# روب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: روب

ر و ب
سقاه الرائب والرّوب والمروب وهو اللبن الذي تكبد وكثفت دوايته وأنّى مخضه وعن الأصمعي إذا أدرك قيل له‏:‏ رائب ثم يلزمه هذا الاسم وإن مخض‏.‏
وأنشد‏:‏ أي سقاك مخيضاً ونحوه العشراء في لزومه الناقة بعد مضي الأشهر العشرة وقـد راب اللبـن يـروب روبـاً ورءوبـاً‏.‏
وطـرح فيـه الروبة ليروب وهي خميرته وقد روّبوه وأرابوه في المروب وهو وعاؤه الذي يخمر فيه‏.‏
وفي مثل ‏"‏ أهون مظلوم سقاء مروب ‏"‏ وقال‏:‏ عجيـز مـن عامـر بن جندب غليظـة الوجـه عقور الأكلب تبغض أن يظلم ما في المـروب وقال آخر‏:‏ طوى الجراد مروب ابن عثجـل لا مرحبا بذا الجراد المقبل أي وقع على رعيه فأكله فجفّت ألبان إبله فطوي مروبه وله موقع حسن في الإسناد المجازي‏.‏
ومن المجاز‏:‏ إنه لرائب إذا كان خاثر النفس من مخالطة النعاس وتبلغه فيه ترى ذاك في وجهه وثقله‏.‏
وقوم روبى وقيل‏:‏ هو جمع أروب كنوكى في أنوك‏.‏
قال بشر‏:‏ فأمـا تميم تميم بن مر فألفاهم القوم روبى نياما وأراب الرجل ورابت نفسه‏.‏
وراب فلان‏:‏ اختلط عقله ورأيـه‏.‏
وأنـا إذ ذاك غلـام ليسـت لـي روبة أي عقل مجتمع‏.‏
وأعرني روبة فرسك‏.‏
وهي ما اجتمع من مائه في جمامه وفرس باقي الروبـة وهـي مـا فيـه مـن القـوّة علـى الجـري‏.‏
وهـرق عنـا مـن روبـة الليـل أي اكسـر عنـا ساعة من الليل وفيـه ملاحظة للمستعار منه‏.‏
وفلان لا يقوم بروبة أهله‏:‏ بما أسندوا إليه من حوائجهم‏.‏
ورجل رائب‏:‏ معي‏.‏
ودع الرجل فقد راب دمه إذا تعرّض للقتل كما يقال‏:‏ يغلي دمه شبه باللبن الذي خثـر وحـان أن يمخـض‏.‏
وفـي حديـث أبـي بكـر رضـي اللـه تعالـى عنـه ‏"‏ وعليـك بالرائب من الأمور ودع الرائب منها ‏"‏ يريد عليك بما فيه خير كاللبن الذي فيه زبدة ودع ما لا خير فيه كالمخيض وقيل‏:‏ الأول من الرءوب والثاني من الريب‏.‏

### Türkçe

ر و ب
Ona **الرائب** ve **الرّوب** ve **المروب** içirdi; o, ciğerleşmiş ve ayranı koyulaşmış olan süttür; ve ne vakit çalkalansa. Ve **الأصمعي**’den: Olgunlaştığı zaman ona: **رائب** denilir; sonra çalkalansa da bu ad ona gerekli olur.

Ve inşad etti:
“Herhangi biri sana **مخيضاً** içirdi mi?” ve benzeri; ve **العشراء** onun (adının) gerekli oluşunda, on ayın geçmesinden sonra devenin (bu adla) gerekli oluşundadır. Ve süt **راب** eder: **يروب**; **روباً** ve **رءوباً**.

Ve onda **الروبة** atıldı ki **ليروب**; ve o, onun mayasıdır. Ve onu **روّبوه** ve onu **أرابوه**; **في المروب**; ve o, içinde mayalandırdığı kabıdır.

Ve şu meselde: “**أهون مظلوم سقاء مروب**”. Ve dedi:
**عجيـز**’dir, **عامـر بن جندب**’dendir; yüzü kalın, köpekleri kısırlaştıran; **المـروب**’un içindekinin zulme uğramasından nefret eder. Ve bir başkası dedi:
“Çekirge, **مروب ابن عثجـل**’i dürdü; şu gelen çekirgeye merhaba yok.”
Yani onun otlağına düştü de onu yedi; böylece develerinin sütleri kurudu; böylece onun **مروبه**’u dürüldü. Ve mecazî isnadda onun güzel bir mevkii vardır.

Ve mecazdan: O, **رائب**’dir; eğer uyuklamayla karışmadan dolayı nefsi koyu (ağır) olursa ve onda ona ulaşırsa; bunu onun yüzünde ve ağırlığında görürsün.

Ve bir kavim **روبى**; ve denildi ki: O, **أروب**’un cem‘idir; **كنوكى** gibi **أنوك**’ta.

**بشر** dedi:
“أما **تميم** **تميم بن مر** ise; onları, kavmi **روبى** (olarak) uyuyanlar buldun.”
Ve adam **أراب** etti ve nefsi **رابت** etti.

Falan **راب** etti: Aklı ve görüşü karıştı.

Ve ben o vakit bir oğlandım; benim **روبة**’m yoktu; yani toplanmış akıl.

Ve bana atının **روبة**’sini ödünç ver.

Ve o, yelesinde suyundan toplanmış olandır. Ve at, **باقي الروبـة**’dir; ve o, onda koşmaya dair kuvvetten olan şeydir.

Ve bizden gecenin **روبة**’sinden dök; yani bizden geceden bir saat kır (eksilt). Ve onda, kendisinden ödünç alınana bir gözetme vardır.

Ve falan, ehlinin **روبة**’siyle kalkmaz: Onun üzerine yükledikleri ihtiyaçlarla.

Ve **رائب** bir adam: benimle.

Adamı bırak; çünkü kanı **راب** etti; eğer öldürülmeye maruz kalırsa; nitekim denilir: “kanı kaynar”; çalkalanması zamanı gelmiş koyulaşmış süte benzetildi.

Ve **أبي بكر** hadîsinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun: “Sana işlerden **الرائب** olan gerekir; ve onlardan **الرائب** olanı bırak.” Yani sana, içinde hayır olanı gerekir; kaymağı olan süt gibi; ve hayır olmayanı bırak; **المخيض** gibi. Ve denildi ki: Birincisi **الرءوب**’dandır; ikincisi **الريب**’dandır.
