# رود — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%AF/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: رود

- الرود: التردد في طلب الشيء برفق، يقال: راد وارتاد، ومنه: الرائد، لطالب الكلإ، وراد الإبل في طلب الكلإ، وباعتبار الرفق قيل: رادت الإبل في مشيها ترود رودانا، ومنه بني المرود. وأرود يرود: إذا رفق، ومنه بني رويد، نحو: رويدك الشعر يغب (قال في اللسان: أغب: بات، ومنه قولهم: رويد الشعر يغب، معناه: دعه يمكث يوما أو يومين. انظر: اللسان (غب) ؛ والأمثال: ص 217). والإرادة منقولة من راد يرود: إذا سعى في طلب شيء، والإرادة في الأصل: قوة مركبة من شهوة وحاجة وأمل، وجعل اسما لنزوع النفس إلى الشيء مع الحكم فيه بأنه ينبغي أن يفعل، أو لا يفعل، ثم يستعمل مرة في المبدإ، وهو: نزوع النفس إلى الشيء، وتارة في المنتهى، وهو الحكم فيه بأنه ينبغي أن يفعل أو لا يفعل، فإذا استعمل في الله فإنه يراد به المنتهى دون المبدإ، فإنه يتعالى عن معنى النزوع، فمتى قيل: أراد الله كذا، فمعناه: حكم فيه أنه كذا وليس بكذا، نحو: ﴿إن أراد بكم سوءا أو أراد بكم رحمة﴾ [الأحزاب/17]، وقد تذكر الإرادة ويراد بها معنى الأمر، كقولك: أريد منك كذا، أي: آمرك بكذا، نحو: ﴿يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر﴾ [البقرة/185]، وقد يذكر ويراد به القصد، نحو: ﴿لا يريدون علوا في الأرض﴾ [القصص/83]، أي: يقصدونه ويطلبونه. والإرادة قد تكون بحسب القوة التسخيرية والحسية، كما تكون بحسب القوة الاختيارية. ولذلك تستعمل في الجماد، وفي الحيوانات نحو: ﴿جدارا يريد أن ينقص﴾ [الكهف/ 77]، ويقال: فرسي تريد التبن. والمراودة: أن تنازع غيرك في الإرادة، فتريد غير ما يريد، أو ترود غير ما يرود، وراودت فلانا عن كذا. قال: ﴿هي راودتني عن نفسي﴾ [يوسف/26]، وقال: ﴿تراود فتاها عن نفسه﴾ [يوسف/30]، أي: تصرفه عن رأيه، وعلى ذلك قوله: ﴿ولقد راودته عن نفسه﴾ [يوسف/32]، ﴿سنراود عنه أباه﴾ [يوسف/61].

### Türkçe

- **الرود**: Bir şeyi yumuşaklıkla istemede gidip gelme (tekrarlı yönelme); denir ki: **راد** ve **ارتاد**. Ondandır: **الرائد**; otlağı isteyen kimse için. Ve **راد الإبل**: develeri otlak istemede (otlak aramada). Yumuşaklık itibarıyla denildi: **رادت الإبل** yürüyüşlerinde **ترود رودانا** (yumuşakça yürüdüler); ondandır: **بني المرود**. Ve **أرود يرود**: yumuşak davrandığı zaman; ondandır: **بني رويد**; şu söz gibi: **رويدك الشعر يغب** (Lisân’da dedi: **أغب**: gecelemek; ondandır onların sözü: **رويد الشعر يغب**; manası: onu bir gün yahut iki gün kalmaya bırak. Bak: Lisân (**غب**); ve Emsâl: s. 217). Ve **الإرادة** (irade), **راد يرود**’dan nakledilmiştir: bir şeyi istemede koştuğu zaman. Ve **الإرادة** aslında: şehvet, ihtiyaç ve ümitten bileşik bir kuvvettir; ve nefsi, bir şey hakkında “yapılması gerekir” yahut “yapılmaması gerekir” diye hükümle birlikte o şeye meyletmeye isim kılındı. Sonra bazen başlangıçta kullanılır; o da: nefsin şeye meyletmesidir. Bazen de nihayette kullanılır; o da: onda “yapılması gerekir” yahut “yapılmaması gerekir” diye hükümdür. Artık Allah hakkında kullanıldığı vakit, onunla başlangıç değil nihayet kastedilir; çünkü O, meyletme manasından yücedir. Ne zaman “**أراد الله** şöyle” denilse, manası: onda “şöyledir ve şöyle değildir” diye hükmetti; şu gibi: ﴿إن أراد بكم سوءا أو أراد بكم رحمة﴾ [الأحزاب/17]. Ve bazen **الإرادة** zikredilir ve onunla emir manası kastedilir; senin sözün gibi: “Senden şunu **أريد**”, yani: “Sana bununla emrediyorum”; şu gibi: ﴿يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر﴾ [البقرة/185]. Ve bazen zikredilir ve onunla kasıt kastedilir; şu gibi: ﴿لا يريدون علوا في الأرض﴾ [القصص/83] yani: onu kastederler ve onu isterler. Ve **الإرادة**, teshir edici ve hissî kuvvete göre de olabilir; ihtiyarî kuvvete göre olduğu gibi. Bunun için cansızda da kullanılır; ve hayvanlarda da; şu gibi: ﴿جدارا يريد أن ينقص﴾ [الكهف/ 77]. Ve denir ki: “Atım **تريد** samanı.” Ve **المراودة**: iradede başkasıyla çekişmendir; böylece sen, onun istediğinden başka bir şeyi istersin; yahut o **يرود** ettiğinden başka bir şeyi **ترود** edersin. Ve “Falancayı şundan dolayı **راودت**.” Dedi: ﴿هي راودتني عن نفسي﴾ [يوسف/26] ve dedi: ﴿تراود فتاها عن نفسه﴾ [يوسف/30] yani: onu kendi görüşünden çevirir. Ve bunun üzerinedir şu sözü: ﴿ولقد راودته عن نفسه﴾ [يوسف/32]، ﴿سنراود عنه أباه﴾ [يوسف/61].
