem de hareketin dikişsiz ve sarsıntısız bir sükûnete kavuşmasını ifade eden çift yönlü (ezdâd karakterli görünen ancak tek bir morfolojik harekete dayanan) özgün bir açılım kazanmıştır. Kökün çöl hayatındaki karşılığı, iki yükselti arasında rüzgâr almayan, sakin ve korunaklı düzlüktür.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ر-ه-و | Açıklık ve sükûnetin eşzamanlı varlığı; akmayan su veya geniş yol anlamı. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami / İbranice ve Süryanice gevşeme ve durulma kökleri | Suyun şiddetinin kırılarak sakinleşmesi ve zemin açması paralelliği. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رهو | Anlamlı | Açıklık ve sükûnet | İki sınır arasında dingin, geniş ve sakin açıklık kalması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [روه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%87.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [هرو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%88.md) | Anlamlı | Vurmak ve sopa | Değnekle vurma ve sopa manasındaki هراوة lafzının aslıdır. | Kur'an'da geçmez. |
| [هور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%B1.md) | Anlamlı | Çökmek ve yıkılmak | Tabanı oyulup uçuruma yuvarlanmak, çöküntüye uğramak. | Kur'an'da geçer. |
| [وره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%87.md) | Anlamlı | Ahmaklık ve gevşeklik | Aklın ve etin gevşek ve kontrolsüz olması durumu. | Kur'an'da geçmez. |
| [وهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%B1.md) | Anlamlı | Korkutmak ve vehim | Şüpheye düşürmek, yanıltmak ve ürkütmek. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رهو | Merkez | Açıklık ve sükûnet | İki yükselti veya kütle arasında dingin, açık ve sarsıntısız boşluk. | Yarılmış denizin sakin ve açık halde tutulması. |
| [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) | Komşu | Hareketsizlik | Sadece hareketin durmasını ifade eder, açıklık veya yarık şartı aramaz. | Bir şeyin dinip yerleşmesi. |
| [فرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AC.md) | Komşu | İki şey arasını açmak | Bir engelin aralanıp delik ve yol açılmasıdır, dinginlik vurgusu ikincildir. | Sıkışıklıktan sonra açılan gedik. |
| [فلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%82.md) | Komşu | Bir bütünü ikiye yarmak | Kütleyi sert bir kuvvetle ortadan ikiye ayırma fiiline odaklanır. | Denizin yarılma eyleminin başlangıcı. |
| [موج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AC.md) | Zıt | Dalgalanma ve çalkantı | Kütlenin sükûnetini yitirip birbirine çarpması ve kabarması hali. | Suyun yarık ve sakin halinin kapanıp çalkalanması. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رهو | Dingin açıklık | Hem yarık ve geçit genişliğini hem de sükûnet ve sarsıntısızlığı içerir. | Kesin |
| Latince | hiatus, fretum tranquillum | Açıklık, sakin geçit | Fiziksel aralık anlamını karşılar ancak sakinlik boyutunu her zaman taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | calm opening, still chasm | Sakin yarık, durulmuş açıklık | Genişlik ve dinginlik aynı anda verilir; tek kelimeyle tam karşılanamaz. | Güçlü |
| Almanca | ruhige Spalte, stiller Durchgang | Durgun yarık, sakin geçit | Açıklık ve hareketsizlik yan yana aktarılır. | Güçlü |
| Fransızca | béance paisible, passage calme | Dingin aralık, sakin geçit | Kütleler arası sükûneti ve açık yolu birlikte ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَهْوًا | Olduğu gibi açık ve dingin bırakılmış yol hali | Hz. Musa’ya kavmiyle geçtikten sonra denizi hemen kapatmaya kalkışmayıp düşmanın da girmesi için sakin ve açık bırakması emri; Duhân [44:24](https://lisan.digital/tr/ayet/44:24.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mucize ve ilahi iradenin tabiat üzerindeki tasarrufu | Suyun akışkanlık tabiatının geçici olarak askıya alınıp koridorun açık ve sâkin tutulması. | İlahi kudretle fizik kanunlarının durdurulup yolun muhafaza edilmesi. |
| Fıkıh | Ortak mülkiyet ve şuf'a hukuku | Hadiste geçen لا شفعة في رهو ibaresi bağlamında geniş su birikintisi veya yol üzerinde ön alım hakkı. | Kamusal açık alan veya su toplanma havzasında ferdi hakkın kısıtlanması. |
| Tefsir | Duhân Suresi 24. ayetin lafzi tahlili | Kelimenin «sâkin» mi yoksa «açık yol» mu olduğu ihtilafı; her iki mananın cem edilmesi. | Suyun yarılmış halde kımıldamadan açık bir vadi gibi durması. |
| Hadis | Mekan tasvirleri ve benzetmeler | Gatafan kabilesi sorulduğunda رهوة تنبع ماء denilerek yüksek ve verimli tepeye benzetilmesi. | Yüksek, sakin ve su fışkıran tepe tasviri. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevekkül ve ilahi emre teslimiyet | Müdahalesiz bekleme hali | Hükmü tamamlatma | Kurtuluşa eren kişinin panikle sürece müdahale etmeyip ilahi planın tecellisini dinginlikle beklemesi. | Güçlü |
| İlmi | Fizik ve akışkanlar mekaniği | Kararlı durgunluk hali | Dengeyi koruma | İki yüksek basınç/kütle arasında dinamik dengenin sükûnet halinde sürdürülmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi ve stratejik pusu | Tuzak koridoru | Düşmanı çekme | Kaçış koridorunun açık bırakılarak kibirli takipçinin tuzağın içine çekilmesi. | Kesin |
| İktisadi | Ticaret ve transit hatları | Güvenli açık koridor | Akışı kesintisiz kılma | Engellerin kaldırıldığı, istikrarlı ve krizsiz geçiş hattı. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kararlı potansiyel kuyu / durulmuş kanal | Yüksek potansiyele sahip iki duvar arasında sistemin sıfır ivmeyle dengede kalması durumu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Stratejik sabır ve kriz koridoru | Çatışma esnasında aktörün elde ettiği avantajı hemen kapatmayıp hasmın hamlesini tamamlamasına alan tanıması. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca «yarık» olarak tercüme edip fiziksel sükûnet boyutunu veya yalnızca «sakin» deyip yol açıklığını ihmal etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılmış iki su kütlesinin arasının hem açık bir kuru yol hem de dalgalanmayan, tekinsiz bir dinginlikle bekleyen bir zemin olduğunu gösterir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Musa’ya verilen emrin maksadı ıskalanır; Musa denizin kapanmasından değil, Firavun ordusunun arkadan yetişmesinden korkarak denizi kapatmak istemiş, vahiy ise ona yolu açık ve sakin bırakmasını emretmiştir. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Mucizenin sadece bir anlık yarma eyleminden ibaret olmadığını, o yarığın Firavun ve ordusunun helakini tamamlayacak süre boyunca ilahi bir dinginlikle açık tutulduğunu anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Musa ve Firavun kıssasının nihai kurtuluş ve boğulma anını anlatan Duhan [44:24](https://lisan.digital/tr/ayet/44:24.md) ayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ayetteki ifadenin bir yürüyüş tarzı veya belirsiz bir durum nitelemesi olduğu zannını yıkarak, doğrudan denizin durumuna ait bir emir (olduğu gibi açık ve sakin bırak) olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki kütle veya yükseklik arasında suyun ve rüzgârın durulduğu, açık, geniş ve sarsıntısız çukur/geçit.
- Soyut anlam: Şiddet ve hareketin askıya alınmasıyla sağlanan kararlı ve dingin geçiş alanı.
- Sistematik karşılık: Sistematik bir krizde taraflardan birinin kaçışını sağlarken diğerinin helakini hazırlayan sabitlenmiş operasyonel koridor.
- LaTeX modeli: $$S(t) = \{ x \in \mathbb{R} \mid \nabla \Phi(x) = 0 \} \cap \{ x \mid v(x) = 0 \}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S(t)$, $t$ anındaki sakin geçiş koridorunu temsil eder; $\nabla \Phi(x) = 0$ ifadesi iki yan duvar arasındaki potansiyel açıklığın dengede kalışını, $v(x) = 0$ ise bu koridordaki akışkan hızının sıfırlanarak sükûnetin temin edilmesini simgeler.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Duhan 44:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/ayet/44:24.md) — رَهْوًا

وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ

Meal (IK): Denizi sakin iken geride bırak. Doğrusu onlar, suda boğulacak bir ordudur.

## Sözlükler (10)

### ★ Akevler Sözlüğü

Deve hörgüçleri arasındaki boşluğa denir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والراء وو ا ي ء معهما
ه ر و، ه و ر، و ه ر، و ره، ره و ه ر ي، ه ي ر، ي ه ر، ر ي ه، ه ر ء، رهء مستعملات هرو: هَرَوْته بالهِراوة، وهي العصا: ضربته بها .
هور: وهر: الهَوْر: مصدر هار الجرف، يَهُور إذا أنصدع من خلفه وهو ثابتٌ بعد مكانهُ فهو هائرٌ هارٍ فإذا سقط فقد انهار وتهور، فإذا سقط شيء من أعلى جوفٍ أو ركية في قعرها قيل: تهوَّر وتَدَهْوَر.
ورجل هارٍ: ضعيف في أمره. قال:
ماضي العزيمة لا هارٌ ولا خزلُ
وتهوّر الليل وتوهَّر أيضا، إذا ذهب أكثرهُ، وتهوّر الشتاء إذا ذهب أشده. وتوّهر الرمل مثل تَهَوَّر، قال العجاج:
إلى أراطً ونقاً تَيْهُورِ
أراد: فيعول.
وره:
الوَرَهُ: الخرق في كل عمل، وامرأة ورهاء. أي: خرقاء بالعمل، قال:
ترنم وَرْهاء اليَدينِ تحـامـلـت		على البَعْل يوماً وهي مَقَاءُ ناشِزُ
المقَاء: الكثيرة الماء، والناشز: النّافر.
وتَوَرَّهَ في عملهِ. إذا لم يكن له فيه حذاقة.
رهو: الرَّهْو: الكُرْكيُّ، ويقال: بل هو من طير الماء، شبيه به، قال يصف النعامة:
يدف كالرَّهْوُ فوق الأرض من وجلٍ		حيران من بعـد أدحـي وإخـدارِ
والرَّهْوُ: مشي في سكون، قال:
تمشي إذا أخذ الوليد بـرأسـهـا		رَهْواً كما يمشي الهجين المعرسُ
والرّهو من نعت سير موسى عليها السلام، وأهل التفسير يقولون في قوله تعالى: "وأترك البحر رهوا": أي ساكناً على هينةٍ.
والرَّهْو والرَّهْوَى، لغتان: المرأة التي يعابُ عليها في الجماع، وهي الواسعة، قال:
فأنكحتُها رَهْواً كأن عِجانَـهـا		مَشَقُّ إهابٍ أوسعَ السلخَ ناجلهْ
والرَّهْوُ: مستنقع الماء.
والرَّهْوةُ شبه التل الصغير في متون الأرض على رؤوس الجبال، وهي مواضع الصقور والعقبان. قال:
فجلَّى كما جلَّى على رأسِ رَهْـوةٍ		من الطَّيْر أقنى يَنْفُضُ الطَلَّ أزرقُ
والرَّهاء: أرضٌ مستويةٌ قل ما تخلو من السراب. قال في السراب:
إذا جلا من الفلا رَهاؤه
وقال ذو الرمة:
كأنّه والرَّهاءُ الموتُ يركـضـهُ		أغراس أزهَرَ تحت الريح منتوجِ
والرَّها: بلد بالشام ينسب إليه أوراقُ المصاحف والنسبة إليه: رُهاويّ.
هري.
الهُرْيُ: بيت ضخم لطعام السلطان، وجمعه: أهراء.
هير: الِيَهْيَرُّ: حجارةٌ أمثال الكف، ويقال: هي دُوَيْبَّة في الصحارى أعظم من الجرذ. قال:
فلاة بها اليَهْيَرُّ شـقـراً كـأنـهـا		خصى الخيل قد شدت عليها المسامرُ
الواحدة: يَهْيَرَّة، يقال: يَفْعَلَّه، ويقال: فَيْعَلَّة، ويقال: فَعْيَلَّة، ويقال: فَعْلَلَّة.
يهر: اليَهْرُ: اللَّجاجة والتمادي في الأمر، تقول: في استَيْهَر فلان. قال:
صحا العاشقون وما تقصر		وقلبك في اللهو مُسْتيهِرُ
ريه: الرَيهُ والتَّرَيُّهُ: تهثهث السراب على وجه الأرض، قال رؤبة:
إذا جرى من آله المريهِ
هرأ: أهرأ الرجلُ في كلامه، أي: ليس لكلامه نظام، قال ذو الرمة:
لها بَشَرٌمثلُ الحريرِ ومَنْـطِـقٌ		رَخِيمُ الحَواشي لأهُراءٌولا نَزرُ
وتَهَرَّأَ اللّحمُ يتهرَأُ، أي: يَتَساقَطُ عن العِظامِ في الطبخ.
وأَهزأني البردُ، أي: أصابني بشدة، وأهْرَأْت: صِرْتُ في شدة البرد، ويقال: بل أَهرَأَ الرجل: أصابه البرد في رواح القيظ، ويقال: سيروا فقد أَهْرَأْتُم، أي: أَبْرَدْتم.
والهَرِيّةُ: الوقت الذي يشتد فيه البردُ.
وأَهْرَأَنا القُرُّ، أي: قتلنا. وأَهْرَأْتُ فلاناً. قتلته.
رهاً: الرَّهْيَأَةُ: أن تجعل أحد العِدْلَينِ أثقل من الآخر، يقال: رَهْيَأْتُ حملكَ رَهْيَأةً، ورَهْيَأتُ رأيك، أو أمرك إذا لم تقومهُ.
الرَّهْيَأةُ: الضعف والعجز والتواني، ومنه يقال: تَرَهْيَأَ الرجل في أمره، إذا هم به ثم أمسك عنه.
قال:
قد علم المُرَهْيِئُون الحمقى
والرَّهْيأةُ: أغريراق العين من الجهد والكبر، قال:
أكان حظكما من مال شيخكما		نابٌ تَرَهْيَأُ عيناها من الكبر

##### Türkçe

باب **الهاء** ve**الراء** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte
**ه ر و**، **ه و ر**، **و ه ر**، **و ره**، **ره و ه ر ي**، **ه ي ر**، **ي ه ر**، **ر ي ه**، **ه ر ء**، **رهء** kullanımdadır. **هرو**: Onu **الهِراوة** ile—ki o değnektir—vurdum; yani onunla vurdum.

**هور**: ve **وهر**: **الهَوْر**: **هار** **الجرف**’in mastarıdır; **يَهُور**: arkasından yarıldığı zaman, hâlbuki yerinden sonra sabit iken; o hâlde o **هائر** **هارٍ**’dır. Artık düştüğü zaman, gerçekten **انهار** ve **تهور** olur. Bir şey bir oyuk yahut bir kuyu üstünden dibine düştüğü zaman: **تهوَّر** ve **تَدَهْوَر** denir.

Ve **رجل هارٍ**: işinde zayıf. Dedi ki:
ماضي العزيمة لا هارٌ ولا خزلُ

Ve gece **تهوّر** etti ve ayrıca **توهَّر**; çoğu gittiği zaman. Ve kış **تهوّر** etti; en şiddetlisi gittiği zaman. Ve kum **توّهر** etti; **تَهَوَّر** gibi. **العجاج** dedi ki:
إلى أراطً ونقاً تَيْهُورِ
İstedi: **فيعول**.

**وره**:
**الوَرَهُ**: her işte beceriksizlik; ve **امرأة ورهاء**; yani: işte beceriksiz. Dedi ki:
ترنم وَرْهاء اليَدينِ تحـامـلـت		على البَعْل يوماً وهي مَقَاءُ ناشِزُ
**المقَاء**: suyu çok olan; ve **الناشز**: ürken.

Ve işinde **تَوَرَّهَ** etti; onda maharet kendisinde olmadığı zaman.

**رهو**: **الرَّهْو**: turna; ve denilir: bilakis o su kuşundandır, ona benzer. Devekuşunu vasfederken dedi ki:
يدف كالرَّهْوُ فوق الأرض من وجلٍ		حيران من بعـد أدحـي وإخـدارِ

Ve **الرَّهْو**: sükûnet içinde yürüyüş. Dedi ki:
تمشي إذا أخذ الوليد بـرأسـهـا		رَهْواً كما يمشي الهجين المعرسُ

Ve **الرّهو**, onun üzerine—selâm onun üzerine olsun—Mûsâ’nın yürüyüşünün sıfatındandır. Ve tefsir ehli, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “وأترك البحر رهوا”: yani sakin, yumuşaklık üzere, derler.

Ve **الرَّهْو** ve **الرَّهْوَى**, iki lugattır: cima’da kendisiyle ayıplanan kadın; ve o geniş olandır. Dedi ki:
فأنكحتُها رَهْواً كأن عِجانَـهـا		مَشَقُّ إهابٍ أوسعَ السلخَ ناجلهْ

Ve **الرَّهْو**: su birikintisi.

Ve **الرَّهْوةُ**: yer sırtlarında, dağ başlarında küçük tepeye benzer; ve onlar doğanların ve kartalların yerleridir. Dedi ki:
فجلَّى كما جلَّى على رأسِ رَهْـوةٍ		من الطَّيْر أقنى يَنْفُضُ الطَلَّ أزرقُ

Ve **الرَّهاء**: düz bir arazi; seraptan az olur ki boş kalsın. Serap hakkında dedi ki:
إذا جلا من الفلا رَهاؤه
Ve **ذو الرمة** dedi ki:
كأنّه والرَّهاءُ الموتُ يركـضـهُ		أغراس أزهَرَ تحت الريح منتوجِ

Ve **الرَّها**: Şam’da bir belde; mushaf yaprakları ona nisbet edilir; ve ona nisbet: **رُهاويّ**.

**هري**:
**الهُرْيُ**: sultanın yiyeceği için büyük ev; cem‘i: **أهراء**.

**هير**: **الِيَهْيَرُّ**: avuç gibi taşlar; ve denilir: çöllerde bir küçük hayvandır, sıçandan daha büyüktür. Dedi ki:
فلاة بها اليَهْيَرُّ شـقـراً كـأنـهـا		خصى الخيل قد شدت عليها المسامرُ
Tekili: **يَهْيَرَّة**. Denilir: **يَفْعَلَّه**; ve denilir: **فَيْعَلَّة**; ve denilir: **فَعْيَلَّة**; ve denilir: **فَعْلَلَّة**.

**يهر**: **اليَهْرُ**: inat ve işte ileri gitme. Dersin: falan **استَيْهَر** etti. Dedi ki:
صحا العاشقون وما تقصر		وقلبك في اللهو مُسْتيهِرُ

**ريه**: **الرَيهُ** ve **التَّرَيُّهُ**: serabın yer yüzü üzerinde titremesi. **رؤبة** dedi ki:
إذا جرى من آله المريهِ

**هرأ**: Adam sözünde **أهرأ** etti; yani: sözü için düzen yoktur. **ذو الرمة** dedi ki:
لها بَشَرٌمثلُ الحريرِ ومَنْـطِـقٌ		رَخِيمُ الحَواشي لأهُراءٌولا نَزرُ

Ve et **تَهَرَّأَ** eder, **يتهرَأُ**; yani: pişirmede kemiklerden dökülür.

Ve soğuk beni **أَهزأني**; yani: beni şiddetle vurdu. Ve **أهْرَأْت**: soğuğun şiddetinde oldum. Ve denilir: bilakis adam **أَهرَأَ**: yaz sıcağının akşam serinliğinde soğuk ona isabet etti. Ve denilir: yürüyün, çünkü siz **أَهْرَأْتُم**; yani: serinlediniz.

Ve **الهَرِيّةُ**: soğuğun şiddetlendiği vakit.

Ve **أَهْرَأَنا القُرُّ**: yani: bizi öldürdü. Ve falanı **أَهْرَأْتُ**: onu öldürdüm.

**رهاً**: **الرَّهْيَأَةُ**: iki yükten birini ötekinden daha ağır kılmandır. Denilir: yükünü **رَهْيَأْتُ** bir **رَهْيَأةً** ile; ve görüşünü yahut işini **رَهْيَأتُ**; onu doğrultmadığın zaman.

**الرَّهْيَأةُ**: zayıflık ve acizlik ve gevşeklik; ondan denilir: adam işinde **تَرَهْيَأَ** etti; ona niyetlenip sonra ondan vazgeçtiği zaman.
Dedi ki:
قد علم المُرَهْيِئُون الحمقى

Ve **الرَّهْيأةُ**: çaba ve ihtiyarlıktan gözün sulanması. Dedi ki:
أكان حظكما من مال شيخكما		نابٌ تَرَهْيَأُ عيناها من الكبر

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراءِ والهاءِ وما يثلثهما)
  (رهو)  الراء والهاء والحرف المعتل أصلان، يدلُّ أحدُهما على دَعَةٍ وخَفْضٍ وسكون، والآخرُ على مكانٍ قد ينخفض ويرتفع.
  فالأوّل الرَّهْو: البحر الساكن. ويقولون: عيشٌ راهٍ، أي ساكن. ويقولون: أَرْهِ على نفسك، أي ارفُقْ بها. قال ابن الأعرابيِّ: رَها في السَّير يرهُو، إذا رفَق. ومن الباب الفرس المِرْهاءُ([1]) في السَّير، وهو مِثل المِرْخاء. ويكون ذلك سرعةً في سكونٍ من غير قلق.
  وأما المكان الذي ذكرناه فالرَّهْو: المنخفِض من الأرض، ويقال المرتفِع. واحتج قائل القول الثاني بهذا البيت:
  * يظلُّ النِّساء المرضِعاتُ برهْوَةٍ([2]) *
  قال: وذلك أنَّهنّ خوائفُ فيطلُبْن المواضعَ المرتفِعة. وبِقول الآخَر:
فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ *** من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ([3])  وحكى الخَليل: الرَّهْوة: مستنقَعْ الماء، فأمّا حديث رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، حين سُئل عن غَطَفان فقال: "رَهْوَةٌ تَنْبُِعُ ماءً"، فإنه أراد الجبلَ العالي. ضرب ذلك لهم مثلاً([4]). وقد جاءَ عنه صلى الله عليه وآله وسلم أنّه قال: "أكَمَةٌ خَشْناء تنفِي النَّاسَ عنها". قال القُتَيبيّ: الرَّهوة تكون المرتفِعَ من الأرض، وتكون المنخفضَ. قال: وهو حرفٌ من الأضداد. فأمّا الرَّهاء فهي المَفازة المستوية قَلَّما تخلو من سَراب.
  ومما شذّ عن البابين الرَّهْو: ضربٌ من الطّير. والرَّهو: نعت سَوءٍ للمرأة. وجاءت الخيل رهْواً، أي متتابعة.
  (رهأ)  الراء والهاء والهمزة لا تكون إلاّ بدَخيل([5])، وهي الرَّهْيأَة، وذلك يدلُّ على قلَّة اعتدالٍ في الشيء. فالرَّهْيأة: أن يكون أحد عِدْلي الحِمل أثْقَل من الآخَر. رَهْيَأْتَ حِمْلك؛ ورهيَأْتَ أمرك، إذا لم تقوِّمْه. والرَّهيأة: العجْز والتّوانِي. ويقال ترهْيأَ في أمرِه، إذا همَّ به ثُمَّ أمسَكَ عنه. ومنه الرَّهيأة: أنْ تَغرورِقَ العينانِ. وتَرَهْيَأت السّحابةُ، إِذا تمخَّضَتْ للمطر.
  (رهب)  الراء والهاء والباء أصلان: أحدهما يدلُّ على خوفٍ، والآخَر على دِقّة وخِفَّة.
  فالأوَّل الرَّهْبة: تقول رهِبْت الشيءَ رُهْباً ورَهَباً ورَهْبَة. والترهُّب: التعبُّد. ومن الباب الإِرهاب، وهو قَدْع الإِبل من الحوض وذِيادُها.
  والأصل الآخر: الرَّهْب: الناقة المهزولة. والرِّهاب: الرِّقاق من النِّصال؛ واحدها رَهْبٌ. والرَّهاب: عظمٌ في الصَّدر مشرفٌ على البَطن مثلُ اللِّسان.
  (رهج)  الراء والهاء والجيم أُصَيلٌ يدلُّ على إِثارة غبارٍ وشبهِه. فالرَّهَج: الغُبار.
  (رهد)  الراء والهاء والدال أُصَيلٌ يدل على نَعْمةٍ، وهي الرَّهادة. ويقال هي رَهيدة([6])، أي رَخْصة. فأمَّا ابن دريد فقد ذكر ما يقارب هذا القياس، قال: يقال* رَهَدْتُ الشّيءَ رَهْداً، إذا سحَقْتَه سَحْقاً شديداً([7]). قال: والرَّهيدة: بُرٌّ يُدقُّ ويصَبُّ عليه اللَّبَن.
  (رهز)  الراء والهاء والزاء كلمة تدلُّ على الرّهْز، وهو التحرُّك.
  (رهس)  الراء والهاء والسين أصلان: أحدهما الامتلاء والكثرة، والآخَر الوطء.
  فالأول قولهم: ارتهَسَ الوادي: امتلأ. وارتهَسَ الجرادُ: ركِب بعضُه بعضاً.
  والأصل الآخر: الرَّهْس: الوطء. ومنه الرجُل الرَّهْوَس([8]): الأكول.
  (رهش)  الراء والهاء والشين أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وتحرُّك. فالارتهاش: أن تصطدم يدُ الدابة في مَشْيِه فتعقِر رواهِشَه، وهي عصَب باطن الذِّراع. قال الخليل: والارتهاش ضربٌ من الطَّعْن في عَرْض. قال:
أبا خالدٍ لولا انتظارِيَ نصرَكُمْ *** أخذْتُ سِناني فارتهشْتُ به عَرْضا([9]) قال: وارتهاشُه: تحريك يدَيه. ومن الباب رجل رُهْشُوشٌ: حَيٌّ([10]) كريم كأَنه يهتزّ ويرتاح للكرم والخير. ومن الباب المرتَهِشة، وهي القوس التي إذا رُمِيَ عنها اهتزَّتْ فضرب وترُها أبْهَرَها. والرَّهيس: التي يُصيب وترُها طائفَها. ومن الباب ناقةٌ رُهشوشٌ: غزيرة.
  (رهص)  الراء والهاء والصاد أصلٌ يدلُّ على ضَغْط وعصر وثَباتٍ. فالرَّهْص، فيما رواه الخليل: شِدّة العَصْر. والرَّهَص: أن يُصيب حجرٌ حافراً أو مَنْسِماً فيدوَى باطِنُه. يقال رَهَصه الحجر يرهَصُه، من الرَّهصَة. ودابَّةٌ رهيص: مرهوصة. والرَّواهص من الحجارة: التي ترهَصُ الدوابَّ إذا وطِئَتْها، واحدتها راهصة. قال الأعشى:
فعَضَّ حَديد الأرْضِ إن كنتَ ساخطاً *** بفيك وأحجارَ الكُلابِ الرَّوَاهصا([11])  وكان "الأسد الرَّهيص" من فُرْسان العرب([12]). والمَرْهَص: موضع الرَّهْصة. وقال:
  * على جبالٍ ترهَص المَرَاهصا([13]) *
  والرِّهْص: أَسفلُ عِرْقٍ في الحائط. ويَرْهَصُ([14]) الحائط بما يقيمه.
  والمَرَاهص: المراتب، يقال مَرهَصةٌ ومراهص، كقولك مرتَبة ومراتب.  ويقال: كيف مرهَصَةُ فلانٍ عند الملك، أي منزلتُه. قال:
رمى بِكَ في أُخراهُم تَركُكَ العُلَى *** وفُضِّلَ أقوامٌ عليك مَرَاهِصا([15])  (رهط)  الراء والهاء والطاء أصلٌ يدلُّ على تجمُّعٍ في النّاسِ وغيرِهم. فالرَّهط: العِصابة من ثلاثةٍ إلى عَشرة. قال الخليل: ما دون السَّبعة إلى الثلاثةِ نفرٌ. وتخفيف الرَّهط أحسن من تثقيله([16]). قال والترهيط: دَهْوَرةُ اللُّقْمَةِ وجَمْعُها([17]). قال:
  * يا أيُّها الآكلُ ذو التَّرهِيط([18]) *
  والرَّاهطاء: جُحْرٌ من جِحْرة اليَربوع بين النّافقاء والقاصعاء، يَخْبَأُ فيه أولادَه. وقال: والرِّهاط: أديمٌ يُقطَع كقَدْر ما بين الحُجْزة إلى الرُّكْبة، ثم يُشقَّق كأمثال الشُّرُك، تلبَسه الجارية. قال:
بِضربٍ تَسْقُطُ الهاماتُ منه *** وطعنٍ مثلِ تعْطيط الرِّهاطِ([19])  والواحد رَهْطٌ([20]). وَقال:
متى ما أَشَأْ غَيْرَ زَهْوِ المُلُو *** كِ أجْعَلْكَ رَهْطاً على حُيَّضِ([21])  قال الخليل: والرِّهاط واحدٌ، والجمع أرهطة. قال: ويجوز في العشيرة أن تقول هؤلاء رَهْطك وأرْهُطُك، كلُّ ذلك جميعٌ، وهم رجال عشيرتك. وقال:
يا بُؤْسَ للحربِ التي *** وضعَتْ أراهِط فاستراحُوا([22])أي أراحتْهم من الدُّنيا بالقَتْل. ويقال لِراهِطاء اليَربوع رُهَطَةٌ أيضاً.
  (رهق)  الراء والهاء والقاف أصلان متقاربان: فأحدهما غِشيان الشّيءِ الشيءَ، والآخر العَجلة والتأخير([23]).
  فأمَّا الأوّل فقولُهم: رَهِقَه الأمرُ: غَشِيَه. والرَّهُوق من النُّوق: الجوادُ الوَسَاعُ التي تَرْهَقُك إِذا مددتَها، أي تغشاك لسَعَة خَطْوها. قال الله جلّ ثناؤه: ﴿وَلاَ يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلاَ ذِلَّةٌ﴾ [يونس 26]. والمرَاهِق: الغلام الذي دَانَى الحُلُم. ورجلٌ مُرَهَّق: تنزل به* الضِّيفَانُ. وأرهق القومُ الصّلاةَ: أخَّروها حتى يدنُوَ وقتُ الصّلاةِ الأُخرى. والرَّهَق: العَجَلة والظُّلم. قال الله تعالى: ﴿فَلاَ يَخَافُ بَخْساً وَلاَ رَهَقاً([24])﴾[الجن 13]. والرَّهَق: عجلةٌ في كذب وعَيب. قال:
  * سليم جنب الرّهَقا([25]) *
  (رهك)  الراء والهاء والكاف أصل يدل على استرخاء. فالرَّهْوَك([26]): السَّمين من الجِداء والظِّباء([27]). والتَّرَهْوُك: التحرُّك في رَخاوة. ويقولون: رهَكْت الشَّيءَ، إذا سَحَقْتَه.
  (رهل)  الراء والهاء واللام كلمةٌ تدلُّ على استرخاء. فالرَّهَل: الاسترخاء من سِمَن. يقال فرسٌ رهِلُ الصَّدْر.
أنشدنا أبو الحسن القَطَّان، قال أنشدنا علي بن عبد العزيز، عن أبي عبيدٍ، عن الفرّاء:
فتىً قُدَّ قَدَّ السّيفِ لا متآزِفٌ *** ولا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبَآدِلُه([28])  (رهم)  الراء والهاء والميم يدلُّ على خِصْبٍ ونَدىً. فالرِّهْمَة: المَطْرة الصَّغيرةُ القَطْر؛ والجمعُ رِهَمٌ ورِهام. وروضة مَرْهُومَةٌ. وأَرْهَمَتِ السّماء: أتت بالرِّهام. ونزلنا بفلانٍ فكُنّا في أرهَمِ جانِبَيه، أي أخصبهما.
  (رهن)  الراء والهاء والنون أصلٌ يدل على ثباتِ شيءٍ يُمسَك بحقٍّ أو غيره. من ذلك الرَّهْن: الشيءُ يُرْهَن. تقول رهَنْت الشيءَ رهْناً؛ ولا يقال أرهَنْتُ. والشيء الرَّاهن: الثابت الدائم. ورَهَن لك الشيءُ: أقام. وأرهنْتُه لك: أقمتُه. وقال أبو زيد: أرْهَنْتُ في السِّلعة إرهاناً: غالَيْتُ فيها. وَهو من الغَلاء خاصَّة. قال:
  * عِيدِيَّةً أُرْهِنَتْ فيها الدَّنانيرُ([29]) *
  وعبارة أبي عُبيدٍ في هذا عبارة شاذّة. لكنّ ابن السكّيت وغيره قالوا: أُرْهِنَتْ أُسْلِفَتْ. وهذا هو الصَّحيح. قالوا كلُّهُم: أرهَنْتُ ولَدي إرهاناً: أخْطَرْتُهُمْ([30]). فأمّا تسميتهم المهزُولَ من الناس [و] الإبلِ راهناً، فهو من الباب؛ لأنَّهم جعلوه كأنّه من هُزاله يثبُت مكانَه لا يتحرَّك. قال:
إمَّا تَرَيْ جِسْمِيَ خَلاًّ قد رَهَنْ *** هَزْلاً وما مجدُ الرِّجال في السِّمَنْ([31])  يقال منه رَهَنَ رُهوناً.
---------------------------------------------------------------
([1]) بدلها في القاموس: "المرهاة". واقتصر في اللسان على "مره" من أرهى.
([2]) البيت في اللسان (رهو) بدون نسبة. وهو لبشر بن أبي خازم، من قصيدة في المفضليات.
2: 129-133). وعجزه: * تفزع من خوف الجبان قلوبها *
([3]) البيت لذي الرمة في ديوانه 400 واللسان (رها، قنا). ورواية الديوان واللسان: "نظرت كما جلى".
([4]) وفسر "رهوة" في الحديث أيضاً بأنه جبل معين.
([5]) كذا. ولعل في الكلام بعده سقطا.
([6]) في الأصل: "رهدة"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس.
([7]) بعده في الجمهرة (2: 259): "زعموا مثل الرهك سواء".
([8]) الرهوس، كجرول. ذكر في القاموس ولم يذكر في اللسان.
([9]) البيت في المخصص (6: 67) واللسان (رهش).
([10]) في الأصل: "حتى"، صوابه في اللسان
([11]) ديوان الأعشى 110 واللسان (رهص).
([12]) اسمه جبار بن عمرو بن عميرة، شاعر جاهلي. انظر الاشتقاق 231.
([13]) في الأصل: "الرواهصا".
([14]) في المجمل واللسان: "ورهصت".
([15]) البيت للأعشى في ديوانه 109 واللسان (رهص).
([16]) أي من أن يقال "رهط" بفتح الهاء.
([17]) الدهورة: التكبير. وفي الأصل: "هورة اللقمة"، صوابه من اللسان.
([18]) البيت في اللسان (رهط).
([19]) أنشده في اللسان (رهط، عطط). ونسبه في الموضع الأخير إلى المتنخل الهذلي. وقصيدة المتنخل في القسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين ص 89 ونسخة الشنقيطي من الهذليين 48. وروايته فيهما: * بضرب في الجماجم ذي فروغ *
([20]) في الأصل: "رهطة"، صوابه من اللسان والقاموس.
([21]) البيت لأبي المثلم الهذلي، كما في اللسان (رهط). وقصيدته في شرح السكري للهذليين 51.
([22]) البيت أول أبيات لسعد بن مالك بن ضبيعة. انظر الحماسة (1: 192).
([23]) في الأصل: "في التأخير".
([24]) من الآية 13 في سورة الجن.
([25]) لم أهتد إلى مرجع لتحقيق هذا.
([26]) ذكرت في القاموس ولم تذكر في اللسان.
([27]) بعد هذا الكلمة في الأصل: "والترهوك السمين"، وهي عبارة مقحمة أخذت مما بعدها وما قبلها.
([28]) البيت للعجير السلولي، أو زينب أخت يزيد بن الطثرية، كما في اللسان (أزف، بأدل، رهل).
([29]) صدره كما في اللسان (رهن): * يطوي ابن سلمى بها من راكب بعدا *
    أو: *ظلت تجوب بها البلدان ناجية *
([30]) أي جعلت لهم خطراً يستبقون إليه.
([31]) البيتان في اللسان (رهن)، وقد سبق أولهما في (خل 156) من هذا الجزء.
ـ

##### Türkçe

(**باب الراءِ والهاءِ وما يثلثهما**)
  (**رهو**)  **الراء** ve **الهاء** ve illetli harf iki asıldır; ikisinden biri bir rahatlığa, alçaklığa ve sükûna delâlet eder; diğeri ise alçalabilen ve yükselebilen bir mekâna.
  Birincisi **الرَّهْو**: durgun denizdir. Ve derler: **عيشٌ راهٍ**; yani sakin. Ve derler: **أَرْهِ على نفسك**; yani ona yumuşak davran. İbnü’l-A‘râbî dedi: **رَها في السَّير يرهُو**; yumuşak davrandığı zaman. Ve bu bâbdandır: yürüyüşte **الفرس المِرْهاءُ**; o, **المِرْخاء** gibidir. Bu, bir sükûn içinde, kaygı olmaksızın bir sürat olur.
  Bizim zikrettiğimiz mekâna gelince: **الرَّهْو**: yerin alçak olanıdır; ve yüksek olan denir. İkinci sözün sahibi şu beyitle delil getirdi:
  * **يظلُّ النِّساء المرضِعاتُ برهْوَةٍ** *
  Dedi: Bu, onların korkmuş olmaları sebebiyledir; böylece yüksek yerleri ararlar. Ve başkasının sözüyle:
فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ *** من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ  Ve el-Halîl nakletti: **الرَّهْوة**: su birikintisidir; fakat Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم’in hadisi: Gatafân hakkında sorulduğunda: “**رَهْوَةٌ تَنْبُِعُ ماءً**” demesi; o, yüksek dağı kastetmiştir. Bunu onlara bir misal olarak vurdu. Ve ondan صلى الله عليه وآله وسلم geldi ki şöyle dedi: “**أكَمَةٌ خَشْناء تنفِي النَّاسَ عنها**”. el-Kuteybî dedi: **الرَّهوة** yerin yüksek olanı olur, ve alçak olanı olur. Dedi: O, zıtlar harflerinden bir harftir. Ama **الرَّهاء** ise, düz çöl(dür); nadiren seraptan boş kalır.
  İki bâbdan şâz olanlardan: **الرَّهْو**: kuşlardan bir türdür. Ve **الرَّهو**: kadın için kötü bir sıfattır. Ve atlar **رهْواً** geldi; yani peş peşe.

  (**رهأ**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الهمزة** ancak dâhil (yabancı) ile olur; o da **الرَّهْيأَة**’dir; bu da şeyde az bir düzgünlüğe delâlet eder. Öyleyse **الرَّهْيأة**: yükün iki denklerinden birinin ötekinden daha ağır olmasıdır. **رَهْيَأْتَ حِمْلك**; ve **رهيَأْتَ أمرك**; onu doğrultmadığın zaman. Ve **الرَّهيأة**: âcizlik ve gevşekliktir. Ve denir: **ترهْيأَ في أمرِه**; ona niyetlenip sonra ondan vazgeçtiği zaman. Ve ondandır **الرَّهيأة**: iki gözün yaşla dolması. Ve bulut **تَرَهْيَأت**; yağmur için sancılandığı zaman.

  (**رهب**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الباء** iki asıldır: birisi korkuya delâlet eder, diğeri inceliğe ve hafifliğe.
  Birincisi **الرَّهْبة**: dersin ki **رهِبْت الشيءَ** **رُهْباً** ve **رَهَباً** ve **رَهْبَة**. Ve **الترهُّب**: ibadete kapanmadır. Ve bu bâbdandır **الإِرهاب**; o, develeri havuzdan men etmek ve onları uzaklaştırmaktır.
  Diğer asıl: **الرَّهْب**: zayıflamış dişi devedir. Ve **الرِّهاب**: ok uçlarından ince olanlar; tekili **رَهْب**’dır. Ve **الرَّهاب**: göğüste, karın üzerine çıkıntı yapan, dil gibi bir kemiktir.

  (**رهج**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الجيم** sağlam bir asıldır; toz kaldırmaya ve benzerine delâlet eder. Öyleyse **الرَّهَج**: tozdur.

  (**رهد**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الدال** sağlam bir asıldır; bir nimete delâlet eder; o da **الرَّهادة**’dir. Ve denir: o **رَهيدة**’dir; yani ucuz. Ama İbn Düreyd bu kıyasa yakın olanı zikretti; dedi: denir: **رَهَدْتُ الشّيءَ رَهْداً**; onu şiddetli bir ezmeyle ezdiğin zaman. Dedi: ve **الرَّهيدة**: dövülen buğdaydır; üzerine süt dökülür.

  (**رهز**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الزاء** bir kelimedir; **الرّهْز**’e delâlet eder; o da hareket etmektir.

  (**رهس**)  **الراء** ve **الهاء** ve **السين** iki asıldır: birisi doluluk ve çokluk, diğeri çiğneme.
  Birincisi onların sözü: **ارتهَسَ الوادي**: doldu. Ve **ارتهَسَ الجرادُ**: bir kısmı bir kısmının üstüne bindi.
  Diğer asıl: **الرَّهْس**: çiğneme. Ve ondandır **الرجُل الرَّهْوَس**: çok yiyen.

  (**رهش**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الشين** bir asıldır; çalkantıya ve harekete delâlet eder. Öyleyse **الارتهاش**: hayvanın yürüyüşünde elinin çarpışması ve **رواهِشَه**’ini yaralamasıdır; o, önkolun iç tarafındaki sinirlerdir. el-Halîl dedi: ve **الارتهاش** enlemesine bir tür saplamadır. Dedi:
أبا خالدٍ لولا انتظارِيَ نصرَكُمْ *** أخذْتُ سِناني فارتهشْتُ به عَرْضا  Dedi: ve onun **ارتهاشُه**’u: iki elini hareket ettirmesidir. Ve bu bâbdandır: **رجل رُهْشُوشٌ**: diri, cömert; sanki cömertlik ve hayır için titrer ve rahatlar. Ve bu bâbdandır **المرتَهِشة**; o, kendisinden atıldığında titreyen yaydır; böylece kirişi onun **أبْهَرَها**’sını vurur. Ve **الرَّهيس**: kirişi onun **طائفَها**’ına isabet eden (yay)dır. Ve bu bâbdandır: **ناقةٌ رُهشوشٌ**: bol sütlü.

  (**رهص**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الصاد** bir asıldır; basmaya, sıkmaya ve sebat etmeye delâlet eder. Öyleyse **الرَّهْص**; el-Halîl’in rivayet ettiğine göre: sıkmanın şiddetidir. Ve **الرَّهَص**: bir taşın bir toynağa yahut bir nâl yerine isabet edip içinin acımasıdır. Denir: taş onu **رَهَصه**; **يرهَصُه**; **الرَّهصَة**’den. Ve **دابَّةٌ رهيص**: **مرهوصة**. Ve taşlardan **الرَّواهص**: hayvanlar onları çiğnediğinde hayvanları **ترهَصُ** edenlerdir; tekili **راهصة**. el-A‘şâ dedi:
فعَضَّ حَديد الأرْضِ إن كنتَ ساخطاً *** بفيك وأحجارَ الكُلابِ الرَّوَاهصا  Ve “**الأسد الرَّهيص**” Arap süvarilerindendi. Ve **المَرْهَص**: **الرَّهْصة**’nın yeridir. Ve dedi:
  * **على جبالٍ ترهَص المَرَاهصا** *
  Ve **الرِّهْص**: duvardaki bir damarın en altıdır. Ve duvarı, onu ayakta tutan şeyle **يَرْهَصُ**.
  Ve **المَرَاهص**: mertebelerdir; denir **مَرهَصةٌ** ve **مراهص**; senin “mertebe ve mertebeler” demen gibi. Ve denir: melik katında falanın **مرهَصَةُ** nasıldır; yani onun menzili. Dedi:
رمى بِكَ في أُخراهُم تَركُكَ العُلَى *** وفُضِّلَ أقوامٌ عليك مَرَاهِصا

  (**رهط**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الطاء** bir asıldır; insanlarda ve başkalarında toplanmaya delâlet eder. Öyleyse **الرَّهط**: üçten ona kadar (olan) topluluktur. el-Halîl dedi: yediden aşağı, üçe kadar **نفرٌ**dür. Ve **الرَّهط**’ın hafifletilmesi, ağırlaştırılmasından daha güzeldir. Dedi: ve **الترهيط**: lokmanın yuvarlanması ve toplanmasıdır. Dedi:
  * **يا أيُّها الآكلُ ذو التَّرهِيط** *
  Ve **الرَّاهطاء**: yerboğazı faresinin (**اليَربوع**) deliğinden bir deliktir; **النّافقاء** ile **القاصعاء** arasındadır; yavrularını onda gizler. Ve dedi: ve **الرِّهاط**: bel kuşağı ile diz kapağı arası kadar kesilen, sonra kayışlar gibi şeritler halinde yarılan deridir; genç kız onu giyer. Dedi:
بِضربٍ تَسْقُطُ الهاماتُ منه *** وطعنٍ مثلِ تعْطيط الرِّهاطِ  Tekili **رَهْطٌ**’tur. Ve dedi:
متى ما أَشَأْ غَيْرَ زَهْوِ المُلُو *** كِ أجْعَلْكَ رَهْطاً على حُيَّضِ  el-Halîl dedi: ve **الرِّهاط** bir tanedir; çoğulu **أرهطة**’dır. Dedi: ve aşirette “bunlar senin **رَهْطك**’ın ve **أرْهُطُك**’ın” demen câizdir; bunların hepsi topluluktur; onlar senin aşiretinin erkekleridir. Ve dedi:
يا بُؤْسَ للحربِ التي *** وضعَتْ أراهِط فاستراحُوا  yani onları öldürmekle dünyadan rahat ettirdi. Ve yerboğazı faresinin **راهِطاء**’ına **رُهَطَةٌ** da denir.

  (**رهق**)  **الراء** ve **الهاء** ve **القاف** birbirine yakın iki asıldır: birisi şeyin şeye örtüşmesi, diğeri acele ve geciktirme.
  Birincisine gelince: onların sözü: **رَهِقَه الأمرُ**: onu kapladı. Ve develerden **الرَّهُوق**: iyi, geniş adımlı olan; onu uzattığında seni **تَرْهَقُك**; yani adımının genişliği sebebiyle seni kaplar. Allah جلّ ثناؤه dedi: ﴿وَلاَ يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلاَ ذِلَّةٌ﴾. Ve **المرَاهِق**: bulûğa yaklaşan oğlandır. Ve **رجلٌ مُرَهَّق**: ona misafirler iner. Ve kavim namazı **أرهقوا**: onu geciktirdiler; ta ki diğer namazın vakti yaklaşsın. Ve **الرَّهَق**: acele ve zulümdür. Allah تعالى dedi: ﴿فَلاَ يَخَافُ بَخْساً وَلاَ رَهَقاً﴾. Ve **الرَّهَق**: yalan ve ayıpta bir aceledir. Dedi:
  * **سليم جنب الرّهَقا** *

  (**رهك**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الكاف** bir asıldır; gevşemeye delâlet eder. Öyleyse **الرَّهْوَك**: oğlaklardan ve ceylanlardan semiz olan. Ve **التَّرَهْوُك**: bir gevşeklik içinde hareket etmektir. Ve derler: **رهَكْت الشَّيءَ**; onu ezdiğin zaman.

  (**رهل**)  **الراء** ve **الهاء** ve **اللام** gevşemeye delâlet eden bir kelimedir. Öyleyse **الرَّهَل**: semizlikten gelen gevşekliktir. Denir: **فرسٌ رهِلُ الصَّدْر**.
Bize Ebü’l-Hasen el-Kattân okuttu; dedi: bize Ali b. Abdülazîz okuttu; Ebû Ubeyd’den; el-Ferrâ’dan:
فتىً قُدَّ قَدَّ السّيفِ لا متآزِفٌ *** ولا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبَآدِلُه

  (**رهم**)  **الراء** ve **الهاء** ve **الميم** berekete ve neme delâlet eder. Öyleyse **الرِّهْمَة**: damlası küçük olan küçük yağmurdur; çoğulu **رِهَمٌ** ve **رِهام**. Ve **روضة مَرْهُومَةٌ**. Ve gök **أَرْهَمَتِ**: **الرِّهام** getirdi. Ve falanın yanında indik de onun iki yanının **أرهَمِ**’inde olduk; yani ikisinin daha bereketlisinde.

  (**رهن**)  **الراء** ve **الهاء** ve **النون** bir asıldır; bir hakkın yahut başkasının karşılığında tutulan bir şeyin sabitliğine delâlet eder. Bundan: **الرَّهْن**: rehin edilen şey. Dersin: **رهَنْت الشيءَ رهْناً**; ve **أرهَنْتُ** denmez. Ve **الشيء الرَّاهن**: sabit, devamlı olandır. Ve **رَهَن لك الشيءُ**: kaldı. Ve **أرهنْتُه لك**: onu ikame ettim. Ebû Zeyd dedi: **أرْهَنْتُ في السِّلعة إرهاناً**: onda pahalıya gittim. Ve o, özellikle pahalılıktandır. Dedi:
  * **عِيدِيَّةً أُرْهِنَتْ فيها الدَّنانيرُ** *
  Ebû Ubeyd’in bu husustaki ibaresi şâz bir ibaredir. Lâkin İbnü’s-Sikkît ve başkaları dediler: **أُرْهِنَتْ**: peşin verildi. Ve doğru olan budur. Hepsi dediler: **أرهَنْتُ ولَدي إرهاناً**: onları tehlikeye attım. Ama insanların ve develerin zayıfına **راهناً** adını vermeleri, bâbdandır; çünkü onu, zayıflığından dolayı sanki yerinde sabit kalır, hareket etmez gibi kıldılar. Dedi:
إمَّا تَرَيْ جِسْمِيَ خَلاًّ قد رَهَنْ *** هَزْلاً وما مجدُ الرِّجال في السِّمَنْ
Bundan **رَهَنَ رُهوناً** denir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- ﴿واترك البحر رهوا﴾ [الدخان/24]، أي: ساكنا، وقيل: سعة من الطريق، وهو الصحيح، ومنه: الرهاء للمفازة المستوية، ويقال لكل جوبة (الجوبة: الحفرة) مستوية يجتمع فيها الماء رهو، ومنه قيل: (لا شفعة في رهو) (الحديث: (لا شفعة في فناء ولا منقبة، ولا طريق ولا ركح ولا رهو). انظر: النهاية 2/285؛ وغريب الحديث 3/121)، ونظر أعرابي إلى بعير فالج فقال: رهو بين سنامين (انظر عمدة الحفاظ: رهو).

##### Türkçe

- ﴿واترك البحر رهوا﴾ [الدخان/24]، yani: sakin olarak; ve denildi ki: yoldan bir genişliktir; ve o, sahih olandır. Ve ondan: **الرهاء** düz (seviyeli) çöl için (kullanılır). Ve her düz **جوبة** ( **الجوبة**: çukur) için, içinde suyun toplandığı, **رهو** denilir. Ve ondan denildi: (**لا شفعة في رهو**) (hadis: (**لا شفعة في فناء ولا منقبة، ولا طريق ولا ركح ولا رهو**). Bak: النهاية 2/285؛ وغريب الحديث 3/121). Ve bir bedevî, yarık dudaklı bir deveye baktı da dedi: **رهو** iki hörgücün arasında (Bak: عمدة الحفاظ: رهو).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ه و
"‏ واترك البحر رهواً ‏"‏‏:‏ ساكناً كما هو وعيش راهٍ‏:‏ ساكن‏.‏
وقيل هجوبة بين ماءين قائمين‏.‏
والرهو ما اطمأن من الأرض وارتفع ما حوله‏.‏
ومرّ بأعرابي فالج فقال‏:‏ سبحان الله رهوٌ بين سنامين والرهوة مثله‏.‏
ويقال‏:‏ طلع رهواً ورهوة وهو نحو التل‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ يجلّى كما جلّى على رأس رهوة من الطير أقنى ينفض الطل أزرق وجاءت الخيل رهواً‏:‏ متتابعة‏.‏
وأناه بالشيء رهواً سهواً‏:‏ أي عفواً سهلاً لا احتباس فيه‏.‏
قال‏:‏ يمشين رهواً فلا الأعجاز خاذلة ولا الصدور على الأعجاز تتكل

##### Türkçe

ر ه و
“Ve denizi **رَهْوًا** bırak”: olduğu gibi sakin olarak; ve **عَيْشٌ رَاهٍ**: sakin (bir yaşayış).
Ve denildi ki: iki ayakta duran su arasında bir çukur.
Ve **الرَّهْو**: yerden (araziden) alçalmış olan ve çevresi yükselmiş olan şeydir.
Ve (birine) rastladı: fâlic (felçli) bir bedevîye; dedi ki: Allah’ı tenzih ederim; iki hörgücün arasında bir **رَهْوٌ**; ve **الرَّهْوَة** onun gibidir.
Ve denilir: **طَلَعَ رَهْوًا** ve **رَهْوَةً**; ve o, tepeye yakın (olan şey)dir.
Zû’r-Rumme dedi:
Açığa çıkarılır; tıpkı kuşlardan gagası eğri, çiyi silkeleyen mavi (olanın) bir **رَهْوَة** başı üzerinde açığa çıkardığı gibi. Ve atlar **رَهْوًا** geldi: art arda.
Ve onu (bir şeyi) **رَهْوًا** **سَهْوًا** ile getirdi: yani kendiliğinden, kolayca; onda hiçbir tutulma yoktur.
Dedi:
**رَهْوًا** yürürler; ne sağrılar gevşektir, ne de göğüsler sağrılar üzerine dayanır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ه و * أبو عبيدة * رَهَا * بين رجليه فتح وبابه عدا ومنه قوله تعالى ﴿واترك البحر رهوا﴾ وفي الحديث ﴿أنه قضى أن لا شفعة في فناء ولا طريق لا منقبة ولا ركح ولا رهو﴾ و * الرَّهْوُ * الجوبة تكون في محلة القوم يسيل فيها ماء المطر وغيره و * رَهَا * البحر سكن وبابه عدا قلت المنقبة الطريق بين الدارين والركح ناحية البيت من ورائه وربما كان فضاء لا بناء فيه

##### Türkçe

* ر ه و * Ebû Ubeyde: **رَهَا**; iki ayağının arasında (olan) bir açıklık; babı **عَدَا**’dır. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: {Ve denizi **رَهْوًا** bırak}. Hadiste: {Şüphesiz o, **فناء**da ve **طريق**te şüf‘a olmadığına hükmetti; ne **منقبة**de, ne **ركح**ta, ne de **رهو**da}. Ve **الرَّهْوُ**: kavmin mahallesinde bulunan bir çukur; onda yağmur suyu ve başkası akar. Ve **رَهَا**: deniz duruldu; babı **عَدَا**’dır. Dedim: **المنقبة** iki ev arasındaki yoldur; **الركح** evin arkasından olan tarafıdır; bazen içinde bina olmayan bir boşluk olur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الرَّهْوُ : الفتْحُ بَيْنَ الرِّجْلَيْنِ ) .
قالَ أَبو عُبيدَةَ : *!رها بَيْنَ رِجْلَيْه *!يَرْهُو *!رَهْواً : أَي فتَحَ ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿واتْرُكِ البَحْر رَهْواً﴾ كما في الصِّحاح .
( و ) الرَّهْوُ : ( السَّيْرُ السَّهْل ) . يقالُ : جاءَتِ الخَيْلُ رَهْواً .
قالَ ابنُ الأعرابيِّ : رَها يَرْهُو في السَّيْر : أَي رَفَقَ ؛ قالَ القطاميُّ في نعْتِ الركابِ :
يَمْشِينَ رَهْواً فلا الأَعْجازُ خاذِلَةٌ
ولا الصُّدُورُ على الأَعْجازِ نَتَّكِلُوقيلَ : الرَّهْوُ في السَّيْرِ اللَّينُ مع دَوامٍ .
( و ) الرَّهْوُ : ( المَكانُ المُرْتَفِعُ والمُنْخَفِضُ ) أَيْضاً يَجْتَمِع فيه الماءُ ؛ ( *!كالرَّهْوَةِ فيهما ضِدٌّ ) ؛ شاهِدُ الارْتِفاعِ قوْلُ عَمْرو بنِ كُلْثوم :
نَصَبْنا مِثْلَ *!رَهْوَةَ ذَاتَ حَدِّ
مُحافَظَةً وكُنَّا السَّابقِيناوشاهِدُ الانْخِفاضِ قوْلُ أَبي العبَّاس النُّمَيْرِي :
دَلَّيْتُ رِجْلَيَّ في رَهْوَةٍ وقالَ أَبو عبيدٍ : الرَّهْوُ الجَوْبَةُ تكونُ في مَحَلَّة القَوْم يسيلُ فيها ماءُ المَطَرِ أَو غيره .
وفي الحدِيثِ : ( قَضَى أنَّه لا شُفْعَة في فِناءٍ ولا طَرِيقٍ ولا مَنْقَبَةٍ ولا رُكْحٍ ولا رَهْوٍ ) .

ومِنْ الارْتِفاعِ أَيْضاً الحدِيثُ : سُئِل عن غَطَفان فقالَ : ( *!رَهْوَةٌ تَنْبَع ماءً ) ، أَرَادَ أنَّهم جَبَلٌ يَنْبَعُ منه الماءُ ، وأَنَّ فيهم خُشونةً وتَوَعُّراً .
وقيلَ : *!الرَّهْوَةُ الرَّابيَةُ تضْرُب إلى اللِّيْن وطولُها في السَّماءِ ذِراعانِ أَو ثلاثٌ ، ولا يكونُ إلاَّ في سُهولِ الأرْضِ وجَلَدِها ما كان طِيناً ولا تكونُ في الجِبالِ ، والجَمْعُ *!رِهاءٌ .
وقيلَ : *!الرَّهْوُ مُسْتَنْقعُ الماءِ .
*!والرَّهْوَةُ شبْهُ تلَ صَغيرٍ يكونُ في مُتُونِ الأرْضِ على رؤوس الجِبالِ ، وهي مَواقِعُ الصُّقُورِ والعقْبانِ .
*!والرَّهاءُ أرْضٌ مُسْتويةٌ قلَّما تَخْلو مِن التُّرابِ .
( و ) الرَّهْوُ : المرْأَةُ ( الواسِعَةُ الهَنِ ) ؛ حَكَاها النِّضْرُ بنُ شُمَيْلٍ كما في الصِّحاحِ .
( *!كالرَّهْوَى ) ، كسَكْرَى ، لُغتانِ عن اللَّيثِ ؛ قالَ المخبَّلُ السَّعدِيُّ :
وأَنْكَحْتُها *!رَهْواً كأَنَّ عِجانَها
مَشَقُّ إهابٍ أَوْسَعَ السَّلْخَ ناجِلُهْ قُلْتُ : عَنَى بها جليدَةَ بنْت الزِّبْرقان بنِ بَدْرٍ الفَزارِيِّ ، يُحْكَى أنَّه نَزَلَ المخبَّلُ في سَفَرٍ على ابْنَةِ الزِّبْرِقانِ هذه فعَرَفَتْه ولم يَعْرِفْها ، فأَحْسَنَتْ قِراهُ وزَوَّدَتْه عنْدَ الرِّحْلةِ ، فقالَ لها : من أَنْتِ ؟ فقالت : وما تُريدُ إلى اسْمي ؟ قالَ : أُرِيدُ أَنْ أَمْدَحَكِ فما رأَيْتُ أَكْرَمَ منْكِ ، قالت : اسْمِي رَهْو ، قالَ : تاللَّهِ ما رأَيْتُ امْرأَةً شرِيفَةً سُمِّيتَ بهذا الاسْم غَيْرَك ، قالت : أَنْتَ سَمَّيْتنِي به ، قالَ : وكيف ؟ قالت : أَنا جليدَةُ بنْتُ الزِّبْرِقان ، فجعلَ على

نَفْسِه أَنْ لا يَهْجُوهَا ولا أَباها أَبَداً واعْتَذَرَ لها .
( *!والرَّهَا ) ؛ وهذه عن ابنِ الأعرابيِّ .
( و ) *!الرَّهْوُ : ( الكُرْكِيُّ ) .
وقيلَ : هو مِن طَيْرِ الماءِ شَبيهٌ به .
( و ) الرَّهْوُ : ( الجماعَةُ ) المُتَتابعَةُ ( من النَّاسِ ) . يقالُ : الناسُ رَهْوٌ واحِدٌ ما بينَ كذا وكذا ، أَي مُتَقاطِرُونَ .
( و ) الرَّهْوُ : ( نَشْرُ الطَّائِرِ جَناحَيْه ) وقد رَها يَرْهو .
( و ) الرَّهْوُ : ( السَّكونُ ) . يقالُ : *!رَها البَحْرُ إذا سَكَنَ ، وبه فُسِّرَ قَوْلُه تعالى : ﴿واتْرُك البَحْرَ *!رَهْواً﴾ ، أَي ساكِناً على هِينَتِك .
قالَ الزجَّاجُ : هكذا فسَّرَه أهْلُ اللّغَةِ ؛ وجاء في التَّفْسِير يَبَساً .
وقالَ أَبو سعيدٍ : أي دَعْه كما فلَقْته لكَ لأنَّ الطَّريقَ كان فيه رَهْواً بينَ فِلْقَيْه .
( *!وأَرْهى : تَزَوَّجَ ) امْرأَةً ( واسِعَةَ ) الهَنِ .
( و ) أَيْضاً : ( دامَ على أَكْلِ الكُرْكِيِّ .
( و ) أَيْضاً : ( صادَفَ مَوْضِعاً *!رَهاءً ، كسَماءٍ ، أَي واسِعاً ) ؛ كذا في المُحْكَم .
وفي الصِّحاحِ : *!الرّهاءُ الأَرْضُ الواسِعَةُ .
وفي المُحْكَم : ما اتَّسَعَ من الأرْضِ ؛ وأَنْشَدَ :
بشُعْثٍ على أَكْوارِ شدت رَمى بهم
*!رَهاء الفَلا نابِي الهُمومِ القَواذِفِ ( و ) *!أَرْهَى ( لهم الطَّعامَ والشَّرابَ : أَدامَهُ ) لهم .
قالَ الجوهرِيُّ : حكَاهُ يَعْقوب مِثْل أَرْهَنَ .
( *!والرَّاهِيَةُ : النَّحْلَةُ لسُكونِها في طَيَرانِها .
( *!وتَراهَيَا ) *!تراهياً : ( تَوادَعا .
( *!ورَاهاهُ ) *!مُراهاةً : ( قارَبَهُ .

( و ) أَيْضاً : ( حامَقَهُ ) .
وهارَاهُ : طانَزَهُ .
( وفَرَسٌ *!مِرْهاةٌ ، بالكسْرِ ) : أَي ( سَريعةُ ) السَّيْرِ ، ( ج *!مَراهِي ) ، كمِسْحاةٍ ومَساحِي ؛ ومنه قوْلُ الشاعِر :
إذا ما دَعا دَاعِي الصَّباحِ أجابَهُ
بَنُو الحَرْبِ مِنَّا *!والمَرَاهِي الضَّوابِعُ وهي الخَيْلُ السراعُ ، واحِدُها مُرْهٍ .
قالَ ثَعْلَب : لو كانَ *!مِرْهىً كانَ أَجْوَد ، فدلَّ على أنَّه لم يَعْرف *!أَرْهَى الفَرَسُ ، وإنَّما *!مِرْهىً عنْدَه على رَها أَو على النَّسَبِ .
(*!ورَهْواءُ ) ، كصَهْباء : ( ع ) .
وفي المُحْكَم : رَهْوَى ، كسَكْرَى ، ومِثْلُه في التكْملَةِ والجَمْهَرةِ .
( و ) *!رَهاءُ ، ( كسَماءٍ : حيٌّ من مَذْحِجٍ ) . قالَ الحافِظُ : قَرَأْتُ بخطِّ الإِمام رَضِيِّ الدِّيْن الشَّاطِبيّ على حاشِيَةِ كتابِ ابنِ السَّمعاني في ترجمةِ *!الرَّهاوي ، بالفتْحِ ، قَيَّده جماعَةٌ بالضمِّ ، ولم أَرَ أَحَداً ذَكَرَه بالفتْحِ إلاَّ عَبْد الغَنِيّ بن سعيدٍ :
قُلْتُ : وقد انْفَرَدَ به ، وإيَّاه تَبِعَ المصنِّفُ ولم أَرَ أَحَداً مِن أَئِمَّةِ اللغَةِ تابَعَه ؛ فإنَّ الجوهريَّ ضَبَطَه بالضمِّ ؛ وكَذلِكَ ابنُ دُرَيْدٍ وابنُ الكَلْبي وغيرُهُم ، ثم اخْتُلِفَ في نَسَبهِ فقيلَ : هو *!الرَّهاءُ بنُ منبه بنِ حَرْبِ بنِ عبد اللَّهِ بنِ خالِدٍ بنِ مالِكِ ؛ ومالك جماع مَذْحج .
وقيلَ : هو *!رَهاءُ بنُ يزِيد بنِ حَرْبِ بنِ عبدِ اللَّهِ ؛ وهذا قَوْلُ ابنِ الأثِيرِ ، يَجْتمِعُ مع النَّخْع في خالِدٍ ، وهذا سِياقُ ابنِ الأثيرِ .
وفي أنسابِ أَبي عبيدٍ : وَلَد حَرْبُ

بنُ علةَ بنِ جلدِ بنِ مالِكِ بنِ أُدَدِ بنِ زيْد بنِ يَشْجب منبهاً ويَزِيد فوَلَد منبهٌ رَهاءَ بَطْنٌ ، ووَلَدَ يَزيدُ بنُ حَرْب منبهاً إليه البيت مِن جنب ؛ ( منهم مالِكُ بنُ مُرارَةَ ) ، ويقالُ ابنُ فزارَةَ ، ويقالُ ابنُ مرَّةَ ، والصَّحيحُ الأوَّل ؛ كذا في أَسَدِ الغابَةِ ؛ بَعَثَهُ رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إلى اليَمَنِ ؛ وله حدِيثٌ . وقالَ أَبو عمر : ليسَ هو بالمَشْهُورِ في الصَّحابَةِ ؛ وقالَ ابنُ فهْدٍ ذُو يَزَن مالِكُ بنُ مُرارَةَ *!الرّهاوِيُّ بَعَثَهُ زَرْعَةُ بكِتابِ مُلُوكِ حِمْيَر إلى النبيِّ صلى الله عليه وسلم وبإسْلامِهم بَعْدَ تَبُوك فكتَبَ إليهم جَوابَهم مع ذي يَزَن .
( ويَزيدُ بنُ سحرَةَ ) ، كذا في النسخِ ، والصَّوابُ شَجَرَةَ ، له رِوايَةٌ ، رَوَى عنه مجاهدُ بنُ جبرٍ ؛ ( الصَّحابِيَّانِ ) ، رضِيَ الله عنهما ؛ ( و ) أَبو سماعَةَ ( عَمِيرَةُ بنُ عبدِ المُؤْمِنِ ) مولى الرَّهاء ، ( *!الرَّهاويُّونَ ) ، رَوَى عَمِيرَةُ عن عصامِ بنِ بشيرٍ .
( و ) *!الرُهَّا ، ( كَهُدًى : د ) بالجزِيرَةِ يُنْسَبُ إليه وَرَقُ المَصاحِفِ .
قالَ الصَّاغانيُّ : وحقُّه أنْ يُكْتَبَ بالياءِ لضمَّةِ أَوَّلِه ، وليسَ في العربيَّةِ كَلمةٌ أَوَّلها واو وآخِرُها واو إلاَّ الواو ؛ ( منه زَيْدُ بنُ أَبي أُنَيْسَةَ ) الغَنَويُّ مَوْلاهم ، جزريٌّ *!رَهاوِيٌّ ثقة ، رَوَى عنه مالِكُ ، ماتَ سَنَة 125 . وأَخُوهُ يَحْيَى بنُ أَبي أُنَيْسَةَ عن الزهريِّ وعَمْرُو بنُ شُعَيْبٍ تُكُلِّم فيه ، ماتَ سنة 146 . ( ويزيدُ بنُ سِنانٍ ) رَوَى عنه ابْنُه أَبو عبدِ اللَّهِ محمدُ المُتَوفَّى سَنَة 220 ، وحَفِيدُه أَبو فَرْوَةَ يزيدُ بنُ محمدِ بنِ يَزِيد بنِ سِنانٍ ؛ قالَ ابنُ القراب مات *!بالرُّها سَنَة 269 . ( والحافِظُ عَبْدُ القادِرِ ) بنُ محمدٍ

( *!الرُّهاويُّونَ ) مُحدِّثُونَ .
( وأَرْهِ على نَفْسِك ) : أَي ( ارْفُقْ ) بها ؛ نقلَهُ الجوهريّ .
ويقالُ : ما *!أَرْهَيْتُ إلاَّ على نَفْسِك ، أَي ما رَفَقْتُ إلاَّ بها .
( وعَيْشٌ *!راهٍ ) : أَي ساكِنٌ ( راِفهٌ ) ؛ نَقَلَهُ الجوهرِيُّ ، وهو في الجَمْهَرَةِ .
( *!وارْتَهَوْا : اخْتَلَطُوا .
( و ) *!ارْتَهَوْا *!رهيةً : ( أَخَذُوا السُّنْبُلَ فادَّلَكُوهُ بأَيْديهم ثم دَقُّوهُ فأَلْقُوْا عليه لَبَناً فُطبِخَ ؛ فتلك : *!الرَّهِيَّةُ ) عنْدَهُم ، كغَنِيَّةٍ .
وفي المُحْكَم : بُرٌّ يُطْحَنُ بينَ حَجَرَيْن ويُصَبُّ عليه لَبَنٌ ، وقد *!ارْتَهَى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
طعامُ راهٍ : أَي دائِمٌ ؛ نقلَهُ الجوهرِيُّ عن أَبي عَمْروٍ .
وفَعَلَ ذلكَ سَهْواً *!رَهْواً : أَي ساكِناً بغيْرِ تَشَدُّدٍ .
وجاءَتِ الإِبِلُ رَهْواً : أَي يَتْبَعُ بعضُها بعضاً .
ويقالُ : لكُلِّ ساكِنٍ لا يَتَحرَّكُ : ساجٍ ورَاهٍ ورَاءٍ .
*!والرَّهْوانُ ، كسَحْبان : المُطْمَئِنُّ مِن الأَرْضِ ، وبه سُمِّي البِرْذَوْن إذا كانَ لَيِّنَ الظَهْرِ في السَّيْرِ رَهْوان ، وهي عربيَّةٌ صَحِيحةٌ .
وامْرأَةٌ *!رَهْوٌ *!ورَهْوَى : لا تَمْتَنِعُ من الفُجورِ ؛ أَو التي ليسَتْ بمَحْمودَةٍ عنْدَ الجِماعِ ؛ وقوْلُ الشاعِرِ :
فإنْ أَهْلِكْ عُمَيْرُ فرُبَّ زَحْفٍ
يُشَبَّه نَقْعُه *!رَهْواً ضَبَاباقد يكونُ *!الرَّهْوُ السَّرِيعُ والساكِنُ .
وغارَةٌ *!رَهْوٌ : مُتَتابِعَةٌ .
وبئْرٌ رَهْوٌ : واسِعَةُ الفَمِ .
*!ورَها كُلِّ شيءٍ : مُسْتواهُ .
*!والرَّهاءُ : شَبِيهٌ بالغَبَرةِ والدُّخَانِ .
*!ورَهَتْ *!تَرْهُو *!رَهْواً : مَشَتْ مَشْياً خَفِيفاً .

*!والرَّهْوُ : خِمارُ الَّرأْسِ الذي يَلِيه وهو أَسْرَعُهُ وسَخاً .
*!والرَّهْوَةُ : الارْتِفاعُ والانْحِدارُ ضِدٌّ .
*!وأَرْهاءُ أَجَأَ : جوانِبُها .
وشيءٌ رَهْوٌ : مُتَفرِّقٌ .
*!وأَرْهَى لكَ الشَّيءُ : أَمْكَنَكَ .
*!وأَرْهَيْتُه لكَ : أَمْكَنْتُه لكَ .
وما *!أَرْهَيْتُه : أَي ما تَرَكْته ساكِناً .
*!وأَرْهِ ذاكَ : أَي دَعْهُ حتى يَسْكُنَ . ومَرَّ بأَعْرابيِّ فالِجٌ ، أَي جَمَلٌ ضَخْمٌ ذُو سَنامَيْن فقالَ : سبْحانَ اللَّهِ رَهْوٌ بَيْنَ سَنامَيْنِ ، أَي فَجْوَةٌ بَيْنَ سَنامَيْن .
*!والرَّهْوُ : الواسِعُ .
وأَيْضاً : شدَّةُ السَّيْرِ ؛ ومُسْتَنْقعُ الماءِ .
وخِمْسٌ *!راهٍ : إذا كانَ سَهْلاً .
*!وأَرْهَى : أَدَامَ لأَضْيافِه الطَّعامَ سَخاءً .
*!وأَرْهَيْتُ : أَحْسَنْت .
ويقولون للرَّامِي إذا أَسَاءَ *!أرهه أَي أَحْسن .
*!والرَّهْوُ : المَطَرُ الساكِنُ .
*!ورَهْوَةُ في شِعْرِ أَبي ذُؤيب : عقبَةٌ بمكانٍ مَعْروفٍ ، نقلَهُ الجوهريُّ .
وقالَ نَصْر : جَبَلٌ بالحِجازِ .
( *!وراهوية : تقدَّمَ في الهاءِ .
*!والرهاوى : قَرْيةٌ بمِصْرَ مِن أَعْمالِ الجيزةِ ؛ وقد دَخَلْتها .

##### Türkçe

: ( ve ( **الرَّهْوُ** : iki bacak arasındaki açılma ) .
Ebû Ubeyde dedi ki: **رها بَيْنَ رِجْلَيْه** **يَرْهُو** **رَهْواً** : yani açtı; bundan da Yüce sözü: ﴿واتْرُكِ البَحْر رَهْواً﴾ (Sıhâh’ta olduğu gibi).

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( kolay yürüyüş ) . Denilir ki: atlar **رَهْواً** geldi.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: yürüyüşte **رَها يَرْهُو** : yani yumuşak davrandı; Kutâmî binekleri niteleyerek dedi ki:
يَمْشِينَ رَهْواً فلا الأَعْجازُ خاذِلَةٌ
ولا الصُّدُورُ على الأَعْجازِ نَتَّكِلُ
Ve denildi ki: yürüyüşte **الرَّهْوُ** süreklilikle birlikte yumuşaklıktır.

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( yüksek ve alçak yer ) ayrıca, onda su toplanır; ( **كالرَّهْوَةِ** ikisinde de zıddı vardır ); yükselişe şahit Amr b. Külsûm’un sözü:
نَصَبْنا مِثْلَ **رَهْوَةَ** ذَاتَ حَدِّ
مُحافَظَةً وكُنَّا السَّابقِينا
Alçalışa şahit Ebü’l-Abbâs en-Nümeyrî’nin sözü:
دَلَّيْتُ رِجْلَيَّ في رَهْوَةٍ
Ebû Ubeyd dedi ki: **الرَّهْوُ** kavmin mahallesinde bulunan çukurdur; onda yağmur suyunun veya başkasının suyu akar.
Hadiste: ( Hükmetti ki: avluda, yolda, gedikte, **رُكْح**’ta ve **رَهْو**’da şüf‘a yoktur ).

Yükselişten ayrıca hadistir: Gatafân hakkında soruldu da dedi ki: ( **رَهْوَةٌ تَنْبَع ماءً** ), onların su fışkıran bir dağ olduğunu; ve onlarda sertlik ve sarplık bulunduğunu kastetti.
Ve denildi ki: **الرَّهْوَةُ** yumuşaklığa meyleden tepedir; gökteki uzunluğu iki veya üç arşındır; ancak yerin düzlüklerinde ve sert kısmında olur, çamur olan yerde olmaz; dağlarda da olmaz; çoğulu **رِهاءٌ**’dır.
Ve denildi ki: **الرَّهْوُ** suyun birikintisidir.
**والرَّهْوَةُ** dağların başlarında, yerin sırtlarında bulunan küçük bir tepeye benzer; o, doğanların ve kartalların konak yerleridir.
**والرَّهاءُ** az bulunur ki topraktan boş kalsın: düz bir arazidir.

( ve ) **الرَّهْوُ** : kadın ( ferci geniş olan ); onu en-Nadr b. Şümeyl, Sıhâh’ta olduğu gibi, nakletti.
( **كالرَّهْوَى** ), **سَكْرَى** gibi; Leys’ten iki lugattır; el-Muhabbal es-Sa‘dî dedi ki:
وأَنْكَحْتُها **رَهْواً** كأَنَّ عِجانَها
مَشَقُّ إهابٍ أَوْسَعَ السَّلْخَ ناجِلُهْ
Dedim ki: bununla, Fezârî Bedr b. ez-Zibrikân b. Cülîde’nin kızı Cülîde’yi kastetti; anlatılır ki el-Muhabbal bir yolculukta bu ez-Zibrikân’ın kızının yanına indi; o onu tanıdı, o ise onu tanımadı; ona ikramını güzel yaptı ve yolculuk sırasında onu azıklandırdı; ona dedi ki: sen kimsin? O dedi ki: ismimle ne istiyorsun? Dedi ki: seni övmek istiyorum; senden daha cömertini görmedim. Dedi ki: ismim **رَهْو**. Dedi ki: Allah’a yemin olsun, senden başka bu isimle adlandırılmış şerefli bir kadın görmedim. Dedi ki: sen beni onunla adlandırdın. Dedi ki: nasıl? Dedi ki: ben ez-Zibrikân’ın kızı Cülîde’yim. Bunun üzerine kendi üzerine, onu da babasını da asla hicvetmemeyi yükümlendi ve ondan özür diledi.
( **والرَّهَا** ); bu da İbnü’l-A‘râbî’dendir.

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( turna ) .
Ve denildi ki: su kuşlarından olup ona benzer.

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( topluluk ) ( insanlardan ) peş peşe olan. Denilir ki: insanlar şu ile şu arasında tek bir **رَهْو**’dur; yani damla damla ardı sıra gelirler.

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( kuşun iki kanadını yayması ); ve **رَها يَرْهو**.

( ve ) **الرَّهْوُ** : ( sükûn ) . Denilir ki: deniz **رَها** ettiğinde sakinleşti; bununla Yüce sözü ﴿واتْرُك البَحْرَ **رَهْواً**﴾ tefsir edildi; yani, ağır ağır (yürüyüşün) üzere sakin (bırak).
Zeccâc dedi ki: dil ehli onu böyle tefsir etti; tefsirde ise “kuru” geldi.
Ebû Saîd dedi ki: yani onu, senin için yardığın gibi bırak; çünkü yol, iki yarığı arasında **رَهْواً** idi.

( **وأَرْهى** : evlendi ) ( ferci geniş ) bir kadınla.
( ve ) ayrıca: ( turna yemeye devam etti.
( ve ) ayrıca: ( **رَهاءً** bir yere rastladı; **سَماءٍ** gibi; yani geniş ) ; Muhkem’de böyledir.
Sıhâh’ta: **الرّهاءُ** geniş arazidir.
Muhkem’de: yerden genişleyen şey; ve şu beyit okundu:
بشُعْثٍ على أَكْوارِ شدت رَمى بهم
**رَهاء** الفَلا نابِي الهُمومِ القَواذِفِ

( ve ) **أَرْهَى** ( onlara yemeği ve içeceği: onu sürdürdü ) onlar için.
Cevherî dedi ki: Ya‘kûb onu **أَرْهَنَ** gibi nakletti.

( **والرَّاهِيَةُ** : arı; uçuşunda sükûnetinden dolayı.

( **وتَراهَيَا** ) **تراهياً** : ( birbirleriyle barıştılar.

( **ورَاهاهُ** ) **مُراهاةً** : ( ona yaklaştı.

( ve ) ayrıca: ( ona ahmaklık etti ) .
Ve **هارَاهُ** : onunla alay etti.

( ve bir at **مِرْهاةٌ** , kesre ile ) : yani ( hızlı ) yürüyüşlü; ( çoğulu **مَراهِي** ), **مِسْحاةٍ** ve **مَساحِي** gibi; şairin sözü de bundandır:
إذا ما دَعا دَاعِي الصَّباحِ أجابَهُ
بَنُو الحَرْبِ مِنَّا **والمَرَاهِي الضَّوابِعُ**
Ve o, hızlı atlardır; tekili **مُرْهٍ**’dir.
Sa‘leb dedi ki: eğer **مِرْهىً** olsaydı daha iyi olurdu; bu da onun **أَرْهَى الفَرَسُ**’u bilmediğine delalet etti; ancak **مِرْهىً** onun yanında ya **رَها**’dan ya da nisbet üzerinedir.

( **ورَهْواءُ** ), **صَهْباء** gibi: ( yer adı ) .
Muhkem’de: **رَهْوَى** , **سَكْرَى** gibi; Tekmile ve Cemhere’de de böyledir.

( ve ) **رَهاءُ** , ( **سَماءٍ** gibi: Mezḥic’ten bir kabile ) . Hâfız dedi ki: İmam Rıḍiyyü’d-dîn eş-Şâtıbî’nin hattıyla, İbnü’s-Sem‘ânî’nin kitabının kenarında **الرَّهاوي** tercümesinde okudum; fetha ile; bir topluluk onu damme ile kaydetti; fetha ile onu zikreden hiç kimseyi görmedim, yalnız Abdülganî b. Saîd müstesna:
Dedim ki: onunla tek kaldı; musannif de ona uydu; dil imamlarından hiç kimsenin ona uyduğunu görmedim; çünkü Cevherî onu damme ile ضبط etti; aynı şekilde İbn Düreyd, İbnü’l-Kelbî ve başkaları; sonra nesebinde ihtilaf edildi: denildi ki o, **الرَّهاءُ** b. Münebbih b. Harb b. Abdullah b. Hâlid b. Mâlik’tir; Mâlik, Mezḥic’in cem‘idir.
Ve denildi ki: o, **رَهاءُ** b. Yezîd b. Harb b. Abdullah’tır; bu, İbnü’l-Esîr’in sözüdür; Hâlid’de Neha‘ ile birleşir; bu da İbnü’l-Esîr’in siyakıdır.
Ebû Ubeyd’in Ensâb’ında: Harb doğurdu…

بunu ʿİlle b. Celd b. Mâlik b. **أُدَد** b. Zeyd b. Yeşcub, **منبهاً** ve **يَزِيد**’i doğurmuştur; **منبه** de **رَهاءَ**’ı doğurmuştur; (bu) bir batındır. **يَزِيد** b. Harb, **منبهاً**’ı doğurmuştur; ev (soy) ona **جنب** tarafından nisbet edilir; (onlardan **مالِكُ بنُ مُرارَةَ**) (vardır); ve **ابنُ فزارَةَ** denilir, ve **ابنُ مرَّةَ** denilir; doğru olan birincisidir; **أَسَدِ الغابَةِ**’de böyledir; onu Resûlullah صلى الله عليه وسلم Yemen’e göndermiştir; ve onun bir hadisi vardır. **أَبو عمر** dedi: Sahâbe içinde meşhur olanlardan değildir. **ابنُ فهْدٍ** dedi: **ذُو يَزَن مالِكُ بنُ مُرارَةَ** *!**الرّهاوِيُّ**; onu **زَرْعَةُ** Himyer krallarının kitabıyla Peygamber’e صلى الله عليه وسلم ve onların Tebûk’tan sonra İslâm’a girişleriyle gönderdi; o da onlara cevaplarını **ذي يَزَن** ile birlikte yazdı.

( **ويَزيدُ بنُ سحرَةَ** ), nüshalarda böyledir; doğrusu **شَجَرَةَ**’dır. Onun bir rivayeti vardır; ondan Mücâhid b. Cebr rivayet etmiştir; (iki sahâbî), Allah onlardan razı olsun; (ve) Ebû Semâʿa (**عَمِيرَةُ بنُ عبدِ المُؤْمِنِ**) **الرَّهاء**’ın mevlâsı; ( *!**الرَّهاويُّونَ** ), **عَمِيرَةُ** **عصامِ بنِ بشيرٍ**’den rivayet etmiştir.

( ve ) *!**الرُهَّا** ( **كَهُدًى : د** ) Cezîre’dedir; mushaf yaprakları ona nisbet edilir.

**الصَّاغانيُّ** dedi: İlk harfinin dammesi sebebiyle onun **الياء** ile yazılması gerekir; Arapçada başı **واو** sonu **واو** olan bir kelime yoktur, ancak **الواو** (harfi) müstesna. (Ondan **زَيْدُ بنُ أَبي أُنَيْسَةَ**) **الغَنَويُّ** onların mevlâsı; Cezîreli *!**رَهاوِيٌّ** sika; ondan Mâlik rivayet etmiştir; 125 yılında öldü. Kardeşi **يَحْيَى بنُ أَبي أُنَيْسَةَ** Zührî’den (rivayet eder); **عَمْرُو بنُ شُعَيْبٍ** hakkında konuşulmuştur; 146 yılında öldü. ( **ويزيدُ بنُ سِنانٍ** ) ondan oğlu Ebû ʿAbdullah Muhammed (220 yılında vefat eden) ve torunu Ebû Ferve **يزيدُ بنُ محمدِ بنِ يَزِيد بنِ سِنانٍ** rivayet etmiştir; **ابنُ القراب** dedi: *!**بالرُّها** 269 yılında öldü. (ve hâfız **عَبْدُ القادِرِ**) b. Muhammed

( *!**الرُّهاويُّونَ** ) muhaddislerdir.

( **وأَرْهِ على نَفْسِك** ): yani ( **ارْفُقْ** ) onunla; bunu Cevherî nakletmiştir.
Ve denilir: **ما أَرْهَيْتُ إلاَّ على نَفْسِك**; yani onunla (kendinle) ancak yumuşak davrandım.
( **وعَيْشٌ راهٍ** ): yani sakin ( **راِفهٌ** ); Cevherî nakletmiştir; ve o **الجَمْهَرَةِ**’dedir.
( *!**وارْتَهَوْا**: karıştılar.
( ve ) *!**ارْتَهَوْا** *!**رهيةً**: (başak aldılar, onu elleriyle ovaladılar, sonra dövdüler; sonra üzerine süt döktüler, pişirildi; işte o: *!**الرَّهِيَّةُ**) onların yanında; **غَنِيَّةٍ** gibi.
Ve **المُحْكَم**’de: iki taş arasında öğütülen buğday; üzerine süt dökülür; ve (kişi) *!**ارْتَهَى**.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**طعامُ راهٍ**: yani daim; Cevherî bunu Ebû ʿAmr’dan nakletmiştir.
Ve bunu sehven *!**رَهْواً** yaptı: yani sakin, şiddetlenme olmaksızın.
Develer **رَهْواً** geldi: yani bir kısmı bir kısmını takip eder.
Ve denilir: hareket etmeyen her sakin için: **ساجٍ** ve **رَاهٍ** ve **رَاءٍ**.
*!**والرَّهْوانُ**، **كسَحْبان**: yerin alçak/düz olanı; ve bununla, yürüyüşte sırtı yumuşak olduğunda **البِرْذَوْن**’a **رَهْوان** adı verilmiştir; ve bu sahih Arapçadır.
Ve bir kadın *!**رَهْوٌ** *!**ورَهْوَى**: fuhuşdan kaçınmayan; yahut cimaʿda övülmüş olmayan; şairin sözü:
فإنْ أَهْلِكْ عُمَيْرُ فرُبَّ زَحْفٍ
يُشَبَّه نَقْعُه رَهْواً ضَبَابا
*!**الرَّهْوُ** hızlı da olabilir, sakin de.
Ve bir baskın *!**رَهْوٌ**: peş peşe (olan).
Ve bir kuyu **رَهْوٌ**: ağzı geniş.
*!**ورَها كُلِّ شيءٍ**: onun düzlüğü.
*!**والرَّهاءُ**: toza ve dumana benzer.
*!**ورَهَتْ** *!**تَرْهُو** *!**رَهْواً**: hafif bir yürüyüşle yürüdü.

*!**والرَّهْوُ**: baş örtüsünün, başa bitişik olan kısmı; ve onun en çabuk kirlenenidir.
*!**والرَّهْوَةُ**: yükselme ve alçalma; (birbirinin) zıddıdır.
*!**وأَرْهاءُ أَجَأَ**: onun yanları.
Ve bir şey **رَهْوٌ**: dağınık.
*!**وأَرْهَى لكَ الشَّيءُ**: sana imkân verdi.
*!**وأَرْهَيْتُه لكَ**: onu sana mümkün kıldım.
Ve **ما أَرْهَيْتُه**: yani onu sakin bıraktım.
*!**وأَرْهِ ذاكَ**: yani onu bırak, sakinleşinceye kadar. Ve bir bedevîye **فالِجٌ** (yani iki hörgüçlü iri bir deve) uğradı da dedi: “Sübhânallah, iki hörgüç arasında **رَهْوٌ**”; yani iki hörgüç arasında bir boşluk.
*!**والرَّهْوُ**: geniş olan.
Ve ayrıca: yürüyüşün şiddeti; ve suyun birikinti yeri.
**وخِمْسٌ راهٍ**: kolay olduğunda.
*!**وأَرْهَى**: misafirlerine yiyeceği cömertçe devam ettirdi.
*!**وأَرْهَيْتُ**: iyi yaptım.
Ve kötü atan okçuya derler ki: *!**أرهه** yani iyi yap.
*!**والرَّهْوُ**: sakin yağmur.
*!**ورَهْوَةُ** Ebû Züeyb’in şiirinde: bilinen bir yerde bir geçit; Cevherî nakletmiştir.
Ve **نَصْر** dedi: Hicaz’da bir dağ.
( *!**وراهوية**: **الهاءِ** maddesinde geçti.
*!**والرهاوى**: Mısır’da Cîze amellerinden bir köy; ona girdim.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

رَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ
1 رَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ ذ , aor. يَرْهُو, (AO, JK, S,) inf. n. رَهْوٌ, (AO, S, K,) He parted, or made an opening between, his legs: (AO, S, K:) or he parted widely, or made a wide opening between, his legs. (JK.) Hence the saying in the Kur [xliv. 23], وَ اتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا [expl. in art. ترك, and below]. (S.) ― -b2- رَهْوٌ also signifies The going easily: (S, K:) one says, جَآءَتِ الخَيْلُ رَهْوًا [The horses, or horsemen, came pacing along easily]: and accord. to IAar, رَهَا فِى السَّيْرِ, aor. as above, mean He was gentle in going, or pace: (S:) or, as some say, رَهْوٌ in going, or pace, is the being soft, or gentle, with continuance: (TA:) or the going along quietly: (JK:) and one says, جَآءَتِ الاـِبِلُ رَهْوًا, meaning The camels came following one another. (TA.) Also The going lightly: (JK:) you say, رَهَتْ, aor. and inf. n. as above, They, [i. e. camels or the like,] or she, went lightly. (TA.) And The going vehemently. (TA.) [Thus it has two contr. significations.] ― -b3- Also The being still, quiet, motionless, calm, allayed, or assuaged. (K, TA.) You say, رَهَا البَحْرُ The sea became still, or calm. (S.) And رَهَا الحَرُّ The heat became allayed, or assuaged. (TA.) Hence some explain وَ اتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا [mentioned above] as meaning And leave thou the sea motionless, or calm: some, as meaning dry. (TA.) And you say, اِفْعَلْ ذٰلِكَ رَهْوًا Do thou that quietly, or calmly. (S.) And فَعَلَ ذٰلِكَ سَهْوًا رَهْوًا He did that quietly, or calmly, without being hard, or difficult: (TA:) or voluntarily; without its being asked, or demanded; (K and TA in art. سهو;) and without constraint. (TA in that art.) And أَعْطَيْتُهُ رَهْوًا I gave to him voluntarily; without being asked; or without con straint. (JK.) ― -b4- رَهَا, (JK, TA) aor. as above, (TA,) inf. n. رَهْوٌ, (JK, K,) said of a bird, He spread his wings, (JK, K, TA,) without flapping them. (JK.)

راهاهُ
3 راهاهُ ذ , (K,) inf. n. مُرَاهَاةٌ, (TA,) He ap proached it, or drew near to it. (K, TA.) [App. a dial. var. of رَاهَقَهُ, which is better known.] You say, رَاهَيْتُ الاِحْتِلَامَ I approached, or drew near to, puberty, or virility. (JK.) -A2- Also He aided him in his foolishness, or stupidity; syn. حَامَقَهُ. (K, TA: in the CK جَامَعَهُ.)

ارهى
4 ارهى ذ He found, or met with, a wide, or an ample, place. (M, K.) ― -b2- He took to wife a woman wide in the vulva. (K, * TA.) ― -b3- He continued the food to his guests by reason of liberality. (TA.) And أَرْهَيْتُ لَهُمُ الطَّعَامَ وَ الشَّرَابَ I continued to them the food and the beverage; (Yaakoob, S, K;) like أَرْهَنْتُ. (S.) ― -b4- He did well: they say to the shooter, or thrower, when he does ill, أَرْهِهْ, i. e. Do thou well. (TA.) ― -b5- أَرْهِ عَلَى نَفْسِكَ Be gentle with, or to, thyself: (S, K, TA;) [in the CK ارْهُ; and (hence, perhaps,) thus in the printed edition of Har, p. 498; where it is said to be from رها فى السير, meaning رفق: but the right reading is أَرْهِ, for] one says also مَا أَرْهَيْتَ اـِلَّا عَلَى نَفْسِكَ Thou wast not, or hast not been, gentle, save with, or to, thyself: (TA:) or thou didst not show, or hast not shown, mercy, save to thyself. (JK.) ― -b6- ارهى لَكَ الشَّىْءُ The thing became, or has become, within thy power, or reach; or possible, or practicable, to thee. (TA.) ― -b7- And أَرْهَيْتُهُ لَكَ I made it, or have made it, to be within thy power, or reach; or possible, or practicable, to thee. (TA.) ― -b8- مَا أَرْهَيْتُهُ I did not leave it still, or motionless: and أَرْهِ ذَاكَ Leave thou that until it become still, or motionless. (TA.) -A2- He kept continually, or constantly, to the eating of the [رَهْو, or species of crane called] كُرُكِىّ. (K.)

تَرَاهَيَا
6 تَرَاهَيَا ذ , (JK, K,) inf. n. تَرَاهٍ, (JK,) They two made peace, or became reconciled, each with the other; syn. تَوَادَعَا. (JK, K, TA: in the CK توارعا.)

اِرْتَهَوْا
9 اِرْتَهَوْا ذ They became commingled, confounded, or confused. (K.) -A2- Also, (K,) or ارتهوا رَهِيَّةً, (TA,) They made رَهِيَّة; i. e. they took ears of corn, and rubbed them with their hands, then bruised, or pounded, them, and poured milk thereon, and then cooked this mixture. (K, TA.)

رَهْوٌ
رَهْوٌ ذ inf. n. of 1. (S, K, &c.) ― -b2- Also An intervening space (JK, TA) between two things, (JK,) as, for instance, between the two humps of a camel of the species termed فَالِج. (TA.) ― -b3- A place where water remains and collects or stagnates: (JK, TA:) a جَوْبَة [i. e. a depressed place, or a hollow, or an excavation, or such as is round and wide,] in the place of abode of a people, into which flows the rain-water or other fluid: (A 'Obeyd, S:) or, as also ↓ رَهْوَةٌ, a depressed place (S, K) in which water collects: (S:) and, both words, an elevated place: thus they have two contr. significations: (S, K:) or ↓ رَهْوَةٌ signifies an elevation like a hillock, upon a hard and elevated, or an elevated and plain, tract of ground, or upon a mountain, (JK, TA,) where hawks and eagles alight: (TA:) or a hillock inclining to softness, two or three cubits in height, but only in a soft tract of ground, and in hard, or hard and level, ground consisting of earth, mould, or clay; not upon a mountain: (TA:) [and accord. to some, it signifies a mountain itself; for] Ghatafلn are called in a trad. تَنْبَعُ مَآءً ↓ رَهْوَةٌ, meaning a mountain welling forth water: or it means that in them were roughness and hardness: (TA:) the pl. [accord. to the S app. of رَهْوٌ, and accord. to the TA app. of ↓ رَهْوَةٌ, in each case agreeable with analogy,] is رِهَآءٌ. * (S, TA.) ― -b4- [Also, accord. to Golius, as on the authority of the KL, A way through a market-place, at the sides of which sit the sellers: but not in my copy of the KL.] -A2- Also Wide, ample, or spacious. (TA.) ― -b2- A well (بِئْرٌ) wide in the mouth. (TA.) ― -b3- A woman (S) wide in the vulva; (Lth, ISh, S, K;) as also ↓ رَهْوَى (Lth, K) and ↓ رَهَآءٌ: (IAar, K:) [or] a woman who will not refrain from vitious conduct, or adultery, or fornication; as also ↓ رَهْوَى: (JK, TA:) or (TA) a woman that is not approved on the occasion of جِمَاع, (JK, TA,) because of her being wide [in the vulva]. (JK.) ― -b4- A thing dispersed, or scattered. (TA.) ― -b5- And sometimes, Quick, or swift. (TA.) ― -b6- And Still, quiet, or motionless. (TA.) ― -b7- And [hence, or مَطَرٌ رَهْوٌ,] A still rain. (TA.) -A3- Also A company of men (JK, K, TA) following one another. (TA.) And غَارَةٌ رَهْوٌ [A company of horsemen making a raid, or an inroad, or incursion,] following one another. (TA.) And one says, النَّاسُ رَهْوٌ وَاحِدٌ مَا بَيْنَ كَذَا وَ كَذَا i. e. مُتَنَاظِرُونَ [app. meaning The people are disposed consecutively in one double rank, partly such and partly such, facing one another]. (TA.) -A4- Also A certain species of bird; as some say, (S,) the [species of crane called] كُرْكِىّ: (JK, S, K, TA:) or a certain aquatic bird resembling the كركىّ: (TA:) pl. رِهَآءٌ. (JK.) -A5- And A headcovering which is next to the head, and which very soon becomes dirty. (TA.)

رَهْوَةٌ
رَهْوَةٌ ذ A state of elevation: and a state of depression: thus having two contr. significations. (TA.) ― -b2- See also the next preceding paragraph, in four places.

رَهْوَى
رَهْوَى ذ : see رَهْوٌ, as applied to a woman, in two places: ― -b2- and see also مِرْهَاةٌ.

رَهْوَانٌ
رَهْوَانٌ ذ A depressed piece of land or ground. (TA.) ― -b2- And applied to A بِرْذَون [or horse for ordinary use and for journeying] that has an easy back in going along: a genuine Arabic word: (TA:) or رَهَوَانٌ [thus I find it written, but it is commonly pronounced رَهْوَان, or رَحْوَان with ح,] is a vulgar term applied to a pacing horse. (MF voce هِمْلَاجٌ.)

رَهَآءٌ
رَهَآءٌ ذ A wide place. (K.) ― -b2- A wide tract of land: (S, TA:) or what is wide of land: (M, TA:) [or] an even tract of land, seldom free from the سَرَاب [or mirage]: (JK, TA:) and what is even of anything. (TA.) ― -b3- See also رَهْوٌ, as applied to a woman. -A2- It is also [app. A hue, or a haze,] like dust-colour and smoke. (TA.)

رَهِيَّةٌ
رَهِيَّةٌ ذ Wheat which is ground between two stones, and upon which milk is poured: (M, TA:) or ears of corn rubbed with the hands, then bruised, or pounded, and then milk is poured thereon, and it is cooked. (K.)

رَاهٍ
رَاهٍ ذ A life (عَيْشٌ) ample in its means or circumstances, unstraitened, or plentiful, easy, pleasant, soft, or delicate; (S, K;) and quiet, or calm. (S.) Easy; as an epithet applied to a [journey such as is termed] خِمْس. (S.) And Anything still, or motionless; as also رَآءٍ. (TA.) ― -b2- طَعَامٌ رَاهٍ Food that continues, or is permanent; like رَاهِنٌ: (AA, S:) and [in like manner (see رَاهِنٌ)] the fem. of each, with ة, is applied to wine. (S.) [Freytag adds, “ Inde dicitur راهى الاباجل Celer de equo: ” but راهى is here a mistranscription for وَاهِى: see أَبْجَلُ.]

رَاهِيَةٌ
رَاهِيَةٌ ذ [the epithet رَاهٍ converted by the affix ة into a subst.,] A bee; because of its quiet manner of flying. (JK, K.)

فَرَسٌ مِرْهَاةٌ
فَرَسٌ مِرْهَاةٌ ذ , with kesr, (K, TA,) like مِسْحَاةٌ [in form], (TA,) or مِرْهَآءٌ, (JK, and so in the CK, [like مِرْخَآءٌ in form, and, as most explain the latter, similar also in meaning, whence it seems that مِرْهَآءٌ is the more probably correct,]) A quick, swift, or fleet, mare: (JK, * K, TA:) pl. مَرَاهِى, (JK, K,) [or rather مَرَاهٍ if the sing. be مِرْهَاةٌ, and مَرَاهِىّْ if the sing. be مِرْهَآءٌ,] like مَسَاحِى [or rather مَسَاحٍ], (TA,) or like مَرَاخِى [or rather مَرَاخِىّْ, pl. of مِرْخَآءٌ]: (JK:) but in the M, it is ↓ رَهْوَى, [app. meaning that the sing. is thus,] like سَكْرَى; and in like manner in the Tekmileh and the Jm. (TA.)

##### Türkçe

**رَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ**
1 **رَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ** ذ, muzâri‘i **يَرْهُو**, (AO, JK, S,) mastar ismi **رَهْوٌ**, (AO, S, K,) O, bacaklarının arasını ayırdı yahut bacaklarının arasında bir açıklık yaptı: (AO, S, K:) yahut bacaklarının arasını genişçe ayırdı, yahut bacaklarının arasında geniş bir açıklık yaptı. (JK.) Bundan dolayı Kur’ân’daki söz [xliv. 23], **وَ اتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا** [açıklaması ترك maddesinde ve aşağıdadır]. (S.) ― -b2- **رَهْوٌ** ayrıca Kolayca gitmek demektir: (S, K:) şöyle denir, **جَآءَتِ الخَيْلُ رَهْوًا** [Atlar yahut atlılar kolayca yürüyüşle geldiler]: ve IAar’a göre, **رَهَا فِى السَّيْرِ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, O, yürüyüşte yumuşak davrandı yahut yürüyüşte yumuşaktı demektir: (S:) yahut bazılarına göre, yürüyüşte **رَهْوٌ**, devamla birlikte yumuşak yahut nazik olmak demektir: (TA:) yahut sakin sakin yürümek: (JK:) ve şöyle denir, **جَآءَتِ الاـِبِلُ رَهْوًا**, manası Develer birbirini takip ederek geldiler. (TA.) Ayrıca Hafifçe gitmek: (JK:) şöyle dersin, **رَهَتْ**, muzâri‘i ve mastar ismi yukarıdaki gibi, Onlar, [yani develer vb.,] yahut o (dişi), hafifçe gitti. (TA.) Ve Şiddetle gitmek. (TA.) [Böylece iki zıt manası vardır.] ― -b3- Ayrıca Durgun, sakin, hareketsiz, dingin, yatışmış yahut sönmüş olmak. (K, TA.) Şöyle dersin, **رَهَا البَحْرُ** Deniz durgunlaştı yahut sakinleşti. (S.) Ve **رَهَا الحَرُّ** Sıcak yatıştı yahut sönüştü. (TA.) Bundan dolayı bazıları yukarıda anılan **وَ اتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا**’yı, “Denizi hareketsiz yahut sakin bırak” manasında açıklar: bazıları, “kuru” manasında. (TA.) Ve şöyle dersin, **اِفْعَلْ ذٰلِكَ رَهْوًا** Bunu sakinçe yahut dingince yap. (S.) Ve **فَعَلَ ذٰلِكَ سَهْوًا رَهْوًا** O, bunu sakinçe yahut dingince yaptı; sert yahut güç olmaksızın: (TA:) yahut isteyerek; istenmeksizin yahut talep edilmeksizin; (K ve TA, سهو maddesinde;) ve zorlama olmaksızın. (TA, o maddede.) Ve **أَعْطَيْتُهُ رَهْوًا** Ona isteyerek verdim; istenmeksizin; yahut zorlama olmaksızın. (JK.) ― -b4- **رَهَا**, (JK, TA) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) mastar ismi **رَهْوٌ**, (JK, K,) bir kuş hakkında söylenir: O, kanatlarını açtı, (JK, K, TA,) onları çırpmaksızın. (JK.)

**راهاهُ**
3 **راهاهُ** ذ, (K,) mastar ismi **مُرَاهَاةٌ**, (TA,) O, ona yaklaştı yahut ona doğru yaklaştı. (K, TA.) [Görünüşe göre daha meşhur olan **رَاهَقَهُ**’nun lehçe varyantıdır.] Şöyle dersin, **رَاهَيْتُ الاِحْتِلَامَ** Ben, bulûğa yahut erkekliğe yaklaştım. (JK.) -A2- Ayrıca O, ona ahmaklığında yahut budalalığında yardım etti; eş anlamlısı **حَامَقَهُ**. (K, TA: CK’de **جَامَعَهُ**.)

**ارهى**
4 **ارهى** ذ O, geniş yahut bol bir yer buldu yahut rastladı. (M, K.) ― -b2- O, ferci geniş bir kadınla evlendi. (K, * TA.) ― -b3- O, cömertlik sebebiyle misafirlerine yemeği sürdürdü. (TA.) Ve **أَرْهَيْتُ لَهُمُ الطَّعَامَ وَ الشَّرَابَ** Onlara yemeği ve içeceği sürdürdüm; (Yaakoob, S, K;) **أَرْهَنْتُ** gibi. (S.) ― -b4- O, iyi yaptı: kötü yaptığında atıcıya yahut fırlatana, **أَرْهِهْ**, yani İyi yap, derler. (TA.) ― -b5- **أَرْهِ عَلَى نَفْسِكَ** Kendine karşı yumuşak ol: (S, K, TA;) [CK’de **ارْهُ**; ve (belki bundan dolayı) Har’ın basılı nüshasında s. 498’de de böyledir; orada bunun **رها فى السير**’den olduğu, manasının **رفق** olduğu söylenir: fakat doğru okunuş **أَرْهِ**’dir; çünkü] şöyle de denir **مَا أَرْهَيْتَ اـِلَّا عَلَى نَفْسِكَ** Sen, kendinden başkasına karşı yumuşak olmadın yahut olmamışsın: (TA:) yahut sen, kendinden başkasına merhamet göstermedin yahut göstermemişsin. (JK.) ― -b6- **ارهى لَكَ الشَّىْءُ** Şey, senin kudretin yahut erişimin içine girdi; yahut sana mümkün yahut uygulanabilir oldu. (TA.) ― -b7- Ve **أَرْهَيْتُهُ لَكَ** Onu, senin kudretin yahut erişimin içinde kıldım; yahut sana mümkün yahut uygulanabilir kıldım. (TA.) ― -b8- **مَا أَرْهَيْتُهُ** Onu durgun yahut hareketsiz bırakmadım: ve **أَرْهِ ذَاكَ** Onu durgun yahut hareketsiz oluncaya kadar bırak. (TA.) -A2- O, [**رَهْو** yahut turna türünden denilen] **كُرُكِىّ** yemeyi sürekli sürdürdü. (K.)

**تَرَاهَيَا**
6 **تَرَاهَيَا** ذ, (JK, K,) mastar ismi **تَرَاهٍ**, (JK,) İkisi, birbirleriyle barış yaptı yahut uzlaştı; eş anlamlısı **تَوَادَعَا**. (JK, K, TA: CK’de **توارعا**.)

**اِرْتَهَوْا**
9 **اِرْتَهَوْا** ذ Onlar, birbirine karışmış, karmakarışık olmuş yahut şaşırmış oldular. (K.) -A2- Ayrıca, (K,) yahut **ارتهوا رَهِيَّةً**, (TA,) Onlar **رَهِيَّة** yaptılar; yani başaklar aldılar, onları elleriyle ovaladılar, sonra ezdiler yahut dövdüler, üzerine süt döktüler, sonra bu karışımı pişirdiler. (K, TA.)

**رَهْوٌ**
**رَهْوٌ** ذ 1’in mastar ismidir. (S, K, &c.) ― -b2- Ayrıca İki şey arasında bir ara boşluk (JK, TA) demektir, (JK,) mesela **فَالِج** denilen türden bir devenin iki hörgücü arasındaki gibi. (TA.) ― -b3- Suyun kaldığı ve toplandığı yahut durgunlaştığı bir yer: (JK, TA:) bir kavmin ikamet yerinde bulunan, içine yağmur suyu yahut başka bir sıvının aktığı bir **جَوْبَة** [yani çukur bir yer, yahut oyuk, yahut yuvarlak ve geniş olan bir çukur]: (A 'Obeyd, S:) yahut, aşağıdaki **رَهْوَةٌ** da olduğu gibi, suyun toplandığı bir çukur yer: (S, K) (S:) ve her iki kelime de, yüksek bir yer: böylece iki zıt manaları vardır: (S, K:) yahut aşağıdaki **رَهْوَةٌ**, sert ve yüksek bir yer üzerinde, yahut yüksek ve düz bir arazi üzerinde, yahut bir dağ üzerinde, (JK, TA,) doğanların ve kartalların konduğu, tümsek gibi bir yükselti demektir: (TA:) yahut yumuşaklığa meyleden, iki yahut üç arşın yükseklikte bir tümsek; fakat yalnız yumuşak bir arazide; ve topraktan, humustan yahut kilden oluşan sert, yahut sert ve düz arazide; dağ üzerinde değil: (TA:) [ve bazılarına göre, bizzat dağ demektir; çünkü] Gatafân hakkında bir rivayette **تَنْبَعُ مَآءً** aşağıdaki **رَهْوَةٌ** denilmiştir; manası su fışkırtan bir dağdır: yahut manası, onlarda pürüzlülük ve sertlik bulunduğudur: (TA:) çoğulu [S’ye göre **رَهْوٌ**’un, TA’ya göre aşağıdaki **رَهْوَةٌ**’nin; her iki durumda da kıyasa uygun olarak] **رِهَآءٌ**’dur. * (S, TA.) ― -b4- [Ayrıca, Golius’a göre, KL’nin otoritesine dayanarak, pazar yerinden geçen, kenarlarında satıcıların oturduğu bir yol: fakat KL nüshamda yoktur.] -A2- Ayrıca Geniş, bol yahut ferah. (TA.) ― -b2- Ağzı geniş bir kuyu (**بِئْرٌ**). (TA.) ― -b3- Ferci geniş bir kadın; (Lth, ISh, S, K;) aşağıdaki **رَهْوَى** (Lth, K) ve aşağıdaki **رَهَآءٌ** da böyledir: (IAar, K:) [yahut] kötü fiilden, yahut zinadan, yahut fuhuştan geri durmayan bir kadın; aşağıdaki **رَهْوَى** da böyledir: (JK, TA:) yahut (TA) **جِمَاع** sırasında beğenilmeyen bir kadın, (JK, TA,) geniş [ferçli] oluşu sebebiyle. (JK.) ― -b4- Dağılmış yahut saçılmış bir şey. (TA.) ― -b5- Ve bazen, Çabuk yahut hızlı. (TA.) ― -b6- Ve Durgun, sakin yahut hareketsiz. (TA.) ― -b7- Ve [bundan dolayı, yahut **مَطَرٌ رَهْوٌ**,] Durgun bir yağmur. (TA.) -A3- Ayrıca Birbirini takip eden bir erkekler topluluğu. (JK, K, TA) (TA.) Ve **غَارَةٌ رَهْوٌ** [bir baskın yapan atlılar topluluğu, yahut bir akın], birbirini takip eden. (TA.) Ve şöyle denir, **النَّاسُ رَهْوٌ وَاحِدٌ مَا بَيْنَ كَذَا وَ كَذَا** yani **مُتَنَاظِرُونَ** [görünüşe göre manası: İnsanlar, bir çift sıra halinde ardışık dizilmişlerdir; bir kısmı şöyle bir kısmı böyle, birbirlerine karşı bakar halde]. (TA.) -A4- Ayrıca Belli bir kuş türü; bazılarına göre, (S,) [turna türünden] **كُرْكِىّ**: (JK, S, K, TA:) yahut **كركىّ**’ye benzeyen belli bir su kuşu: (TA:) çoğulu **رِهَآءٌ**. (JK.) -A5- Ve Başın hemen yanında bulunan ve çok çabuk kirlenen bir baş örtüsü. (TA.)

**رَهْوَةٌ**
**رَهْوَةٌ** ذ Bir yükselti hali: ve bir çöküntü hali: böylece iki zıt manaya sahip. (TA.) ― -b2- Ayrıca bir önceki paragrafın dört yerinde geçenlere bak.

**رَهْوَى**
**رَهْوَى** ذ: kadına uygulanışı bakımından iki yerde **رَهْوٌ**’a bak: ― -b2- ve ayrıca **مِرْهَاةٌ**’a da bak.

**رَهْوَانٌ**
**رَهْوَانٌ** ذ Çukur bir arazi yahut yer parçası. (TA.) ― -b2- Ve yürüyüşte sırtı rahat olan bir **بِرْذَون**’a [yahut gündelik kullanım ve yolculuk atına] uygulanır: sahih Arapça bir kelimedir: (TA:) yahut **رَهَوَانٌ** [bunu böyle yazılmış buluyorum; fakat genellikle **رَهْوَان** yahut ح ile **رَحْوَان** diye telaffuz edilir], yürüyüş atına uygulanan avamî bir terimdir. (MF, **هِمْلَاجٌ** maddesinde.)

**رَهَآءٌ**
**رَهَآءٌ** ذ Geniş bir yer. (K.) ― -b2- Geniş bir arazi parçası: (S, TA:) yahut araziden geniş olan şey: (M, TA:) [yahut] düz bir arazi parçası; nadiren **سَرَاب**’dan [yahut seraptan] hâlî olur: (JK, TA:) ve herhangi bir şeyin düz olanı. (TA.) ― -b3- Kadına uygulanışı bakımından **رَهْوٌ**’a da bak. -A2- Ayrıca [görünüşe göre bir renk tonu yahut pus] toz rengi ve duman gibi. (TA.)

**رَهِيَّةٌ**
**رَهِيَّةٌ** ذ İki taş arasında öğütülen buğday ve üzerine süt dökülen şey: (M, TA:) yahut ellerle ovulan başaklar; sonra ezilir yahut dövülür; sonra üzerine süt dökülür ve pişirilir. (K.)

**رَاهٍ**
**رَاهٍ** ذ Vasıtaları yahut hâli geniş, darlık olmayan, yahut bol, kolay, hoş, yumuşak yahut nazik bir hayat (**عَيْشٌ**); (S, K;) ve sakin yahut dingin. (S.) Kolay; **خِمْس** denilen [yolculuk] için bir sıfat olarak. (S.) Ve hareketsiz yahut durgun olan herhangi bir şey; aşağıdaki **رَآءٍ** da böyledir. (TA.) ― -b2- **طَعَامٌ رَاهٍ** Devam eden yahut kalıcı yiyecek; **رَاهِنٌ** gibi: (AA, S:) ve [aynı şekilde (**رَاهِنٌ**’e bak)] her birinin dişili, ة ile, şaraba uygulanır. (S.) [Freytag şunu ekler: “ Inde dicitur راهى الاباجل Celer de equo: ” fakat **راهى** burada **وَاهِى** için yanlış yazımdır: **أَبْجَلُ**’a bak.]

**رَاهِيَةٌ**
**رَاهِيَةٌ** ذ [sıfat **رَاهٍ**’ın ة ekiyle isimleşmiş hali,] Bir arı; uçuşunun sakin oluşu sebebiyle. (JK, K.)

**فَرَسٌ مِرْهَاةٌ**
**فَرَسٌ مِرْهَاةٌ** ذ, kesre ile, (K, TA,) şekilce **مِسْحَاةٌ** gibi, (TA,) yahut **مِرْهَآءٌ**, (JK, CK’de de böyle, [şekilce **مِرْخَآءٌ** gibi; ve çoğunun onu açıkladığı gibi, manaca da benzer; buradan **مِرْهَآءٌ**’nun daha muhtemel doğru olduğu anlaşılır,]) Çabuk, hızlı yahut çevik bir kısrak: (JK, * K, TA:) çoğulu **مَرَاهِى**, (JK, K,) [yahut tekil **مِرْهَاةٌ** ise daha doğrusu **مَرَاهٍ**, ve tekil **مِرْهَآءٌ** ise **مَرَاهِىّْ**], **مَسَاحِى** gibi [yahut daha doğrusu **مَسَاحٍ**], (TA,) yahut **مَرَاخِى** gibi [yahut daha doğrusu **مَرَاخِىّْ**, **مِرْخَآءٌ**’nun çoğulu]: (JK:) fakat M’de bu, aşağıdaki **رَهْوَى**’dır, [görünüşe göre manası tekilin böyle olduğudur,] **سَكْرَى** gibi; ve aynı şekilde Tekmileh’de ve Jm’de. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَهَا
رَهَا U ( n. ac. رَهْو 1 ),
a.  Walked slowly, leisurely.

b.  Became calm ( sea ).

c.  [ 'Ala ], Dealt gently with.

d.  [ Bain ], Opened wide ( the legs ), straddled.

رَاْهَوَ
رَاْهَوَ III ,
a.  Drew near to, approached; was near to.

b.  Came to an understanding with.

أَرْهَوَ
أَرْهَوَ IV ,
a.  see I (c) .

b.  [ acc. &  La ], Made accessible to.

اِرْتَهَوَ
اِرْتَهَوَ VIII ,
a.  Was mixed together pell-mell, was confused, was jumbled together.

b.  Prepared the dish called  رَهِيَّة. رَهْو [ 1 ], ( pl. رِهَآء [ رِهَاْو 23A ]), Crane ( bird ),

b.  Crowd.

c.  High ground; steep; slope.

رَهْوَة
رَهْوَة [ 1t ],
a.  see 1 (c) .

رَاهٍ
رَاهٍ [ 21 ],
a.  Easy, tranquil.

b.  Plentiful

رَهَآء
رَهَآء [ 22A ],
a.  Even ground.

رَهِيَّة
رَهِيَّة [ 25tI ],
a.  Wheat boiled in milk.

رَهْوَان
رَهْوَان [ 33 ],
a.  Low ground.

##### Türkçe

**رَهَا**
**رَهَا** I (mastar: **رَهْو** 1),
a. Yavaşça, ağır ağır yürüdü.

b. Sakinleşti (deniz).

c. [ **'Ala** ], -e yumuşak davrandı.

d. [ **Bain** ], (bacakları) genişçe açtı, bacaklarını iki yana açarak durdu.

**رَاْهَوَ**
**رَاْهَوَ** III,
a. Yaklaştı, yakına geldi; yakın oldu.

b. (Biriyle) anlaşmaya vardı.

**أَرْهَوَ**
**أَرْهَوَ** IV,
a. I (c)’ye bak.

b. [ mef‘ûl ve **La** ile ], erişilebilir kıldı.

**اِرْتَهَوَ**
**اِرْتَهَوَ** VIII,
a. Karmakarışık karıştı, karıştı, birbirine girdi.

b. **رَهِيَّة** denilen yemeği hazırladı.

**رَهْو** [ 1 ], (çoğulu: **رِهَآء** [ **رِهَاْو** 23A ]),
a. Turna (kuş),

b. Kalabalık.

c. Yüksek yer; sarp; yamaç.

**رَهْوَة**
**رَهْوَة** [ 1t ],
a. 1 (c)’ye bak.

**رَاهٍ**
**رَاهٍ** [ 21 ],
a. Kolay, sakin.

b. Bol.

**رَهَآء**
**رَهَآء** [ 22A ],
a. Düz yer.

**رَهِيَّة**
**رَهِيَّة** [ 25tI ],
a. Sütte haşlanmış buğday.

**رَهْوَان**
**رَهْوَان** [ 33 ],
a. Alçak yer.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

رهو
رَهَا - يَرْهُو - رَهْو- رَهْواً
رَها - يَرْهُوْ + كائن + شيئاً أو حفرة في شيء: يفلقه ويشقه إلى شقين بينهما حفرة واسعة مستوية السطح: يحفر فيه أو يباعد بين مكوناته ليجعله ينفلق أو يفترق إلى جزئين كبيرين مرتفعين متباعدين عن بعضهما تاركاً بينها ممراً أومسافة أو حفرة ذات سطح مستوي
رَهْو: على وزن " فـَعـْل " اسم فعل بمعنى مفعول من " رَهَا - يَرْهُوْ ": الفرجة أو الحفرة الواسعة  المستوية السطح بين رابيتين: وهو كذلك اسم مكان بهذا الوصف
رَهْواً: حال من " رَهْوْ ": بشكل منفرج مفتوح بين شقين أو فلقتين أو رابيتين
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "حفر شق أو ثلم أو خندق أو أخدود قائم الحواف "، وهي:
رَهَا - يَرْهُوْ، فَجَّ - يَفُجُّ، خَدَّ - يَخُدُّ، مَعَا - يَمْعُو (مَعَا - يَمْعِي)، فَجَا - يَفْجُوْ، سَنَّ - يَسُنُّ
رهواً
 	﴿واترك البحر رهوا إنهم جند مغرقون(24)﴾ الدخان
جاء في التفسير : ساكناً أو : منفرجاً مفتوحاً - طريقاً - سهلاً - يبساً
مختار الصحاح
● [رها] ر ه ا: أبو عبيدة رَهَا بين رجليه فتح وبابه عدا ومنه قوله تعالى ﴿واترك البحر رهوا﴾ وفي الحديث ﴿أنه قضى أن لا شفعة في فناء ولا طريق لا منقبة ولا ركح ولا رهو﴾ و الرَّهْوُ الجوبة تكون في محلة القوم يسيل فيها ماء المطر وغيره و رَهَا البحر سكن وبابه عدا قلت المنقبة الطريق بين الدارين والركح ناحية البيت من ورائه وربما كان فضاء لا بناء فيه
معجم الفرائد القرآنية
ر هـ و
" رَهْواً " في قوله تعالى " وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ " (24) الدخان .
الرَّهو : السكون، ومعنى الآية: أي سر ساكنا مطمئناً . وقيل المقصود اترك البحر ساكناً كما هو حين دخلته، وهو قول نراه ضعيفاً .
الراغب
رهو
- }واترك البحر رهوا{ [الدخان/24]، أي: ساكنا، وقيل: سعة من الطريق، وهو الصحيح، ومنه: الرهاء للمفازة المستوية، ويقال لكل جوبة (الجوبة: الحفرة) مستوية يجتمع فيها الماء رهو، ومنه قيل: (لا شفعة في رهو) (الحديث: (لا شفعة في فناء ولا منقبة، ولا طريق ولا ركح ولا رهو). انظر: النهاية 2/285؛ وغريب الحديث 3/121)، ونظر أعرابي إلى بعير فالج فقال: رهو بين سنامين (انظر عمدة الحفاظ: رهو).
ملخص اللسان
1.     رَها الشيءُ رَهْواً: سَكَن.وكلُّ ساكِنٍ لا يتحَرَّكُ راهٍ ورَهْوٌ. ويقال: افْعَلْ ذلك رَهْواً أَي ساكِناً على هِينِتك،
2.     وأَرْهى على نفسه: رفقَ بها وسَكَّنها، والأَمرُ منه أَرْهِ على نفسِك أَي  ارْفُق بها.
3.     واتْرُكِ البحْرَ رَهْواً وقيل: أَي ساكناً على هِينتِك
4.     وعَيْشٌ راهٍ: خصيبٌ ساكنٌ رافِهٌ.وخِمْسٌ راهٍ إذا كان سهْلاً.
5. واتْرُكِ البحْرَ رَهْواً؛ يعني تَفَرُّق  الماء منه،رَهْواً هنا  يَبَساً،
6.     والرَّهْوُ أَيضاً:  الكثير الحركة، ضدٌّ، وقيل: الرَّهْوُ الحركة نفسها. والرَّهْوُ أَيضاً:السريع؛الرَّهْو في السير هو اللين مع دوامِه.
7.     واترك البحر رَهْواً، قال: واسعاً ما بين الطاقات؛وأَرْهَى: صادَفَ مَوْضِعاً  رَهَاءً أَي واسِعاً. وبِئرٌ رَهْوٌ: واسِعَة الفَمِ.
8.     والرَّهْو: الواسِعُ. والرَّهَاءُ: الواسِعُ من الأََرضِ  المُسْتَوِي قَلَّما تَخلُو منَ  السَّرابِ.وطريقٌ رَهَاءٌ: واسع
9.     والرَّهْوُ  والرَّهْوَةُ: المَكانُ المُرْتَفِعُ والمُنْخَفِضُ أَيضاً يَجتَمِع فيه الماءُ، وهو من الأَضداد.
10.                        والرَّهْوُ:مُسْتَنْقَع الماء، وقيل: هو مُسْتَنْقَع الماء من الجُوَبِ ،فإِن الرَّهْو هنا المُستَنْقَع، وقد يجوز أَن يكون  الماءَ الواسِعَ المُتَفَجِّر ،والرَّهْوُ: حَفِيرٌ  يُجْمَع فيه الماءُ
11.                         الرَّهْوَةُ الرَّابِية تضْرِبُ إِلى اللِّين وطولُها في السماء  ذراعان أَو ثلاثة، ولا تكون إِلا في سهولِ الأَرض وجَلَدِها ما كان طيناً  ولا تكون في الجِبال.
12.                         ورَهاءُ كلِّ شيء: مُسْتَواهُ.
13.                        والرَّهاءُ شبيهٌ بالدُّخانِ والغَبَرة؛ قال:  وتَحْرَجُ الأَبْصار في رَهائِهِ  أَي تَحَارُ. والأَرْهاء: الجَوانِبُ؛
لسان العرب
● - رها: رَها الشيءُ رَهْواً: سَكَن. وعَيْشٌ راهٍ: خصيبٌ ساكنٌ رافِهٌ.  وخِمْسٌ راهٍ إذا كان سهْلاً. وكلُّ ساكِنٍ لا يتحَرَّكُ راهٍ ورَهْوٌ.  وأَرْهى على نفسه: رفقَ بها وسَكَّنها، والأَمرُ منه أَرْهِ على نفسِك أَي  ارْفُق بها. ويقال: افْعَلْ ذلك رَهْواً أَي ساكِناً على هِينِتك،  الأَصمعي: يقال لكل ساكن لا يتحرك ساجٍ وراهٍ وزاءٍ. اللحياني: يقال ما  أَرْهَيْتُ ذاك أَي ما تَركْتُه ساكناً. الأَصمعي: يقال أَرْهِ ذلك أَي دَعْهُ  حتى يسكُن، قال: والإِرْهاءُ الإِسْكان. والرَّهْوُ: المَطَر الساكن.  ويقال: ما أَرْهَيْتَ إِلا على نفْسِك أَي ما رَفَقْتَ إِلا بها. ورَها البحرُ  أَي سكَن. وفي التنزيل العزيز: واتْرُكِ البحْرَ رَهْواً؛ يعني تَفَرُّق  الماء منه، وقيل: أَي ساكناً على هِينتِك، وقال الزجاج: رَهْواً هنا  يَبَساً، وكذلك جاء في التفسير، كما قال: فاضْرب لهم طريقاً في البحر  يَبَساً؛ قال المثقب:  كالأَجْدَلِ الطالِب رَهْوَ القَطا،  مُسْتَنْشطاً في العُنُقِ الأَصْيَدِ  الأَجْدَل: الصَّقْر. وقال أَبو سعيد: يقول دَعْه كما فلَقْته لك لأَن  الطريق في البحر كان رَهْواً بين فِلْقي البحر، قال: ومن قال ساكناً فليس  بشيء، ولكن الرَّهْو في السير هو اللين مع دوامِه. قال ابن الأَعرابي:  واترك البحر رَهْواً، قال: واسعاً ما بين الطاقات؛ قال الأَزهري: رَهْواً  ساكناً من نعتِ موسى أَي على هِينَتِك، قال: وأَجْود منه أَن تَجْعَل  رهواً من نعت البحر، وذلك أَنه قام فِرْقاهُ ساكنين فقال لموسى دع البحر  قائماً ماؤه ساكناً واعْبُر أَنت البحر، وقال خالد بن جَنبة: رَهْواً أَي  دَمِثاً، وهو السَّهْل الذي ليس برَمْلٍ ولا حَزْنٍ. والرَّهْوُ أَيضاً:  الكثير الحركة، ضدٌّ، وقيل: الرَّهْوُ الحركة نفسها. والرَّهْوُ أَيضاً:  السريع؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:  فإِنْ أَهْلِكْ، عُمَيْرُ، فَرُبَّ زَحْفٍ  يُشَبَّه نَقْعُه رَهْواً ضَبابا  قال: وهذا قد يكون للساكن ويكون للسريع. وجاءت الخيلُ والإِبِلُ رَهْواً  أَي ساكنةً، وقيل: متتابعة. وغارَةٌ رَهْوٌ متتابعة. ويقال: الناس  رَهْوٌ واحدٌ ما بين كذا وكذا أَي متقاطرون. أَبو عبيد في قوله:  يَمْشِينَ رَهْواً  قال: هو سيرٌ سَهْل مستقيم. وفي حديث رافِع بن خَدِيجٍ: أَنه اشتَرى من  رجلُ بَعِيراً بِبَعِيرَيْنِ دَفع إِليه أَحَدهما وقال آتيكَ بالآخَرِ  غَداً رَهْواً؛ يقول: آتيكَ به عَفْواً سَهلاً لا احْتباسَ فيه؛ وأَنشد:  يَمْشِينَ رَهْواً، فلا الأَعجازُ خاذِلةٌ،  ولا الصُّدورُ عَلَى الأَعْجازِ تَتَّكِلُ  وامرأَةٌ رَهْوٌ ورَهْوَى: لا تمتنع من الفُجور، وقيل: هي التي ليست  بمحمودة عند الجماع من غير أَن يُعَين ذلك، وقيل: هي الواسعة الْهَنِ؛  وأَنشد ابن بري لشاعر:  لقدْ وَلَدَتْ أَبا قابُوسَ رَهْوٌ  نَؤُومُ الفَرْجِ، حَمْراءُ العِجانِ  قال ابن الأَعرابي وغيره: نزَلَ المخَبَّل السَّعْديّ، وهو في بعض  أَسفاره، على خُلَيْدة ابْنةِ الزِّبْرِقانِ ابن بَدْرٍ وكان يُهاجِي أَباها  فعرَفته ولم يعرفها، فأَتته بغَسُولٍ فغَسَلَتْ رأْسَه وأَحسَنَت قِراهُ  وزَوَّدته عند الرِّحْلة فقال لها: من أَنتِ؟ فقالت: وما تُرِيدُ إِلى  اسمِي؟ قال: أُريد أَن أَمدحك فما رأَيت امرأَة من العرب أَكرم منك قالت:  اسمي رَهْوٌ قال: تالله ما رأَيت امرأَةً شريفة سُمِّيَت بهذا الاسْم  غيرَكِ، قالت: أَنت سَمَّيْتَني به، قال: وكيف ذلك؟ قالت: أَنا خُلَيْدةُ  بنتُ الزِّبْرِقان، وقد كان هَجَاها وزوجَها هَزَّالاً في شعره فسماها  رَهْواً؛ وذلك قوله:  وأَنْكَحْتَ هَزَّالاً خُلَيْدةً، بَعْدَما  زَعَمْتَ برأْسِ العَيْنِ أَنك قاتِلُهْ  فأَنْكَحْتُمُ رَهْواً، كأَنَّ عِجانَها  مَشَقُّ إِهابٍ أَوْسَعَ السَّلْخَ ناجِلُهْ  فجعَل على نَفْسِه أَن لا يَهْجُوَها ولا يهجُوَ أَباها أَبداً،  واسْتَحَى وأَنشأَ يقول:  لقدْ زَلَّ رَأْيِي في خُلَيْدة زَلَّةً،  سأُعْتِبُ قَوْمِي بَعْدَها فأَتُوبُ  وأَشْهَدُ، والمُسْتَغْفَرُ اللهُ، أَنَّني  كذَبْتُ عليها، والهِجاءُ كَذُوبُ  وقوله في حديث عليّ، كرم الله وجهه، يصفُ السماءَ: ونَظَمَ رَهَواتِ  فُرَجِها أَي المواضعَ المُتَفَتِّحَةَ منها، وهي جمع رَهْوة.  أَبو عمرو: أَرْهَى الرجلُ إِذا تَزَوَّج بالرَّهاء، وهي الخِجامُ  الواسعة العَفْلَق. وأَرْهَى: دامَ على أَكْلِ الرَّهْوِ، وهو الكُرْكِيُّ.  وأَرْهَى: أَدامَ لضِيفانِه الطَّعامَ سَخاءً. وأَرْهَى: صادَفَ مَوْضِعاً  رَهَاءً أَي واسِعاً. وبِئرٌ رَهْوٌ: واسِعَة الفَمِ. والرَّهْوُ:  مُسْتَنْقَع الماء، وقيل: هو مُسْتَنْقَع الماء من الجُوَبِ خاصَّة. أَبو  سعيد: الرَّهْوُ مَا اطْمَأَنَّ من الأَرض وارْتَفَع ما حَوْلَه.  والرَّهْوُ: الجَوْبَةُ تكون في مَحَلَّةِ القَوْمِ يسيلُ إِليها المَطَر، وفي  الصحاح: يَسِيلُ فيها المَطَر أَو غيرُه. وفي الحديث: أَنَّه قَضَى أَنْ لا  شُفْعَة في فِناءٍ ولا طَريقٍ ولا مَنْقَبَةٍ ولا رُكْحٍ ولا رَهْوٍ،  والجمع رِهاءٌ. قال ابن بري: الفِنَاءُ فِنَاءُ الدار وهو ما امْتَدَّ مَعَها  من جَوانِبها، والمَنْقَبةُ الطريقُ بينَ الدارَيْنِ، والرُّكْحُ  ناحِيةُ البَيْتِ من وَرائِهِ ورُبَّما كانَ فَضَاءً لا بِناءَ فيه.  والرَّهْوُ: الجَوْبَةُ التي تكون في مَحَلَّة القَوْم يسيلُ إِليها مِياهُهُم،  قال: والمعنى في الحديث أَنَّ من لَمْ يكُن مشاركاً إِلاَّ في واحدٍ من  هؤلاء الخَمْسةِ لم يَسْتَحِقَّ بهذهِ المشارَكة شُفْعَة حتى يكون شريكاً  في عَيْن العَقَار والدُّورِ والمَنازِلِ التي هذه الأَشْيَاءُ من  حُقُوقِها، وأَنّ واحداً من هذه الأَشْياء لا يوجب له شُفْعة، وهذا قولُ أَهلِ  المدينة لأَنَّهم لا يوجِبُون الشُّفْعَة إِلاَّ للشَّرِيك المُخالِطِ،  وأَما قوله، عليه السلام: لا يُمْنَعُ نَقْعُ البئرِ ولا رَهْوُ الماءِ،  ويُرْوى: لا يُباعُ، فإِن الرَّهْو هنا المُستَنْقَع، وقد يجوز أَن يكون  الماءَ الواسِعَ المُتَفَجِّر، والحديث نَهَى أَن يُباعَ رَهْوُ الماءِ  أَو يُمْنع رَهْوُ الماء؛ قال ابن الأَثير: أَراد مُجْتَمِعَه، سُمِّيَ  رَهْواً باسمِ الموضعِ الذي هو فيه لانْخِفاضِه. والرَّهْوُ: حَفِيرٌ  يُجْمَع فيه الماءُ. والرَّهْو: الواسِعُ. والرَّهَاءُ: الواسِعُ من الأََرضِ  المُسْتَوِي قَلَّما تَخلُو منَ  السَّرابِ. ورَهاءُ كلِّ شيء: مُسْتَواهُ. وطريقٌ رَهَاءٌ: واسع،  والرَّهاءُ شبيهٌ بالدُّخانِ والغَبَرة؛ قال:  وتَحْرَجُ الأَبْصار في رَهائِهِ  أَي تَحَارُ. والأَرْهاء: الجَوانِبُ؛ عن أَبي حنيفة، قال: وقيل  لابْنَةِ الخُسِّ أَيُّ البِلادِ أَمْرَأُ؟ قالت: أَرْهاءُ أَجَإِ أَنَّى  شَاءَتْ. قال ابن سيده: وإِنما قضينا أَن همزة الرَّهاء والأَرْهاءِ واوٌ لا  ياءٌ لأَن رهـ و أَكثر من ر هـ ي، ولولا ذلك لكانت الياء أَمْلَكَ بها  لأَنها لام. ورَهَتْ ترْهُو رَهْواً: مَشَتْ مَشْياً خَفِيفاً في رِفْق؛ قال  القطامي في نعت الركاب:  يَمْشِينَ رَهْواً، فَلا الأَعْجازُ خاذِلَةٌ،  ولا الصُّدُورُ عَلَى الأَعْجازِ تَتَّكِلُ  والرَّهْوُ: سَيْرٌ خَفِيفٌ حكاه أَبو عبيد في سير الإِبل. الجوهري:  الرَّهْوُ السَّيْرُ السَّهْلُ. يقال: جاءَت الخَيْلُ رَهْواً أَي متتابعة.  وقوله في حديث ابن مسعود: إِذْ مَرَّتْ به عَنانَةٌ تَرَهْيَأَتْ أَي  سحابةٌ تَهَيَّأَتْ للمطر فهي تريده ولم تَفْعَل. والرَّهْو: شدّة السير؛  عن ابن الأَعرابي؛ وقوله:  إِذا ما دَعا داعِي الصَّباحِ أَجابَهُ  بَنُو الحَرْب مِنَّا، والمَراهِي الضَّوابِعُ  فسره ابن الأَعرابي فقال: المراهي الخيل السراع، واحدها مُرْهٍ، وقال  ثعلب: لو كان مِرْهىً كان أَجود، فهذا يدل على أَنه لم يعرف أَرْهَى  الفَرَسُ وإِنما مِرْهىً عنده على رَها أَو على النسب. الأَزهري: قال  العُكْلِيّ المُرْهِي من الخيل الذي تراه كأَنَّه لا يُسْرِع وإِذا طُلِبَ لم  يُدْرَكْ، قال: وقال ابن الأَعرابي: الرَّهْوُ من الطَّيْرِ والخيلِ  السِّراعُ؛ وقال لبيد:  يُرَيْنَ عَصائباً يَرْكُضْنَ رَهْواً،  سَوابِقُهُنَّ كالحِدَإِ التُّؤامِ  ويقال: رَهْواً يَتْبَعُ بعضُها بعضاً: وقال الأَخطل:  بَني مهْرَةٍ، والخَيْلُ رَهْوٌ كأَنها  قِداحٌ على كَفِّي مُجيلٍ يُفيضُها  أَي متتابعةٌ. والرَّهْوُ: من الأَضداد، يكون السَّيْرَ السَّهْلَ ويكون  السَّريعَ؛ قال الشاعر في السَّريع:  فأَرْسَلَها رَهْواً رِعالاً، كأَنَّها  جَرادٌ زهَتْهُ ريحُ نَجْدٍ فأَتْهَما  وقال ابن الأَعرابي: رَها يَرْهو في السير أَي رَفَقَ. وشيء رَهْوٌ:  رقيق، وقيل مُتَفَرِّق. ورَها بين رجليه يَرْهو رَهْواً: فَتَح؛ قال ابن  بري: وأَنشد أَبو زياد:  تَبيتُ، من شَفّانِ إِسْكَتَيْها  وحِرِها، راهِيَةً رِجْلَيْها  ويقال: رَها ما بين رِجْلَيْه إِذا فَتَحَ ما بين رِجليه. الأَصمعي:  ونظر أَعرابي إِلى بعير فالِجٍ فقال سبحان الله رَهْوٌ بَيْنَ سَنامَيْن  أَيْ فَجْوَةٌ بينَ سَنامَيْن، وهذا من الانْهِباط. والرَّهْوُ: مَشْيٌ في  سُكونٍ. ويقال: افْعَلْ ذلك سَهْواً رَهْواً أَي ساكناً بغير تَشَدُّدٍ.  وثوبٌ رَهْوٌ: رَقيقٌ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد لأَبي عطاء:  وما ضَرَّ أَثْوابي سَوادي، وتَحْتَه  قَميصٌ من القوهِيِّ، رَهْوٌ بَنائقُهْ  ويروى: مَهْوٌ ورَخْفٌ، وكلُّ ذلك سَواءٌ. وخِمارٌ رَهْوٌ: رَقيقٌ،  وقيل: هو الذي يَلي الرأْسََ وهو أَسْرَعُهُ وسَخاً. والرَّهْوُ  والرَّهْوَةُ: المَكانُ المُرْتَفِعُ والمُنْخَفِضُ أَيضاً يَجتَمِع فيه الماءُ، وهو  من الأَضداد. ابن سيده: والرَّهْوة الارْتِفاعُ والانْحِدارُ ضدّ؛ قال  أَبو العباس النُّمَيْري:  دَلَّيْتُ رِجْلَيَّ في رَهْوَةٍ،  فَما نالَتا عندَ ذاكَ القَرارا  وأَنشده أَبو حاتم عن أُمّ الهَيْثم؛ وأَنشد أَيضاً:  تَظَلُّ النساءُ المُرْضِعاتُ بِرَهْوةٍ  تَزَعْزَعُ، من رَوْعِ الجَبانِ، قُلوبُها  فهذا انْحِدار وانْخِفاض؛ وقال عمرو بن كُلثوم:  نَصَبْنا مِثْلَ رَهْوَةً ذَاتَ حَدٍّ  مُحافَظةً، وكُنّا السابِقينا  وفي التهذيب: وكنا المُسْنِفينا، وفي الصحاح: وكنا الأَيْمَنينا، كأَنَّ  رَهْوَةَ ههنا اسم أَو قارةٌ بعينها، فهذا ارتفاع. قال ابن بري:  رَهْوَةُ اسم جبل بعينه، وذاتُ حَدٍّ: من نعت المحذوف، أَراد نَصَبْنا كَتيبَةً  مِثلَ رَهْوَة ذاتَ حدّ، ومُحافظة: مفعول له، والحدّ: السلاح والشوكة؛  قال: وكان حق الشاهد الذي استشهد به أَن تكون الرهوة فيه تقع على كلّ  موضع مرتفع من الأَرض فلا تكون اسم شيء بعينه، قال: وعُذْره في هذا أَنه  إِنما سمي الجبل رَهْوَةٍ لارْتِفاعه فيكون شاهداً على المعنى. وشاهدُ  الرَّهوة للمرتفع قوله في الحديث: وسُئل عن غَطَفان فقال رَهْوَةٌ تَنْبَع  ماءً، فَرَهْوَةٌ هنا جبل يَنْبَعُ منه ماء، وأَراد أَنَّ فيهم خُشونةً  وتَوَعُّراً وتَمْنُّعاً، وأَنهم جبل ينبع منه الماء، ضربه مثلاً. قال:  والرَّهْوُ والرَّهْوَةُ شبه تَلٍّ صغير يكون في مُتون الأَرض وعلى  رؤوس الجبال، وهي مَواقِع الصُّقور والعِقبان؛ الأُولى عن اللحياني؛ قال ذو  الرمة:  نَظَرْتُ، كما جَلّى على رأْسِ رَهْوَةٍ  مِن الطَّيْرِ أَقْنى، يَنْفُضُ الطَّلِّ أَزْرَقُ  الأَصمعي وابن شميل: الرَّهْوَةُ والرَّهْوُ ما ارتفعَ من الأَرض. ابن  شميل: الرَّهْوَةُ الرَّابِية تضْرِبُ إِلى اللِّين وطولُها في السماء  ذراعان أَو ثلاثة، ولا تكون إِلا في سهولِ الأَرض وجَلَدِها ما كان طيناً  ولا تكون في الجِبال.  الأَصمعي: الرِّهاءُ أَماكنُ مرتفعة، الواحد رَهْوٌ. والرَّهاءُ: ما  اتَّسع من الأَرض؛ وأَنشد:  بِشُعْثٍ على أَكْواْرِ شُدْفٍ رَمى بهم  رَهاء الفَلا نابي الهُمومِ القَواذِف  والرَّهاء: أَرض مُسْتَوِيةٌ قَلَّما تخلو من السراب. الجوهري:  ورَهْوَةٌ في شِعر أَبي ذُؤَيب عَقَبة بمكان معروف؛ قال ابن بري بيت أَبي ذؤيب هو  قوله:  فإِنْ تُمْسِ في قَبْرٍ برَهْوَةَ ثاوِياً،  أَنيسُك أَصْداءُ القُبور تَصيحُ  قال ابن سيده: رَهْوى موضع وكذلك رَهْوَةُ؛ أَنشد سيبويه لأَبي ذؤيب:  فإِن تمسِ في قبر برهوة ثاوياً  وقال ثعلب: رَهْوَةُ جبل؛ وأَنشد:  يوعِدُ خَيْراً، وهْوَ بالرَّحْراحِ  أَبْعَدُ مِن رَهْوةَ مِن نُباحِ  نُباحٌ: جبل. ابن بزرج: يقولون للرامي وغيره إِذا أَساء أَرْهِهْ أَي  أَحْسِنْ. وأَرْهَيْت: أَحْسَنْت.  والرَّهْو: طائر معروف يقال له الكُرْكِيُّ، وقيل: هو من طَيْر الماء  يُشْبِهُهُ وليس به، وفي التهذيب: والرَّهْوُ طائر. قال ابن بري: ويقال هو  طائر غير الكركي يَتزوَّد الماء في استه؛ قال: وإِياه أَراد طَرَفة  بقوله:أَبا كَرِبٍ، أَبْلِغْ لَدَيْكَ رِسالةً  أَبا جابِرٍ عَنِّي، ولا تَدَعَنْ عَمْرا  هُمُ سَوَّدوا رَهْواً تَزَوَّدَ في اسْتِه،  مِنَ الماءِ، خالَ الطَّيْرَ وارِدةً عَشْرا  وأَرْهى لك الشيءُ: أَمْكَنَكَ؛ عن ابن الأََعرابي. وأَرْهَيْتُه أَنا  لك أَي مَكَّنْتُكَ منه . وأَرْهَيْتُ لَهُمُ الطَّعامَ والشرابَ إِذا  أَدَمْتَه لَهُم؛ حكاه يعقوب مثل أَرْهَنْتُ، وهو طعام راهِنٌ وراهٍ أَي  دائمٌ؛ قال الأََعشى:  لا يَسْتَفِيقونَ مِنْها، وهْيَ راهِيةٌ،  إِلاَّ بِهاتِ، وإِنْ عَلُّوا وإِن نَهِلُوا  ويروى: راهِنةٌ، يعني الخَمْر.  والرَّهِيَّةُ: بُرٌّ يُطحَن بين حجرين ويُصَبُّ عليه لَبَن، وقد  ارْتَهَى.  والرُّها  (* قوله «والرها إلخ» هو بالمدّ والقصر كما في ياقوت): بلد  بالجزيرة ينسب إِليه ورَق المَصاحف، والنسبة إِليه رُهاوِيٌّ.  وبَنُو رُهاء، بالضم  (* قوله «وبنو رهاء بالضم» تبع المؤلف الجوهري،  والذي في القاموس كسماء): قبيلة من مَذْحجٍ والنسبة إِليهم رُهاوِيٌّ.  التهذيب في ترجمة هرا: ابن الأَعرابي هاراه إِذا طانَزه، وراهاهُ إِذا  حامقه.
مقاييس اللغة:
(رهو)  الراء والهاء والحرف المعتل أصلان، يدلُّ أحدُهما على دَعَةٍ وخَفْضٍ وسكون، والآخرُ على مكانٍ قد ينخفض ويرتفع.
فالأوّل الرَّهْو: البحر الساكن. ويقولون: عيشٌ راهٍ، أي ساكن. ويقولون: أَرْهِ على نفسك، أي ارفُقْ بها. قال ابن الأعرابيِّ: رَها في السَّير يرهُو، إذا رفَق. ومن الباب الفرس المِرْهاءُ([1]) في السَّير، وهو مِثل المِرْخاء. ويكون ذلك سرعةً في سكونٍ من غير قلق.
وأما المكان الذي ذكرناه فالرَّهْو: المنخفِض من الأرض، ويقال المرتفِع. واحتج قائل القول الثاني بهذا البيت:
* يظلُّ النِّساء المرضِعاتُ برهْوَةٍ([2]) *
قال: وذلك أنَّهنّ خوائفُ فيطلُبْن المواضعَ المرتفِعة. وبِقول الآخَر:
فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ *** من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ([3])
وحكى الخَليل: الرَّهْوة: مستنقَعْ الماء، فأمّا حديث رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، حين سُئل عن غَطَفان فقال: "رَهْوَةٌ تَنْبُِعُ ماءً"، فإنه أراد الجبلَ العالي. ضرب ذلك لهم مثلاً([4]). وقد جاءَ عنه صلى الله عليه وآله وسلم أنّه قال: "أكَمَةٌ خَشْناء تنفِي النَّاسَ عنها". قال القُتَيبيّ: الرَّهوة تكون المرتفِعَ من الأرض، وتكون المنخفضَ. قال: وهو حرفٌ من الأضداد. فأمّا الرَّهاء فهي المَفازة المستوية قَلَّما تخلو من سَراب.
ومما شذّ عن البابين الرَّهْو: ضربٌ من الطّير. والرَّهو: نعت سَوءٍ للمرأة. وجاءت الخيل رهْواً، أي متتابعة.
القاموس المحيط:
و الرَّهْوُ الفَتْحُ بَيْنَ الرِّجْلَيْنِ، والسَّيْرُ السَّهْلُ، والمكانُ المُرْتَفِعُ، والمُنْخَفِضُ، كالرَّهْوَةِ فيهما، ضِدٌّ، والواسِعَةُ الهَنِ، كالرَّهْوَى والرَّهَى، والكُرْكِيُّ، والجَمَاعَةُ من الناسِ، ونَشْرُ الطائِر جَنَاحَيْهِ، والسُّكونُ. وأرْهَى تَزَوَّجَ واسِعَةً، ودامَ على أكْلِ الكُرْكِيِّ، وصادَفَ موضِعاً رَهاءً، كسَماءٍ، أي واسِعاً، و لَهم الطَّعامَ والشَّرابَ أدامَهُ. والراهِيَةُ النَّحْلَةُ، لسُكونِها في طَيَرانِها.
وتَراهَيَا: تَوَادَعا. وراهاهُ: قاربَهُ، وحامَقَه. وفَرَسٌ مِرهاةٌ، بالكسر: سَريعةٌ ج: مَراهِي.
ورَهْوَى: ع. وكسَماءٍ: حَيُّ من مَذْحِجٍ، منهم: مالِكُ ابنُ مُرارَة، ويَزِيدُ بنُ شَجْرَةَ الصَّحابيَّانِ، وعَمِيرَةُ بنُ عبدِ المُؤْمِنِ الرَّهاوِيُّونَ. وكهُدًى: د، منه: زَيْدُ بنُ أبي أُنَيْسَةَ، ويَزيدُ بنُ سِنانٍ، والحافظُ عبدُ القادِرِ الرُّهايُّونَ. وأرْهِ على نفسِكَ: ارْفُقْ. وعَيْشٌ راهٍ: رافِهٌ. وارْتَهَوْا: اخْتَلَطُوا، وأخَذُوا السُّنْبُلَ فادَّلَكُوهُ بأَيْديهم، ثم دَقُّوهُ، فأَلْقَوْا عليه لَبَناً، فطُبخَ، فَتلك: الرَّهِيَّةُ.
تاج العروس:
( الرهو الفتح بين الرجلين ) قال أبو عبيدة رها بين رجليه يرهو رهوا أي فتح ومنه قوله تعالى واترك البحر رهوا كما في الصحاح ( و ) الرهو ( السير السهل ) يقال جاءت الخيل رهوا قال ابن الاعرابي رها يرهو في السير أي رفق قال القطامى في نعت الركاب يمشين رهوا فلا الاعجاز خاذلة * ولا الصدور على الاعجاز تتكل وقيل الرهو في السير اللين مع دوام ( و ) الرهو ( المكان المرتفع والمنخفض ) أيضا يجتمع فيه الماء ( كالرهوة فيهما ضد ) شاهد الارتفاع قول عمرو بن كلثوم نصبنا مثل رهوة ذات حد * محافظة وكنا السابقينا وشاهد الانخفاض قول أبى العباس النميري * دليت رجلى في رهوة * وقال أبو عبيد الرهو الجوبة تكون في محلة القوم يسيل فيها ماء المطر أو غيره وفى الحديث قضى انه لا شفعة في فناء ولا طريق ولا منقبة ولا ركح ولا رهو ومن الارتفاع أيضا الحديث سئل عن غطفان فقال رهوة تنبع ماء أراد انهم جبل ينبع منه الماء وأن فيهم خشونة وتوعرا وقيل الرهوة الرابية تضرب الى اللين وطولها في السماء ذارعان أو ثلاث ولا يكون الا في سهول الارض وجلدها ما كان طينا ولا تكون في الجبال والجمع رهاء وقيل الرهو مستنقع الماء والرهوة شبه تل صغير يكون في متون الارض على رؤس الجبال وهى مواقع الصقور والعقبان والرها أرض مستوية قلما تخلو من التراب ( و ) الرهو المرأة ( الواسعة الهن ) حكاها النضر بن شميل كما في الصحاح ( كالرهوي ) كسكرى لغتان عن الليث قال المخبل السعدى وأنكحتها رهوا كأن عجانها * مشق اهاب أوسع السلخ ناجلة * قلت عنى بها جليده بنت الزبرقان بن بدر الفزارى يحكى انه نزل المخبل في سفر على ابنة الزبرقان هذه فعرفته ولم يعرفها فأحسنت قراه وزودته عنه الرحلة فقال لها من أنت فقالت وما تريد الى اسمى قال اريد أن أمد حك فما رأيت أكرم منك قالت اسمى رهو قال تالله ما رأيت امرأة شريفة سميت بهذا الاسم غيرك قالت أنت سميتني به قال وكيف قالت أنا جليده بنت الزبرقان فجعل على نفسه ان
لا يهجوها ولا أباها أبدا واعتذر لها ( والرها ) وهذه عن ابن الاعرابي ( و ) الرهو ( الكركي ) وقيل هو من طير الماء شبيه به ( و ) الرهو ( الجماعة ) المتتابعة ( من الناس ) يقال الناس رهو واحد ما بين كذا وكذا أي متقاطرون ( و ) الرهو ( نشر الطائر جناحيه ) وقدرها يرهو ( و ) الرهو ( السكون ) يقال رها البحر إذا سكن وبه فسر قوله تعالى واترك البحر رهوا أي ساكنا على هينتك قال الزجاج هكذا فسره أهل اللغة وجاء في التفسير يبساء وقال أبو سعيد أي دعه كما فلقته لك لان الطريق كان فيه رهوا بين فلقيه ( وأرهى تزوج ) امرأة ( واسعة ) الهن ( و ) أيضا ( دام على أكل الكركي و ) أيضا ( صادف موضعا رهاء كسماء أي واسعا ) كذا
في المحكم وفى الصحاح الرهاء الارض الواسعة وفى المحكم ما اتسع من الارض وانشد بشعث على اكوار شدت رمى بهم * رهاء الفلانا بى الهموم القواذف ( و ) ارهى ( لهم الطعام والشراب ادامه ) لهم قال الجوهرى حكاه يعقوب مثل ارهن ( والراهية النحلة لسكونها في طيرانها وتراهيا ) تراهيا ( توادعا وراهاه ) مراهاة ( قاربه و ) ايضا ( حامقه ) وهاراه طانزه ( وفرس مرهاة بالكسر ) أي ( سريعة ) السير ( ج مراهى ) كمسحاة ومساحى ومنه قول الشاعر إذا ما دعا داعى الصباح اجابه * بنو الحرب منا والمراهى الضوائع وهى الخيل السراع واحدها مره قال يعلب لو كان مرهى كان اجود فدل على انه لم يعرف ارهى الفرس وانما مر هي عنده على رها أو على النسب ( ورهواء ) كصهباء ( ع ) وفى المحكم رهوى كسكرى ومثله في التكملة والجمهرة ( و ) رهاء ( كسماء حى من مذحج ) قال الحافظ قرات بخط الامام رضى الدين الشاطبي على حاشية كتاب ابن السمعاني في ترجمة الرهاوى بالفتح قيده جماعة بالضم ولم ار احدا ذكره بالفتح الا عبد الغنى بن سعيد * قلت وقد انفرد به واياه تبع المصنف ولم ار احدا من ائمة اللغة تابعه فان الجوهرى ضبطه بالضم وكذلك ابن دريد وابن الكلبى وغيرهم ثم اختلف في نسبه فقيل هو الرهاء بن منبه بن حرب بن عبد الله بن خالد بن مالك ومالك جماع مذحج وقيل هو رهاء بن يزيد بن حرب بن عبد الله وهذا قول ابن الاثير يجتمع مع النخع في خالد وهذا سياق ابن الاثير وفى انساب ابى عبيد ولد حرب بن علة بن جلد بن مالك بن ادد بن زيد بن يشجب منبها ويزيد فولد منبه رهاء بطن وولد يزيد بن حرب منبها إليه البيت من جنب ( منهم مالك بن مرارة ) ويقال ابن فزارة ويقال ابن مرة والصحيح الاول كذا في اسد الغابة بعثه رسول الله صلى الله عليه وسلم الى اليمن وله حديث وقال أبو عمر ليس هو بالمشهور في الصحابة وقال ابن فهد ذو يزن مالك بن مرارة الرهاوى بعثه زرعة بكتاب ملوك حمير الى النبي صلى الله عليه وسلم وباسلامهم بعد تبوك قكتب إليهم جوابهم مع ذى يزن ( ويزيد بن سحرة ) كذا في النسخ والصواب شجرة له رواية روى عنه مجاهد بن جبر ( الصحابيان ) رضى الله عنهما ( و ) أبو سماعة ( عميرة بن عبد المؤمن ) مولى الرهاء ( الرهاويون ) روى عميرة عن عصام بن بشير ( و ) الرها ( كهدى د ) بالجزيرة ينسب إليه ورق المصاحف قال الصغانى وحقه ان يكتب بالياء لضمة اوله وليس في العربية كلمة اولها واو وآخرها واو الا الواو ( منه زيد بن ابى انيسة ) الغنوى مولاهم جزرى رهاوى ثقة روى عنه مالك مات سنة 125 واخوه يحيى بن ابى انيسة عن الزهري وعمرو بن شعيب تكلم فيه مات سنة 146 ( ويزيد ابن سنان ) روى عنه ابنه أبو عبد الله محمد المتوفى سنة 220 وحفيده أبو فروة يزيد بن محمد بن يزيد بن سنان قال ابن القراب مات بالرها سنة 269 ( والحافظ عبد القادر ) بن محمد ( الرهاويون ) محدثون ( واره على نفسك ) أي ( ارفق ) بها نقله الجوهرى ويقال ما ارهيت الا على نفسك أي ما رفقت الا بها ( وعيش راه ) أي ساكن ( رافه ) نقله الجوهرى وهو في الجمهرة ( وارتهوا اختلطوا و ) ارتهوا رهية ( اخذوا السنبل فاذلكوه بايديهم ثم دقوه فالقوا عليه لبنا فطبخ فتلك الرهية ) عندهم كغنية وفى المحكم بر يطحن بين حجرين ويصب عليه لبن وقد ارتهى * ومما يستدرك عليه طعام راه أي دائم نقله الجوهرى عن ابى عمرو وفعل ذلك سهو ارهوا أي ساكنا بغير تشدد وجاءت الابل رهوا أي يتبع بعضها بعضا ويقال لكل ساكن لا يتحرك ساج وراه وراء والرهوان كسحبان المطمئن من الارض وبه سمى البرذون إذا كان لين الظهر في السير رهوان وهى عربية صحيحة وامراة رهو ورهوى لا تمتنع من الفجور أو التى ليست بمحمودة عند الجماع وقول الشاعر فان اهلك عمير فرب زحف * يشبه تقعه رهوا ضبابا
قد يكون الرهو السريع والساكن وغارة رهو متتابعة وبئر رهو واسعة الفم ورها كل شئ مستواه والرهاء شبيه بالغبرة والدخان ورهت ترهو رهوا مشت مشيا خفيفا والرهو خمار الراس الذى يليه وهو اسرعه وسخا والرهوة الارتفاع والانحدار ضد وارهاء اجا جوانبها وشئ رهو متفرق وارهى لك الشئ امكنك وارهيته لك امكنته لك وما ارهيته أي ما تركته ساكنا واره ذاك أي دعه حتى يسكن ومر باعرابى فالج أي جمل ضخم ذو سنامين فقال سبحان الله رهو بين سنامين أي فجوة بين سنامين والرهو الواسع وايضا شدة السير ومستنقع الماء وخمس راه إذا كان سهلا وارهى ادام لاضيافه الطعام سخاء وارهيت احسنت ويقولون للرامي إذا اساء ارهه أي احسن والرهو المطر الساكن ورهوة في شعر ابى ذوئب عقبة بمكان معروف نقله الجوهرى وقال نصر جبل بالحجاز وراهوية تقدم في الهاء والرهاوى قرية بمصر من اعمال الجيزة وقد دخلتها

##### Türkçe

رهو
**رَهَا** - **يَرْهُو** - **رَهْو**- **رَهْواً**
**رَها** - **يَرْهُوْ** + bir varlık + bir şeyi veya bir şeyde bir çukuru: onu yarar ve iki yarığa böler; aralarında yüzeyi düz, geniş bir çukur vardır: onda kazar veya bileşenleri arasını açar ki yarılsın yahut birbirinden uzak, aralarında bir geçit veya mesafe yahut yüzeyi düz bir çukur bırakarak, birbirinden uzak iki büyük yüksek parçaya ayrılıp ayrılsın.

**رَهْو**: “**فـَعـْل**” vezninde, “**رَهَا - يَرْهُوْ**”dan mef‘ûl mânasında isim-fiildir: iki tümseğin arasında yüzeyi düz, geniş aralık veya çukur; aynı şekilde bu vasıfla yer ismidir.

**رَهْواً**: “**رَهْوْ**”dan hâl: iki yarık yahut iki yarma yahut iki tümsek arasında açık, aralanmış bir biçimde.

Ve lafız, “kenarları dik olan bir yarık yahut gedik yahut hendek yahut ark kazdı” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**رَهَا - يَرْهُوْ**، **فَجَّ - يَفُجُّ**، **خَدَّ - يَخُدُّ**، **مَعَا - يَمْعُو** (**مَعَا - يَمْعِي**)، **فَجَا - يَفْجُوْ**، **سَنَّ - يَسُنُّ**

رهواً
﴿Ve denizi **رَهْواً** bırak; şüphesiz onlar boğulmuş bir ordudur (24)﴾ الدخان

Tefsirde geldi: sakin olarak; veya: aralanmış, açık olarak – yol olarak – kolay olarak – kuru olarak.

مختار الصحاح
● [**رها**] ر ه ا: Ebû Ubeyde: “**رَهَا** iki bacağı arasında” açtı; babı **عَدَا**’dır; ondan Yüce Allah’ın sözü ﴿**واترك البحر رهوا**﴾. Ve hadiste: ﴿onun, avluda, ne yolda, ne **منقبة**’de, ne **ركح**’ta, ne de **رهو**’da şüf‘a olmadığına hükmettiği﴾. Ve **الرَّهْوُ**: kavmin mahallesinde bulunan, yağmur suyu ve başkası içinde akan çukur. Ve “**رَهَا** deniz” sakin oldu; babı **عَدَا**’dır. Dedim: **المنقبة** iki ev arasındaki yoldur; **الركح** evin arkasından olan tarafıdır; bazen içinde bina olmayan bir boşluk olur.

معجم الفرائد القرآنية
ر هـ و
Yüce Allah’ın sözü “**وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ**” (24) الدخان içindeki “**رَهْواً**”.
**الرَّهو**: sükûn. Âyetin mânası: yani sakin, mutmain olarak yürü. Ve denildi ki: maksat, içine girdiğin sırada olduğu gibi denizi sakin bırak; bu, zayıf gördüğümüz bir sözdür.

الراغب
رهو
- ﴿**واترك البحر رهوا**﴾ [الدخان/24], yani: sakin olarak. Ve denildi ki: yoldan bir genişliktir; doğru olan budur. Ondan: düz çöl için **الرهاء**. Ve her düz **جوبة** ( **الجوبة**: çukur) ki içinde su toplanır, ona **رهو** denir. Ondan: (**لا شفعة في رهو**) denildi. (Hadis: (**لا شفعة في فناء ولا منقبة، ولا طريق ولا ركح ولا رهو**). Bak: النهاية 2/285; وغريب الحديث 3/121). Ve bir bedevî, iki hörgüçlü yarık bir deveye baktı da dedi: “iki hörgüç arasında **رهو**” (bak: عمدة الحفاظ: رهو).

ملخص اللسان
1. **رَها** şey **رَهْواً**: sakin oldu. Ve hareket etmeyen her sakin kimse **راهٍ** ve **رَهْوٌ**dur. Ve denilir: bunu **رَهْواً** yap; yani sükûnetle, yumuşaklığın üzere.
2. Ve **أَرْهى** kendi nefsine: ona yumuşak davrandı ve onu sakinleştirdi. Ve bunun emri: **أَرْهِ** nefsine; yani ona yumuşak davran.
3. Ve “denizi **رَهْواً** bırak”; ve denildi: yani yumuşaklığın üzere sakin olarak.
4. Ve **عَيْشٌ راهٍ**: bereketli, sakin, refah içinde. Ve **خِمْسٌ راهٍ**: kolay olduğunda.
5. “Denizi **رَهْواً** bırak”; yani suyun ondan ayrılması; burada **رَهْواً**: kuru olarak.
6. Ve **الرَّهْوُ** ayrıca: çok hareketli; zıttır. Ve denildi: **الرَّهْوُ** hareketin kendisidir. Ve **الرَّهْوُ** ayrıca: hızlıdır; yürüyüşte **الرَّهْو** süreklilikle beraber yumuşaklıktır.
7. “Denizi **رَهْواً** bırak”; dedi: geçitler arasında geniş olarak. Ve **أَرْهَى**: **رَهَاءً** bir yere rastladı; yani geniş. Ve **بِئرٌ رَهْوٌ**: ağzı geniş.
8. Ve **الرَّهْو**: geniş olan. Ve **الرَّهَاءُ**: düz yerden geniş olan; seraptan pek az boş kalır. Ve **طريقٌ رَهَاءٌ**: geniş.
9. Ve **الرَّهْوُ** ve **الرَّهْوَةُ**: yüksek yer ve alçak yer; ayrıca içinde su toplanır; zıtlar cümlesindendir.
10. Ve **الرَّهْوُ**: su birikintisi. Ve denildi: özellikle çukurlardan su birikintisidir; çünkü burada **الرَّهْو** birikintidir. Ve caizdir ki geniş, fışkıran su olsun. Ve **الرَّهْوُ**: suyun toplandığı kazı.
11. **الرَّهْوَةُ**: yumuşaklığa meyleden tümsek; göğe doğru uzunluğu iki veya üç arşındır; ancak yerin düzlüklerinde ve sert zemininde, çamur olanında olur; dağlarda olmaz.
12. Her şeyin **رَهاءُ**’sı: onun düzlüğü.
13. Ve **الرَّهاءُ** duman ve toza benzer; dedi ki: “Ve bakışlar onun **رَهائِهِ** içinde daralır”; yani şaşırır. Ve **الأَرْهاء**: yanlar.

لسان العرب
● - **رها**: **رَها** şey **رَهْواً**: sakin oldu. Ve **عَيْشٌ راهٍ**: bereketli, sakin, refah içinde. Ve **خِمْسٌ راهٍ**: kolay olduğunda. Ve hareket etmeyen her sakin kimse **راهٍ** ve **رَهْوٌ**dur. Ve **أَرْهى** kendi nefsine: ona yumuşak davrandı ve onu sakinleştirdi; bunun emri: **أَرْهِ** nefsine; yani ona yumuşak davran. Ve denilir: bunu **رَهْواً** yap; yani yumuşaklığın üzere sakin olarak. el-Asma‘î: hareket etmeyen her sakin için **ساجٍ** ve **راهٍ** ve **زاءٍ** denilir. el-Lihyânî: “Ben onu **أَرْهَيْتُ**” denilir; yani onu sakin bırakmadım. el-Asma‘î: “**أَرْهِ** bunu” denilir; yani onu bırak, ta ki sakinleşsin. Dedi: ve **الإِرْهاءُ** sakinleştirmedir. Ve **الرَّهْوُ**: sakin yağmur. Ve denilir: “Sen ancak kendi nefsine **أَرْهَيْتَ**”; yani ancak ona yumuşak davrandın. Ve **رَها** deniz: yani sakin oldu. Ve Aziz Tenzîl’de: “Denizi **رَهْواً** bırak”; yani suyun ondan ayrılması. Ve denildi: yani yumuşaklığın üzere sakin olarak. Ve ez-Zeccâc dedi: burada **رَهْواً**: kuru olarak. Ve tefsirde de böyle geldi; nitekim dedi: “Denizde onlar için kuru bir yol aç.” el-Müthekkab dedi:
“**كالأَجْدَلِ الطالِب رَهْوَ القَطا،
مُسْتَنْشطاً في العُنُقِ الأَصْيَدِ**”
**الأَجْدَل**: doğan. Ve Ebû Sa‘îd dedi: “Onu, senin için yardığın gibi bırak” der; çünkü denizde yol, denizin iki yarığı arasında **رَهْواً** idi. Dedi: “Sakin” diyenin sözü bir şey değildir; fakat yürüyüşte **الرَّهْو** süreklilikle beraber yumuşaklıktır. İbnü’l-A‘râbî dedi: “Denizi **رَهْواً** bırak”; dedi: geçitler arasında geniş olarak. el-Ezherî dedi: **رَهْواً** sakin; Mûsâ’nın sıfatından; yani yumuşaklığın üzere. Dedi: ondan daha iyi olan, **رَهْواً**ı denizin sıfatından yapmandır; çünkü onun iki parçası sakin olarak durdu; Mûsâ’ya: denizi, suyu sakin olarak ayakta bırak ve sen denizi geç, dedi. Hâlid b. Cenebe dedi: **رَهْواً** yani yumuşak; o, kum olmayan ve sert olmayan kolay yerdir. Ve **الرَّهْوُ** ayrıca: çok hareketli; zıttır. Ve denildi: **الرَّهْوُ** hareketin kendisidir. Ve **الرَّهْوُ** ayrıca: hızlıdır; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve şu beyit okundu:
“**فإِنْ أَهْلِكْ، عُمَيْرُ، فَرُبَّ زَحْفٍ
يُشَبَّه نَقْعُه رَهْواً ضَبابا**”
Dedi: bu, sakin için de olabilir, hızlı için de olabilir. Ve atlar ve develer **رَهْواً** geldi; yani sakin olarak. Ve denildi: peş peşe. Ve **غارَةٌ رَهْوٌ**: peş peşe. Ve denilir: insanlar şu ile şu arasında tek bir **رَهْوٌ**dur; yani damla damla ardı sıra gelirler. Ebû Ubeyd, “**يَمْشِينَ رَهْواً**” sözünde dedi: o, kolay, düzgün bir yürüyüştür. Râfi‘ b. Hadîc hadîsinde: onun, bir adamdan iki deve karşılığında bir deve satın aldığı; birini ona verdiği ve “yarın sana ötekini **رَهْواً** getireceğim” dediği: yani onu sana kolayca, rahatça, gecikme olmaksızın getireceğim. Ve şu beyit okundu:
“**يَمْشِينَ رَهْواً، فلا الأَعجازُ خاذِلةٌ،
ولا الصُّدورُ عَلَى الأَعْجازِ تَتَّكِلُ**”
Ve **امرأَةٌ رَهْوٌ** ve **رَهْوَى**: fuhşa karşı koymayan. Ve denildi: cinsel birleşmede övülmeyen; bunun belirlenmesi olmaksızın. Ve denildi: ferci geniş olan. Ve İbn Berrî bir şaire ait şu beyiti okudu:
“**لقدْ وَلَدَتْ أَبا قابُوسَ رَهْوٌ
نَؤُومُ الفَرْجِ، حَمْراءُ العِجانِ**”
… (metindeki kıssa, şiirler ve açıklamalar aynen:)
Ve Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın, göğü vasfederken: “Onun yarıklarının **رَهَواتِ**’ini dizdi”; yani ondan açılmış yerleri; bu, **رَهْوة**’nin çoğuludur.
Ebû Amr: adam **أَرْهَى** etti; yani **الرَّهاء** ile evlendi; o, geniş **الخِجامُ**dur. Ve **أَرْهَى**: **الرَّهْو** yemeye devam etti; o, **الكُرْكِيُّ**dir. Ve **أَرْهَى**: misafirlerine yemeği cömertçe sürdürdü. Ve **أَرْهَى**: **رَهَاءً** bir yere rastladı; yani geniş. Ve **بِئرٌ رَهْوٌ**: ağzı geniş. Ve **الرَّهْوُ**: su birikintisi; ve denildi: özellikle çukurlardan su birikintisidir. Ebû Sa‘îd: **الرَّهْوُ**, yerin alçalanı ve çevresinin yükseleni olan şeydir. Ve **الرَّهْوُ**: kavmin mahallesinde bulunan, yağmurun ona aktığı çukurdur; **الصحاح**’ta: yağmur veya başkası onun içinde akar. Ve hadiste: onun, avluda, ne yolda, ne **مَنْقَبَة**’de, ne **رُكْح**’ta, ne de **رَهْو**’da şüf‘a olmadığına hükmettiği; çoğulu **رِهاءٌ**dur. İbn Berrî dedi: **الفِنَاءُ** evin avlusudur; onunla birlikte yanlarından uzanan şeydir. Ve **المَنْقَبةُ** iki ev arasındaki yoldur. Ve **الرُّكْحُ** evin arkasından olan tarafıdır; bazen içinde bina olmayan bir boşluk olur.
…
Ve **رَهَتْ** **تَرْهُو** **رَهْواً**: yumuşaklıkla hafif bir yürüyüşle yürüdü. el-Kutâmî binekleri vasfederken:
“**يَمْشِينَ رَهْواً، فَلا الأَعْجازُ خاذِلَةٌ،
ولا الصُّدُورُ عَلَى الأَعْجازِ تَتَّكِلُ**”
Ve **الرَّهْوُ**: hafif yürüyüş; Ebû Ubeyd’in develerin yürüyüşünde naklettiği. el-Cevherî: **الرَّهْوُ** kolay yürüyüştür. “Atlar **رَهْواً** geldi” denilir; yani peş peşe.
…
Ve **الرَّهْوُ**: zıtlar cümlesindendir; kolay yürüyüş olur, hızlı da olur.
…
Ve **رَها** iki bacağı arasında **يَرْهُو** **رَهْواً**: açtı.
…
Ve **الرَّهْوُ**: sükûnet içinde yürüyüş. Ve denilir: bunu **سَهْواً رَهْواً** yap; yani sıkılaştırma olmaksızın sakin olarak.
…
Ve **الرَّهْوُ** ve **الرَّهْوَةُ**: yüksek yer ve alçak yer; ayrıca içinde su toplanır; zıtlar cümlesindendir.
…
Ve **الرَّهْوُ**: bilinen bir kuştur; ona **الكُرْكِيُّ** denir. Ve denildi: su kuşlarındandır; ona benzer ama o değildir.
…
Ve **الرُّها**: (uzatma ve kısaltma ile; Yâkût’ta olduğu gibi) Cezîre’de bir beldedir; mushaf kâğıdı ona nisbet edilir; ona nisbet: **رُهاوِيٌّ**.
Ve **بَنُو رُهاء** (damme ile): **مَذْحج**’den bir kabiledir; onlara nisbet: **رُهاوِيٌّ**.
**التهذيب**’de **هرا** maddesinde: İbnü’l-A‘râbî: **هاراه**: onunla alay ettiğinde; ve **راهاهُ**: onunla ahmaklaştığında.

مقاييس اللغة:
(**رهو**) **الراء** ve **الهاء** ve illetli harf iki asıldır: birisi rahatlık, alçaklık ve sükûnete; diğeri, alçalabilen ve yükselebilen bir mekâna delâlet eder.
Birincisi: **الرَّهْو**: sakin deniz. Ve derler: **عيشٌ راهٍ**; yani sakin. Ve derler: **أَرْهِ** nefsine; yani ona yumuşak davran. İbnü’l-A‘râbî dedi: yürüyüşte **رَها** **يَرْهُو**; yumuşak davrandığında. Bu bâbdandır: yürüyüşte **المِرْهاءُ** at; o, **المِرْخاء** gibidir. Bu, bir huzursuzluk olmaksızın sükûnet içinde bir sürat olur.
Mekâna gelince: **الرَّهْو**: yerin alçalanıdır; ve yükselen denilir. İkinci sözü söyleyen, şu beyitle delil getirdi:
“**يظلُّ النِّساء المرضِعاتُ برهْوَةٍ**”
Dedi: çünkü onlar korkaktırlar; yükselmiş yerleri ararlar. Ve diğerinin sözüyle:
“**فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ *** من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ**”
Ve el-Halîl nakletti: **الرَّهْوة**: su birikintisidir. Resûlullah’ın, Allah’ın salâtı ve âli üzerine olsun, **غَطَفان** hakkında sorulduğunda “**رَهْوَةٌ تَنْبُِعُ ماءً**” demesine gelince: o, yüksek dağı kastetti; bunu onlara bir misal yaptı. Ve ondan, Allah’ın salâtı ve âli üzerine olsun, geldi ki dedi: “**أكَمَةٌ خَشْناء تنفِي النَّاسَ عنها**”. el-Kuteybî dedi: **الرَّهوة** yerin yükseleni olur, alçalanı da olur; o, zıtlar cümlesinden bir harftir. **الرَّهاء** ise: seraptan pek az boş kalan düz çöldür.
İki bâbdan şâz olanlardan: **الرَّهْو**: kuşlardan bir tür. Ve **الرَّهو**: kadın için kötü bir sıfattır. Ve atlar **رَهْواً** geldi; yani peş peşe.

القاموس المحيط:
Ve **الرَّهْوُ**: iki bacak arasındaki açma; ve kolay yürüyüş; ve yüksek yer; ve alçak yer; ikisinde de **الرَّهْوَة** gibi; zıttır. Ve ferci geniş olan; **الرَّهْوَى** ve **الرَّهَى** gibi. Ve **الكُرْكِيُّ**. Ve insanlardan cemaat. Ve kuşun iki kanadını açması. Ve sükûn. Ve **أرْهَى**: ferci geniş bir kadınla evlendi; ve **الكُرْكِيُّ** yemeye devam etti; ve **رَهاءً** bir yere rastladı; **سَماءٍ** gibi; yani geniş. Ve onlara yemek ve içeceği sürdürdü. Ve **الراهِيَةُ**: uçuşunda sükûnetinden dolayı arı.
Ve **تَراهَيَا**: birbirleriyle barıştılar. Ve **راهاهُ**: ona yaklaştı ve onunla ahmaklaştı. Ve **فَرَسٌ مِرهاةٌ** (kesre ile): hızlı; çoğulu: **مَراهِي**.
Ve **رَهْوَى**: özel isim. Ve **سَماءٍ** gibi: **مَذْحِج**’den bir kabile; onlardan: Mâlik b. Murâra ve sahâbî olan Yezîd b. Şecere; ve **الرَّهاوِيُّونَ** olan Umeyre b. Abdülmü’min. Ve **هُدًى** gibi: bir belde; ondan: Zeyd b. Ebî Üneyse, Yezîd b. Sinân, ve muhaddislerden **الرُّهايُّونَ** olan Hâfız Abdülkâdir. Ve “**أرْهِ** nefsine”: yumuşak davran. Ve **عَيْشٌ راهٍ**: refah içinde. Ve **ارْتَهَوْا**: karıştılar; ve başağı aldılar, elleriyle ovaladılar, sonra dövdüler, sonra üzerine süt döktüler, pişirildi; işte o: **الرَّهِيَّةُ**.

تاج العروس:
(**الرهو** iki bacak arasındaki açmadır) Ebû Ubeyde dedi: “iki bacağı arasında **رها** **يرهو** **رهوا**”; yani açtı; ondan Yüce Allah’ın sözü “**واترك البحر رهوا**” (sıhâh’ta olduğu gibi). (Ve) **الرهو** (kolay yürüyüştür): “atlar **رهوا** geldi” denilir. İbnü’l-A‘râbî dedi: yürüyüşte **رها** **يرهو**; yani yumuşak davrandı. el-Kutâmî binekleri vasfederken: “**يمشين رهوا...**”. Ve denildi: yürüyüşte **الرهو** süreklilikle beraber yumuşaklıktır. (Ve) **الرهو** (yüksek ve alçak yerdir): ayrıca içinde su toplanır; ikisinde de **الرهوة** gibi; zıttır. Yüksekliğin şahidi: Amr b. Külsûm’un sözü: “**نصبنا مثل رهوة...**”. Alçaklığın şahidi: Ebû’l-Abbâs en-Nümeyrî’nin sözü: “**دليت رجلى في رهوة**”. Ebû Ubeyd dedi: **الرهو** kavmin mahallesinde bulunan çukurdur; yağmur suyu veya başkası ona akar. Ve hadiste: “avluda, ne yolda, ne **منقبة**’de, ne **ركح**’ta, ne de **رهو**’da şüf‘a yoktur” diye hükmetti. Ve yüksekliğe dair de: **غطفان** hakkında soruldu; “**رهوة تنبع ماء**” dedi; yani onlarda sertlik, sarplık ve direnç vardır; su fışkıran bir dağdırlar; bunu misal yaptı. Ve denildi: **الرهوة** yumuşaklığa meyleden tümsektir; göğe doğru uzunluğu iki veya üç arşındır; ancak yerin düzlüklerinde ve çamur olan sert zemininde olur; dağlarda olmaz. Çoğulu: **رهاء**. Ve denildi: **الرهو** su birikintisidir. Ve **الرهوة** yerin sırtlarında ve dağların başlarında bulunan küçük tepe gibidir; doğanların ve kartalların konak yerleridir. Ve **الرها** seraptan pek az boş kalan düz yerdir.
(Ve) **الرهو** kadın: ferci geniş olan. ( **كالرهوي** ) **سكرى** gibi: **الليث**’ten iki lehçe. el-Muhabbal es-Sa‘dî: “**وأنكحتها رهوا...**”.
…
(Ve) **الرهو**: **الكركي**. Ve denildi: su kuşlarındandır; ona benzer.
(Ve) **الرهو**: insanlardan peş peşe gelen cemaat. “İnsanlar şu ile şu arasında tek bir **رهو**dur” denilir; yani damla damla ardı sıra gelirler.
(Ve) **الرهو**: kuşun iki kanadını açması; “**قدرها يرهو**”.
(Ve) **الرهو**: sükûn. “Deniz **رها** etti” denilir; yani sakin oldu. Bununla Yüce Allah’ın sözü “**واترك البحر رهوا**” tefsir edildi; yani yumuşaklığın üzere sakin olarak. ez-Zeccâc dedi: ehl-i lugat böyle tefsir etti. Ve tefsirde “kuru” olarak geldi. Ebû Sa‘îd: yani “onu, senin için yardığım gibi bırak” dedi; çünkü yol, iki yarığı arasında **رهوا** idi.
…
Ve “**ارتهوا رهية**”: başağı aldılar, elleriyle ovaladılar, sonra dövdüler, sonra üzerine süt döktüler, pişirildi; işte o, onların yanında **الرَّهِيَّةُ**dir; **غنية** gibi. Ve **المحكم**’de: iki taş arasında öğütülen buğday; üzerine süt dökülür; ve **ارتهى** etmiştir.
…
Ve bundan istidrâk edilenler: **طعام راه**; yani sürekli. Ve bunu **سهو ارهوا** yaptı; yani sıkılaştırma olmaksızın sakin olarak. Ve develer **رهوا** geldi; yani bir kısmı bir kısmını takip eder. Ve hareket etmeyen her sakin için **ساج** ve **راه** ve **راء** denilir. Ve **الرهوان** (**سحبان** gibi): yerin alçak olanı; bununla, yürüyüşte sırtı yumuşak olan **البرذون** isimlendirildi: **رهوان**; o, sahih Arapçadır. Ve **امراة رهو** ve **رهوى**: fuhşa karşı koymayan; yahut cinsel birleşmede övülmeyen. Ve şairin sözü: “**فان اهلك عمير...**” — **الرهو** hızlı ve sakin olabilir. Ve **غارة رهو**: peş peşe. Ve **بئر رهو**: ağzı geniş. Ve her şeyin **رها**’sı: onun düzlüğü. Ve **الرهاء**: toz ve dumana benzer. Ve **رهت ترهو رهوا**: hafif yürüdü. Ve **الرهو**: başa yakın olan başörtüsü; en çabuk kirlenenidir. Ve **الرهوة**: yükselme ve iniş; zıttır. Ve **ارهاء اجا**: onun yanları. Ve **شيء رهو**: dağınık. Ve “**ارهى** sana şeyi”: seni mümkün kıldı. Ve “**ارهيته** sana”: onu sana mümkün kıldım. Ve “Ben onu **ارهيته**”: yani onu sakin bırakmadım. Ve “**اره** şunu”: yani onu bırak, ta ki sakinleşsin. Ve bir bedevî, iki hörgüçlü yarık bir deveye uğradı; yani iri, iki hörgüçlü deve; dedi: “Sübhânallah, iki hörgüç arasında **رهو**”; yani iki hörgüç arasında bir boşluk. Ve **الرهو**: geniş olan. Ve ayrıca: yürüyüşün şiddeti. Ve su birikintisi. Ve **خمس راه**: kolay olduğunda. Ve **ارهى**: misafirlerine yemeği cömertçe sürdürdü. Ve “**ارهيت**”: iyi yaptım. Ve okçuya, kötü attığında: “**ارهه**”; yani iyi yap, derler. Ve **الرهو**: sakin yağmur. Ve Ebû Züeyb’in şiirinde **رهوة**: bilinen bir yerde bir geçittir. el-Cevherî nakletti. Ve Nasr dedi: Hicaz’da bir dağdır. Ve **راهوية**: **الهاء** maddesinde geçti. Ve **الرهاوى**: Mısır’da Cîze amellerinden bir köydür; ona girdim.
