# روب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: روب

باب الراء والباء و ا ي ء معهما
ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات
ربو:
ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد.
وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو.
والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض.
والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ ذاتِ قَرارٍ ومَعينٍ" هي أرضُ فِلَسْطين، وبها مَقابرُ الأنبياء، ويُقالُ: بل هي دِمَشق، وبعض يقول: بيت المقدس، واللهُ أعلم.
وتقول: رَبَّيْته وتَرَبَّيْتُه، أي: غذته.
ورَبا المالُ يَرْبو في الرِّبا، أي: يزداد: مُرْبٍ. والرِّبا في كتاب الله عَزَّ وجَلَّ: حرام.
والرُّبْيةُ هي الرِّبا خاصة، وفي حديث يُرْفَع عنهم الرُّبْية يعني: ما كان عليهم في الجاهليّة من رِبا ودِماء.
روب:
الرّائب: اللَّبَنُ كَثُفَتْ دُوايَتُهُ، وتكَبَّدَ لَبَنُهُ وأَتَى مَحضُهُ. وقال أهلُ البصرة وبعضُ أهل الكوفة: هذا هو المُرَوَّب، فأما الرّائب فالذّي أُخِذَ زُبْدُهُ.
والمِرْوَبُ: وعاءٌ أو إناءٌ يَرَوَّبُ فيه اللَّبَن.. والرَّوْبةُ: بقيّةٌ من لَبَنٍ رائب تُتْرك في المِرْوَب كي يكون إذا صُبّ عليه اللَّبنُ أَسرَعَ لرَوْبِهِ..
والرُّوبةُ: الطّائفةُ من اللّيل، وسُمِّي رؤية بن العجّاج، لأنّه وُلِدَ في نِصْف اللَّيل.
والرَّوب أيضا: أن يؤوب الإنسان من كَثْرة النَّوْم حتّى يُرَى ذلك في وَجْهه وثِقَله، ورجل ربان، وجَمْعُهُ: رَوْبَي، ويقال: الواحد: رائب، قال بِشْر:
فأمّا تَميمٌ. تَميمُ بنُ مُـرٍّ		فألفاهُمُ القَوْمُ رَوْبَى نِياما
برو:
تقول: هذه بُرَة مَبرُوّة، أي: معمولة، وهي: الحَلْقَة.. يقال: ناقةٌ مُبْراة: في أنفها بُرةٌ. والبُرَةُ كذلك: الحَلقَةُ من الذَّهَب والفِضّةِ ونحوهما إذا كانت دقيقةً مَعطوفةَ الطَّرَفين، ويُجْمَع على: البُرَى والبُرينَ.
ورب:
الوِربُ: العُضْوُ، يُقال: عضو مُوَرّبٌ، أي: مُوَفّر، قال الكُمَيْت: وكان لعبد القَيْس عضو مُوَرَّبُ أي: صار لهم نصيبٌ وافر.
والمُواربةُ: مُداهاةُ الرَّجُل ومُخاتَلَته، وفي الحديث: مُوارَبةُ الأَرِيبِ جَهْلٌ وعَناء، لأنّ الأَريب لا يُخْدع عن عَقله.
بور:
البَوارُ: الهَلاك.. يقال: هو بُورٌ وهي بُورٌ، وهما بُورٌ وهم بور، وهنّ بور، هذا في لُغة، وأمّا في اللّغة الفُضلَى فهو بائر، وهما بائران، وهم بُورٌ، أي: ضالّون هَلْكَى، ومنه قول الله عزّ وجلّ: "وكُنتُمْ قوماً بُورا".. وسُوقٌ بائرة، أي: كاسدة، وبارتِ البِياعاتُ، أي: كَسَدتْ.
والبَوْرُ: التَّجْرِبة.. بُرْتُ فلاناً وبُرْتُ ما عنده: جرّبته، ويقال: بُرْتُ النّاقة أبورها، أي من الفَحْل، لأنْظُرَ أحامل هي أم لا، وذلك الفَحْل: مِبْوَرٌ إذا كان عارفاً بالحالين، قال:
بضَرْبٍ كآذان الفِراء فضولـه		وطَعنٍ كإِيزاغ المَخاضِ تَبورُها
والبُوريّة: الباريّة.
وبر:
الوَبَرُ: صُوفُ الإبل والأرنب وما أَشْبَهَهُما.
والوَبرُ، والأُنْثَى وَبرة: دُوَيْبّة غَبْراء على قَدَر السِّنَّوْر، حَسَنةُ العَيْنين، شَديدةُ الحياء، تكونُ بالغَوْر.
ووَبارِ: أرضٌ كانت محلّةَ عادٍ، وهي بينَ اليَمنَ ورِمال يَبرين، لمّا أهلك الله عاداً ورّث الله محلّهم الجنَّ فلا يَتَقارّ بها أَحَدٌ من الإنْسِ، وهي التي ذكر اللهُ في قَوْلِهِ: "أَمَدَّكُمْ بأَنْعامٍ وبَنيِنَ"، وقال: مثلما كان بَدْءُ أهلِ وبَارِ ونباتُ أَوْبر: شِبْهُ الكمأة، صغارٌ، في نَفْضٍ واحدٍ شيءٌ كثيرٌ، الواحدُ: بنت أَوْبَر، وابن أوبر.
بري:
بَرَيتُ العُودَ أَبْرِيه بَرْياً، وكذلك القلم.. وناسٌ يَقُولُون: بَرَوْتُ، وهم الذّينَ يَقُولونَ: قلوتُ البُرَّ أَقلُوهُ، والياءُ أَصْوَبُ.
والمباراة: أن يباري الرّجلُ الرَّجلَ، فيَصنَعُ كما يَصنعُ، يُغالب أحدهما الآخر، وهما يتباريان.
وبَرَى فلانٌ لفُلانٍ إذا عَرَض له، وهو يَبْري له بَرْيا، ويَنبري له انبراء.. قال ذو الرّمّة:
تَبْرِي له صَعلةٌ خَرْجاءُ خاضـعةٌ		فالخَرْقُ دونَ بَناتِ البَيْضِ مُنْتَهَبُ
والبَرِيُّ: السَّهْمُ الذي قد أُتِمَّ بَرْيه، ولم يُرَش ولم يُنصَلْ.
والقِدْحُ أوّل ما يُقطَع، ويُقْتَضَب يُسَمَّى: قِطْعاً، والجميع: قُطُوع، ثُمَّ يُبْرَى فيُسَمَّى: بَرِيّاً، وذلك قبل أنْ يُقَوَّمَ، فإِذا قُوِّم، وأَنَى له أن يُراشَ ويُنْصَلَ فهو: القِدْح، فإِذا رِيشَ ورُكِّبَ نَصْلُه صار سَهماً.
ريب:
الرَّيْبُ: الشَّكُّ.. والرَّيْبُ: صَرْفُ الدَّهر وعَرَضُه وحَدَثُهَ.. والرَّيب: ما رابك من أَمْرٍ تخوّفتَ عاقبتَهُ، قال أبو ذؤيب:
فشَرِبْنَ ثمَّ سَمِعنَ حـسّـاً دونـه		شَرَفُ الحِجاب وريبَ قَرْعٍ يُقْرَع
أي: سَمِعْنَ قَرْعَ سَهمٍ بقَوْسٍ.
ورابني هذا الأَمْر يَرِيبُني، أي: أدخل عليّ شكاً وخوفاً، وفي لغة رديئة: أرابني.
وأراب الأَمرُ، أي: صار ذا رَيْبٍ.. وأَرابَ الرَّجُلُ: صار مُرِيباً ذا رِيبة.
وارتبت به، أي: ظَنَنْت به.
رأب:
رأب الشّعّابُ الصَّدْعُ يَرْأَبُهُ إذا شَعَبَهُ. والرُّؤبةُ: الخشبةُ أو الشّيءُ يُوصَلُ به الشّيءُ المكسورُ فيُرْأَبُ به.
والمِرْأَبُ: المِشْعَب.
ربأ القوم على الشَّيء يربؤون إذا أشرفوا عليه.
والرَّبيئة: عينُ القَوْم الذي يَرْبَأُ لهم على مَرْبأ من الأرض، ويَرْتَبِئُ، أي: يقوم هناك.
ومَرْبأة البازي: منارةٌ يربأ عليها، قال: بات على مَرْباتِهِ مُقيّدا ويقال: أَرْض لا رِباءَ فيها ولا وِطاءَ، ممدودان.
ورابأتُ فلاناً: حارَستُه وحارَسَني، قال ابن هَرْمة:
باتت سُلَيْمَى وبتُّ أَرْمُقُـهـا		كصاحب الحَرْب باتَ يَرْبَؤُها
برأ:
البَرْءُ، مهموز: الخلْق.. برأ اللهُ الخلق يَبرَؤُهُمْ بَرْءاً، فهو بارِىءٌ.
والبُرْءُ: السَّلامةُ من السّقم، تقول: بَرَأَ يَبْرَأ ويَبْرُؤ بَرءاً وبُرُوءاً.. وبَرِىء يَبْرَأُ بمعناه.
والبراءة من العَيب والمكروه، ولا يُقال إلاّ: بَرِىء يَبْرَأ، وفاعله: بَرِيءٌ كما ترى، وبَراءٌ، وامرأة بَراءٌ، ونسوة بَراء، في كلّ ذلك سواءٌ.. وبُرَآء على قياس فُعَلاء: جمعُ البَرِيء، ومن ترك الهمز قال: بُراء.
ويُقال: بارأت الرَّجُل، أي: بَرِىء إليّ وبَرِئتُ إليه، مثل بارأت المرأة، أي: صالحتها على المفارقة.
وتقول: أبْرَأْتُ الرَّجلَ من الدَّينِ والضّمان، وبرّأْتُهُ.
والاسْتِبراء: أن يَشْترِيَ الرَّجُلُ الجاريةَ فلا يَطَؤُها حتّى تحيض.
والاستبراءُ: إنْقاءُ الذَّكَر بَعْدَ البَوْل.
أرب:
قطعت اللَّحْمَ آراباً، والواحدُ: إرْبٌ، أَيْ: قِطَعاً، ويُقال في الدُّعاء: أَرِبَتْ يَدُه، أي: قُطِعَتْ يَدُه. وأَرِبْتَ من يديك، أي: سَقَطَتْ آرابُك.
والإرْبُ: الحاجة المُهمّة، يُقالُ: ما إِرْبُك إلى هذا الأمر، أي: ما حاجَتُك إليه. والإرْبَةُ والأَرَبُ والمأربة أيضاً.
والأَرْبُ: مَصدر الأَريب العاقل.. وأَرُبَ الرَّجلُ يَأْرُبُ إِرَباً.
والمؤاربة: مداهاةُ الرَّجلِ ومُخاتَلَتُه، وفي الحديث: مُؤاربةُ الأريب جَهلٌ وعَناء، لأنّ الأريب لا يُخْدَع عن عقله، قال: على ذي الإرْبة اللَّبِقِ الرَّفيقِ والتَّأريب: التَّحريش.. وتَأَرَّب فلانٌ علينا، أي: تعسّر وخالف والْتَوَى.
والمُستأرِبُ من الأَوْتار: الجيّد الشَّديد، قال: ... من نزع أَحصَدَ مستأرب
بأر:
بَأَرْتُ الشَّيء وابْتَأَرْتُه وائتبرته، لغات، أي: خَبَأْته. وفي الحديث: إنّ عبداً لَقيَ الله ولم يَبْتَئِرْ خيراً.
وبَأَرْتُ بُؤْرَةً، أي: حفيرةً فأنا أَبْأَرُها بأراً، وهي حفيرةٌ صغيرةٌ للنّار تُوقَدُ فيها.. والبَئّار أيضاً: حافر البئر.
أبر:
الأَبْرُ: ضَرْبُ العَقْربِ بإِبرتها، وهي تأبُرُ..
والأَبرُ: تَلْقيحُ النَّخل، ومثله: التَّأْبير، يأبُرُها ويُؤَبِّرُها.
والأَبرُ: عِلاجُ الزَّرْع بما يُصْلِحُه من السَّقي والتَّعاهُد، قال طَرَفة:
ولي الأصلُ الّذي في مِثْلِهِ		يُصْلِحُ الآبرُ زَرْعَ المُؤْتَبِرْ
أي: صاحبه.
والأبّار: صانعُ الأَبْر، وصنعتُه: الإبارةُ.
وأبر فلانٌ عليه، أي: غَلَبَهُ.
والإبرةُ: عُظَيْمٌ مُسْتَوٍ مع طَرَفِ الزَّنْد مما يلي الذِّراع إلى طَرَفِ الإصْبَع، قال: حيث تلاقي الإبرةُ القَبيحا القبيح: طرفُ الزَّنْدِ نَفْسه.
وفي الحديث: خير المال مُهْرةٌ مأمورة، وسِكَّةٌ مأبورة. يُريدُ، بمأبورة: طريقة مُسْتَقيمة.
والأَبّار: صانع الإبرة، وصنعته: الإبارة. والأبّار: حافر البئر كالبَئّار.

### Türkçe

باب **الراء** ve **الباء** ve **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**ر ب و**، **ر و ب**، **ب ر و**، **و ر ب**، **ب و ر**، **و ب ر**، **ب ر ي**، **ر ي ب**، **ر أ ب**، **ر ب أ**، **ب ر أ**، **أ ر ب**، **ب أ ر**، **أ ب ر** kullanımdadırlar.

**ربو**:
**ربا** yara ve yer ve mal ve her şey **يَرْبو** **ربواً**; eğer arttıysa.
Ve falan **وربا**; yani: iç boşluğunda ona bir nefes isabet etti. Ve bir binek hayvanı; onda **رَبْو** vardır.
Ve **الرّابِيةُ**: yerden yükselen şey.
Ve **الرَّبْوة**: lehçelerdir: yüksek bir yer; ve hepsi: **الرُّبَى**. Ve denilir ki, Yüce Allah’ın sözü olan: “إلى **رَبوةٍ** ذاتِ قَرارٍ ومَعينٍ”deki **الرَّبوة** Filistin toprağıdır, onda peygamberlerin kabirleri vardır; ve denilir: bilakis o Dımaşk’tır; ve bazısı der: Beytü’l-Makdis; Allah daha iyi bilir.
Ve dersin: **رَبَّيْته** ve **تَرَبَّيْتُه**; yani: onu besledi.
Ve mal **رَبا** **يَرْبو** **في الرِّبا**; yani: artar: **مُرْبٍ**. Ve **الرِّبا** Yüce ve Celil Allah’ın kitabında: haramdır.
Ve **الرُّبْيةُ** özellikle **الرِّبا**dır; ve bir hadiste: “onlardan **الرُّبْية** kaldırılır” yani: cahiliye devrinde üzerlerinde olan faizler ve kanlar.

**روب**:
**الرّائب**: mayası koyulaşmış süt; ve sütü pıhtılaşmış ve safı gelmiş. Basra ehli ve Kûfe ehlinin bir kısmı dedi ki: bu, **المُرَوَّب**dur; ama **الرّائب** ise, kaymağı alınmış olandır.
Ve **المِرْوَبُ**: içinde sütün mayalandırıldığı bir kap yahut bir kap.. Ve **الرَّوْبةُ**: **رائب** sütten bir kalıntıdır; **المِرْوَب** içinde bırakılır ki, üzerine süt döküldüğünde onun mayalanmasına daha çabuk olsun..
Ve **الرُّوبةُ**: geceden bir taife (bir parça); ve Ru’ye b. el-‘Accâc böyle adlandırıldı; çünkü o gece yarısında doğdu.
Ve **الرَّوب** da: insanın çok uykudan dönmesi; ta ki bu onun yüzünde ve ağırlığında görülsün; ve **ربان** bir adam; ve onun çoğulu: **رَوْبَي**; ve denilir: tekil: **رائب**. Bişr dedi:
فأمّا تَميمٌ. تَميمُ بنُ مُـرٍّ		فألفاهُمُ القَوْمُ رَوْبَى نِياما

**برو**:
Dersin: bu, yapılmış bir **بُرَة**dır, **مَبرُوّة**; yani: yapılmış; ve o: halka.. denilir: burnunda **بُرة** olan deve: **مُبْراة**. Ve **البُرَةُ** da böyledir: altın ve gümüş ve benzerlerinden, ince olup iki ucu bükülmüş olduğunda halka; ve **البُرَى** ve **البُرينَ** üzere çoğul yapılır.

**ورب**:
**الوِربُ**: uzuvdur; denilir: **مُوَرّبٌ** uzuv; yani: bol (tam) kılınmış. Kümeyt dedi: ve Abdülkays için **عضو مُوَرَّبُ** vardı; yani: onlar için bol bir pay oldu.
Ve **المُواربةُ**: adamın idare edilmesi ve onunla hile yapılmasıdır; ve hadiste: “**مُوارَبةُ الأَرِيبِ** cehalet ve zahmettir”; çünkü **الأَريب** aklından dolayı aldatılmaz.

**بور**:
**البَوارُ**: helâk.. denilir: o **بُورٌ**dur ve o (kadın) **بُورٌ**dur; ve ikisi **بُورٌ**dur ve onlar **بور**dur ve onlar (kadınlar) **بور**dur; bu bir dilde böyledir. Ama daha faziletli dilde o **بائر**dir; ve ikisi **بائران**dır; ve onlar **بُورٌ**dur; yani: sapmış helâk olmuşlardır. Ondandır Yüce ve Celil Allah’ın sözü: “وكُنتُمْ قوماً **بُورا**”. Ve **سُوقٌ بائرة**: yani: durgun. Ve satışlar **بارت**; yani: durgunlaştı.
Ve **البَوْرُ**: tecrübedir.. falanı **بُرْتُ** ve onda olanı **بُرْتُ**: onu denedim. Ve denilir: deveyi **بُرْتُ** onu **أبورها**; yani aygırdan (geçirdim); hamile mi değil mi bakmak için; ve o aygır: iki hâli bilen olduğunda **مِبْوَرٌ**dur. Dedi ki:
بضَرْبٍ كآذان الفِراء فضولـه		وطَعنٍ كإِيزاغ المَخاضِ تَبورُها
Ve **البُوريّة**: **الباريّة**dir.

**وبر**:
**الوَبَرُ**: develerin ve tavşanın ve ikisine benzer olanların yünüdür.
Ve **الوَبرُ**, dişisi **وَبرة**: kedi ölçüsünde, kül rengi bir küçük hayvancık; gözleri güzel; hayası şiddetli; çukur arazide bulunur.
Ve **وَبارِ**: Âd’ın yerleşim yeri olan bir topraktır; Yemen ile Yebrîn kumları arasındadır; Allah Âd’ı helâk edince, Allah onların yerini cinlere miras kıldı; insanlardan hiç kimse orada barınamaz; ve o, Allah’ın şu sözünde zikrettiğidir: “أَمَدَّكُمْ بأَنْعامٍ وبَنيِنَ”. Ve dedi: **وَبَارِ** ehlinin başlangıcı ve **أَوْبر** bitkisi gibi: trüf mantarı benzeri; küçük; bir silkinişte çok şey; tekili: **بنت أَوْبَر** ve **ابن أوبر**.

**بري**:
Çubuğu **بَرَيتُ** onu **أَبْرِيه** **بَرْياً**; kalem de böyledir.. ve bir topluluk der ki: **بَرَوْتُ**; onlar, “buğdayı kavurdum” derken **قلوتُ البُرَّ أَقلُوهُ** diyenlerdir; ve **الياءُ** daha isabetlidir.
Ve **المباراة**: adamın adamla yarışmasıdır; o nasıl yapıyorsa o da yapar; biri diğerine galip gelmeye çalışır; ve ikisi **يتباريان**.
Ve falan, falan için **بَرَى**; eğer ona karşı çıktıysa; ve o, onun için **يَبْري** **بَرْيا**; ve ona karşı **يَنبري** **انبراء**.. Zü’r-Rumme dedi:
تَبْرِي له صَعلةٌ خَرْجاءُ خاضـعةٌ		فالخَرْقُ دونَ بَناتِ البَيْضِ مُنْتَهَبُ
Ve **البَرِيُّ**: **بَرْيه** tamamlanmış ok; fakat tüylendirilmemiş ve temrenlenmemiştir.
Ve **القِدْحُ** ilk kesildiğinde ve yontulup koparıldığında **قِطْعاً** diye adlandırılır; ve hepsi: **قُطُوع**; sonra yontulur da **بَرِيّاً** diye adlandırılır; bu, doğrultulmadan öncedir. Artık doğrultulunca ve tüylendirilip temrenlenmesi vakti gelince o: **القِدْح**tır. Tüy takılıp temreni yerleştirilince ok olur.

**ريب**:
**الرَّيْبُ**: şüphedir.. ve **الرَّيْبُ**: zamanın çevirmesi ve onun arızası ve olayı ve hadisesidir.. ve **الرَّيب**: bir işten seni kuşkulandıran, akıbetinden korktuğun şeydir. Ebû Züeyb dedi:
فشَرِبْنَ ثمَّ سَمِعنَ حـسّـاً دونـه		شَرَفُ الحِجاب وريبَ قَرْعٍ يُقْرَع
Yani: bir yayın okla vurulma sesini işittiler.
Bu iş beni **رابني** **يَرِيبُني**; yani: bana şüphe ve korku soktu. Ve kötü bir dilde: **أرابني**.
Ve iş **أراب**; yani: **رَيْب** sahibi oldu.. ve adam **أَرابَ**: **مُرِيباً** oldu, **رِيبة** sahibi.
Ve onun hakkında **ارتبت به**; yani: onun hakkında zannettim.

**رأب**:
**رأب**: çatlağı birleştirdi; **الشّعّابُ** çatlağı **يَرْأَبُهُ**; eğer onu birleştirdiyse. Ve **الرُّؤبةُ**: kırılmış şeyin birleştirilmesi için onunla birleştirilen tahta yahut şey; onunla onarılır.
Ve **المِرْأَبُ**: **المِشْعَب**dır.

**ربأ**:
Kavim bir şey üzerine **ربأ** eder; **يربؤون**; eğer ona yüksekten baktılarsa.
Ve **الرَّبيئة**: kavmin gözcüsü; onlar için yerden bir gözetleme yerinde **يَرْبَأُ** eder ve **يَرْتَبِئُ**; yani: orada durur.
Ve doğanın **مَرْبأة**si: üzerinde **يربأ** ettiği bir minaredir. Dedi ki: “**بات على مَرْباتِهِ مُقيّدا**”. Ve denilir: içinde ne **رِباءَ** ne de **وِطاءَ** bulunan bir yer; ikisi de uzatmalıdır.
Ve falanla **رابأتُ**: onu gözetledim ve o da beni gözetledi. İbn Herme dedi:
باتت سُلَيْمَى وبتُّ أَرْمُقُـهـا		كصاحب الحَرْب باتَ يَرْبَؤُها

**برأ**:
**البَرْءُ**, hemzeli: yaratmadır.. Allah yaratıkları **برأ** etti; onları **يَبرَؤُهُمْ** **بَرْءاً**; o da **بارِىءٌ**dir.
Ve **البُرْءُ**: hastalıktan selâmettir; dersin: **بَرَأَ** **يَبْرَأ** ve **يَبْرُؤ** **بَرءاً** ve **بُرُوءاً**.. ve **بَرِىء** **يَبْرَأُ** aynı manadadır.
Ve ayıptan ve hoş olmayan şeyden beri olma; ancak şöyle denilir: **بَرِىء يَبْرَأ**; ve faili: gördüğün gibi **بَرِيءٌ**; ve **بَراءٌ**; ve bir kadın **بَراءٌ**; ve kadınlar **بَراء**; bütün bunlarda eşittir.. ve **بُرَآء** **فُعَلاء** kıyasınca: **البَرِيء**in çoğuludur. Hemzeyi terk eden: **بُراء** dedi.
Ve denilir: adamla **بارأت**; yani: o bana karşı beri oldu ve ben ona karşı beri oldum; tıpkı “kadınla **بارأت**” gibi; yani: ayrılık üzerine onunla sulh yaptın.
Ve dersin: adamı borçtan ve kefaletten **أبْرَأْتُ**; ve onu **برّأْتُ**.
Ve **الاسْتِبراء**: adamın cariyeyi satın alması da ona yaklaşmaması; ta ki hayız görsün.
Ve **الاستبراءُ**: idrardan sonra erkeklik uzvunu temizlemektir.

**أرب**:
Eti **آراباً** kestim; ve tekili: **إرْبٌ**; yani: parçalar. Ve duada denilir: **أَرِبَتْ يَدُه**; yani: eli kesildi. Ve “ellerinden **أَرِبْتَ**”; yani: uzuv parçaların düştü.
Ve **الإرْبُ**: önemli ihtiyaçtır; denilir: bu işe dair senin **إِرْبُك** nedir; yani: ona ihtiyacın nedir. Ve **الإرْبَةُ** ve **الأَرَبُ** ve **المأربة** de.
Ve **الأَرْبُ**: akıllı **الأَريب**in masdarıdır.. ve adam **أَرُبَ** **يَأْرُبُ** **إِرَباً**.
Ve **المؤاربة**: adamı idare etmek ve onunla hileleşmektir; ve hadiste: “**مُؤاربةُ الأريب** cehalet ve zahmettir”; çünkü **الأريب** aklından dolayı aldatılmaz. Dedi ki: “**على ذي الإرْبة اللَّبِقِ الرَّفيقِ**”. Ve **التَّأْريب**: kışkırtmadır.. ve falan bize karşı **تَأَرَّب** etti; yani: güçleştirdi ve muhalefet etti ve kıvrandı.
Ve tellerden **المُستأرِبُ**: iyi, sağlam olandır. Dedi ki: “… **من نزع أَحصَدَ مستأرب**”.

**بأر**:
Şeyi **بَأَرْتُ** ve onu **ابْتَأَرْتُ** ve **ائتبرته**; lehçelerdir; yani: onu gizledim. Ve hadiste: “Bir kul Allah’a kavuştu da bir hayrı **يَبْتَئِرْ** etmedi.”
Ve bir çukur **بَأَرْتُ** **بُؤْرَةً**; yani: bir oyuk; ben onu **أَبْأَرُها** **بأراً**; o, ateşin yakıldığı küçük bir oyuktur.. ve **البَئّار** da: kuyu kazan.

**أبر**:
**الأَبْرُ**: akrebin iğnesiyle vurmasıdır; o **تأبُرُ**..
Ve **الأَبرُ**: hurma aşılamasıdır; benzeri: **التَّأْبير**; onu **يأبُرُها** ve onu **يُؤَبِّرُها**.
Ve **الأَبرُ**: ekini, sulama ve gözetip bakım ile onu ıslah eden şeyle tedavi etmektir. Tarafe dedi:
ولي الأصلُ الّذي في مِثْلِهِ		يُصْلِحُ الآبرُ زَرْعَ المُؤْتَبِرْ
Yani: onun sahibi.
Ve **الأبّار**: **الأَبْر** yapan; ve onun sanatı: **الإبارةُ**.
Ve falan ona karşı **أبر** etti; yani: ona galip geldi.
Ve **الإبرةُ**: pazunun tarafınca, dirsek kemiğinin ucuyla parmak ucuna kadar olan tarafta, dirsek kemiğinin ucuyla aynı hizada olan küçük bir kemiktir. Dedi ki: “**حيث تلاقي الإبرةُ القَبيحا**”; **القبيح**: dirsek kemiğinin bizzat ucudur.
Ve hadiste: “Malın hayırlısı: emredilmiş bir kısrak ve **مأبورة** bir saban izidir.” **مأبورة** ile murat eder: dosdoğru bir yol.
Ve **الأَبّار**: iğne yapan; ve sanatı: **الإبارة**. Ve **الأبّار**: kuyu kazan; **البَئّار** gibi.
