# رهيأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%8A%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%87%D9%8A%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رهيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D9%8A%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رهيأ

الرهيأة في الأمر: الضعف والعجز والتواني قاله ابن شميل وقاله الليث أن تجعل أحد العدلين أثقل من الآخر تقول: رهيأ الحمل، وهو الرهيأة ورهيأت حملك رهيأة، وأن تغرورق العينان جهدا أو كبرا، قال الليث أيضا: وعيناه ترهيآن لا يقر طرفاهما وأنشد:
  إن كان حظكما من مال شيخكما                      نابا ترهيأ عيناها من الكـبـر وعن أبي زيد: الرهيأة: أن يفسد رأيه ولا يحكمه، يقال: رهيأ رأيه رهيأة: أفسده فلم يحكمه، وكذلك رهيأت أمرك إذا لم تقومه، وهو أيضا التخليط في الأمر وترك الإحكام، يقال: جاءنا بأمر مرهيإ، وقال أبو عبيد: رهيأ في أمره رهيأة إذا اختلط فلم يلبث على رأي، ويقال للرجل إذا لم يقم على الأمر وجعل يشك ويتردد: قد رهيأ وأن يحمل الرجل حملا فلا يشده وهو يميل وفي بعض النسخ: فهو يميل. ورهيأ الحمل: جعل أحد العدلين أثقل من الآخر، وقال أبو زيد: رهيأ الرجل فهو مرهيئ، وذلك أن يحمل حملا فلا يشده بالحبال فهو يميل كلما عدله. وترهيأ فيه: اضطرب، وترهيأ الشيء: تحرك، والرجل ترهيأ في مشيته: تكفأ والذي في الأمهات: والمرأة ترهيأ في مشيتها: تكفأ تكفؤ النخلة العيدانة وترهيأ السحاب إذا تحرك وتهيأ للمطر، كرهيأ يقال: رهيأت السحابة وترهيأت: اضطربت، ويقال: رهيأة السحابة: تمخضها وتهيؤها للمطر، وفي حديث ابن مسعود أن رجلا كان في أرض له إذ مرت به عنانة ترهيأ، فسمع فيها قائلا يقول: ائتي أرض فلان فاسقيها، قال:
  فتلك عنانة النقمات أضحت                      ترهيأ بالعقاب لمجرميهـا وقال الأصمعي: ترهيأ، يعني أنها قد تهيأت للمطر فهي تريد ذلك، وعن أبي عبيد: ترهيأ في أمره إذا هم به ثم أمسك عنه وهو يريد فعله. ورهيأ في أمره: لم يعزم عليه.

### Türkçe

**الرهيأة** işte: zayıflık, acizlik ve gevşekliktir; bunu İbn Şümeyl söylemiştir. Leys de söylemiştir: iki yük kefesinden birini ötekinden daha ağır kılmandır; “**رهيأ** yükü” dersin; o, **الرهيأة**’dir. “Yükünü **رهيأت** (yaptın) **رهيأة**” (dersin). Ve iki gözün, çaba yahut yaşlılık sebebiyle dolup taşacak gibi olmasıdır. Leys ayrıca dedi: “Ve onun iki gözü **ترهيآن**; ikisinin de bakışı karar bulmaz.” Ve şu beyti okudu:
  Eğer ikinizin payı, şeyhinizin malından                      yaşlılıktan iki gözü dolup taşacak gibi olan iki diş ise

Ebû Zeyd’den: **الرهيأة**: görüşünün bozulması ve onu sağlamlaştırmamasıdır; “Görüşünü **رهيأ** etti, **رهيأة** (etti)” denir: onu bozdu da sağlamlaştırmadı. Yine böyledir: işini düzeltmezsen “İşini **رهيأت**” (dersin). O, ayrıca işte karıştırma ve sağlamlaştırmayı terk etmektir. “Bize **مرهيإ** bir işle geldi” denir. Ebû Ubeyd dedi: “İşinde **رهيأ** etti, **رهيأة** (etti)”; karıştı da bir görüş üzerinde durmadı (demektir). Ve erkek için, iş üzerinde durmadığında ve şüphelenip tereddüt etmeye başladığında: “Gerçekten **رهيأ** etti” denir. Ve kişinin bir yük yüklenip onu bağlamaması, hâlbuki o eğilip durmasıdır. Bazı nüshalarda: “o hâlde o eğilir” (şeklindedir). “Yükü **رهيأ** etti”: iki yük kefesinden birini ötekinden daha ağır kıldı (demektir). Ebû Zeyd dedi: “Adam **رهيأ** etti; o hâlde o **مرهيئ**’dir.” Bu, bir yük yüklenip onu iplerle bağlamamasıdır; böylece her ne zaman dengelemeye kalksa eğilir. “Onda **ترهيأ** etti”: sarsıldı. “Şey **ترهيأ** etti”: hareket etti. Adam yürüyüşünde **ترهيأ** etti: sendeledi. “Ana kaynaklar”da olan: “Kadın yürüyüşünde **ترهيأ** eder: hurma ağacının eğilmesi gibi sendeleyerek eğilir.” Bulut, hareket edip yağmura hazırlanırsa **ترهيأ** eder; **رهيأ** gibi. “Bulutu **رهيأت** ettim” ve “**ترهيأت**” (bulut) denir: sarsıldı. Ve “Bulutun **رهيأة**’si”: onun kabarması ve yağmura hazırlanmasıdır. İbn Mes‘ûd’un hadisinde: Bir adam kendi arazisinde idi; derken yanından **ترهيأ** eden bir **عنانة** geçti; onun içinde bir seslenenin şöyle dediğini işitti: “Falanın arazisine git de onu sula.” Dedi ki:
  İşte o, cezaların **عنانة**’sidir; sabahlamıştır                      suçlularına karşı ceza ile **ترهيأ** eder

Asma‘î dedi: “**ترهيأ**”; yani o yağmura hazırlanmıştır; o, bunu ister. Ebû Ubeyd’den: “İşinde **ترهيأ** etti”: ona niyetlenip sonra ondan el çektiği hâlde onu yapmak istiyor (demektir). “İşinde **رهيأ** etti”: ona kesin karar vermedi.
